Quantcast
1878 ÔÇô Kiral─▒k Ada K─▒br─▒sÔÇŽ Sizce Ka├ž Sterlin Eder? – Belgesel Tarih

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU
Tayfun  ├çAVU┼×O─×LU
1878 ÔÇô Kiral─▒k Ada K─▒br─▒sÔÇŽ Sizce Ka├ž Sterlin Eder?
  • 17 Aral─▒k 2023 Pazar
  • +
  • -
  • Tayfun ├çAVU┼×O─×LU /

Loading

K─▒br─▒s Adas─▒, 1878 y─▒l─▒nda tek kur┼čun at─▒lmaks─▒z─▒n, Osmanl─▒ Devleti taraf─▒ndan ─░ngiliz y├Ânetimine teslim edilmi┼čtir. Bunu ─░ngiliz diplomasisi, ─░ngiltere’nin teklif etti─či ‘Osmanl─▒-─░ngiliz ─░ttifak anla┼čmas─▒n─▒ Osmanl─▒ h├╝k├╝metine entrika ve bask─▒yla imzalatmak suretiyle ba┼čarm─▒┼čt─▒r.

Binlerce ┼čehit verilerek kazan─▒lan ve aradan ge├žen 300 y─▒lda T├╝rklere de yurt olan b├Âylesine ├Ânemli bir vatan topra─č─▒n─▒n, b├Âyle diplomatik bir anla┼čmayla kiralanmak suretiyle ─░ngiltere’ye terk ve teslim edilmesi, T├╝rk tarihinde benzeri g├Âr├╝lmemi┼č korkun├ž bir gaflet ve zillettir.

Bunun nas─▒l ve hangi ┼čartlar alt─▒nda ger├žekle┼čti─čini bilmek ve tarihi olaylardan ibret dersi ├ž─▒karmak gerekir.

´╗┐´╗┐

K─▒br─▒s adas─▒n─▒n elimizden ├ž─▒kmas─▒na yol a├žan s├╝re├ž, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun ├Âzellikle Balkanlar, Karadeniz, Do─ču Anadolu topraklar─▒n─▒n Rus tehdidi alt─▒na girmesi ve K─▒r─▒m Sava┼č─▒ ile ba┼člad─▒.

93 Harbi’nin ard─▒ndan Osmanl─▒ ile Rusya aras─▒nda, 3 Mart 1878 tarihinde Ayastefanos Antla┼čmas─▒ imzalanm─▒┼čt─▒. Bu antla┼čman─▒n ┼čartlar─▒ Osmanl─▒ a├ž─▒s─▒ndan son derece a─č─▒rd─▒ ve Rusya’y─▒ Balkanlar’daki tek g├╝├ž haline getiriyordu. Nitekim bu durum Avrupa’n─▒n di─čer b├╝y├╝k devletlerini rahats─▒z etmekteydi.

Sultan II. Abd├╝lhamid, ─░ngiltere’yi Rusya’ya kar┼č─▒ k─▒┼čk─▒rtmaktayd─▒. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču sava┼čta yenilmi┼č ve anla┼čmak zorunda kalm─▒┼čt─▒. Ancak yap─▒lan antla┼čma devletin ├ž├Âk├╝┼č├╝n├╝ getirebilecek a─č─▒rl─▒ktayd─▒.

II.Abd├╝lhamid de ├žareyi Avrupa devletlerini Rusya’ya kar┼č─▒ kullanarak durumu hafifletmekte aramaktayd─▒.

─░ngiltere Rusya’n─▒n Orta Do─ču’daki ─░ngiliz menfaatlerini tehdit edece─čine, s─▒cak denizlere inip kendisiyle rekabete ba┼člayaca─č─▒na inanm─▒┼čt─▒. Di─čer Avrupa devletleri ile Rusya ├╝zerinde kurdu─ču yo─čun bask─▒ sonucunda yeni bir sava┼č─▒ g├Âze alamayan Rusya, antla┼čman─▒n yeniden g├Âzden ge├žirilmesine raz─▒ oldu. Bu ama├žla BerlinÔÇÖde bir kongre d├╝zenlenecekti.

AkdenizÔÇÖdeki ├ž─▒karlar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen ─░ngiltere, Berlin KongresiÔÇÖnde, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├ž─▒karlar─▒n─▒ savunaca─č─▒na ve Rus ├çarl─▒─č─▒na kar┼č─▒ onu koruyaca─č─▒na dair s├Âz verdi ve bunun i├žin AkdenizÔÇÖde bir ├╝s yani K─▒br─▒s Adas─▒ÔÇÖn─▒ istedi.

├ç├╝nk├╝ ─░ngilizler, 1869ÔÇÖda S├╝vey┼č Kanal─▒ÔÇÖn─▒n a├ž─▒lmas─▒ndan sonra buran─▒n g├╝venli─čini sa─člayacak tedbirler aray─▒┼č─▒na girmi┼č ve hatta K─▒br─▒s ile birlikte kanal─▒n da g├╝venli─či i├žin ─░skenderunÔÇÖu bile almay─▒ d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝.

Berlin kongresinden 9 g├╝n ├Ânce 4 Haziran 1878ÔÇÖde imzalanan K─▒br─▒s Konvansiyonu ile K─▒br─▒s Adas─▒, ─░ngiltereÔÇÖye kiraland─▒.

Bu konvansiyonda K─▒br─▒s idaresi ─░ngiltereÔÇÖye b─▒rak─▒lmakla birlikte ada k├ó─č─▒t ├╝zerinde Osmanl─▒ m├╝lkiyeti olmaya devam ediyordu.

Bu antla┼čmaya g├Âre, h├╝k├╝met i├žin yap─▒lan harcamalar d─▒┼č─▒ndaki adadan elde edilen gelir, ─░ngiltere taraf─▒ndan ÔÇťy─▒ll─▒k sabit ├ÂdemeÔÇŁ olarak Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖna ├Âdenecekti.

Antla┼čmada yer alan bu madde, Osmanl─▒lar─▒n aday─▒ ─░ngiltereÔÇÖye b─▒rakmad─▒─č─▒n─▒, sadece kiralayarak ge├žici olarak y├Ânetimini b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyordu. ┬áAma bunun ham hayalden ibaret oldu─ču belliydi. AdaÔÇÖya ─░ngiliz bayra─č─▒ ├žekildikten sonra, geri d├Ân├╝┼č├╝n olmayaca─č─▒ o g├╝nden belliydi.

1 Temmuz 1878ÔÇÖde 8 maddelik ek bir antla┼čma daha yap─▒ld─▒. RusyaÔÇÖn─▒n Kars ve Do─ču AnadoluÔÇÖyu terk etmesi durumunda, ─░ngiltereÔÇÖnin de K─▒br─▒sÔÇÖ─▒ tahliye etmesi kabul edildi. Ancak bu da hi├žbir zaman ger├žekle┼čmedi.

Peki kira ne kadard─▒ diye sorarsan─▒z:

Yap─▒lan g├Âr├╝┼čmeler sonunda y─▒ll─▒k sabit kira bedeli, 92.799 Sterlin, 11 Shilling ve 3 Penny olarak belirlendi.

1914 y─▒l─▒na kadar AdaÔÇÖy─▒ s├Âzde m├╝lkiyeti Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde olmak ├╝zere idare eden ─░ngiltere, Osmanl─▒ Devleti I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna 5 Kas─▒m 1914 tarihinde ─░ngiltereÔÇÖye kar┼č─▒ Almanlarla birlikte sava┼ča girdi─či i├žin K─▒br─▒s adas─▒n─▒ ilhak etti─čini bildirdi. II. Abd├╝lhamit d├Âneminde yap─▒lan hatan─▒n, ka├ž─▒n─▒lmaz sonucu buydu.

Bu hi├ž ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ olmad─▒ ├ž├╝nk├╝ ─░ngiltere daha birka├ž ay ├Ânce de ─░ngiliz tersanelerinde Osmanl─▒ devleti i├žin in┼ča edilen 2 sava┼č gemisine el koymu┼č, ├╝stelik pe┼čin ald─▒─č─▒ paray─▒ da iade etmemi┼čti.

─░ngiltere 1915 y─▒l─▒nda ise kendi yan─▒nda sava┼ča d├óhil olmas─▒ ┼čart─▒yla K─▒br─▒s Adas─▒n─▒ YunanistanÔÇÖa teklif etti. Ancak sava┼č─▒ AlmanyaÔÇÖn─▒n kazanaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen Yunanistan, bu teklifi kabul etmedi.

Yunan h├╝k├╝metinin I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n sonuna do─čru sava┼ča ─░ngiltere lehine d├óhil olmas─▒na ra─čmen, ─░ngiltere aday─▒ YunanistanÔÇÖa vermekten vazge├žmi┼čti. Bu durum adadaki Rumlar─▒n ENOS─░S yani YunanistanÔÇÖa ilhak emelini hi├žbir zaman ortadan kald─▒ramad─▒.

─░ngilizler adadaki Rumlar─▒ kontrol etmekte zorlanacak, bunun cezas─▒n─▒ da T├╝rkler ├žekecekti.

S├╝re├ž ad─▒m ad─▒m K─▒br─▒sÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na, ard─▒ndan 1963ÔÇÖte kurulan ortak cumhuriyetin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ i├žin 1974ÔÇÖte yap─▒lan darbeye, ENOS─░S ilan─▒ ve T├╝rkiyeÔÇÖnin garant├Âr devlet s─▒fat─▒yla ger├žekle┼čtirdi─či K─▒br─▒s Bar─▒┼č Harek├ót─▒ÔÇÖna kadar gelecekti.

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Almanca B├Âl├╝m├╝ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel gazetelerde muhabir, istihbarat ┼čefi, haber m├╝d├╝r├╝, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak g├Ârev yapt─▒. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) epub format─▒nda yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. M├╝min Ceyhan'─▒n yazd─▒─č─▒ ÔÇťKanla Yaz─▒lan DostlukÔÇť roman─▒n─▒n (M├╝min Ceyhan Bursa K├╝lt├╝r Kaynaklar─▒ Ara┼čt─▒rma K├╝t├╝phanesi yay─▒n─▒, Mart 2023) edit├Ârl├╝─č├╝n├╝ yapt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi'nde ba┼čkanl─▒k (1997-2001) g├Ârevini y├╝r├╝tt├╝. Ayn─▒ zamanda web sitemiz Belgeseltarih.com'un kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1)ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, 2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2)"1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", 2018, Haber Ajans─▒ Yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu, 11 Nisan 2024