Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Ad─▒gelerde Nart Efsaneleri
  • 04 Nisan 2018 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Ad─▒─čelerin Nart Destanlar─▒n─▒n, ├Ân AsyaÔÇÖda ve AvrupaÔÇÖda ya┼čayan halklar─▒n efsaneleriyle olan benzerlikleri incelendi─činde; Antik ├ça─č tarihindeki ├ž├Âz├╝lemeyen bir├žok olay─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒na ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r. Bu benzerlikler, Ad─▒─če halk─▒n─▒n nerelere kadar uzand─▒─č─▒n─▒, nerelerde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Yakla┼č─▒k ├╝├ž bin y─▒ll─▒k Grek MitolojisiÔÇÖnin olu┼čmas─▒nda en b├╝y├╝k katk─▒y─▒ Nart destanlar─▒ yapm─▒┼čt─▒r. HeredotÔÇÖun, ÔÇťGrek tanr─▒lar─▒n─▒ ba┼čka milletlerden ald─▒larÔÇÖÔÇÖ s├Âz├╝n├╝ hat─▒rlayarak, Grek MitolojisiÔÇÖne bakt─▒─č─▒m─▒zda; devlerin, tepeg├Âzlerin (Kiklops), benzer bir├žok kahraman─▒n Nart EfsaneleriÔÇÖnden al─▒nd─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bunun kan─▒t─▒ tanr─▒lardan ate┼či ├žalan PrometheusÔÇÖun ceza olarak Kafkas Da─člar─▒ÔÇÖndaki ElbruzÔÇÖa ├živilenmesidir. Niye ba┼čka bir yer de─čil de s├Âzgelimi Anadolu ve bug├╝nk├╝ Yunanistan s─▒n─▒rlar─▒ndaki Olympos da─člar─▒ndan birisine ├živilenmedi?

Nartlar─▒n devlerle yapt─▒klar─▒ sava┼člar─▒n ├Âyk├╝s├╝ Grek efsanelerinde ZeusÔÇÖun devlerle sava┼č─▒na ├žok benzer. Tepeg├Âz ├Âyk├╝lerinde de ayn─▒ benzerli─či ta┼č─▒r. Nart Abr─▒stsk─▒l ve at─▒ Bzami devlerle sava┼čarak ate┼či al─▒r ve insano─čluna verir. Abr─▒stsk─▒l tutuldu─ču zindanda her g├╝n kartallar taraf─▒ndan par├žalan─▒r. Sonra SetenayÔÇÖ─▒n o─člu Sosruko do─čar. Sosruko b├╝y├╝y├╝p delikanl─▒ olunca tanr─▒larla yani di─čer Nartlarla sava┼č─▒r ve Abr─▒stsk─▒lÔÇÖ─▒ zincirlerinden kurtar─▒r.

SosrukoÔÇÖnun at─▒n─▒ Grek MitolojisiÔÇÖnde u├žan kanat Bellarafon olarak g├Âr├╝r├╝z. SosrukoÔÇÖnun silah i┼člememesi i├žin yap─▒lanlar Greklerin ─░lyada destan─▒ndaki ba┼čkahraman A┼čilÔÇÖe yap─▒lanlarla b├╝y├╝k benzerlik g├Âsteriyor. Nartlar─▒n s├Âylencelerinin benzerlerini, Hintlilerin Mahebberata, K─▒rg─▒zlar─▒n Manas, ─░ranl─▒lar─▒n ┼×ehname ve Finlilerin ├╝nl├╝ destan─▒ KalevelaÔÇÖda g├Âr├╝r├╝z.

Dede Korkut hik├óyelerinin baz─▒lar─▒nda Nart EfsaneleriÔÇÖyle benzer ├Âyk├╝ler vard─▒r. Bu da do─čald─▒r ├ž├╝nk├╝ M.S. IV-VI y├╝zy─▒llarda AzerbaycanÔÇÖda yo─čun bir ┼čekilde T├╝rkler yerle┼čmi┼čtir.19. y├╝zy─▒ldan sonra b├Âlgeye gelip yerle┼čen O─čuzlar, bu hik├óyeleri Dede Korkut hik├óyelerine aktarm─▒┼člard─▒r. AnadoluÔÇÖda ya┼čayan Hatti topraklar─▒n─▒ ele ge├žiren ve kendilerine, ÔÇťNe┼čaÔÇÖÔÇÖ dedikleri halde Hitit diye adland─▒r─▒lan halk─▒n efsaneleri ve inan├žlar─▒ Kafkas mitolojisiyle b├╝y├╝k benzerlik g├Âsterir.

Nart Efsaneleri bize sadece ├Âyk├╝ler, kahramanl─▒k hik├óyeleri anlatmaz. ─░nsano─člunun geli┼čim ├Âyk├╝s├╝n├╝ de bize anlat─▒r. Anaerkil olarak ba┼člayan insano─člunun devlerle, tepeg├Âzlerle (kiklopslar) ate┼čin ├Âyk├╝s├╝n├╝ devlerin ve insano─člunun yamyaml─▒klar─▒n─▒ ├Â─čreniriz. Setenay Ad─▒gelerin anas─▒yd─▒. Karde┼čleri Nartlar, insano─čluna sadece ate┼či vermezler. A─ča├ž sabanla tar─▒m yapmay─▒, dar─▒ yeti┼čtirmeyi, ├╝z├╝m yeti┼čtirmeyi, kuma┼č dokumay─▒ ├Â─čretirler. KafkasyaÔÇÖdan Azak DeniziÔÇÖne, Don ve ─░dil ─▒rma─č─▒, Ural Irma─č─▒, Hazar DeniziÔÇÖnin baz─▒ ├ževresi, Aral g├Âl├╝ne, oradan AnadoluÔÇÖya kadar uzanan b├Âlgedeki yerler Nartlar─▒n dola┼čt─▒─č─▒ yerlerdir. KafkasyaÔÇÖda Ad─▒gelerin ya┼čad─▒─č─▒ bir├žok yer ad─▒ Nart Ps─▒h─▒va (Nart ─▒rma─č─▒), Nart Koage (Nart k├Ây├╝), Nart Sane (Nart ├╝z├╝m├╝), Nart─▒xu (Nart m─▒s─▒r─▒) olarak ge├žer.

Erkek egemen toplumuna ge├ži┼čten sonra s├Âylencelerde Nartlar─▒n bir k─▒sm─▒ intikamc─▒, sert, gaddar olarak tasvir edilirler.

 

Toplam Okuma: 5,170 , Bug├╝n: 1 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar