Quantcast
AnadoluÔÇÖda ‘Erken’ Hurri K├╝lt├╝r├╝ – Belgesel Tarih

AnadoluÔÇÖda ‘Erken’ Hurri K├╝lt├╝r├╝

AnadoluÔÇÖda ‘Erken’ Hurri K├╝lt├╝r├╝

Loading

Yap─▒lan arkeolojik kaz─▒lardan elde edilen bulgular ve ├živi yaz─▒l─▒ kaynaklar Do─ču AnadoluÔÇÖnun ikliminin bug├╝nk├╝nden ├žok farkl─▒ oldu─čunu ortaya koymu┼čtur.

Do─ču Anadolu, Urumiye G├Âl├╝ ve bug├╝nk├╝ Kuzey Irak b├Âlgesi ─▒l─▒man bir iklime sahipti. B├Âlge geni┼č ormanlarla kapl─▒yd─▒. M.├ľ.6 as─▒ra ait Asur kaynaklar─▒ sazl─▒k kadar s─▒k ormanlardan bahsediyor. Ksenefon, ÔÇťOnbinlerin D├Ân├╝┼č├╝ÔÇŁ adl─▒ eserinde Mu┼č ve Bitlis civar─▒ndaki s─▒k ormanlardan bahsediyor (Erzen: s, 8: 1992)

Do─ču AnadoluÔÇÖnun y├╝ksek yaylalar─▒nda bulunan kaya resimleri alageyik, da─č ke├žisi gibi bug├╝n b├Âlgede olmayan b├Âlgede ya┼čayanlarca avland─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Prof.Dr. Afif Erzen ÔÇťDo─ču Anadolu ve UrartularÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda;

Ad─▒yaman ÔÇô Malatya, Kars B├Âlgesi, Van B├Âlgesi ve Hakkari b├Âlgesinde onbin y─▒la tarihlenen ├žok say─▒da kaya resmi bulundu─čunu yazmaktad─▒r.

Bu resimlerde dikkat ├žeken bir husus geyik ├╝zerinde resmedilen ve ├╝reme organlar─▒ abart─▒lm─▒┼č ana tanr─▒├ža fig├╝rleri s─▒kl─▒kla g├Âr├╝lmektedir. B├Âlgedeki ├žok say─▒daki h├Ây├╝k yo─čun bir yerle┼čimi oldu─čunu g├Âstermektedir.

ErzurumÔÇÖdaki ÔÇťCunniÔÇŁ ma─čaras─▒ndaki resim ve damgalarla AnadoluÔÇÖnun bat─▒s─▒ndaki bulunan K├╝tahya yak─▒nlar─▒ndaki Aizanoi tap─▒na─č─▒n─▒n duvarlar─▒ndaki b├╝y├╝k ta┼č bloklar─▒ ├╝zerindeki hayvan resimleriyle olan benzerlikleri (Erzen: 14, 1992) k├╝lt├╝rel birli─či g├Âsteren bir ├Ârnek olabilir.

Kuzey KafkasyaÔÇÖdan, Bat─▒da Malatya ÔÇô Elaz─▒─č b├Âlgesine, G├╝neyde Kuzey Suriye ve Do─čuda Urmiye g├Âl├╝ne kadar uzanan b├Âlgede M.├ľ. 4 binden itibaren kuvvetli bir k├╝lt├╝r birli─či ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r (Erzen: 15, 1992). Bu k├╝lt├╝re Erken Hurri K├╝lt├╝r├╝ ad─▒ verilmi┼čtir.

Bu b├Âlgede bulunan Keramik ├že┼čitleri, formlar─▒n s├╝slemeleri b├╝y├╝k benzerlik g├Âsterir. Bu ortak k├╝lt├╝r├╝n di─čer bir ortak ├Âzelli─či mimari yap─▒lard─▒r. Trans Kafkasya ve b├Âlgede yuvarlak planl─▒ yap─▒ tiplerini g├Âr├╝yoruz. Ortada merkezi direk olan 4 ÔÇô 13 metre ├žap─▒ndaki tek kap─▒l─▒ ve ar─▒ kovan─▒n─▒ and─▒ran bu yap─▒lar─▒n duvarlar─▒ kerpi├žten yap─▒lm─▒┼čt─▒r. (Erzen: 17, 1992)

B├Âlgeye M.├ľ.3000 y─▒llar─▒nda Hurri men┼čeili kavimler g├Â├ž etmi┼čtir. Bu kavimler KafkasyaÔÇÖdan SuriyeÔÇÖye kadar uzanan b├Âlgeye hakim oldular. B├Âlgede M.├ľ.2000 y─▒llar─▒nda ya┼čanan kurakl─▒k b├Âlgeden g├Â├že sebebiyet vermi┼čtir.

Hurri k├Âkenli kavimler anadolu i├žlerine, ├çukurova ve SuriyeÔÇÖye yay─▒lm─▒┼člard─▒r. Kuzey IrakÔÇÖa kadar uzanan b├Âlgede M.├ľ. 1550 y─▒llarda Hurri Mitanni Devleti kurulmu┼čtur. Bu devletin ba┼čkenti Resulayn yak─▒nlar─▒ndayd─▒.

Bu d├Ânemde AnadoluÔÇÖnun i├ž kesimlerine Hititler hakim olmu┼čtur.

Hititler, Hurri k├╝lt├╝r├╝n├╝n etkisi alt─▒nda kalm─▒┼člard─▒r. Hitit ÔÇô Hurri ├žat─▒┼čmas─▒ sonunda ├Ânce Mittani, sonra Hitit devletleri ├ž├Âkm├╝┼čt├╝r. B├Âlgede Asurlular ve Urartular ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Urartular, b├Âlgedeki Hurrilerin olu┼čturdu─ču bir topluluktur. Afif Erzen bu dil i├žin, ÔÇťUrartu dili, ne Sami, ne de ─░ndo ÔÇô Avrupai bir dil olmay─▒p, Asianique bir dil olan Hurri dil ile morfoloji, fonoloji, sentax ve vokabuler a├ž─▒s─▒ndan bir akrabal─▒k ili┼čkisinin varl─▒─č─▒ bir ├žok ara┼čt─▒r─▒c─▒ taraf─▒ndan meydana ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. (Erzen: 15, 1992)

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

YAZAR HAKKINDA

Ekrem Hayri PEKER Ekrem Hayri PEKER Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

Haber Merkezi, 1 Ekim 2023
Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Ekrem Hayri PEKER, 29 Eyl├╝l 2023
BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

Atilla SA─×IM, 19 Eyl├╝l 2023
─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

Nurdan Çakır TEZGİN, 19 Eylül 2023
Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Yrd. Do├ž. Dr. Mehmet YARDIMCI, 14 Temmuz 2023
├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

Nurdan Çakır TEZGİN, 14 Temmuz 2023
Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 14 Temmuz 2023
Likya’n─▒n Antik Belle─či

Likya’n─▒n Antik Belle─či

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 13 Temmuz 2023
Bursa ├ťzerine Bir Deneme

Bursa ├ťzerine Bir Deneme

M├╝min CEYHAN, 28 Haziran 2023