AnadoluÔÇÖda ‘Erken’ Hurri K├╝lt├╝r├╝

AnadoluÔÇÖda ‘Erken’ Hurri K├╝lt├╝r├╝

Yap─▒lan arkeolojik kaz─▒lardan elde edilen bulgular ve ├živi yaz─▒l─▒ kaynaklar Do─ču AnadoluÔÇÖnun ikliminin bug├╝nk├╝nden ├žok farkl─▒ oldu─čunu ortaya koymu┼čtur.

Do─ču Anadolu, Urumiye G├Âl├╝ ve bug├╝nk├╝ Kuzey Irak b├Âlgesi ─▒l─▒man bir iklime sahipti. B├Âlge geni┼č ormanlarla kapl─▒yd─▒. M.├ľ.6 as─▒ra ait Asur kaynaklar─▒ sazl─▒k kadar s─▒k ormanlardan bahsediyor. Ksenefon, ÔÇťOnbinlerin D├Ân├╝┼č├╝ÔÇŁ adl─▒ eserinde Mu┼č ve Bitlis civar─▒ndaki s─▒k ormanlardan bahsediyor (Erzen: s, 8: 1992)

Do─ču AnadoluÔÇÖnun y├╝ksek yaylalar─▒nda bulunan kaya resimleri alageyik, da─č ke├žisi gibi bug├╝n b├Âlgede olmayan b├Âlgede ya┼čayanlarca avland─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Prof.Dr. Afif Erzen ÔÇťDo─ču Anadolu ve UrartularÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda;

Ad─▒yaman ÔÇô Malatya, Kars B├Âlgesi, Van B├Âlgesi ve Hakkari b├Âlgesinde onbin y─▒la tarihlenen ├žok say─▒da kaya resmi bulundu─čunu yazmaktad─▒r.

Bu resimlerde dikkat ├žeken bir husus geyik ├╝zerinde resmedilen ve ├╝reme organlar─▒ abart─▒lm─▒┼č ana tanr─▒├ža fig├╝rleri s─▒kl─▒kla g├Âr├╝lmektedir. B├Âlgedeki ├žok say─▒daki h├Ây├╝k yo─čun bir yerle┼čimi oldu─čunu g├Âstermektedir.

ErzurumÔÇÖdaki ÔÇťCunniÔÇŁ ma─čaras─▒ndaki resim ve damgalarla AnadoluÔÇÖnun bat─▒s─▒ndaki bulunan K├╝tahya yak─▒nlar─▒ndaki Aizanoi tap─▒na─č─▒n─▒n duvarlar─▒ndaki b├╝y├╝k ta┼č bloklar─▒ ├╝zerindeki hayvan resimleriyle olan benzerlikleri (Erzen: 14, 1992) k├╝lt├╝rel birli─či g├Âsteren bir ├Ârnek olabilir.

Kuzey KafkasyaÔÇÖdan, Bat─▒da Malatya ÔÇô Elaz─▒─č b├Âlgesine, G├╝neyde Kuzey Suriye ve Do─čuda Urmiye g├Âl├╝ne kadar uzanan b├Âlgede M.├ľ. 4 binden itibaren kuvvetli bir k├╝lt├╝r birli─či ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r (Erzen: 15, 1992). Bu k├╝lt├╝re Erken Hurri K├╝lt├╝r├╝ ad─▒ verilmi┼čtir.

Bu b├Âlgede bulunan Keramik ├že┼čitleri, formlar─▒n s├╝slemeleri b├╝y├╝k benzerlik g├Âsterir. Bu ortak k├╝lt├╝r├╝n di─čer bir ortak ├Âzelli─či mimari yap─▒lard─▒r. Trans Kafkasya ve b├Âlgede yuvarlak planl─▒ yap─▒ tiplerini g├Âr├╝yoruz. Ortada merkezi direk olan 4 ÔÇô 13 metre ├žap─▒ndaki tek kap─▒l─▒ ve ar─▒ kovan─▒n─▒ and─▒ran bu yap─▒lar─▒n duvarlar─▒ kerpi├žten yap─▒lm─▒┼čt─▒r. (Erzen: 17, 1992)

B├Âlgeye M.├ľ.3000 y─▒llar─▒nda Hurri men┼čeili kavimler g├Â├ž etmi┼čtir. Bu kavimler KafkasyaÔÇÖdan SuriyeÔÇÖye kadar uzanan b├Âlgeye hakim oldular. B├Âlgede M.├ľ.2000 y─▒llar─▒nda ya┼čanan kurakl─▒k b├Âlgeden g├Â├že sebebiyet vermi┼čtir.

Hurri k├Âkenli kavimler anadolu i├žlerine, ├çukurova ve SuriyeÔÇÖye yay─▒lm─▒┼člard─▒r. Kuzey IrakÔÇÖa kadar uzanan b├Âlgede M.├ľ. 1550 y─▒llarda Hurri Mitanni Devleti kurulmu┼čtur. Bu devletin ba┼čkenti Resulayn yak─▒nlar─▒ndayd─▒.

Bu d├Ânemde AnadoluÔÇÖnun i├ž kesimlerine Hititler hakim olmu┼čtur.

Hititler, Hurri k├╝lt├╝r├╝n├╝n etkisi alt─▒nda kalm─▒┼člard─▒r. Hitit ÔÇô Hurri ├žat─▒┼čmas─▒ sonunda ├Ânce Mittani, sonra Hitit devletleri ├ž├Âkm├╝┼čt├╝r. B├Âlgede Asurlular ve Urartular ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Urartular, b├Âlgedeki Hurrilerin olu┼čturdu─ču bir topluluktur. Afif Erzen bu dil i├žin, ÔÇťUrartu dili, ne Sami, ne de ─░ndo ÔÇô Avrupai bir dil olmay─▒p, Asianique bir dil olan Hurri dil ile morfoloji, fonoloji, sentax ve vokabuler a├ž─▒s─▒ndan bir akrabal─▒k ili┼čkisinin varl─▒─č─▒ bir ├žok ara┼čt─▒r─▒c─▒ taraf─▒ndan meydana ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. (Erzen: 15, 1992)

Toplam Okuma: 5,282 , Bug├╝n: 11 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

YAZAR HAKKINDA

Ekrem Hayri PEKER Ekrem Hayri PEKER Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒