┼×aban YALAZI
┼×aban  YALAZI
19. Y├╝zy─▒l ortalar─▒nda Karacabey k├Âylerinin toplumsal ve ekonomik yap─▒s─▒
  • 25 May─▒s 2018 Cuma
  • +
  • -

XV.y├╝zy─▒l─▒n sonundan itibaren ba┼č g├Âsteren ekonomik bunal─▒m, ─░mparatorlu─čun en geli┼čmi┼č b├Âlgesi olan Bursa ve ├ževresinde bile etkisini g├Âstermekte gecikmedi. Genel ekonomik bunal─▒m─▒n do─čurdu─ču toplumsal olaylarda ba┼čd├Ând├╝r├╝c├╝ bir y├╝kselme g├Âr├╝lmektedir. Kanunnameler aynen muhafaza edilmesine ra─čmen, vergilerin sekiz-on kat─▒ nisbette tahsil edilmesi, ak├ženin sat─▒n alma de─čerinin g├╝nden g├╝ne d├╝┼čmesinin reaya ├╝zerindeki ilk tepkisi ziraattan vazge├žerek sa─ča sola da─č─▒lmak ┼čeklinde olmu┼čtur. K├Ây├╝n ekonomik b├╝nyesinin bozulmas─▒yla ÔÇť├žift bozan reayaÔÇŁ (topra─č─▒n─▒ b─▒rakan k├Âyl├╝) say─▒s─▒ artmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Hi├ž ku┼čkusuz bu kadar b├╝y├╝k i┼čsizler toplulu─ču g├╝veni ve d├╝zeni tehdit edecektir. Co─črafi ke┼čifler ile ba┼člayan s├Âm├╝rgecilik s├╝reciyle iyice zenginle┼čen bat─▒ devletlerinin denizleri a┼čarak elde ettikleri s├Âm├╝rgelerin alt─▒n ve g├╝m├╝┼č madenleri ile zenginle┼čmesinin yan─▒nda, art─▒k eski ├Ânemini kaybeden ve eskisi gibi i┼člemeyen ÔÇ×─░pek YoluÔÇŁnun etkisi ile kervanlar ├Ânce azalmaya sonra yok olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Bu da ├Ânemli bir gelir kayb─▒n─▒ olu┼čturuyordu. K─▒r─▒m Sava┼č─▒ÔÇÖndan beri Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču co─črafi yeri dolay─▒siyle ├ž─▒kt─▒─č─▒ ard─▒ kesilmeyen uzun ve pahal─▒ seferler nedeniyle para s─▒k─▒nt─▒s─▒ ya┼čamaktad─▒r. Para s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ gidermek i├žin ba┼čvurulan yeni tedbirler ho┼čnutsuzluklar─▒ k├Âr├╝klemi┼č ve toprak d├╝zenini alt ├╝st etmi┼čtir. Zenginle┼čen bat─▒n─▒n sava┼č teknolojisindeki yenile┼čmeler daimi ordu beslemek ve sonucunda daha fazla savunma harcamas─▒nda bulunmak zorunlulu─čunu getirecektir. Bu da devletin nakit ihtiyac─▒n─▒ h─▒zland─▒rmaktad─▒r. Ekonominin a─č─▒r krize girdi─či 1789-1839 y─▒llar─▒ aras─▒nda III. SelimÔÇÖin d─▒┼čar─▒dan bor├ž alma giri┼čimi bo┼ča ├ž─▒k─▒nca yeni vergiler konma ihtiyac─▒ do─čdu. Devletin ald─▒─č─▒ tedbir tar─▒mdan elde edilen gelirlere do─črudan el koymay─▒ m├╝mk├╝n k─▒lmak ┼čeklinde olacakt─▒r. Fatih zaman─▒nda sistemle┼čtirildi─či kabul edilen iltizam usul├╝nden vazge├žilecektir. ─░ltizam, ÔÇ×devlet gelirlerinin belli bir bedel kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, en y├╝ksek bedeli teklif eden ├Âzel te┼čebb├╝s taraf─▒ndan tahsil edilmesi ve i┼čletilmesiÔÇť demektir. Bu i┼či ├╝stlenenlere de ÔÇťm├╝ltezimÔÇŁ denir. M├╝ltezimler, devlet gelirlerinden birini, bedelini taksitli olarak verece─čine kefil g├Âstererek kendi ├╝zerine al─▒r. ─░ltizam usul├╝, ba┼člang─▒├žta bir ka├ž kalem gelire has olarak ba┼člam─▒┼č ise de, k─▒sa zamanda ┼čerÔÇÖ├« ve ├Ârf├« tek├ólifin ├žo─čunlu─ču bu yolla tahsil olunur hale gelmi┼čtir. Devlet gelirleri, iltizama, genellikle ├╝├ž y─▒ll─▒k s├╝reler i├žin a├ž─▒k artt─▒rma ile verilirdi. M├╝ltezim ise t─▒marl─▒ sipahinin kayg─▒lar─▒n─▒ ta┼č─▒mad─▒─č─▒ndan en k─▒sa zamanda en fazla vergi tahsili ile u─čra┼čacakt─▒r. Sipahinin yerini yava┼č yava┼č almakta olan m├╝ltezimler, yat─▒rd─▒klar─▒ paray─▒ bir an ├Ânce ├ž─▒karabilmek i├žin k├Âyl├╝y├╝ insafs─▒zca s├Âm├╝rmektedir. Ve sonu├žta m├╝ltezimler kendilerine ihale edilen ├Ârf├« ve ┼čerÔÇÖ├« tek├ólifi tahsil ve takip i┼činde o derece ileri gittiler ki, devlet i├žinde devlet olmaya ba┼člad─▒lar. Toprak sahipleri (Ayanlar) her zaman Osmanl─▒ÔÇÖda g├╝├žl├╝ aileler olmu┼čtur. Ancak merkezi otoritenin yerine ikame eden bu g├╝├ž zamanla bozulunca ayanl─▒k kald─▒r─▒lacakt─▒r. ┬á3 Kas─▒m 1839ÔÇÖda ilan edilen G├╝lhane Hatt─▒ H├╝mayunu (simge ad─▒yla Tanzimat Ferman─▒), kendinden bekleneni vermeyen iltizam usul├╝n├╝ la─čvetmeyi en b├╝y├╝k bir vaad olarak il├ón etmektedir. ├çe┼čitli yak─▒nmalar dolay─▒s─▒yla, 1839ÔÇÖdan sonra, ÔÇťiltizamÔÇŁ y├Ânteminin kald─▒r─▒lmas─▒na ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼č; hizmetlilere, herhangi bir devlet gelirinin ÔÇťiltizamÔÇŁ yerine, maa┼č verilmesi yoluna gidilmi┼čtir. B├Âylece devlet, evvelce ayanlar, m├╝ltezimler arac─▒l─▒─č─▒ ile vergi tahsil usul├╝nden vazge├žmi┼č, yerine ├Ânce ÔÇťmuhass─▒llarÔÇŁ, muhass─▒ll─▒k sisteminin ├že┼čitli nedenlerden dolay─▒ beklenen sonucu vermemesi ├╝zerine, eski kurala d├Ân├╝lerek valilerin maiyetine bir defterdar, her sanca─ča birer kaymakam ve kazalara birer m├╝d├╝r tayiniyle halkla do─črudan temas yolunu se├žmi┼čtir.

Tanzimat Ferman─▒na kadar olan zamanda Osmanl─▒ Devletinin yap─▒lanmas─▒nda ├Ânemli bir yeri olan, emlak ve arazi vak─▒flar─▒n─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒ Tapu Tahrirleri t─▒mar sisteminin uygulanabilmesi i├žin idari, askeri, sosyal ve ekonomik d├╝zenlemeler yapmak amac─▒yla b├Âlgelerin imkanlar─▒n─▒ tesbit etmekte idi. Ancak, Tapu Tahrir Defterleri sadece sancak, kaza ve k├Ây├╝n ad─▒ ve vermesi gereken y─▒ll─▒k vergi miktarlar─▒n─▒ ihtiva etti─či i├žin g├╝n├╝m├╝z ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒na b├Âlge ile ilgili ├žok geni┼č bilgi vermekten uzakt─▒. Tanzimat Ferman─▒n─▒n 5. maddesi ÔÇťHer ferdin mal varl─▒─č─▒ ve maddi g├╝c├╝ne, kazanc─▒na g├Âre uygun bir vergi vermesiÔÇŁ-yani vergide e┼čitlik- ilkesini getirmektedir. B├Âylece daha ├Ânce de─či┼čik adlar ve fas─▒llar halinde al─▒nan vergiler yerine, ki┼čiye ait kazan├ž sa─člayacak her t├╝rl├╝ mal varl─▒─č─▒, d├╝kkan, tarla, ba─č, bah├že, hayvanlar ve gelir getiren mesle─či varsa bunlar─▒ da tesbit eden, her m├╝kellefin ki┼čisel servetine ve t├╝ccar ve esnaf─▒n y─▒ll─▒k kazanc─▒na g├Âre adil ├Âl├ž├╝ler i├žinde vergi al─▒nmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r. Karacabey k├Âylerinde kazan├žlar hesaplan─▒rken dutluklar─▒n d├Ân├╝m ba┼č─▒na 50-600 kuru┼č,┬á ba─člar─▒n 30-100 kuru┼č, tarlalar─▒n d├Ân├╝m ba┼č─▒na 70-90 kuru┼č, inek ba┼č─▒na 20 kuru┼č, manda ba┼č─▒na 50 kuru┼č, ke├žilerden 7 kuru┼č, koyunlardan 10-20 kuru┼č, ar─▒ kovanlar─▒ndan ise her biri i├žin 9 kuru┼č gelir getirdi─či kabul edilmi┼čti. Binek hayvanlar─▒ndan ve bir ├žift ├Âk├╝zden vergi al─▒nmamakta idi. Karacabey k├Âylerinden al─▒nacak vergiye esas olacak gelirlerin kaydedildi─či Temettuat Defterleri, en k├╝├ž├╝k birim hane d├╝zeyinde tutuldu─čundan d├╝zenlendi─či yer ve d├Ânem hakk─▒nda g├╝n├╝m├╝z ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒na, sosyo/ekonomik profilin ├ž─▒kar─▒lmas─▒ noktas─▒nda, n├╝fus yap─▒s─▒n─▒n ve ge├žim durumunun incelenmesinde ├Ânemli bilgiler i├žermektedir.

Biz de Ba┼čbakanl─▒k Osmanl─▒ Ar┼čivlerindeki Karacabey (Mihali├ž) ile ilgili belgeleri de─čerli dostumuz Raif Kaplano─čluÔÇÖnun yard─▒mlar─▒ ve katk─▒lar─▒yla inceledik. Belgeler incelendi─činde g├Âr├╝lmektedir ki, il├že merkezindeki mahalleler ile k├Âylerde ya┼čayanlar hane hane kaydedilmi┼č. Kay─▒tlarda hane reisi olarak sadece erkeklerin ad─▒ var. Kad─▒n veya k─▒zlar─▒n ad─▒na ├žo─čunlukla rastlanm─▒yor. Varsa da e┼člerinin lakab─▒ veya ad─▒ ile an─▒lmaktalar. Erkeklerin ad─▒ da baba ad─▒ ile birlikte ve ├žo─čunlukla aile adlar─▒, ├╝nvanlar─▒ da belirtilerek yaz─▒lm─▒┼č. Hane reislerinin yan─▒nda ya┼čayan yetimlerin de g├Âsterildi─či kay─▒tlar, ki┼čilerin o mahalle veya k├Âydeki akrabalar─▒n─▒n bulunmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan da ├Ânemli bir kaynak te┼čkil etmektedir. Di─čer yandan, mahalle ve k├Âyler incelenirken hane say─▒s─▒ndan hareketle yerle┼čim biriminin n├╝fusu konusunda da bir bilgiye ula┼čmak m├╝mk├╝n. ├ľnemli olan bir nokta da, kaza ve k├Âylerle ilgili kay─▒tlarda M├╝sl├╝man ve Gayr─▒m├╝slim haneler hakk─▒nda bilgi bulunmas─▒ etnik n├╝fus yap─▒s─▒n─▒n analizine imkan vermektedir. Mahalle ve k├Âyler hane hane belirtilirken ├žo─čunlukla bir numaradaki haneye m├╝sl├╝man yerle┼čim birimlerinde cami imam─▒ veya muhtar, gayr─▒m├╝slim yerle┼čim birimlerinde ise kilise papaz─▒n─▒n ad─▒ yaz─▒lm─▒┼č.

K├Âyler ile ilgili tabloyu incelemeden ├Ânce ┼ču k─▒sa a├ž─▒klamay─▒ yapmak laz─▒m. Tabloda dutluk, ba─č, tarla ve bah├že birimleri d├Ân├╝m olarak g├Âsterilmi┼čtir. Yar─▒m d├Ân├╝m ile 2 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čen b├╝y├╝kl├╝klerde olan dutluklar, b├Âlgede ipekb├Âcek├žili─či yap─▒ld─▒─č─▒n─▒n bir g├Âstergesi olarak d├╝┼č├╝n├╝lebilir. ├ço─čunlukla 1 ile 3 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čkenlik g├Âsteren ba─člar ise m├╝sl├╝man k├Âylerinde sirke, pekmez veya ┼č─▒ra gayr─▒m├╝slim k├Âylerinde ise ┼čarap yap─▒m─▒nda de─čerlendiriliyor. Bah├želer de 1-2 d├Ân├╝m b├╝y├╝kl├╝klerinde. Buralardan┬á hanenin g├╝nl├╝k sebze-meyve ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒lan─▒yor. Da─č k├Âylerinde e┼ček, ova k├Âylerinde at kullanmak daha yayg─▒n. Vasil K─▒n├žev ÔÇťK├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖdaÔÇŁ adl─▒ eserinde 1899 y─▒l─▒nda geldi─či KaracabeyÔÇÖin da─č k├Âylerinde ar─▒c─▒l─▒─č─▒n yayg─▒n oldu─čunu, insanlar─▒n tar─▒m ve ipek├žilikle ge├žimlerini sa─člad─▒─č─▒n─▒ ve ovan─▒n ola─čan├╝st├╝ verimli oldu─čunu yaz─▒yor. K├Âylerde yeti┼čtirilen hayvan say─▒lar─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda g├╝c├╝nden, etinden, s├╝t├╝nden yararlan─▒lan hayvanlar─▒n da─č─▒l─▒m─▒n─▒n b├Âlgenin co─črafi yap─▒s─▒na uygun olarak da─č─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âzlemliyoruz. ├ľrne─čin manda s├Âz konusu ise k├Ây c─▒var─▒nda batakl─▒k b├Âlgelerin varl─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmeli. Tabloda tarlalar─▒n g├Âsterildi─či s├╝tunda + ile g├Âsterilen k─▒s─▒m nadasa b─▒rak─▒lan, yani ziraat yap─▒lmayan tarla miktar─▒n─▒ g├Âsteriyor. Ar┼čivlerdeki k├Âylerin kay─▒tlar─▒n─▒n ├žo─ču eksik. Biz burada ancak kay─▒tlar─▒n─▒ bulabildiklerimizi de─čerlendirdik. K├Ây c─▒var─▒nda ya┼čay─▒p ta ├žo─čunlukla konar-g├Â├žer koyun besleyen gayr─▒m├╝slimlerin say─▒lar─▒n─▒ tabloya dahil etmedik. Bu k─▒sa a├ž─▒klamadan sonra Temettuat Defterlerinde k├Âyler ile ilgili arazi ve hayvan varl─▒klar─▒n─▒ g├Âsteren bilgileri topluca g├Ârelim.

 

 

Arap├žiftli─či, ├çelpi┼č, ├çeriba┼č─▒, ├ç├Âkl├╝, ├ç├Âmlek├ži, Kemerbent, Ovaesemen, Suba┼č─▒, Tepecik, Yenik├Ây gibi KaracabeyÔÇÖe ba─čl─▒ oldu─ču g├Âsterilen ┬ák├Âylerin, ├žiftliklerin temettuatlar─▒ verilirken ├žo─čunlukla sadece hane say─▒s─▒, bazen de k├Âyde, ├žiftlikte ┬á├Ânemli mal varl─▒─č─▒ olanlar g├Âsterilmi┼č. O nedenle bu k├Âyleri yukar─▒da tabloda de─čerlendirmedik. ├ľrne─čin Arap├žiftli─či (eski ad─▒ Suvla) Hem┼čire-i Padi┼čahi Beyhan Sultan Vakf─▒ÔÇÖna ait. Baz─▒ ┼čartlarla 5 seneli─čine Bursal─▒ Ahmet A─čaÔÇÖya ihale edilmi┼č. Bu ├žiftli─če ge├žici olarak iskan edilen ├žerkes muhacirlerin buradan ├ž─▒kar─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ndan icarla kendilerine verilmesi kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č. ┬á├çeriba┼č─▒ ise 19.yy. kay─▒tlar─▒nda ├žiftlik olarak varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren, Sultan II. Abd├╝lhamidÔÇÖin m├╝lkleri aras─▒nda g├Âsterilen bu k├Ây daha sonra ├çiftlikat-─▒ H├╝mayun b├╝nyesine al─▒nacakt─▒r.┬á Bir T├╝rk k├Ây├╝ olan ├ç├Âkl├╝ K├Ây├╝ÔÇÖnde ise 6 hane oturuyor ve 6 hanenin de geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. ├ç├Âmlek├ži K├Ây├╝ 14 haneli bir T├╝rk k├Ây├╝. 7 hanenin geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. Kemerbent K├Ây├╝ÔÇÖnde 19 hane koyun kafiri 1948 koyuna bak─▒yor. H.1306 tarihli bir belgeye gore, k├Ây├╝n gayr─▒m├╝slim ahalisi ile Padi┼čah─▒n Esvab├ž─▒ba┼č─▒s─▒ Hac─▒ ─░lyas Bey aras─▒nda m├╝naka┼ča konusu olan Haydar Mezras─▒ ve Rungu├ž (Rungu┼č) ├çiftli─či anla┼čmazl─▒─č─▒ konusunda yap─▒lan ara┼čt─▒rman─▒n gere─či i├žin Muhacirin Komisyonu Ba┼čkanl─▒─č─▒na g├Ânderilmesi istenmi┼č. Kemerbent K├Ây├╝ÔÇÖndeki ├žiftli─če Hac─▒ ─░lyas Bey taraf─▒ndan cebren girilerek korusunun yak─▒l─▒p tahrip edildi─čine dair ┼čikayette bulunulmu┼č.(DH.MKT.1326) Ovaesemen ├žiftlik stat├╝s├╝nde. 2000 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č olan ├žiftlik, Der Aliyede Beldin(Belvin) Han─▒ÔÇÖnda kalan sarraf Anasta┼č orta─č─▒ sarraf Simon bezirgan─▒n tasarrufunda. Suba┼č─▒ K├Ây├╝ Saray─▒n koyunlar─▒na bakmakla g├Ârevli k├Âle k├Âylerden. Bu k├Âyde 7 s├╝r├╝ halindeki 2370 beylik koyunlar─▒na bak─▒l─▒yor. Tepecik ├çiftli─či 18. yy. belgelerinde Valide SultanÔÇÖa ait iken vefat─▒ndan sonra┬á┬á Der AliyeÔÇÖde Adliyede terc├╝man olarak ├žal─▒┼čan Vasilaki BezirganÔÇÖ─▒n tasarrufuna ge├žmi┼č. ├çiftli─čin 250 d├Ân├╝m├╝ ekiliyor, 1500 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č. 18 manda, 16 at, 45 inek, 16 ├Âk├╝z var. 1927 Salnamesinde ad─▒ ge├žmeyen ve 7 haneli bir k├Ây olan Yenik├ÂyÔÇÖde 2 hane de yabanc─▒ ya┼č─▒yor. K├Âyde, Davutpa┼ča ─░skelesinde k├Âm├╝rc├╝l├╝k yapan Mehmet A─čaÔÇÖn─▒n 1000 d├Ân├╝ml├╝k ├žiftli─či bulunuyor. Hicri 1246 tarihli bir belgeye g├Âre, Yenik├Ây mamur iken ÔÇťbir m├╝ddetten beri gelip ge├ženlerin ve h├╝k├╝metin tekalifinin ├žoklu─čundan tahamm├╝l edemeyerekÔÇŁ ahalisinin kimisi firar ve kimisi vefat etti─činden da─č─▒lan k├Ây├╝n yeniden tesisi kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č.

Ak├žakoyun 33 haneli bir k├Ây. Bunlardan 28 hanenin geliri y─▒lda 1000 kuru┼ču a┼čmakta. Ortalama olarak hane ba┼č─▒na 20 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. 16 hanenin dutlu─ču, 22 hanenin e┼če─či var. K├Âyde hi├ž at yok. Manda ise yok denecek kadar az. K├Âydeki K─▒z─▒la─ča├ž ├çiftli─či Sultan SelimÔÇÖin ├╝├ž├╝nc├╝ kad─▒n─▒n─▒n ikinci kalfas─▒ Misli Han─▒mÔÇÖ─▒n. Akhisar k├Ây├╝nde 7 hane g├Âz├╝k├╝yor..1 numaral─▒ hanede oturan Muhtar HalilÔÇÖin 508 d├Ân├╝m tarlas─▒ ve 100 koyunu var. 2 numaral─▒ hanenin 90 d├Ân├╝m, 3 numaral─▒ hanenin de 115 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. 4 numaral─▒ hanenin sadece 2 inek ve 2 ├Âk├╝z├╝ var. Di─čer 3 hanenin hi├ž geliri yok. 1 ve 3 numaral─▒ hanelerin y─▒ll─▒k geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. Ar─▒z k├Ây 2 hane olarak kaydedilmi┼č. 1 nolu hanede oturan Hac─▒ Abdi o─člu Hac─▒ MehmetÔÇÖin┬á birer d├Ân├╝m dutluk,ba─č, 260 d├Ân├╝m tarla, 1 e┼ček, 5 at, 50 ke├ži, 5 manda, 3 inek, 10 buza─č─▒, 4 ├Âk├╝z, 25 ar─▒ kovan─▒ varken 2 nolu hanedeki ├çak─▒ro─člu K├╝├ž├╝k AliÔÇÖnin 3 d├Ân├╝m dutluk, 1 d├Ân├╝m ba─č, 820 d├Ân├╝m tarlas─▒,1 e┼ček, 8 at, 45 ke├ži, 7 manda, 3 inek, 2 ├Âk├╝z├╝ ile 20 ar─▒ kovan─▒ var. Sonralar─▒ M.K.Pa┼čaÔÇÖya ba─članan ┬á25 haneli Ayas(Ayaz) k├Ây├╝n├╝n 3 hanesinin hi├žbir mal varl─▒─č─▒ yok. 18 hanenin dutlu─ču var. Hane ba┼č─▒na 13 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. 1 hanede ortalama 1-3 aras─▒ at varken 25 nolu hanede 9 at var. Bey K├Ây de Ar─▒z k├Ây gibi 2 haneli. 1 numaral─▒ hanedeki Kolcu AliÔÇÖnin 2,5 d├Ân├╝m dutluk, 1 d├Ân├╝m ba─č ve 350 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. Ayr─▒ca 4 at, 8 manda,11 inek, 2 buza─č─▒ ve 2 ├Âk├╝z sahibi. 2 numaral─▒ hanede outran AbdulkadirÔÇÖin 240 d├Ân├╝m tarlas─▒ ile 6 at, 6 inek, 2 buza─č─▒ ve 2 ├Âk├╝z├╝ var. H.1304 tarihli bir belgeye g├Âre Fransa tebas─▒ndan M├Âsy├ Lorondon adl─▒ ┼čahs─▒n, Bey K├ÂyÔÇÖdeki ├žiftlik arazisinde birtak─▒m muhacirlerin ziraaat yapmak ├╝zere kaymakam taraf─▒ndan sevk olundu─ču ve ├žiftlik korucusunun d├Âv├╝lerek ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ne ili┼čkin ┼čikayetin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi istenmi┼č. Beylik K├Ây 16 haneli. Kadribeyzade es-Seyyid Mustafa BeyÔÇÖin 500 d├Ân├╝m tarlas─▒ ile 133, 230, 123 d├Ân├╝m toprak sahibi 3 haneyi de ayr─▒ tutarsak hane ba┼č─▒na ortalama┬á 19 d├Ân├╝m tarla d├╝┼čmekte. Y─▒ll─▒k geliri 1000 kuru┼ču ge├žen hane say─▒s─▒ 6 d─▒r. Ahalisi m├╝sl├╝man olan Bulgarlar K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n ad─▒ H.1317 y─▒l─▒nda Hamidiye olarak de─či┼čtirilmi┼č. Ayn─▒ kararla Kara Yani K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n ad─▒ da Sultaniye olarak de─či┼čtirilmi┼č. Hamidiye 13 haneli bir k├Ây. 3 numaral─▒ hanede oturan─▒n 200 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. 8 numaral─▒ hanede oturan Sac─▒o─člu Hac─▒ ─░brahimÔÇÖin 268 d├Ân├╝m tarlas─▒, 6 at─▒, 53 koyunu, 13 mandas─▒, 16 ine─či, 13 buza─č─▒s─▒, 6 ├Âk├╝z├╝, 150 ar─▒ kovan─▒ var. 13 nolu hanede oturan Abdurrahman EfendiÔÇÖnin 210 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. Geliri 1000 kuru┼ču ge├žen hane say─▒s─▒ 7. K├Âyde ├žiftliklerde ├žal─▒┼čan 2 hizmetkar var. Bir hanenin de hi├ž geliri yok.Bu haneler ayr─▒ tutuldu─čunda hane ba┼č─▒na ortalama 53 d├Ân├╝m tarla d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝yoruz. B├╝y├╝kkaraa─ča├ž 25 haneli. Hi├žbir geliri olmayan 4 hane ayr─▒ tutulursa hane ba┼č─▒na ortalama 35 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. Geliri 1000 kuru┼ču ge├žen hane say─▒s─▒ 17. K├Âyde 2 gayr─▒m├╝slim hane var. Bunlardan Papaz ZahoÔÇÖnun 25 d├Ân├╝m, Barankoo─člu HristodoloÔÇÖnun 8 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. Camandra 15 haneli bir k├Ây. Daha sonra buras─▒ k├Ây stat├╝s├╝nden ├ž─▒kar─▒l─▒p ├žiftlik stat├╝s├╝ne al─▒nacakt─▒r. K├Âyde Hasan Pa┼ča biraderi Kap─▒c─▒ba┼č─▒ R─▒fk─▒ÔÇÖn─▒n 1600 d├Ân├╝ml├╝k ├žiftli─či var. ├çiftlikte 14 at besleniyor. Karag├Âzo─člu AptiÔÇÖnin ise 300 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. 2 hanenin hi├ž tarlas─▒ yok. Geri kalan 11 hane ba┼č─▒na ortalama 52 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. K├Ây c─▒var─▒nda ya┼čayan 10 gayr─▒m├╝slim hanenin 9ÔÇÖu koyun besliyor.. Bunlar─▒n toplam 822 koyun varl─▒klar─▒n─▒n yan─▒nda, hi├ž koyunu olmayan Mihali├žli Mefal o─člu YaniÔÇÖnin 400 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. K├Âyde geliri 1000 kuru┼ču a┼čan hane say─▒s─▒ 13. Asl─▒nda Karacabey ├žiftlikleri incelenirken Camandra ├çiftli─čine daha ├žok yer ay─▒rmak gerekir. ├ç├╝nk├╝ kay─▒tlarda bu ├žiftlikle ilgili ├žeki┼čmelere ait o kadar ├žok belge var ki. Birka├ž tanesini g├Ârelim. Camandra ve Poyrazbah├že ├žiftlikleri sahibi Halil Fehmi Efendi ├žiftliklerine yap─▒lan tecav├╝z├╝n ├Ânlenmesine dair ┼čikayette bulunmu┼č (DH.MKT.1326) Kay─▒nbiraderi Abdurrahim EfendiÔÇÖye borcundan dolay─▒ Mihali├žÔÇÖteki ├žiftlikleriyle sair emlak─▒n─▒n haczedilmesine ili┼čkin mahkeme karar─▒n─▒n, ├žiftlik ve emlaki zaptetmi┼č olan karde┼činin o─člu Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n n├╝fuzu sayesinde mahalli memurlarca uygulanmad─▒─č─▒ndan ├žekilen telgraf─▒n gere─činin yap─▒lmak ├╝zere H├╝davendigar Valili─čine g├Ânderilmi┼č. Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n Hazine-i HassaÔÇÖya ait olan ├çeriba┼č─▒ ├çiftli─čÔÇÖne tecav├╝z etti─či iddias─▒nda bulunulmu┼č. Canbaz K├Ây├╝, ┬á├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden olup 9 hanesi m├╝sl├╝man, 21 hanesi gayr─▒m├╝slim. Gayr─▒m├╝slim 2 hanenin hi├žbir geliri yok. Ayr─▒ca, k├Ây c─▒var─▒nda ya┼čayan RumeliÔÇÖden gelme 7 ├žoban gayr─▒m├╝slim hanenin toplam 453 koyunu var. ┬á├çobank─▒r─▒ k├Âyleri 9 mezradan olu┼čuyor ve Alucazade H├╝seyin Pa┼ča evkaf─▒n─▒nd─▒r. (BOA.C.EV.31598) K├Âyde geliri 1000 kuru┼ču a┼čan m├╝sl├╝man hane say─▒s─▒ 8, gayr─▒m├╝slimlerden ise 17 hanenin geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. K├Âyde, sab─▒k Mihali├ž Voyvodas─▒ Haseki Hac─▒ Ahmet A─čaÔÇÖn─▒n da ├žiftli─či var. ├çar─▒k K├Ây├╝ 10 haneli k├╝├ž├╝k bir k├Ây. 2 hanenin geliri yok, ba┼čkalar─▒ bak─▒yor. Bunun yan─▒nda ─░smail A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ Ay┼če HatunÔÇÖun 140 d├Ân├╝m tarlas─▒ var. ─░stanbul KocamustafaÔÇÖda oturan Ay┼če HatunÔÇÖun ├žiftli─čini 1000 kuru┼č kira bedelle ├ľmer Keth├╝da kiralam─▒┼č. 1844 Temettuat Defterlerinde Mihali├žÔÇÖe ba─čl─▒ g├Âsterilen ancak, daha sonra BursaÔÇÖya ba─članan ├çatalhan(├çatala─č─▒l) 45 haneli bir Rum k├Ây├╝. Sadece bir hanenin hi├ž geliri yok. Hane ba┼č─▒na ortalama 47 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. Bu 45 hanenin haricinde genellikle YunanistanÔÇÖ─▒n Epiri b├Âlgesinden mevsimlik gelerek koyunculuk yapan 6 hanenin toplam 57 ke├ži, 216 koyunu var. Ayr─▒ca, hi├ž mal─▒ olmay─▒p ├žal─▒┼čmak i├žin gelmi┼č hane say─▒s─▒ 9ÔÇÖdur.┬á Bu 9 haneden 6ÔÇÖs─▒n─▒n geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. K├Âyde yerle┼čik 45 haneden 35ÔÇÖinin geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. K├Ây├╝n toplam geliri 92.328 kuru┼čtur. Toplam vergi ise 7.018 kuru┼čtur. Ayr─▒ca, a┼čar vergisi 8.065 kuru┼č, ipek├žilikten 605 kuru┼č, koyundan 33 kuru┼č, zahireden 356 kuru┼č olmak ├╝zere toplam a┼čar─▒ 9.062 kuru┼čtur. ├çavu┼č K├Ây├╝ 22 haneli. Bir hanenin hi├ž geliri yok, bir hanenin de sadece 1 buza─č─▒s─▒ var. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒ndaki tarlas─▒ olmayan 2 haneyi de ay─▒r─▒rsak hane ba┼č─▒na ortalama 96 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. Muhtar Hac─▒o─člu AliÔÇÖnin 200, Acemo─člu FeyzullahÔÇÖ─▒n 180 d├Ân├╝ml├╝k tarlalar─▒ olmas─▒ hane ba┼č─▒na d├╝┼čen tarla miktar─▒n─▒ etkiledi─čini de g├Âz├Ân├╝nde tutmak laz─▒m. Bir Rum k├Ây├╝ olan ├çe┼čnigir de ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden. Yani Saray─▒n ├žoban k├Âylerinden. K├Ây asl─▒nda 56 haneli. Ancak, biz 46 hanenin kay─▒tlar─▒na ula┼čabildik. K├Âyde 7 hanenin tarla varl─▒─č─▒ 10 d├Ân├╝m├╝n alt─▒nda. Geriye kalan 39 haneyi de─čerlendirirsek hane ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama tarlan─▒n 32 d├Ân├╝m oldu─ču g├Âr├╝lecektir. Bir hane d─▒┼č─▒nda her hanenin 1-4 aras─▒nda de─či┼čen ├Âk├╝z├╝ var. Hi├ž e┼ček ve manda yok. Sadece bir hanenin 175 koyunu oldu─ču kay─▒tl─▒. Nerede ise her hanede at─▒n varl─▒─č─▒ yan─▒nda┬á dikkat ├žekecek say─▒da ke├ži var. Da─česemeni 4 haneli bir k├Ây. Bir hanenin tarlas─▒ yok, ama 1 at, 1 e┼če─či, 2 ├Âk├╝z, 2 ine─či var. Geriye kalan 3 hanenin ortalama tarla varl─▒─č─▒ 42 d├Ân├╝m. Bir nolu hanenin 270 koyunu var. 3 hanenin geliri 1000 kuru┼ču ge├žiyor. Da─čkad─▒ 40 haneli bir k├Ây, ama biz 36 haneyi tesbit edebildik. Bu k├Âyde dikkati ├žekecek nisbette manda varl─▒─č─▒ g├Âzleniyor.Sadece 1 hanenin hi├ž geliri yok. 5 hanenin de tarlas─▒ yok. Bunlar hari├ž tutulursa hane ba┼č─▒na 57 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor ki, zaten k├Ây├╝n 40 hanesinden 31 hanenin geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. Ayr─▒ca, k├Âyde genellikle ├žobanl─▒k yapan 9 hane de RumeliÔÇÖden gelme yabanc─▒ (bunlar yayac─▒ olarak an─▒l─▒yor.) ya┼čamakta. Koyunculuk yapan bu yabanc─▒lardan 7 hanenin geliri 1000 kuru┼ču a┼č─▒yor. 26 hanenin e┼če─či, 24 hanenin at─▒, 30 hanenin 2 ile 10 aras─▒nda de─či┼čen ine─či, keza 31 hanenin de ├Âk├╝z├╝ var. K├Âydeki ├žiftli─či ve de─čirmeninin eski kirac─▒s─▒ Ethem ile eski Karacabey Kaymakam─▒ H├╝seyin H├╝sn├╝ Efendi taraf─▒ndan zaptedildi─či ve ekili arazisini tahrip ettikleri yolunda Mehmet Sabri EfendiÔÇÖnin ┼čikayeti kay─▒tlarda yaz─▒l─▒ (DH.MKT.y─▒l H.1317). Da─čkad─▒ k├Âyl├╝leri ile Tophisarl─▒ Ahmet Bey aras─▒nda mera kavgas─▒ ya┼čanm─▒┼č. Dan─▒┼čment k├Ây├╝ 57 haneli olmas─▒na ra─čmen ancak 20 hanenin bilgilerine ula┼čabildik. Bu k├Âyde de manda say─▒s─▒ dikkati ├žekiyor. Bir hanenin sadece 1 mandas─▒, bir hanenin de 1 ├Âk├╝z varl─▒─č─▒n─▒n yan─▒nda, Cebecio─člu H├╝seyinÔÇÖin 200 d├Ân├╝ml├╝k tarlas─▒n─▒ d─▒┼čar─▒da tutarak de─čerlendirirsek hane ba┼č─▒na ortalama 58 d├Ân├╝m tarla d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝r├╝z. Ger├ži bu de─čerlendirme 20 haneyi kapsamaktad─▒r. Defterler kay─▒p olmasa 57 hanenin bilgilerine de ula┼čabilse idik daha kesin bilgiler vermek m├╝mk├╝n olacakt─▒. Vergi kay─▒tlar─▒na g├Âre k├Âyde geliri 1000 kuru┼ču ge├žen hane say─▒s─▒ 42 dir.┬á Toplam temettuat geliri 84.335 kuru┼č olan k├Ây├╝n toplam vergisi 5673 kuru┼č, toplam a┼čar─▒ 8419 kuru┼čtur. K├Âyde sezonluk ├žal─▒┼čan Rum milletinden perakende gayr─▒m├╝slim 4 hane var. Bunlar fakir aileler. ├ľyle ki d├Ârd├╝n├╝n toplam geliri sadece 1430 kuru┼č. Dedeobas─▒ 20 hanelik bir k├Ây. Bir hanenin sadece 1 at─▒ var. Bu fakir aile d─▒┼č─▒nda 16 hanenin dutlu─ču, 17 hanenin ba─č─▒, 18 hanenin hane ba┼č─▒na ortalama 48 d├Ân├╝m d├╝┼čen tarlas─▒,herkesin ortalama iki┼čer ├Âk├╝z├╝ var. K├Âyde 15 hanenin gelirinin 1000 kuru┼ču a┼čm─▒┼č olmas─▒ k├Ây├╝n refah seviyesini g├Âsteren ├Ânemli bir g├Âsterge. Do─čanc─▒ K├Ây├╝ ├žiftlik stat├╝s├╝nde,.Hane say─▒s─▒ belirtilmemi┼č. ├çiftlik sab─▒k Vidin Eyaleti M├╝┼čiri┬á H├╝seyin Pa┼ča Hazretleri ad─▒na kay─▒tl─▒. Ekilebilir tarla 432 d├Ân├╝m, nadasa b─▒rak─▒lan 3000 d├Ân├╝m. K├Âyde say─▒lar─▒ 7 olan yabanc─▒ perakende ├žoban var. Hepsi de RumeliÔÇÖden. Bunlardan SimonÔÇÖun 45, FilibeÔÇÖden ├žoban HristoÔÇÖnun 70, SofyaÔÇÖl─▒ ├žoban NikolaÔÇÖn─▒n 70, Samako─člu ├žoban YorgiÔÇÖnin 60, ─░zaladili ├žoban HristoÔÇÖnun 60, hem┼čehrisi StefanÔÇÖ─▒n 85, Filibeli ├žoban BirabkoÔÇÖnun ise 90 koyunu var. 1314 y─▒l─▒ndaki bir belgeye g├Âre merhum Halid Efendi kerimesi Fatma F─▒tnat Han─▒mÔÇÖ─▒n, mutasarr─▒f─▒ oldu─ču Do─čanc─▒ ve Karaa─ča├ž ├çiftliklerine ahaliden baz─▒lar─▒nca yap─▒lan m├╝dahaleye engel olunmas─▒ yolunda talebi var. Do─člaÔÇÖda 29 hane ya┼č─▒yor. 21 hanenin 0,5-2,5 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čen dutlu─ču, 28 hanenin ba─č─▒, 28 hanenin tarlas─▒ (hane ba┼č─▒na ortalama 50 d├Ân├╝m), 24 hanenin mandas─▒, 26 hanenin 1-4 aras─▒ ├Âk├╝z├╝ bulunuyor. 27 adet gibi at varl─▒─č─▒n─▒n yan─▒nda ke├ži say─▒s─▒n─▒n koyundan daha fazla olmas─▒ dikkati ├žekiyor. 22 haneli D├╝mbeÔÇÖde sadece 1 hanenin hi├ž bir malvarl─▒─č─▒ yok. Bir nolu hanenin 100 d├Ân├╝m i┼čledi─či, 470 d├Ân├╝m nadasa b─▒rakt─▒─č─▒ tarlas─▒ bulunuyor. 4 numaral─▒ hanenin ise 260 d├Ân├╝m tarlas─▒, 7 at─▒, 14 mandas─▒ ve 19 ine─či var. K├Âyde hi├ž koyun ve ke├ži yok ama, birka├ž hane haricinde ├žok dengeli manda, inek, buza─č─▒ ve ├Âk├╝z varl─▒─č─▒ dikkati ├žekiyor. G├Âlecik 10 haneli k├╝├ž├╝k bir k├Ây. Bir hanenin hi├ž geliri yok. 8 hanenin tarlas─▒ var. K├Âyde koyun, ke├ži, manda yok. Hanelere g├Âre inek, buza─č─▒ ve ├Âk├╝z da─č─▒l─▒m─▒ dengeli. 8 haneli G├Ân├╝ K├Ây├╝ÔÇÖnde ekilebilir 67 d├Ân├╝m tarlan─▒n yan─▒nda 130 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č. Bunun yan─▒nda, bu k├╝├ž├╝k k├Âyde 40 manda olmas─▒ dikkat ├žekiyor. ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden ─░kizce bir Rum k├Ây├╝. Bir nolu hanede Papaz Yorgi oturuyor. Di─čer k├Âylere k─▒yasla k├Âyl├╝lerin gerek dutluk, ba─č, tarla varl─▒klar─▒ ├žok dengeli. Her haneye ortalama 19 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. 3 hanenin d─▒┼č─▒nda da ┬áherkesin hane ba┼č─▒na ortalama 17 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ var. Sekiz hane d─▒┼č─▒nda hane ba┼č─▒na 2-4 aras─▒nda de─či┼čen ├Âk├╝z varl─▒─č─▒ yan─▒nda k├Ây├╝n yar─▒s─▒ndan fazlas─▒n─▒n at─▒ var. K├Âyde bir de 1 at─▒, 1 mandas─▒ olan yabanc─▒ bir aile ya┼č─▒yor. Karacaoba da ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden,16 haneli bir Rum k├Ây├╝. Gerek arazi, gerek hayvan varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan hane ba┼č─▒na da─č─▒l─▒m ─░kizce k├Ây├╝ gibi. Herkesin 0,5-1,5 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čen dutlu─ču, 0,5-2,5 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čen ba─č─▒, ortalama 24 d├Ân├╝m ekilebilir 20 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č(├žift├žilik yap─▒lamayan) tarlas─▒ ile bir hane d─▒┼č─▒nda herkesin at─▒ ve ine─či var. 9 hanenin 4ÔÇÖer olan ├Âk├╝z varl─▒─č─▒ di─čer hanelerde 1 ile 6 aras─▒nda de─či┼čiyor. 13 haneli KarasuÔÇÖda 1 hanenin hi├ž geliri yok, bir hanenin sadece 1 d├Ân├╝m ba─č─▒, bir ba┼čka hanenin de 20 koyunu varken Mihali├ž Debba─člar Mahallesinde oturan Cabbarzade (├çay─▒rzade) Mehmet A─čaÔÇÖn─▒n 300 d├Ân├╝m tarlas─▒, 7 d├Ân├╝m dutlu─ču, 2 e┼ček, 5 at, 10 manda, 5 inek, 4 buza─č─▒ ve 8 ├Âk├╝zden olu┼čan hayvan varl─▒─č─▒ dikkati ├žekiyor. Garip├že Mahallesinde oturan Halla├žzade Hac─▒ Osman A─čaÔÇÖn─▒n ise 160 d├Ân├╝m ekilebilir, 110 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ ile 1 e┼ček, 3 at, 7 manda, 3 inek, 2 buza─č─▒ 4 ├Âk├╝zl├╝k hayvan varl─▒─č─▒ var. Ke├žiler K├Ây├╝ 25 haneli. Bir hanenin hi├ž geliri yokken, 1 hanenin 2 ├Âk├╝z├╝, ba┼čka bir hanenin de sadece 2 d├Ân├╝m dutlu─ču var. K├Ây├╝n toplam 478 d├Ân├╝mden olu┼čan tarla varl─▒─č─▒n─▒ sadece 2 d├Ân├╝m tarlas─▒ olan 1 haneyi d─▒┼čar─▒da tutarak tarlas─▒ olan 19 haneye da─č─▒t─▒rsak hane ba┼č─▒na ortalama 30 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. 6 hanenin ine─či, 6 hanenin de ├Âk├╝z├╝ yok. K├Âyde Sultan Selim HanÔÇÖ─▒n ├ť├ž├╝nc├╝ Kad─▒n EfendisiÔÇÖnin Kalfas─▒ olan ve Tophane ve ─░malat M├╝meyyizi Hac─▒ HalidÔÇÖin kar─▒s─▒ ┼×evkseza KalfaÔÇÖn─▒n ├žiftli─či var. Ke├žiler K├Ây├╝ ├çiftli─činin iltizam─▒n─▒ Tana┼č ├çorbac─▒yan al─▒yor. 24 haneli Ke┼člik K├Ây├╝ÔÇÖnde 1 hanenin hi├ž geliri yok. Karao─člu VeliÔÇÖnin 120 d├Ân├╝m ekilebilir 130 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ var. K├Ây├╝n tarlas─▒ olmayan 2 hanesini d─▒┼čar─▒da tutarsak k├Âydeki 1406 d├Ân├╝m ekilebilir tarlan─▒n hane ba┼č─▒na ortalamas─▒ 64 d├Ân├╝m olur ki, inek, buza─č─▒ ve ├Âk├╝zlerin hanelere da─č─▒l─▒m─▒ndaki dengeli g├Âr├╝nt├╝ refah seviyesinin di─čer k├Âylere oranla iyi oldu─čunu g├Âsteriyor. Kirmikir KaracabeyÔÇÖin ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden. ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinin m├╝ltezimi ├ľmer A─čaÔÇÖn─▒n burada 500 d├Ân├╝ml├╝k bir ├žiftli─či var. ├çiftlikte 13 manda, 8 inek, 4 ├Âk├╝z, 2 buza─č─▒, 6 at ve 1 d├Ân├╝m ba─č var. Rum k├Ây├╝ Kirmikir (Harmanl─▒)ÔÇÖde 38 hane ya┼č─▒yor. Bir di─čer ├žiftlik te Der Aliyede Valide Han─▒nda Sarraf Marko o─člu MaridosÔÇÖun sahibi oldu─ču Hac─▒ Balat ├çiftli─či. Bu ├žiftlikte 300 d├Ân├╝m ekilebilen, 1400 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lan tarla, 15 at, 7 manda , 16 inek, 16 buza─č─▒, 8 ├Âk├╝z, 17 ar─▒ kovan─▒ var.┬á ┬áBurada da di─čer ├çobank─▒r─▒ k├Âylerinden ├çatala─č─▒l, ├çe┼čnigir, ─░kizce ve Karacaoba gibi gerek arazi, gerekse hayvan varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža dengeli bir da─č─▒l─▒m g├Âr├╝l├╝yor. Sadece bir┬á hanenin tarlas─▒ yok. Ekilebilir ve nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarla miktar─▒n─▒n e┼čit oldu─ču k├Âyde┬á hane ba┼č─▒na ortalama 30 d├Ân├╝m ekilebilir, 30 d├Ân├╝m de nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarla d├╝┼č├╝yor. 19 haneli Kulakp─▒narÔÇÖ─▒n Muhtar─▒ MehmetÔÇÖin 200 d├Ân├╝m├╝ ekilebilir, 100 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlalar─▒n─▒n yan─▒nda 500 d├Ân├╝m de meras─▒ var. Sadece 1 hanesinin hi├ž gelirinin olmad─▒─č─▒ k├Âyde herkesin 0,5-1,5 d├Ân├╝m aras─▒nda de─či┼čen ba─č─▒, 12 hanenin de e┼če─či var. 9 hane koyunculuk yap─▒yor. 16 hanenin ine─či, 14 hanenin de ├Âk├╝z├╝┬á var. 12 hanenin tarlas─▒n─▒n bulundu─ču k├Âyde Muhtar MehmetÔÇÖin arazi varl─▒─č─▒n─▒ ve hi├ž bir ┼čeyi olmayan 1 haneyi hari├ž tutarsak, hane ba┼č─▒na ortalama 16 d├Ân├╝m ekilebilir tarla d├╝┼č├╝yor. Bir Rum k├Ây├╝ olan Kur┼čunlu 33 haneli. Bah├že olarak g├Âsterdi─čimiz alanlarda daha ├žok bostan tarlas─▒ olarak sebze yeti┼čtiriliyor. K├Ây├╝n en fakiri Kocahac─▒o─člu FotiÔÇÖnin 2 ├Âk├╝z├╝ d─▒┼č─▒nda hi├ž bir ┼čeyi yok. K├Ây├╝n at varl─▒─č─▒ olarak g├Âsterdi─čimiz 28 say─▒s─▒n─▒n 13ÔÇÖ├╝ kat─▒rd─▒r.Bu da k├Ây├╝n s─▒rt─▒n─▒n dayand─▒─č─▒ Karada─čÔÇÖdan kat─▒rla ta┼č─▒ma yap─▒ld─▒─č─▒n─▒n g├Âstergesidir. Karada─čÔÇÖ─▒n ayn─▒ zamanda ke├ži yeti┼čtirmede ├Ânemli bir yer tuttu─čunu k├Ây├╝n toplam ke├ži varl─▒─č─▒ say─▒s─▒ndan takip etmek m├╝mk├╝n. K├Âyde 3 de─čirmen var. Bir tanesi k├Âyde 120 d├Ân├╝m tarlas─▒ olan ailenin. K├╝├ž├╝kkaraa─ča├ž 17 haneli bir k├Ây. MuhtarÔÇÖ─▒n 20 d├Ân├╝m ekilebilir, 100 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒n─▒n yan─▒nda, 2. Muhtar MustafaÔÇÖn─▒n 60 d├Ân├╝m ekilebilir, 100 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ var. H├╝seyin Pa┼čaÔÇÖn─▒n ise 1000 d├Ân├╝m ekilebilir, 1667 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č arazisinin yan─▒nda hayvan varl─▒─č─▒ olarak 1 e┼ček, 59 at, 2 ayg─▒r, 410 koyun, 29 manda,2 inek ve 8 ├Âk├╝z├╝ var. K├Âyde 1316 d├Ân├╝m ekilebilir tarlan─▒n yan─▒nda 2309 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č. K├Ây├╝n 6 hanesi ├žok fakir, bunlardan biri ise s─▒─č─▒rtma├žl─▒k yap─▒yor. Mahbubeler K├Ây├╝ 7 haneli. Toplam ekilebilir 190 d├Ân├╝m tarlan─▒n 2 kat─▒ olan 380 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č. Bir hanenin hi├ž geliri yok. K├Âyde durumu en iyi olan MustafaÔÇÖn─▒n 50 d├Ân├╝m├╝ ekilebilir, 150 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č┬á tarlas─▒ ile 3 at, 8 ke├ži, 16 koyun, 4 manda,4 inek, 6 buza─č─▒ ve 2 ├Âk├╝zden olu┼čan hayvan varl─▒─č─▒ bulunuyor. Makri (Bak─▒r) K├ÂyÔÇÖde Tahir A─čaÔÇÖn─▒n ├žiftli─činde 5 d├Ân├╝m dutluk, 3 d├Ân├╝m ba─č, 300 d├Ân├╝m├╝ ekilebilir, 827 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ ile, 1 e┼ček, 11 at, 8 manda, 20 inek, 8 ├Âk├╝zden olu┼čan hayvan varl─▒─č─▒ var. Bunun yan─▒nda ├╝├ž hanenin hi├ž bir geliri yok. K├Âyde ayr─▒ca mallar─▒ ve evleri olmayan 5 hane de yabanc─▒ var. Muhtemelen hi├ž geliri olmayan bu 3 hane ile ├žiftlikte hizmetkarl─▒k yap─▒yorlar. Melde K├Ây├╝ 8 haneli ve k├Âyde sava┼č esiri koyun kafirleri oturuyor. Sadece 1 at─▒ ve 5 ine─či olan 1 hanenin d─▒┼č─▒nda herkesin ba─č─▒ ve tarlas─▒ bulunuyor. Hane ba┼č─▒na ortalama 27 d├Ân├╝m tarla d├╝┼č├╝yor. Manda say─▒s─▒n─▒n ├žoklu─ču k├Ây├╝n etraf─▒nda batakl─▒klar─▒n oldu─čunu g├Âsteriyor. K├Ây, II. Abdulhamit devrinde ├çiftlikat-─▒ H├╝mayun b├╝nyesine al─▒nd─▒. H.1308/1890ÔÇÖda Mihali├žÔÇÖten Band─▒rmaya ba─članan S─▒─č─▒rc─▒ K├Ây├╝ÔÇÖnde Hatipo─člu ─░brahimÔÇÖin 67 d├Ân├╝m ekilebilir, 210 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č┬á Hac─▒ Aptio─člu SalihÔÇÖin 25 ar─▒ kovan─▒, 90 d├Ân├╝m ekilebilir, 210 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č ve Pa┼čal─▒o─člu H├╝seyinÔÇÖin 34 d├Ân├╝m ekilebilir, 166 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlalar─▒ var. K├Âyde ekilebilir 594 d├Ân├╝m tarla varl─▒─č─▒n─▒n iki kat─▒ nadasa b─▒rak─▒lmi┼č. 4 hanenin hi├ž gelirinin olmad─▒─č─▒ k├Âyde manda say─▒s─▒ di─čer hayvan varl─▒klar─▒na k─▒yasla en ├žok say─▒da. D├Ârt hanenin d─▒┼č─▒nda kalan 13 haneye ortalama 46 d├Ân├╝m ekilebilir tarla d├╝┼č├╝yor. 9 haneli ┼×ahin K├ÂyÔÇÖde Deli ─░brahim ile Karadenizli Osman Keth├╝da ├žiftlikte hizmetkarl─▒k yaparak ge├žiniyorlar. ─░ki hane de icarla tarla tutuyor. Bir hanenin 1 d├Ân├╝m ba─č─▒, 2 ├Âk├╝z├╝, ba┼čka bir ailenin de 2 d├Ân├╝m ba─č─▒, 1 mandas─▒, 2 ├Âk├╝z├╝ var. K├Âyde durumu en iyi olan ailenin ise 100 d├Ân├╝m tarlas─▒, 12 at─▒,110 koyunu, 5 mandas─▒, 2 ine─či var. 16 haneli TophisarÔÇÖda ├žok az dutluk ve ba─ča kar┼č─▒n tarla varl─▒─č─▒ hane ba┼č─▒na d├╝┼čen 53 d├Ân├╝m ortalamaya bak─▒l─▒rsa iyi d├╝zeyde. Ger├ži Berber MehmetÔÇÖin 8 d├Ân├╝m tarlas─▒ var ama, ┼čimdi isimlerini zikredece─čimiz geni┼č arazi sahiplerinin varl─▒─č─▒n─▒n bu ortalamay─▒ etkiledi─čini unutmamak gerek. KaracabeyÔÇÖde bir de f─▒r─▒n─▒ olan Hac─▒ Hasanzade MustafaÔÇÖn─▒n 35 d├Ân├╝m ekilebilir, 650 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 10 at─▒, 21 koyunu, 5 ine─či, 6 buza─č─▒s─▒ ve 6 ├Âk├╝z├╝, 20 ar─▒ kovan─▒, Kapucuo─člu Ali BeyÔÇÖin 42 d├Ân├╝m ekilebilir, 360 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 14 at─▒, 200 koyunu, 41 mandas─▒, 8 ine─či, 9 buza─č─▒s─▒, 6 ├Âk├╝z├╝, 200 ar─▒ kovan─▒, ┬áBabamustafa o─člu Memi┼č A─čaÔÇÖn─▒n 147 d├Ân├╝m ekilebilir, 63 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 3 at─▒, 13 mandas─▒, 4 ├Âk├╝z├╝, 1 de─čirmeni, ├çak─▒r Bey o─člu ─░smailÔÇÖin 125 d├Ân├╝m ekilebilir, 75 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 1 at─▒, 11 mandas─▒, 2 inek ve 2 ├Âk├╝z├╝, Yenicek├Âyl├╝ Kocabeyo─člu MustafaÔÇÖn─▒n ise 30 d├Ân├╝m ekilebilir, 570 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ ile 1 at─▒, 15 koyunu, 5 mandas─▒, 2 ├Âk├╝z├╝ var. K├Âyde ├žo─ču FilibeÔÇÖden gelme (Hristiyan Arnavut olabilirler) 13 hane yabanc─▒ ├žoban var. ─░kisinin s├╝r├╝s├╝ yok. Di─čer 11 ├žoban toplam 621 koyuna bak─▒yor. Bir belgeye g├Âre, k├Âyl├╝ye ait mera ve araziyi zabt ederek ├╝zerine bina in┼ča eden ├çerkes Ahmet BeyÔÇÖin buradan ├ž─▒kar─▒lmas─▒ talep edilmi┼č. Bulabildi─čimiz Temettuat Defterlerinde UluabatÔÇÖta 2 hane m├╝sl├╝man ya┼čad─▒─č─▒ kay─▒tl─▒. K├Âyde ya┼čayan gayr─▒m├╝slimler ba┼čka bir defterde g├Âsterilmi┼č. ─░ki numaral─▒ hanenin 60 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ ile 2 ├Âk├╝z├╝ var. Tabloda g├Âsterilen di─čer mal ve hayvan varl─▒klar─▒ 1 nolu hanenin. Yenice K├Ây├╝ 28 haneli. ─░ki hanenin hi├ž mal varl─▒─č─▒ yok. Bir hane icarla tarla i┼čletiyor. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda 5 hanenin de tarlas─▒ yok. K├Ây├╝n nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarla miktar─▒, ekilebilir olanlardan daha fazla. Muhtar AbdulkadirÔÇÖin 200 d├Ân├╝m ekilebilir, 200 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 9 at─▒,19 manda, 2 inek, 8 buza─č─▒, 4 ├Âk├╝z, 8 ar─▒ kovan─▒ ile kiremithanesi, Kocabeyo─člu Karde┼čler Hasan, Hasan A─ča ve ─░smailÔÇÖin ortak de─čirmenleri yan─▒nda 250 d├Ân├╝m ekilebilir, 250 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlalar─▒, 5 at, 22 ke├ži, 190 koyun,┬á 21 manda, 6 inek,5 ├Âk├╝z, 14 ar─▒ kovan─▒, K├╝t├╝kko─člu(Kertiko─člu) MehmetÔÇÖin 100 d├Ân├╝m ekilebilir, 300 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 300 koyun, 8 manda, 7 inek, 9 buza─č─▒, 4 ├Âk├╝z, 8 ar─▒ kovan─▒ varken k├Âydeki nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č arazi miktar─▒n─▒ g├Âstermek bak─▒m─▒ndan Yetim HasanÔÇÖ─▒n 4 d├Ân├╝m ekilebilir taras─▒n─▒n yan─▒nda 126 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒n─▒n oldu─čunu s├Âylemek yeter.

Kay─▒tlar─▒na ula┼čabildi─čimiz 40 k├Ây├╝n gerek arazi, gerek hayvan varl─▒klar─▒n─▒ k─▒yaslayabilmek i├žin yukar─▒daki tabloyu d├╝zenledik. Bu tabloda hane say─▒s─▒ verilmedi─či i├žin Do─čanc─▒ ├çiftli─čini ayr─▒ tutarsak ortalama olarak Karacabey k├Âylerinde hane ba┼č─▒na birer d├Ân├╝m ba─č ve dutluk, 41 d├Ân├╝m ekilebilir tarla ile 19 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarla d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝r├╝z. Hayvan varl─▒─č─▒ olarak ta hane ba┼č─▒na ortalama birer at, iki┼čer ke├ži, 6 koyun, iki┼čer manda, inek, buza─č─▒ ve ├Âk├╝z d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ s├Âylemek pek yanl─▒┼č olmaz. Manda say─▒s─▒n─▒n inek, buza─č─▒ ve ├Âk├╝z say─▒s─▒na yak─▒n oldu─ču g├Âz├Ân├╝ne al─▒n─▒rsa ovan─▒n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de batakl─▒k oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. Nitekim H.1329ÔÇÖda Mihali├ž c─▒var─▒nda bulunan batakl─▒klar─▒n kurutulmas─▒ i┼či Dilaverpa┼čazade Rauf BeyÔÇÖe verilmi┼č. Toplam 26 hanenin hi├ž geliri yok. Son olarak ┼čunu da bilhassa belirtmek laz─▒m. ├çobank─▒r─▒ k├Âyleri olarak an─▒lan Rum k├Âylerinde gerek arazi, gerekse hayvan varl─▒─č─▒ da─č─▒l─▒m─▒ ├žok dengeli. Bu k├Âylere Ak├žakoyun, Beylik, Camandra, ├çavu┼č, Da─čkad─▒, Dan─▒┼čment, Dedeobas─▒, Do─čla, Ke┼člik, Melde ve YeniceÔÇÖyi de dahil etmek m├╝mk├╝n.

├ľzel m├╝lkiyeti koruma alt─▒na alan Tanzimat Ferman─▒, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n devlete ait(miri) arazilerinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝n tasarruf ┼čeklinin vezirlere, ve benzeri devlet adamlar─▒na ÔÇťhasÔÇŁ ┼čeklinde tahsis edilmesiyle ba┼člayan, sonralar─▒ bunlar─▒n dokunulmaz m├╝lklere d├Ân├╝┼čmesi ile olu┼čan b├╝y├╝k ├žiftliklerin ve ta┼črada merkezi y├Ânetimin etkisinin azalmas─▒n─▒n da etkisiyle zorbal─▒kla topraklar─▒ ele ge├žirenlerin bu konumlar─▒n─▒ g├╝├žlendirmeye yarad─▒. B├Âylelikle olu┼čan b├╝y├╝k ├žiftliklerin gerek birbirleri aras─▒nda gerekse k├Âyl├╝ler ile ├žat─▒┼čmalar─▒ uzun y─▒llar devam etti. Konuyu ├žok da─č─▒tmadan birka├ž ├Ârnek verelim. Mihali├ž Meclisi ┬áAzas─▒ Tahir A─čazade Osman Nuri EfendiÔÇÖnin bir ├žok bo┼č araziyi zapt ederek kendi tasarrufuna ge├žirdi─či ┼čikayetinin tahkiki istenmi┼č.(DH.MKT.H.1322) Yine evkafa ba─čl─▒ ve yoklama ba┼čkatibi Mustafa Efendi tasarrufunda bulunan dalyana c─▒varda bulunan Tahirbey ├çiftli─činin sahibi Osman Efendi taraf─▒ndan vukubulan tecav├╝z├╝n meni hakk─▒nda Yorgi ve arkada┼člar─▒ imzalar─▒ ile arzuhal verilmi┼č.(┼×D.1329) Hac─▒k├Ây ├çiftli─či sahibi Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n Hac─▒ Bilad ├çiftli─čine sald─▒─č─▒ adamlar─▒yla tehdit etmesinden dolay─▒ olay mahalline jandarma g├Ânderilip Dervi┼č A─ča ve adamlar─▒n─▒n yakalanarak adliyeye g├Ânderilmesi ├╝zerine ba┼čka hadiselere meydan verilmemesi i├žin gerekli tedbirlerin al─▒nmas─▒ istenmi┼č. Dervi┼č A─ča da Hac─▒ Bilad ├çiftli─či sahipleri H├╝seyin ve ─░sa A─čalar─▒ kendi ├žiftli─čine m├╝dahalede bulunduklar─▒ i├žin ┼čikayet etmi┼č. Salih, Z├╝nun ve Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n m├╝┼čtereken sahip bulunduklar─▒ Hac─▒k├Ây ├çiftli─čine Ay─▒g├╝bre ├çiftli─či sahibi Hac─▒ Hasan ve mahdumu Yahya taraf─▒ndan taarruz edilerek cebren a─č─▒l in┼ča edildi─či ve YahyaÔÇÖn─▒n korucu H├╝seyinÔÇÖi yaralad─▒─č─▒ ┼čikayetinin tahkiki istenmi┼č. (DH.MKT.1327) BursaÔÇÖda kain Hatuniye Vakf─▒ m├╝stegilat─▒ndan Mihali├žÔÇÖteki Gebe Kilise ├çiftli─či arazisinden maktul Mihali├ž Voyvodas─▒n─▒n zaptetti─či┬á bir tarla ve bir dut bah├žesinin sahibine iadesi talep edilmi┼č. (C.ADL.1207) H.1321 y─▒l─▒ndaki bir belgeye g├Âre ├žiftli─čin mutasarr─▒f─▒ olarak Hekimba┼č─▒zade Ali Pa┼ča Hafidi(evlad─▒) Es-Seyyid Ali R─▒za g├Âz├╝k├╝yor. K─▒rka─ča├ž T─▒pa Fabrikas─▒ Katibi H├╝seyin Ne┼četÔÇÖin babas─▒ndan kalan Mihali├žÔÇÖteki Atik ├çakaroz ├çiftli─činin ├╝├žte birine eski Tophane M├╝┼čiri Zeki Efendi taraf─▒ndan el konulmu┼č.(DH.─░D.1329) Dar├╝s┼čura-y─▒ Askeriye Ba┼čkatib-i esbak─▒ ┼×akir Efendi merhumun k─▒z─▒ Ay┼če Behiye Han─▒mÔÇÖ─▒n mutasarr─▒f oldu─ču Bal─▒kl─▒ ├çiftli─či dahilinde m├╝stecirleriyle (icarla tutanlar─▒yla) Akhisar ve Kelesen k├Âyl├╝leri aras─▒ndaki ihtilaf─▒n ├Âld├╝rme ve yaralamaya sebebiyet veren ├žay─▒rla ilgili durumun tetkiki istenmi┼č.┬á Donbe (D├╝mbe) K├Ây├╝nde m├╝vekkilesi Akabi(Agasil) Han─▒mÔÇÖ─▒n tapuyla sahibi bulundu─ču ├žiftlik arazisine Mal M├╝d├╝r├╝n├╝n tesiri ile (Rahova muhacirlerinin iskan─▒yla)┬á k├Ây te┼čkil olundu─čuna dair MardirosÔÇÖun ┼čikayetinin tahkiki istenmi┼č.

 

Kaynak├ža:

BOA.-TMT (Temettuat Defterleri), DH.MKT, DH.─░D, C.ADL, C.EV, ┬á┼×D

Raif Kaplano─člu, 1844 Y─▒l─▒ Temettuat Defterlerine G├Âre De─či┼čim S├╝recinde BursaÔÇÖn─▒n Ekonomik ve Sosyal Yap─▒s─▒, 2011

2,711 Toplam, 1 okuma bug├╝n

┼×aban YALAZI

┼×aban YALAZI

KaracabeyÔÇÖde do─čdu. Bursa E─čitim Enstit├╝s├╝ mezunudur. A.├ť. E─čitim Fak├╝ltesinde E─čitim ─░daresi ve Planlamas─▒ dal─▒nda Lisans ├ťst├╝ ├žal─▒┼čmas─▒, A.├ť. Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesi ─░┼čletme ─░ktisad─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde Marketing dal─▒nda Y├╝ksek Lisans yapt─▒. Bir sure ├Â─čretmenli─čin ard─▒ndan D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ge├žen Yalaz─▒, Mainz Ba┼čkonsoloslu─čuÔÇÖnda 33 y─▒l g├Ârev yapt─▒ktan sonra emekliye ayr─▒ld─▒. ÔÇťKaracabeyÔÇŁ, ÔÇťN├╝fus ve Temettuat Defterlerine G├Âre KaracabeyÔÇÖin Ekonomik ve Toplumsal Yap─▒s─▒ÔÇŁ kitaplar─▒n─▒ yazan Yalaz─▒, ÔÇťBa┼čbakanl─▒k Osmanl─▒ Ar┼čivlerinde Mihali├ž ─░le ─░lgili BelgelerÔÇŁi 6 cilt halinde derledi. Son olarak ÔÇťH├╝davendigar Vilayeti Salnamelerinde Mihali├žÔÇŁ kitab─▒n─▒ yay─▒nlayan Yalaz─▒ÔÇÖn─▒n Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi ba┼čta olmak ├╝zere ├žok say─▒da dergi ve gazetede KaracabeyÔÇÖi konu alan yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Halen Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi yay─▒n kurulu ├╝yesidir. Evli ve 3 ├žocukludur. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar