1.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bat─▒ Trakya

1.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bat─▒ Trakya

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi.
Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu.
TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi.
Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒:
"Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey",
"├ľzbek Mektuplar─▒",
"Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler",
"Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi".
Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
E-Posta: ekrempeker@gmail.com
Ekrem Hayri PEKER

1908 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun payla┼č─▒lmas─▒ i├žin, ─░ngiltere ve Rus ├çarl─▒─č─▒ aras─▒nda Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun payla┼č─▒m─▒ i├žin yap─▒lan, Ravel M├╝lakat─▒ÔÇÖn─▒n duyulmas─▒yla, MakedonyaÔÇÖda e┼čk─▒ya pe┼činde ko┼čan gen├ž subaylar, ayakland─▒lar. ├çaresiz kalan Sultan Abd├╝lhamit, Kanun-u EsasiÔÇÖyi tekrar y├╝r├╝rl├╝─če soktu. Devlet sars─▒nt─▒ ge├žirirken, 5 Ekim 1908 g├╝n├╝ Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek Eyaletini ilhak etti─čini duyurdu. 6 Ekim 1908 g├╝n├╝yse, Girit Meclisi; YunanistanÔÇÖa kat─▒ld─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. Bulgar Prensli─či de ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ ilan etti.

─░mparatorluk i├ž karga┼čaya s├╝r├╝klendi. Siyasi ├žeki┼čmeler ard─▒ ard─▒na cinayetlere ve darbelere yol a├žt─▒. Mart-Nisan 1911ÔÇÖde M├╝sl├╝man Arnavutlar ayakland─▒lar. Mart 1911ÔÇÖde Hr─▒stiyan Arnavutlar ayakland─▒lar. Arnavutlar─▒n isyan─▒, ─░mparatorlu─čun Balkanlardaki dayanak noktas─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒na yol a├žt─▒. Osmanl─▒ MeclisiÔÇÖnin Balkan B├Âlgesindeki kiliseleri payla┼čt─▒r─▒lmas─▒ Balkan Halklar─▒ aras─▒ndaki kavgay─▒ sona erdirmi┼čti. Bu konunun halli Balkan Devletlerinin Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ birle┼čmelerinin yolunu kolayca a├žt─▒─č─▒ g├╝n├╝m├╝z tarih├žileri ├Âne s├╝r├╝yor.

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin i├žinde bulundu─ču karga┼čadan faydalanmak isteyen ─░talya, uzun bir s├╝redir g├Âz dikti─či LibyaÔÇÖya sald─▒rd─▒. ─░kinci Me┼črutiyetÔÇÖin ilan─▒n─▒ sa─člayan gen├ž subaylar, ─░talyanlarla sava┼čmak i├žin LibyaÔÇÖya ko┼čtular. F─▒rsattan faydalanan Balkan Devletleri, Osmanl─▒ya sald─▒rmak i├žin birle┼čtiler. Osmanl─▒ Ordusunun subaylar─▒ ─░ttihat├ž─▒ ve Hal├óskar subaylar olarak b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝. MakedonyaÔÇÖda bu sefer Hal├óskar subaylar da─ča ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒lar.

├çok ge├žmeden, 1912’de Balkan Sava┼č─▒ patlak verdi. Balkanlar kan i├žinde kald─▒. Osmanl─▒ ordular─▒ art arda yenildiler. Yunan kuvvetleri Selanik kap─▒s─▒na dayand─▒lar. O d├Ânemde Selanik ┼čehrinin y├╝zde 40’─▒ M├╝sl├╝man, y├╝zde 40’─▒ Yahudi ve kalan y├╝zde 20 Rum, Arnavut, Bulgar gibi ├že┼čitli halklardan olu┼čuyordu. B├Âlgenin ticaret merkezi olan Selanik Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’nun en zengin kentlerinin ba┼č─▒nda geliyordu, ┼čehrin zarar g├Ârmesini istemeyen Burjuvalar, Tahsin Pa┼ča’y─▒ ikna ederek tek bir silah at─▒lmadan ┼čehrin teslimini sa─člad─▒lar.

Edirne, Bulgarlar taraf─▒ndan ku┼čat─▒ld─▒. ┼×├╝kr├╝ Pa┼ča be┼č ay, be┼č g├╝n ┼čehri m├╝dafaa eder. Sonunda, Bulgar kuvvetleri Bat─▒ Trakya ve Edirne’yi i┼čgal ettiler.

Birinci Balkan Sava┼č─▒ ve ─░kinci Balkan Sava┼č─▒ sonras─▒ ya┼čananlar─▒ biliyoruz. Birka├ž cephede sava┼čmak zorunda kalan Bulgarlar, Osmanl─▒ s─▒n─▒r─▒ndan askerlerinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ├žektiler. X.Kolordu Komutan─▒ Hur┼čit Pa┼ča ve Kurmay Ba┼čkan─▒ Enver Bey, Bulgarlara kar┼č─▒ bir harek├óta ge├žmeyi d├╝┼č├╝nmekteydiler.

Zay─▒f Bulgar kuvvetlerine kar┼č─▒ Enver Pa┼ča, Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref Bey, komutas─▒ndaki 300 ki┼čilik bir g├Ân├╝ll├╝ kuvveti L├╝leburgaz ├╝zerini g├Ânderdi. G├Ân├╝ll├╝ler bir Bulgar taburunu esir ettiler. Enver BeyÔÇÖin planlamas─▒yla, iki bin ki┼čilik g├Ân├╝ll├╝ kuvveti, Dra├ž torpidobotu ve Bafra GambotuÔÇÖnun deste─čiyle Tekirda─č ve Ere─čliÔÇÖye ├ž─▒kard─▒lar. Bulgar Cephesi par├žaland─▒. E┼čref BeyÔÇÖin komutas─▒ndaki g├Ân├╝ll├╝ler EdirneÔÇÖye y├╝r├╝d├╝ler. Enver Bey, bir s├╝vari tugay─▒yla g├Ân├╝ll├╝leri takip etmekteydi. G├Ân├╝ll├╝ler Edirne’yi kurtard─▒lar.

─░leri harek├ót devam etti. S├╝leyman Askeri Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref ve Sami Beyler, Yakup Cemil gibi daha sonra Te┼čkilat-─▒ mahsusa da g├Ârev alm─▒┼č kahramanlar, y├Âredeki Bulgar kuvvetlerini art arda bozguna u─čratarak Stuma-Karasu’na kadar olan y├Âreyi kurtar─▒p, Bat─▒ Trakya T├╝rk Cumhuriyeti Devleti’ni kurdular.

Kurulan Cumhuriyet, Yunanistan, Fransa ve Bulgaristan taraf─▒ndan tan─▒nd─▒. ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti ve Osmanl─▒ Devleti; bu yeni devletin belki ismi cumhuriyet olu┼čundan, belki ─░ttihat ve Terakki i├žindeki ├žeki┼čmelerden ├Ât├╝r├╝, Balkan Sava┼č─▒’nda arabulucu olan devletleri k├╝st├╝rmemek; gibi bir├žok sebepten, ┬ábu Cumhuriyet’i tan─▒mad─▒lar ve y─▒k─▒lmas─▒ i├žin ├žaba g├Âsterdiler. Bat─▒ Trakya Cumhuriyet’i Cemal Pa┼ča’n─▒n bask─▒s─▒yla y─▒k─▒ld─▒ ve Bat─▒ Trakya b├Âlgesi BulgaristanÔÇÖa teslim edildi.

*

Osmanl─▒ Devleti, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda AlmanyaÔÇÖn─▒n yan─▒nda sava┼ča girdi. Balkan Sava┼č─▒nda ki yenilgimiz ve ordumuzun durumu y├╝z├╝nden m├╝ttefik olma iste─čimiz ─░ngiliz ve Frans─▒zlar taraf─▒ndan kabul g├Ârmemi┼čti.

Sava┼č─▒n ba┼č─▒nda ├že┼čitli cephelerde sava┼čan kuvvetlerimiz, lojistik a├ž─▒dan ├žok s─▒k─▒nt─▒dayd─▒. Almanlar─▒n askeri yard─▒mlar─▒ aks─▒yordu. Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖnda, Dobruca ve MakedonyaÔÇÖy─▒ Romen, S─▒rp ve YunanistanÔÇÖa kapt─▒ran Bulgaristan; ─░ngilizlere yak─▒n olan bu devletlere kar┼č─▒ d├╝┼čmand─▒.

Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n, DramaÔÇÖya g├Ânderdi─či ├çolak ─░brahim Bey, ├Ârg├╝tledi─či T├╝rk k├Âyl├╝leri ve Bulgar komitac─▒larla beraber, S─▒rp B├Âlgesindeki ├Ânemli bir demiryolu k├Âpr├╝s├╝n├╝ havaya u├žurdular. ─░ngilizlerin Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖna g├Ânderdi─či uzun menzilli deniz toplar─▒n─▒n naklini geciktirdiler. S─▒rplar─▒n tepkisi ├╝zerine b├Âlgedeki Bulgar ve M├╝sl├╝man k├Âyl├╝ler ka├ž─▒p, BulgaristanÔÇÖa s─▒─č─▒nd─▒lar. Bu eylem ve S─▒rplar─▒n tepkisi BulgaristanÔÇÖ─▒n AlmanyaÔÇÖn─▒n yan─▒na itti. Rus ├çarl─▒─č─▒, bu sald─▒r─▒ya kar┼č─▒ tepkisini, donanmas─▒na, Bulgar limanlar─▒n─▒ bombalatarak g├Âsterdi.

BulgaristanÔÇÖ─▒n sava┼č girmesi i├žin, Osmanl─▒ Devleti, Dimetoka ve Meri├ž NehriÔÇÖnin ├Âtesindeki topraklar─▒ BulgaristanÔÇÖa b─▒rakt─▒. Enver Bey, sava┼č sonras─▒ Bat─▒ TrakyaÔÇÖy─▒ geri almak i├žin, Almanlarla anla┼čmaya varm─▒┼čt─▒. BulgaristanÔÇÖ─▒n sava┼ča girmesiyle, Alman asker, silah ve malzemeleri; Osmanl─▒ Devletine akmaya ba┼člad─▒. Enver Pa┼ča, Drama B├ÂlgesiÔÇÖne Te┼čkilat- MahsusaÔÇÖdan Fuat Bey (Balkan), ba┼čkanl─▒─č─▒nda bir grup subay g├Ânderir.┬á

Y├╝zba┼č─▒ ├çolak ─░brahim Bey, ─░ske├želi Arif bu b├Âlgede g├Ârev yaparlar. ┬áBat─▒ Trakya’n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ bug├╝n oldu─ču gibi Mesta-Karasu de─čil, Struma-Karasu’dur.

Bu subaylar─▒n, b├Âlgedeki T├╝rklerden olu┼čturdu─ču ├žetelerin bask─▒s─▒yla; Kavala-Drama b├Âlgesindeki IV. Yunan Kolordusu, mukavemet etmeden Almanlara teslim oldu. Te┼čkilat-─▒ Mahsusa b├Âlgedeki Bulgar y├Âneticileri ve bilhassa Makedon Komitesi ├╝yeleriyle i┼čbirli─či yapar. Fuat Bey, b├Âlgede T├╝rklerinden yakla┼č─▒k 30 bin ki┼čiyi sil├óhalt─▒na al─▒p, Osmanl─▒ Ordusuna asker olarak g├Ânderdi.

Yunanistan Kral─▒ Kostantin, Alman ─░mparatoruyla akrabad─▒r. YunanistanÔÇÖ─▒ sava┼ča sokmak istemez. Tarafs─▒z bir politika g├╝tmek ister. Ba┼čbakan Venizelos ─░tilaf Devletlerinin yan─▒nda sava┼ča girmeyi istemektedir. Venizelos istifa eder. ─░tilaf Devletleri Selanik ┼×ehrini Ekim 1915ÔÇÖde i┼čgal eder. Ekim 1916ÔÇÖda Venizelos burada ayr─▒ bir h├╝k├╝met kurar. Yunanistan, ikiye b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝r. TrakyaÔÇÖda sava┼č devam eder.

12 Haziran 1917ÔÇÖde kral Kostantin taht─▒ ikinci o─člu AleksandrÔÇÖa b─▒rakarak ├žekilir. Yunanistan ─░tilaf DevletleriÔÇÖnin yan─▒nda sava┼ča devam eder.

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n, b├Âlgeye ilgisi kesilmez. Enver Pa┼ča Balkanlarda kaybedilen topraklar─▒n pe┼čindedir. Sava┼č devam ederken, Fuat Bey ve Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n ├žabalar─▒yla b├Âlgede ge├žici bir idare olu┼čturulur. Bat─▒ Trakya T├╝rklerinin ve Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n, b├Âlgedeki ├žal─▒┼čmalar─▒ hi├ž sona ermez. 30 Temmuz 1918 tarihinde Drama’n─▒n Radatros K├Ây├╝nde, ┼×akir Z├╝mre ve Cevat Beylerin ba┼čkanl─▒─č─▒nda, ”Bat─▒ Trakya Kurtulu┼č Komitesi” ad─▒ alt─▒nda bir cunta y├Ânetimi olu┼čturur. Bu cunta y├Ânetiminin egemenli─či, 19000 bin km ve 320000 n├╝fusa sahipti. ─░ske├že, Kavala, Drama, Nevrokop ve Serez; 27 Eyl├╝l 1917 y─▒l─▒na kadar cunta y├Ânetimi taraf─▒ndan idare edildi. Osmanl─▒ Y├Ânetimi bu defa, kurulan y├Ânetimi destekledi ve askeri destek verdi.

Sava┼č s├╝rerken, General Pangolos komutas─▒ndaki yunan kolordusu, Kavala, Drama b├Âlgesine sald─▒rd─▒. Piyade Y├╝zba┼č─▒ Fuat ( Balkan) Beyin y├Ânetti─či 3 Milis Taburu,┬á Yunan kuvvetlerini bozguna u─črat─▒p; kolordunun b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ esir ettiler. Bulgarlar, Fuat BeyÔÇÖin b├Âlgedeki ├žal─▒┼čmalar─▒ndan, ba┼čar─▒lar─▒ndan ├žok rahats─▒z oldular. Bunun ├╝zerine, Fuat Bey, kurdu─ču ├╝├ž milis taburuyla b├Âlgeden ayr─▒ld─▒. Bu ├╝├ž tabur Kocaeli Yar─▒madas─▒ÔÇÖnda g├Ârev yaparak, asker ka├žaklar─▒n─▒n yaratt─▒─č─▒ asayi┼čsizli─či ├Ânlediler.

M├╝ttefikimiz Bulgarlar da, bu ge├žici h├╝k├╝meti destekledi. B├Âlgesel y├Ânetim g├╝n ge├žtik├že k├Âkle┼čirken, Osmanl─▒ Devletinin politikas─▒ de─či┼čti. Osmanl─▒ H├╝k├╝metince b├Âlgeye atanan Vali Abd├╝lkerim Bey ve Osmanl─▒ subaylar─▒n─▒ geri ├žekildiler. Bunun ├╝zerine 27 Eyl├╝l 1917’de cunta kendini feshetti.

Bat─▒ Trakya’n─▒n Struma-Karasu ve Mesta-Karasu B├Âlgesi ├Ânce Bulgar, sonra Yunan kuvvetlerine terk edildi. Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ sona erdiren Lozan Antla┼čmas─▒ndan sonra, b├Âlgedeki T├╝rkler; Anadolu Rumlar─▒yla m├╝badele edildiler. Lozan’ da s─▒n─▒rlar─▒ ├žizilen Mesta-Karasu ve Meri├ž aras─▒, Bat─▒ Trakya olarak kabul edildi. Drama ve Serez B├Âlgelerindeki T├╝rkler m├╝badele ile AnadoluÔÇÖya getirildi.

Kaynak├ža:
1)TrakyaÔÇÖda Milli M├╝cadele Tevfik B─▒y─▒kl─▒o─člu, Ankara-1992
2)┬á Makedonya E┼čkiyal─▒k Tarihi ve Son Osmanl─▒ Y├Ânetimi Tahsin Uzer, Ankara-1999
3) Bir Komitecinin An─▒lar─▒ Fuat Balkan ─░stanbul-2008
4 Bat─▒ Trakya’n─▒n D├╝n├╝ Bug├╝n├╝ ├ťmit Kurtulu┼č,┬á ─░stanbul-1973
5) Te┼čkilat-─▒ Mahsusa’dan Hac─▒ Sami Bey, ┬áEkrem Hayri Peker, ─░stanbul-2012)
6) T├╝rkiye ├ťzerine Tezler V. ─░stanbul-2007
7)S─▒rlar Prof. Dr. Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k,┬á ─░stanbul 2006
8) Tarihte Girit ve Osmanl─▒lar D├Ânemi N. Ahmet Bano─člu,┬á ─░stanbul-1991
9) Balkan Sava┼č─▒ ─░brahim Artun├ž, ─░stanbul-1998
10)Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n An─▒lar─▒ (), Haz─▒rlayan: Halil Erdo─čan Cengiz ─░stanbul-2006
11)├ľl├╝m ve S├╝rg├╝n Justin McCarty,┬á ─░stanbul-1998
12) Bulgaristan T├╝rkleri,┬á Osman Keskino─člu Ankara-1985
13) J├Ân T├╝rkler ve 1908 ─░htilali, ─░stanbul-1982
14) Do─čmam─▒┼č H├╝rriyet Hasan Amca ─░stanbul-1989

 

┼×akir Z├╝mre

(D.1885 Varna – ├Âl├╝m├╝ 16 Haziran 1966 )
Cumhuriyet d├Âneminin ilk sanayicisi, ─░stiklal Sava┼č─▒’n─▒n ilk T├╝rk ├ľzel U├žak Bombas─▒ fabrikas─▒n─▒n kurucusu ve hukuk├žusudur.

1908 y─▒l─▒nda Cenevre’de hukuk fak├╝ltesinden mezun oldu.1. D├╝nya sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda, Varna T├╝rk milletvekili olarak Bulgar Parlamentosu’na 17 T├╝rk temsilciden biri olarak girdi. Mare┼čal Fevzi ├çakmak’─▒n yak─▒n akrabas─▒ olan ┼×akir Z├╝mre, ayn─▒ y─▒llarda Sofya’da Yarbay r├╝tbesiyle T├╝rk Askeri Ate┼čeli─či g├Ârevinde bulunan Mustafa Kemal ile tan─▒┼čt─▒ ve yak─▒n arkada┼čl─▒k kurdu. Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖna destek vermek ├╝zere yurt d─▒┼č─▒ndan Anadolu’ya silah ve cephane g├Ânderdi─či gibi, sava┼č sanayisinde de─čerlendirilmek ├╝zere T├╝rkiye’ye usta ve teknisyen bulunmas─▒nda da yard─▒mc─▒ oldu. Bu ├╝st├╝n hizmetleri nedeniyle ─░stiklal Madalyas─▒ ald─▒.

─░stiklal Sava┼č─▒’ndan sonra T├╝rkiye’ye d├Ânen ┼×akir Z├╝mre, Atat├╝rk’├╝n onay─▒yla T├╝rkiye’nin savunma sanayisinin ilk ├Âzel sekt├Âr fabrikas─▒n─▒ kurdu. T├╝rk Hava Kuvvetleri’nin ve T├╝rk Kara Kuvvetleri’nin ihtiyac─▒ olan ilk silah ve cephaneler, ilk deniz alt─▒ su bombalar─▒ ┼×akir Z├╝mre Fabrikas─▒’nda ├╝retildi.

┼×akir Z├╝mre Fabrikas─▒, yaln─▒zca yurt i├ži ihtiyac─▒ olan ├╝retimle yetinmeyerek, 1937 y─▒l─▒nda yurt d─▒┼č─▒na, hatta Yunanistan’a silah ve cephane ihra├ž etmi┼čtir. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n sonunda ABD’nin yapt─▒─č─▒ silah yard─▒m─▒ sebebiyle ┼×akir Z├╝mre Fabrikalar─▒, silah ve cephane ├╝retimini terk ederek, T├╝rkiye’de b├╝y├╝k isim yapacak olan ┼×akir Z├╝mre Marka sobalar─▒n─▒ ├╝retmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. ┼×akir Z├╝mre’nin 1970 ‘de ├Âl├╝m├╝nden sonra faaliyetini ancak 4 y─▒l daha s├╝rd├╝rebilen fabrika 1974 y─▒l─▒nda kapanm─▒┼čt─▒r.

 

Fuat Balkan

T├╝rk asker ve kurtulu┼č sava┼č─▒ d├Âneminde Komita’dan Be┼čikta┼č Jimnastik Kul├╝b├╝n├╝n 1 numaral─▒ ├╝yesi ve ba┼čkan─▒d─▒r. Osmanl─▒ ordusunun bir subay─▒ olarak Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda, Bat─▒ Trakya’da Bulgar Komitac─▒lar─▒ ile S─▒rp ve Yunanl─▒lara kar┼č─▒ m├╝cadele etti. 1908 -1923 y─▒llar─▒ aras─▒ndan aral─▒ks─▒z olarak ├Ânemli ve gizli g├Ârevlerde bulunmu┼čtur. Bat─▒ Trakya’da, Yunanl─▒lar─▒n Anadolu’ya Sevk edecekleri kuvvetleri Rumeli’de oyalamakla g├Ârevlendirilmi┼čtir.

Lozan Antla┼čmas─▒ÔÇÖndan sonra Mare┼čal Fevzi ├çakmak, kendisine takdirname g├Ândermi┼č ve Sonsuz hizmetleri i├žin kendisine Te┼čekk├╝r etmi┼čtir. TBMMÔÇÖnde VI ve VII D├Ânem Edirne VIII D├Ânem Kocaeli Milletvekilli─či yapan Fuat Balkan, cepheden Meclise girenlere verilen Ye┼čil -K─▒rm─▒z─▒ Kurdeleli ─░stiklal Madalyas─▒ sahibidir.

1918-23, 1926-28 y─▒llar─▒ ve 1930 -31 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├╝├ž d├Ânem Be┼čikta┼č’ta Ba┼čkanl─▒k yapm─▒┼čt─▒r. BJK kul├╝p sicilinde bir numaral─▒ kurucu olarak yer almaktad─▒r.

Be┼čikta┼č’─▒n kurucular─▒ndan olan Fuat Balkan ve Mazhar Kazanc─▒ 31 Mart 1909ÔÇÖdaki siyasi olaylardan sonra Edirne’den ─░stanbul’a geldiler. Siyasi olaylar─▒n yat─▒┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan ba┼čar─▒l─▒ bir Eskrimci ve Eskrim hocas─▒ olan Fuat Balkan ile ba┼čta g├╝re┼č ve halter sporlar─▒n─▒ yapan Mazhar Kazanc─▒, SerencebeyÔÇÖde Jimnastik yapan gen├žleri toplad─▒ ve birlikte spor yapma fikrini onlara kabul ettirdi. Be┼čikta┼č’─▒n ─▒hlamur semtindeki evinin alt─▒ndaki yeri kul├╝p merkezi yapt─▒. Fuat Balkan’─▒n kendisi taraf─▒ndan kaleme al─▒nan an─▒lar─▒, ├Âl├╝m├╝nden 38 y─▒l sonra Turgut G├╝ne┼č taraf─▒ndan Komitac─▒ ad─▒yla yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

 

İbrahim Çolak,
(1881, ─░stanbul – 1944), T├╝rk asker, siyaset├ži. Kurtulu┼č Sava┼č─▒’na kat─▒lan ├╝st dereceli komutanlardan birisidir. Sava┼čtan sonra milletvekili olarak g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r.
├çe┼čitli kaynaklarda do─čum tarihi olarak 1878, 1879, 1880, 1881 y─▒llar─▒ verilmekte ve baz─▒ kaynaklarda Bursa’da veya Boz├╝y├╝k’te do─čdu─ču kaydedilmektedir. 1898 tarihinde girdi─či Harp okulunu 1901 y─▒l─▒nda bitirdi ve V. Ordu’ya atand─▒.Osmanl─▒ Ordusuna kat─▒ld─▒.1904 tarihinde III. Ordu’ya atand─▒. Me┼črutiyetten ├Ânce gizli ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti’ne girdi. ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti hakk─▒nda ara┼čt─▒rma yapan Manast─▒r Polis M├╝fetti┼či H├╝seyin Sami Bey’e kar┼č─▒ bir suikast d├╝zenledi ve H├╝seyin Sami Bey ├Âl├╝rken kendisi de kaza ile sa─č elinden yaraland─▒. Eli tedavi edilmedi─či i├žin ├žolak kald─▒.
1912 y─▒l─▒nda Balkan Sava┼člar─▒ ├žete muharebelerinde bulundu. 1914 senesinde r├╝tbesi Binba┼č─▒l─▒─ča y├╝kseltilerek 177. K├Âpr├╝l├╝ Alay─▒ komutanl─▒─č─▒na getirildi. Bulgaristan’da ├╝stlenen bu birlik ile I. D├╝nya Sava┼č─▒’nda Makedonya’da gizli operasyonlar─▒ y├Ânetti. M├╝tareke d├Âneminde bir ara tutukland─▒ ise de serbest b─▒rak─▒ld─▒. ─░stanbul’da Bekira─ča B├Âl├╝─č├╝’nde tutuklu bulunan Halil Kut ve Talat Mu┼čkaraÔÇÖn─▒n hapishaneden ka├ž─▒r─▒lmas─▒n─▒ y├Ânetti.
Milli direni┼č ba┼člay─▒nca Anadolu’ya ge├žti. Kurtulu┼č Sava┼č─▒’n─▒n ba┼člar─▒nda II. Kuva-y─▒ Seyyare komutanl─▒─č─▒ yaparken ├ž─▒kan D├╝zce ve Yozgat ayaklanmalar─▒n─▒n bast─▒r─▒lmas─▒nda ├Ânemli rol oynad─▒. Ethem BeyÔÇÖin isyan─▒ndan sonra komutan─▒ oldu─ču Kuva-y─▒ Seyyare 3. S├╝vari T├╝meni’ne d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lerek komutanl─▒─č─▒na atand─▒. 3. S├╝vari t├╝meni ile II. ─░n├Ân├╝ Sava┼člar─▒’na kat─▒ld─▒. Sakarya Meydan Muharebesi ve B├╝y├╝k Taarruz’da b├╝y├╝k yararl─▒l─▒klar g├Âsterdi. 1922’de Albay r├╝tbesindeyken emekliye ayr─▒ld─▒.
Kurtulu┼č Sava┼č─▒’nda yapt─▒─č─▒ ├╝st├╝n hizmetlerden dolay─▒ Harp ve ─░stiklal madalyalar─▒ ile ├Âd├╝llendirildi. 1923’te Ertu─črul ve daha sonra ├╝├ž kez (1927, 1931, 1935) Bilecik milletvekili se├žildi. 1944’de ─░stanbul’da vefat etti.

Te┼čkil├ót-─▒ Mahsusa:
─░ttihat ve Terakki Cemiyeti b├╝nyesinde Enver Pa┼ča’ya ba─čl─▒ olarak kurulan gizli te┼čkilatt─▒r. ─░ttihat ve Terakki’nin T├╝rk├ž├╝ ve ─░slamc─▒ siyasi g├Âr├╝┼čleri do─črultusunda, yurt i├ži ve yurt d─▒┼č─▒nda, kar┼č─▒-istihbarat, propaganda, ├Ârg├╝tlenme, suikast eylemlerinde bulunmu┼čtur. ├çe┼čitli tan─▒k ifadelerine g├Âre 1911’den itibaren etkin olmu┼č, 5 A─čustos 1914’te Harbiye Nezaretine ba─čl─▒ resmi bir ├Ârg├╝te d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. 8 Ekim 1918’de ─░ttihat ve Terakki h├╝k├╝metinin iktidardan ayr─▒lmas─▒ ile birlikte Te┼čkil├ót-─▒ Mahsusa da resmen tasfiye edilmi┼čtir.

RAVEL M├ťLAKATI
9 Haziran 1908 y─▒l─▒nda ─░ngiliz kral─▒ Edward ile Rus ├çar─▒ II. Nikola, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunu payla┼čmak i├žin yapt─▒klar─▒ g├Âr├╝┼čme. Bu g├Âr├╝┼čme yakla┼čmakta olan I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n saflar─▒n─▒ belirlemi┼čtir. Bu anla┼čmayla Rus ├çarl─▒─č─▒ ─░ngiltereÔÇÖnin Hint ─░mparatorlu─ču yolu ├╝zerinde ─░ngiliz ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun n├╝fuz alanlar─▒n─▒ belirlenmi┼čtir. Buna kar┼č─▒l─▒k ─░stanbul ve Bo─čazlar Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖna b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Anla┼čma Alman imparatorlu─ču ve Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n anla┼čma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ ortadan kald─▒rm─▒┼čt─▒r.

2,939 total views, 3 views today

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒