Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Ad─▒gelerde Nart Efsaneleri
  • 04 Nisan 2018 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Ad─▒─čelerin Nart Destanlar─▒n─▒n, ├Ân AsyaÔÇÖda ve AvrupaÔÇÖda ya┼čayan halklar─▒n efsaneleriyle olan benzerlikleri incelendi─činde; Antik ├ça─č tarihindeki ├ž├Âz├╝lemeyen bir├žok olay─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒na ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r. Bu benzerlikler, Ad─▒─če halk─▒n─▒n nerelere kadar uzand─▒─č─▒n─▒, nerelerde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Yakla┼č─▒k ├╝├ž bin y─▒ll─▒k Grek MitolojisiÔÇÖnin olu┼čmas─▒nda en b├╝y├╝k katk─▒y─▒ Nart destanlar─▒ yapm─▒┼čt─▒r. HeredotÔÇÖun, ÔÇťGrek tanr─▒lar─▒n─▒ ba┼čka milletlerden ald─▒larÔÇÖÔÇÖ s├Âz├╝n├╝ hat─▒rlayarak, Grek MitolojisiÔÇÖne bakt─▒─č─▒m─▒zda; devlerin, tepeg├Âzlerin (Kiklops), benzer bir├žok kahraman─▒n Nart EfsaneleriÔÇÖnden al─▒nd─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bunun kan─▒t─▒ tanr─▒lardan ate┼či ├žalan PrometheusÔÇÖun ceza olarak Kafkas Da─člar─▒ÔÇÖndaki ElbruzÔÇÖa ├živilenmesidir. Niye ba┼čka bir yer de─čil de s├Âzgelimi Anadolu ve bug├╝nk├╝ Yunanistan s─▒n─▒rlar─▒ndaki Olympos da─člar─▒ndan birisine ├živilenmedi?

Nartlar─▒n devlerle yapt─▒klar─▒ sava┼člar─▒n ├Âyk├╝s├╝ Grek efsanelerinde ZeusÔÇÖun devlerle sava┼č─▒na ├žok benzer. Tepeg├Âz ├Âyk├╝lerinde de ayn─▒ benzerli─či ta┼č─▒r. Nart Abr─▒stsk─▒l ve at─▒ Bzami devlerle sava┼čarak ate┼či al─▒r ve insano─čluna verir. Abr─▒stsk─▒l tutuldu─ču zindanda her g├╝n kartallar taraf─▒ndan par├žalan─▒r. Sonra SetenayÔÇÖ─▒n o─člu Sosruko do─čar. Sosruko b├╝y├╝y├╝p delikanl─▒ olunca tanr─▒larla yani di─čer Nartlarla sava┼č─▒r ve Abr─▒stsk─▒lÔÇÖ─▒ zincirlerinden kurtar─▒r.

SosrukoÔÇÖnun at─▒n─▒ Grek MitolojisiÔÇÖnde u├žan kanat Bellarafon olarak g├Âr├╝r├╝z. SosrukoÔÇÖnun silah i┼člememesi i├žin yap─▒lanlar Greklerin ─░lyada destan─▒ndaki ba┼čkahraman A┼čilÔÇÖe yap─▒lanlarla b├╝y├╝k benzerlik g├Âsteriyor. Nartlar─▒n s├Âylencelerinin benzerlerini, Hintlilerin Mahebberata, K─▒rg─▒zlar─▒n Manas, ─░ranl─▒lar─▒n ┼×ehname ve Finlilerin ├╝nl├╝ destan─▒ KalevelaÔÇÖda g├Âr├╝r├╝z.

Dede Korkut hik├óyelerinin baz─▒lar─▒nda Nart EfsaneleriÔÇÖyle benzer ├Âyk├╝ler vard─▒r. Bu da do─čald─▒r ├ž├╝nk├╝ M.S. IV-VI y├╝zy─▒llarda AzerbaycanÔÇÖda yo─čun bir ┼čekilde T├╝rkler yerle┼čmi┼čtir.19. y├╝zy─▒ldan sonra b├Âlgeye gelip yerle┼čen O─čuzlar, bu hik├óyeleri Dede Korkut hik├óyelerine aktarm─▒┼člard─▒r. AnadoluÔÇÖda ya┼čayan Hatti topraklar─▒n─▒ ele ge├žiren ve kendilerine, ÔÇťNe┼čaÔÇÖÔÇÖ dedikleri halde Hitit diye adland─▒r─▒lan halk─▒n efsaneleri ve inan├žlar─▒ Kafkas mitolojisiyle b├╝y├╝k benzerlik g├Âsterir.

Nart Efsaneleri bize sadece ├Âyk├╝ler, kahramanl─▒k hik├óyeleri anlatmaz. ─░nsano─člunun geli┼čim ├Âyk├╝s├╝n├╝ de bize anlat─▒r. Anaerkil olarak ba┼člayan insano─člunun devlerle, tepeg├Âzlerle (kiklopslar) ate┼čin ├Âyk├╝s├╝n├╝ devlerin ve insano─člunun yamyaml─▒klar─▒n─▒ ├Â─čreniriz. Setenay Ad─▒gelerin anas─▒yd─▒. Karde┼čleri Nartlar, insano─čluna sadece ate┼či vermezler. A─ča├ž sabanla tar─▒m yapmay─▒, dar─▒ yeti┼čtirmeyi, ├╝z├╝m yeti┼čtirmeyi, kuma┼č dokumay─▒ ├Â─čretirler. KafkasyaÔÇÖdan Azak DeniziÔÇÖne, Don ve ─░dil ─▒rma─č─▒, Ural Irma─č─▒, Hazar DeniziÔÇÖnin baz─▒ ├ževresi, Aral g├Âl├╝ne, oradan AnadoluÔÇÖya kadar uzanan b├Âlgedeki yerler Nartlar─▒n dola┼čt─▒─č─▒ yerlerdir. KafkasyaÔÇÖda Ad─▒gelerin ya┼čad─▒─č─▒ bir├žok yer ad─▒ Nart Ps─▒h─▒va (Nart ─▒rma─č─▒), Nart Koage (Nart k├Ây├╝), Nart Sane (Nart ├╝z├╝m├╝), Nart─▒xu (Nart m─▒s─▒r─▒) olarak ge├žer.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Yeni├žeriler ve yeni├žeri isyanlar─▒na farkl─▒ bir bak─▒┼č

Erkek egemen toplumuna ge├ži┼čten sonra s├Âylencelerde Nartlar─▒n bir k─▒sm─▒ intikamc─▒, sert, gaddar olarak tasvir edilirler.

 

Toplam Okuma: 4,614 , Bug├╝n: 6 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar