Arslan BulutÔÇÖun Kaz─▒m Mir┼čan ile Orta Asya Gezisinden Kesitler

Arslan BulutÔÇÖun Kaz─▒m Mir┼čan ile Orta Asya Gezisinden Kesitler

ÔÇťBekin Nur Muhammedov.. ÔÇťS─▒├žan y─▒l─▒nda do─čdum. Ben T├╝rk halklar─▒n─▒n en b├╝y├╝k artistiyim; Orta c├╝zden bir NaymanÔÇŁ─▒m, d├╝r├╝st├╝m, Alt─▒n Elbiseli AdamÔÇŁ─▒ ben buldum ve teslim ettimÔÇŁ diyor.

Sabah erkenden, Almat─▒ÔÇŁya 55 kilometre uzakl─▒ktaki kurganlara do─čru yola ├ž─▒k─▒yoruz. Kazak tarih├ži ve etnologlar da bizimle birlikteÔÇŽ Ya─čmur bast─▒r─▒yor ama ald─▒rm─▒yoruz. Buras─▒ ÔÇťYedisuÔÇŁ denilen ve T├╝rk medeniyetinin do─čdu─ču topraklar olarak kabul edebilece─čimiz ├╝├žgenin bir ucuÔÇŽ Arazide, deve h├Ârg├╝c├╝ gibi, 10 metre uzunlu─čunda, 7-8 metre geni┼čli─činde ve yerden y├╝ksekli─či ortalama 3-4 metre olan tepecikler var. 25 tane kadar sayabiliyoruz. Bunlar kurgan denilen T├╝rk mezarlar─▒.. Asl─▒nda b├╝t├╝n Yedisu b├Âlgesi, hatta b├╝t├╝n Kazakistan ve K─▒rg─▒zistan kurganlarla doluÔÇŽKurganlardan sadece birisi a├ž─▒lm─▒┼čÔÇŽ Di─čerleri de a├ž─▒lacakÔÇŽ

Kaz─▒ ekibi bir Kazak ├žad─▒r─▒nda kal─▒yor. Birden ├žekik g├Âzl├╝, g├╝le├ž y├╝zl├╝, sakall─▒ bir ihtiyar ├ž─▒k─▒yor ortayaÔÇŽ Tarihin derinliklerinden gelen bir T├╝rk├že ile bizim i├žin dua ediyorÔÇŽ Kazak bilim adamlar─▒, heyecanla bize, ÔÇť─░┼čte alt─▒n elbiseli adam─▒ bulan adam; Bekin Nur MuhammedovÔÇŁ diyorlar. Hepimiz adam─▒n etraf─▒n─▒ sar─▒yoruz ve Alt─▒n Elbiseli Adam─▒ nas─▒l buldu─čunu anlatmas─▒n─▒ istiyoruz..

Bir T├╝rk prensine ait bu elbisenin M.├ľ. 6.y├╝zy─▒la ait oldu─čunu ve o devirde T├╝rklerin, alt─▒n─▒ iplik haline getirip elbise dokuyabildi─čini, ayr─▒ca, alt─▒n elbise ile birlikte bulunan tas─▒n ├╝zerindeki yaz─▒n─▒n tarihi de─čerinin ├žok y├╝ksek oldu─čunu biliyoruz. Alt─▒n elbiseli adam─▒n alt─▒n i┼člemeli elbisesini ┼čimdi bile dokuyam─▒yorlar.

SI├çAN YILINDA DO─×DUM

Bekin Nur Muhammedov, ┼čevkle ve heyecanla ve hepimizin anlayabilece─či bir T├╝rk├že ile konu┼čuyor: ÔÇťBen s─▒├žan y─▒l─▒nda do─čdum, orta c├╝zden bir NaymanÔÇŁ─▒m.. Ya┼č─▒m 70ÔÇŁi a┼čm─▒┼čt─▒r. Ben burada, do─čdum b├╝y├╝d├╝m, buralarda ya┼čar─▒m. Tarih b├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdim. ┼×u g├Ârd├╝─č├╝n├╝z k├Âyde ya┼čad─▒m hepÔÇŽ 1963 y─▒l─▒nda Essik G├Âl├╝ ta┼čt─▒ ve b├╝t├╝n bu araziyi sel bast─▒. (Essik e┼čik demek, Essik G├Âl de E┼čik g├Âl anlam─▒na geliyor) Bu selde baz─▒ kurganlar d├╝md├╝z oldu. Biraz sonra gidece─čimiz bir fabrika var. 1969 y─▒l─▒nda ba┼člad─▒ o fabrikan─▒n in┼čaat─▒ÔÇŽ ─░n┼čaat kaz─▒s─▒ s─▒ras─▒nda, 6 metre y├╝ksekli─činde, 60 metre geni┼čli─činde iki kuyu kaz─▒yorlard─▒. Bu kuyu kazma ├žal─▒┼čmas─▒ s─▒ras─▒nda, sonradan yapt─▒─č─▒m─▒z ├Âl├ž├╝mlere g├Âre, 3 metre derinli─če ula┼čt─▒klar─▒nda, 2├Ś4 metre ebad─▒nda, kudukta (├žukurda) bulmu┼člar mezar─▒ÔÇŽ (Kuduk kelimesi Trabzon k├Âylerinde hala ya┼č─▒yor ve mesela ekme─čin sivri ucuna kuduk deniliyor.) ├çat─▒s─▒ kal─▒n tahtaÔÇŽ Zemini de tahtaÔÇŽ Tahtan─▒n ├╝st├╝nde kilim, kilimin ├╝st├╝nde kuma┼č; onun ├╝zerine yat─▒rm─▒┼člar, ba┼č─▒ Bat─▒ya, aya─č─▒ Do─čuya d├Ân├╝k, s─▒rt├╝st├╝ yat─▒yormu┼č. ├çal─▒┼čmay─▒ kesip tarih├ži oldu─čum i├žin hemen bana haber verdiler. Mezara vard─▒─č─▒mda, ellerimle topra─č─▒ kaz─▒maya ba┼člad─▒m. ├ľnce tahta par├žalar─▒n─▒ a├ž─▒─ča ├ž─▒kard─▒m ama tahtalar g├╝ne┼či g├Âr├╝nce elimde da─č─▒l─▒verdi ve toz haline d├Ân├╝┼čt├╝.. Biraz daha t─▒rmalay─▒nca, g├Âzlerim bir par─▒lt─▒yla kama┼čt─▒ ve uzun s├╝re mezara bakamad─▒m. Yan─▒mda bulunanlar da bakamad─▒.. G├Âzlerimi o─ču┼čturduktan sonra, Alt─▒n Elbiseyi g├Ârd├╝mÔÇŽ Tahta bir tabut i├žinde g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝. Yan─▒nda, ├╝zerinde yaz─▒lar olan bir ├žanak vard─▒. Elinde de bir y├╝z├╝k vard─▒. Y├╝z├╝─č├╝ al─▒p parma─č─▒ma takt─▒m. Cesedi alt─▒n elbisesiyle birlikte kald─▒r─▒nca, alt─▒ndaki a─ča├žlar da ceset de toza d├Ân├╝┼čt├╝, g├╝ne┼č g├Ârd├╝k├že yan─▒yordu sanki. B├╝y├╝k bir heyecan i├žindeydik.. Yine sonradan yap─▒lan ├Âl├ž├╝mlere g├Âre, Alt─▒n elbiseli adam 1.65 metre boyunda ve 18 ya┼člar─▒ndayd─▒. D├╝r├╝st davrand─▒k, h├╝k├╝mete haber verdik. Ruslar geldiler ve kemik par├žalar─▒n─▒ ald─▒lar. Alt─▒n Elbiseli AdamÔÇŁ─▒n sonras─▒ malum. ├ľnce m├╝zeye konuldu, daha sonra Kazakistan Merkez Bankas─▒ kasas─▒na nakledildi. Ancak Cumhurba┼čkan─▒ Nursultan NazarbayevÔÇŁin izniyle g├Âr├╝lebilir. ┼×imdi Ortal─▒k m├╝zesinde maketi var, ┼čehrin ortas─▒nda heykeli ve ├ž─▒kt─▒─č─▒ yere de bir heykel yapt─▒lar. Biraz sonra sizi oraya g├Ât├╝rece─čimÔÇŽÔÇŁ

Kaz─▒ yap─▒lan kurgan─▒n 100 metre yak─▒n─▒nda, yerde, saat gibi ├žizilmi┼č bir daire ve dairenin bir noktas─▒ndan 45 derece a├ž─▒ ile ├žak─▒lm─▒┼č demir bir kaz─▒k g├Ârd├╝k. Bekin Nur Muhammed, ÔÇťBu, benim g├╝ne┼č saatimdirÔÇŁ dedi; ÔÇťG├╝n├╝n saatlerini g├Âsterir. ├ľz├╝m yapt─▒m, saatim yoktu, bunu kullan─▒yorum. G├╝n var, ay var, g├╝ne┼č var, saate ne gerek var.ÔÇŁ

K─▒sa bir yolculuktan sonra Bekin Nur MuhammedovÔÇŁun bahsetti─či tu─čla fabrikas─▒na gidiyoruz. Ya─čmur alt─▒nda, fabrikan─▒n beton avlusunda bir yeri g├Âsteriyor; ÔÇť─░┼čte buras─▒ÔÇŁ diyorÔÇŽ Alt─▒n Elbiseli AdamÔÇŁ─▒n mezar─▒ buras─▒yd─▒ÔÇŽ Hi├žbir i┼čaret yok.. Sadece fabrikan─▒n ├Ân├╝ne alt─▒n elbiseli adam─▒n basit bir heykelini dikmi┼čler.

Ya─čmur alt─▒nda, Almat─▒ yak─▒nlar─▒nda, biraz engebeli bir arazide T├╝rk ka─čanlar─▒n─▒n kurganlar─▒na gidiyoruzÔÇŽBekin Nur Muhammedov, ka─čan kurgan─▒n─▒n en ├╝stte oldu─čunu, buyruklar─▒n veya komutanlar─▒n mezarlar─▒n─▒n r├╝tbe s─▒ras─▒na g├Âre a┼ča─č─▒ya do─čru s─▒raland─▒─č─▒n─▒ anlat─▒yor ve T├╝rk mezarlar─▒nda da bir hiyerar┼či bulundu─čunu s├Âyl├╝yor.. Ka─čan kurgan─▒ 6 metre, vezirinki 4-6 metre, di─čerleri 2-4 metre y├╝kseklikte imi┼č.. Eski T├╝rk inan├žlar─▒na g├Âre ka─čan ├Âld├╝kten sonra da b├╝t├╝n insanlar─▒ g├Ârmesi i├žin mezar─▒ y├╝ksek yerde olmal─▒yd─▒.Bekin Nur Muhammedov, ka─čan kurgan─▒n─▒n bulundu─ču tepeden, 100 metre a┼ča─č─▒da, ├ži├žek resimleri ├žekmekte olan Servet Somuncuo─čluÔÇŁnu g├ÂsteriyorÔÇŽ Kurgan─▒n resmini ├žekmek m├╝mk├╝n de─čil, ├ž├╝nk├╝ adam boyu otlar aras─▒nday─▒z ve buran─▒n kurgan oldu─čunu, Kazak bilim adamlar─▒ tespit etmese, s─▒radan bir tepe san─▒labilecek bir yer ve biz de tam ├╝zerindeyiz. Servet, a┼ča─č─▒dan foto─čraf makinesini bize do─čru ├ževirince, Nur Muhammedov sesleniyor: ÔÇťBen T├╝rk halklar─▒n─▒n en b├╝y├╝k artistiyim; NaymanÔÇŁ─▒m, d├╝r├╝st├╝m, Alt─▒n Elbiseli adam─▒ ben buldum ve teslim ettimÔÇŁ diyor.

YedisuÔÇŁda Essik G├Âl ve tarihi dua

Almat─▒ yak─▒nlar─▒nda, T├╝rk ata ruhlar─▒n─▒n sindi─či tepelerden ayr─▒l─▒p, birka├ž kilometre gittikten sonra daha y├╝kseklere ├ž─▒k─▒yoruzÔÇŽ Minib├╝slerle bir k├Ây yolunu takip ederek, bir saat s├╝reyle t─▒rman─▒yoruzÔÇŽ Birden, 2400 metre y├╝kseklikte, TrabzonÔÇŁdaki Uzung├Âl gibi fakat daha b├╝y├╝k ve daha derin, daha vah┼či bir g├Âl ├ž─▒k─▒yor kar┼č─▒m─▒zaÔÇŽ Her taraftan g├Âle do─čru g├╝r├╝l g├╝r├╝l sel sular─▒ ak─▒yor ama suyun rengi yemye┼čilÔÇŽ Bir do─ča harikas─▒ÔÇŽ Hayranl─▒kla bak─▒yoruz ve buradan ayr─▒lmak istemiyoruz.. Essik G├Âl dedikleri buras─▒ i┼čteÔÇŽ (Iss─▒k G├Âl ile kar─▒┼čt─▒rmayal─▒m; o ├žok b├╝y├╝k bir g├Âl ve K─▒rg─▒zistanÔÇŁdaÔÇŽ) Essik G├ÂlÔÇŁ├╝n toprak kaymas─▒ sonucu bir do─čal bent olu┼čmas─▒yla ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ anlat─▒l─▒yor.. Hava karar─▒yor, ya─čmur devaml─▒ ya─č─▒yor ve Bekin Nur Muhammedov ile ayr─▒lma zaman─▒ geliyor. Almat─▒ yolunda, evine yak─▒n bir yol ay─▒r─▒m─▒nda onu b─▒rakaca─č─▒zÔÇŽ ─░nmeden ├Ânce, bizi kar┼č─▒lad─▒─č─▒ zaman yapt─▒─č─▒ duay─▒ tekrarlamas─▒n─▒ istiyorum. Teybin d├╝─čmesine bas─▒yorumÔÇŽ Davudi bir sesle ve y├╝re─činden gelerek hayk─▒r─▒yor: ÔÇťK├Âk Tengri koldas─▒n Jir ana Umay koldas─▒n Kad─▒r─▒m konag─▒n olsun Koras─▒ balga jat─▒ tamgat olsun AmiiiinnnÔÇŁ

TANRININ T├ťRKLER─░ / T├ťRK TAR─░H─░ URADA YATIYOR

Sabah erkenden art─▒k ├žok merak etti─čimiz ve g├Ârmek i├žin heyecanland─▒─č─▒m─▒z Tamgal─▒ SayÔÇŁa do─čru yola ├ž─▒kt─▒k. Kaz─▒m Mir┼čan, hepimizden heyecanl─▒yd─▒. ├ç├╝nk├╝ y─▒llard─▒r yaz─▒p ├žizdi─či, kitaplar─▒nda siyah beyaz ve silik resimlerini yay─▒nlayabildi─či Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒ ├ž─▒plak g├Âzle g├Ârecek ve foto─čraflar─▒n─▒ ├žekecekti.. Ger├ži, Kazak Bilimler Akademisi Tarih ve Etnoloji B├Âl├╝m├╝ Ba┼čkan─▒, kendisine MaksimovaÔÇŁn─▒n 1954 y─▒l─▒nda, asfalt yol yokken, at arabas─▒yla yolculuk yaparak buraya yapt─▒─č─▒ gezide ├žekti─či renkli foto─čraflardan olu┼čan kitab─▒n─▒ da hediye etmi┼čti ama, hi├ž bir kitap g├Âzlemin yerini tutamazd─▒ÔÇŽ Yol bozukÔÇŽ Hava s─▒cakÔÇŽ Tam bir bozk─▒rÔÇŽ Her yer d├╝md├╝zÔÇŽ D├╝z ama denizden y├╝ksekli─či 2000 metreye yak─▒nÔÇŽ

170 kilometrelik yol, uzad─▒k├ža uzuyor.. 170 kilometre boyunca sadece bir yerle┼čim yeri g├Ârd├╝k.. KarabastavÔÇŁda durmad─▒kÔÇŽ

Ve Tamgal─▒ Say tabelas─▒n─▒ g├Âr├╝nce otob├╝sten inip foto─čraf ├žektirdikÔÇŽ

BİRKAÇ MEZAR İÇİN Mİ?

Tamgal─▒ Say tabelas─▒n─▒ epey ge├žtikten sonra yoldan ayr─▒l─▒p toprak bir yola girdik. Rehberimiz, ÔÇťgeldikÔÇŁ dedi ama ├Ânce hi├žbir ┼čey g├Âremedik.. Biraz ileride, bulundu─čumuz yerden 200-300 metre y├╝kseklikte ├╝├ž d├Ârt ta┼čl─▒k tepe vard─▒, o kadarÔÇŽ

Tepelere do─čru y├╝r├╝meye ba┼člad─▒k.. Rehberimiz, ├Ân├╝m├╝ze ├ž─▒kan ├╝st├╝ a├ž─▒k mezarlar─▒ g├Âsterdi ve anlatmaya ba┼člad─▒ÔÇŽ

ÔÇťBu mezarlar, bronz devrinden kalmad─▒r. Cesetleri, ÔÇŁ├Âlmemi┼čÔÇŁ kabul ederek ve yeni do─čan ├žocuk ┼čeklinde bir pozisyon vererek, dik g├Âm├╝yorlard─▒. Cesetlerin ba┼č─▒ Bat─▒ÔÇŁya d├Ân├╝k; yani o zamanki anlay─▒┼ča g├Âre ├Âb├╝r d├╝nyaya bak─▒yorÔÇŽ

Mezarlar talan edilmi┼č.

Bu mezarlarda sadece bir alt─▒n k├╝pe bulunmu┼č. ┬áM├ľ 3500 ├Âncesine ait oldu─čunu s├Âyl├╝yor..

Rehberimiz s─▒radan biri de─čil. O da Kazak Bilimler Akademisi ├╝yesi ve bir do├žentÔÇŽ Kemal Ak─▒┼čevÔÇŁin talebesi Alman as─▒ll─▒ Do├ž. Dr. Aleksand─▒r Goryachev Pavlovi├žÔÇŁe g├Âre burada 3 farkl─▒ mezar anlay─▒┼č─▒ var,. Bunlardan ┼ču sonu├ž ├ž─▒k─▒yor ki buras─▒ bir mezarl─▒k b├Âlgesiydi. Kad─▒n mezarlar─▒nda alt─▒n tak─▒lar var.

Erkeklerde minyat├╝r silahlar var ama kad─▒n mezarlar─▒nda her ┼čey ger├žekÔÇŽ

ÔÇťS─▒staÔÇŁ denilen bir metre derinli─činde har taraf─▒ d├╝zg├╝n ta┼člarla ├Âr├╝lm├╝┼č mezarlar─▒n ├╝zerinde de ta┼č kapaklar var. Baz─▒ ta┼člarda resim ve i┼čaretler var. Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa g├Âre bunlar biraz ├Âtedeki Tamgal─▒ SayÔÇŁdan al─▒nma ve mezarlar daha yak─▒n bir tarihe ait..

Alman as─▒ll─▒ Alexand─▒r Goryachev, kafileyi mezarlar─▒n ba┼č─▒nda topluyor: ÔÇťBurada g├Ârd├╝─č├╝n├╝z mezarlar, az ├Âtedeki Tamgal─▒ SayÔÇŁda g├Âreceklerinizin yan─▒nda daha hi├žbir ┼čey de─čilÔÇŽ Tamgal─▒ say, bir d├Âneme yani bir nesle ait bir yer de─čil. Burada bin y─▒llar─▒n birikimi var. Biraz sonra insano─člunun ilk defterlerine g├Ât├╝rece─čim sizleri. Kayadan defterlerÔÇŽ Bu defterler belki de binlerce y─▒lda yaz─▒ld─▒. Benim kanaatim M.├ľ. 3500 y─▒llar─▒na dayan─▒yor ama kesin bilgi de─čil. Buras─▒ farkl─▒ bir yer. Sovyet d├Âneminde tanklar─▒n talim alan─▒ olarak ├Âzellikle se├žilen bir yer. Tanklar─▒n s├╝rekli burada talim yapt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝rseniz, kayalar─▒n titre┼čimden ne kadar etkilendi─čini ve nas─▒l d├Âk├╝ld├╝klerini tahmin edebilirsiniz. Ayr─▒ca bir de at─▒┼člar─▒ eklerseniz Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒n bug├╝ne kadar ayakta kalmas─▒n─▒n mucize oldu─čunu d├╝┼č├╝nmek gerekir. O kadar a─č─▒r tahribata ra─čmen kayalar direnmi┼čÔÇŽÔÇŁ

─░K─░ ASKER KORUYOR

T├╝rk tarihinin zaman t├╝neline girece─čiz ama bizi silahl─▒ iki Kazak askeri kar┼č─▒l─▒yor. Tamgal─▒ Say alan─▒n─▒n, yani T├╝rk tarihinin de insanl─▒k tarihinin de bu en k─▒ymetli hazinesinin y─▒ll─▒k koruma b├╝t├žesi ├╝├ž bin dolarm─▒┼čÔÇŽ

─░┼čte 35 bin y─▒ll─▒k kaya defterleri

Ke├žiler, atlar, s─▒─č─▒rlar, kurtlar, av resimleri, e─člence resimleri, cinsel ili┼čki resimleri ve T├╝rk tamgalar─▒ÔÇŽ Her santimetrekaresinde resimler bulunan kayalar, g├╝ne┼čin alt─▒nda, kal─▒p kal─▒p d├Âk├╝l├╝yorÔÇŽ

Tamgal─▒ SayÔÇŁa biraz daha yakla┼čt─▒k├ža kayalar ├╝zerindeki resimler belirmeye ba┼čl─▒yor. K├╝├ž├╝k bir alan i├žinde, kayalardan olu┼čan tepecikler, tarihin resim sergisi gibiÔÇŽ Ke├žiler, atlar, s─▒─č─▒rlar, kurtlar, av resimleri, e─člence resimleri, hayvan ve insanlar─▒n cinsel ili┼čki resimleri ve T├╝rk tamgalar─▒ÔÇŽ Her santimetrekaresinde resimler bulunan kayalar, g├╝ne┼čin alt─▒nda, kal─▒p kal─▒p d├Âk├╝l├╝yorÔÇŽ Belki de kayalar, kendi ├Âm├╝rlerinin sonuna gelmi┼č.. Bir ┼čeyler yapmak, bu kaya resimlerini kurtarmak gerekÔÇŽ Bu tepecikleri g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ndan, ya─čmurdan ve kardan korumak gerekÔÇŽ

─░LK YAZI RES─░M VE TAMGALARLA BA┼×LADI

Mir┼čan, ├╝niversitedeki konferansta ve Tamgal─▒ Say sohbetlerimizde, T├╝rk tarihinin zaman t├╝nelini ┼č├Âyle anlatt─▒:ÔÇŁBenim tespit edebildi─čim kadar─▒ ile, tarihin en eski yaz─▒s─▒ burada, KazakistanÔÇŁ─▒n Yedisu b├Âlgesindeki Tamgal─▒ SayÔÇŁdaki resimlerdir. ─░lk yaz─▒ bu ┼čekilde ba┼člad─▒. Bu resimler aras─▒nda ilk T├╝rk harfleri de var. Ta┼člara ├žizilen resimlerin tarihini belirleme imkan─▒ yok. Musabayev 10 bin y─▒l olarak tahmin ediyor. Bana g├Âre ise bunlar en az 35 bin y─▒l ├Âncesine ait!Medeniyetimiz Tamgal─▒ SayÔÇŁda ba┼člam─▒┼č. Bir Rus han─▒m ara┼čt─▒rmac─▒; Maksimova 1954ÔÇŁte gitmi┼č kaya resimlerini g├Ârm├╝┼č, incelemi┼č, foto─čraflar─▒n─▒ ├žekmi┼č ve kitap olarak bast─▒rm─▒┼čÔÇŽ Daha ├çingizÔÇŁin ismini ta┼č─▒yan ├žok eski yaz─▒tlar var, okunmam─▒┼č ├žok yaz─▒t var.PortekizÔÇŁde, FransaÔÇŁda da var bu t├╝r yaz─▒tlar; hepsi T├╝rk├že. Onlar─▒n karbon testi yap─▒labilmi┼č. 28 bin y─▒ll─▒k olduklar─▒ tespit ediliyor. Tamgal─▒ SayÔÇŁdaki resimlerle, yane ÔÇŁilk yaz─▒larÔÇŁla benzerlikleri var ama dil bilimi a├ž─▒s─▒ndan Tamgal─▒ SayÔÇŁdakilerin daha eski oldu─ču anla┼č─▒l─▒yor. Buradaki k├╝lt├╝r├╝n, FransaÔÇŁya kadar ula┼čmas─▒ i├žin birka├ž bin y─▒l gerekir, bu itibarla 35 bin y─▒l diyorum. M─▒s─▒r yaz─▒tlar─▒ da T├╝rk├žeÔÇŁdirÔÇŽAlt─▒n elbiseli adamla birlikte bulunan tastaki yaz─▒ T├╝rk├žeÔÇŁdir.Ba┼čkurdistanÔÇŁda┬á┼×├Âlgenta┼č Ma─čaras─▒ÔÇŁnda 16 bin y─▒ll─▒k T├╝rk damgalar─▒ var. Bu tarih, karbon testi ile belirlendi ve┬ákesindir.Paz─▒r─▒k┬ákurgan─▒nda ortaya ├ž─▒kan T├╝rk hal─▒s─▒ bir at s─▒rt─▒na ├Ârt├╝lmek i├žin ├Âr├╝lm├╝┼č.Bulanlar bunu bir t├╝rl├╝ T├╝rklere mal etmek istemedi ama sonunda ba┼čka bir ├žare bulamad─▒lar. 4 bin y─▒ll─▒k bir hal─▒ÔÇŽ─░skandinavyaÔÇŁda da T├╝rklerle ayn─▒ us├╝lde dokumalar var. T├╝rkler bu sanat─▒ oraya da g├Ât├╝rm├╝┼čÔÇŽ

86 ya┼č─▒ndaki Kaz─▒m Mir┼čan, b├╝t├╝n ├Âmr├╝ boyunca ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ T├╝rk dili tarihinin kayna─č─▒na geldi─čini bildi─či i├žin, kayalar aras─▒nda inatla dola┼č─▒yor ve tehlikeli b├Âlgelere de t─▒rman─▒yorduÔÇŽ Onun y├╝re─činden nas─▒l ─▒rmaklar akt─▒─č─▒, y├╝z├╝nden belli oluyordu. Biz de tarih sarho┼ču gibiydikÔÇŽ

Uzaydan gelen adam─▒n resmi mi?

Tamgal─▒ SayÔÇŁdaki 35 bin y─▒ll─▒k kaya defterlerinde, bir insan ba┼č─▒ ├╝zerinde g├╝ne┼čle simgelenen motifin ├Âzel bir anlam─▒ var. ├ç├╝nk├╝ bu motife, kaya resimleri aras─▒nda s─▒k s─▒k rastl─▒yorsunuz. Ya bir insan─▒n ba┼č─▒nda,ya bir da─č ke├žisinin ba┼č─▒nda ayn─▒ tamga var. ┬áT├╝rk tarihinin s─▒rlar─▒ bu resimlerde ve tamgalarda yat─▒yor. Kazakistan Bilimler Akademisi ├╝yesi as─▒ll─▒ Do├ž. Dr. Alexand─▒r Goryachev, bu resmin uzaydan gelen adam─▒ simgeledi─čini s├Âyl├╝yor. Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa g├Âre, yaz─▒y─▒ da T├╝rkler buldu. En belirgin ├Ârnekleri;1-Tamgal─▒ Say: Maksimova 1954ÔÇŁte buldu. Buradaki resimler 35 bin y─▒l ├Âncesine dayan─▒yor.2-Talas-A├ž─▒kta┼č yaz─▒tlar─▒, asgari 7 bin y─▒ll─▒kt─▒r.3-Essik kurgan─▒ ve Alt─▒n Elbiseli Adam, biliyorsunuz 3 tane daha bulunduÔÇŽ

Kaz─▒m Mir┼čan’─▒n bu b├╝y├╝k iddias─▒na, g├Âz├╝m├╝zle g├Ârmesek, biz de inanamazd─▒k!

ÔÇťMedeniyet, b├╝t├╝n d├╝nyaya buradan gitti!ÔÇŁ

* Medeniyet b├╝t├╝n d├╝nyaya buralardan gitti. Bu resimlerde T├╝rklerin sembollerini, davran─▒┼č felsefesini g├Ârebiliyorsunuz. Resimlerdeki hayvanlar─▒n davran─▒┼č ┼čekillerine g├Âre yaz─▒y─▒ okuyorsunuz. Erken T├╝rkler’in yaz─▒tlar─▒ resim ┼čeklindedir. Asl─▒nda bunlar yaz─▒d─▒r, t├╝m├╝ne yaz─▒t diyoruz.

* Avrupal─▒lar bu alanda ├žok hatal─▒ davranm─▒┼č. Mesela LazkioÔÇŁdeki yaz─▒tlar─▒ yorumlarken bizon postu giymi┼č bir adam ve ileride geyikler var. Bu resmi, ÔÇŁ┼×aman, hayvanlar─▒ koval─▒yorÔÇŁ diye yorumlam─▒┼člar. Halbuki, resmi ├žizen adam diyor ki, ÔÇŁav s─▒ras─▒nda bizon postu giyersen geyikler senin insan oldu─čunu anlamaz, sen de rahatl─▒kla avlars─▒n!ÔÇŁ

Tamgal─▒ SayÔÇŁda ak┼čama kadar, kaya resimlerini inceledikÔÇŽMir┼čan zaman zaman bilgi verdi:ÔÇŁBana g├Âre, T├╝rklerÔÇŁin en eski izleri, Yedisu b├Âlgesinden ├Ânce AfganistanÔÇŁda bulunuyor.─░ngiliz bilim adamlar─▒ da bu k├╝lt├╝r├╝n izlerinin b├╝t├╝n AvrupaÔÇŁda, ─░skandinavyaÔÇŁda, ─░talyaÔÇŁda, MacaristanÔÇŁda bulundu─čunu kabul ediyor. Bunu ta┼čtan yap─▒lm─▒┼č aletlere dayanarak s├Âyl├╝yor ve Karakamar ma─čaras─▒n─▒ ├Ârnek g├Âsteriyor ve 40 bin y─▒l ├Âncesine kadar g├Ât├╝r├╝yorlar.Biz┬ábu k├╝lt├╝r├╝n as─▒l mekan─▒n─▒ Tamgal─▒ SayÔÇŁda g├Âr├╝yoruz. Buraya da AfganistanÔÇŁdan gelmi┼č olabilirler. ├ç├╝nk├╝ Karakamar ma─čaras─▒ o kadar eski de─čil.Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒ nas─▒l 35 bin y─▒l ├Âncesine g├Ât├╝r├╝yorum?Ruslar, ┼×├Âlgenta┼č Ma─čaras─▒ÔÇŁn─▒ 16 bin y─▒l ├Âncesine g├Ât├╝r├╝yor. FransaÔÇŁda ayn─▒ tipte bir ma─čara var: Lazkio Ma─čaras─▒ÔÇŽ Bunun tarihi 17 bin 500 y─▒l olarak tespit edilmi┼č.. ┼×├Âlgenta┼čÔÇŁtaki ma─čarada Lazki├ÂÔÇŁdaki detaylar var. Hayvan ba┼č─▒ detaylar─▒ÔÇŽ┼×├Âlgenta┼čÔÇŁta ise o kadar detay yok. Tabii halde, hayvan─▒ oldu─ču gibi ├žiziyorlar. FransaÔÇŁdaki ma─čara ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda ┼×├Âlgenta┼čÔÇŁtakinin daha eski oldu─ču anla┼č─▒l─▒yor.

17 bin 500 y─▒l karbon testi ile ispatlanm─▒┼čÔÇŽ ┼×├Âlgenta┼č bundan da eski oldu─čuna g├ÂreÔÇŽBunun d─▒┼č─▒nda ─░ngilizler resimleri, 32 bin y─▒la kadar g├Ât├╝r├╝yor.

E─čer bunlar 32 bin y─▒ll─▒k ise ve k├╝lt├╝r Tamgal─▒ SayÔÇŁdan gitmi┼čse, Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒ en az 35 bin y─▒la dayand─▒rabiliriz. Bunu Lazkio ma─čaras─▒ i├žin yap─▒lan karbon testleri g├Âsteriyor.

Bu ma─čara, toprak kaymas─▒ sonucu kapal─▒ kalm─▒┼č, hava almam─▒┼č. Frans─▒zlar ke┼čfetti─činde i├žerde oksijen bulunmad─▒─č─▒ i├žin resimlerin bozulmad─▒─č─▒n─▒ tespit ettiler. Frans─▒zlar bu ma─čarada foto─čraf ├žektirmiyor. Ancak ├žekilmi┼č resimleri var.

Orada bulunan derin bir ├žukurda k├Âm├╝r vard─▒. K├Âm├╝r├╝n 17 bin 500 y─▒ll─▒k oldu─ču tespit edildi. Tabii k├Âm├╝r sonraki bin y─▒llarda ma─čaraya konulmu┼č olabilir.┼×├Âlgenta┼č ise a├ž─▒k bir ma─čara. Oradan al─▒nan k├Âm├╝rler daha erken mi ge├ž mi bilemem ama 16 bin y─▒ll─▒k oldu─ču s├Âylenebilir. Bu k├Âm├╝rler resimler ├žizildikten sonraki bin y─▒l i├žinde de b─▒rak─▒lm─▒┼č olabilir.

Ba┼čkurdistanÔÇŁda a├ž─▒kta resimler de var. Bunlar─▒n tarihi 27 bin y─▒l. Ak ─░dilÔÇŁin kenar─▒nda K─▒z─▒lyar k├Ây├╝nde A├ž─▒kkala mevkiindeki buluntulara Ruslar karbon testi yapt─▒ ve bu sonuca ula┼čt─▒.

Medeniyet b├╝t├╝n d├╝nyaya buralardan gitti. Bu resimlerde T├╝rklerin sembollerini, davran─▒┼č felsefesini g├Ârebiliyorsunuz. Resimlerdeki hayvanlar─▒n davran─▒┼č ┼čekillerine g├Âre yaz─▒y─▒ okuyorsunuz. Erken T├╝rklerÔÇŁin yaz─▒tlar─▒ resim ┼čeklindedir. Asl─▒nda bunlar yaz─▒d─▒r, t├╝m├╝ne yaz─▒t diyoruz.

Avrupal─▒lar bu alanda ├žok hatal─▒ davranm─▒┼č. Mesela LazkioÔÇŁdeki yaz─▒tlar─▒ yorumlarken bizon postu giymi┼č bir adam ve ileride geyikler var. Bu resmi, ÔÇť┼×aman, hayvanlar─▒ koval─▒yorÔÇŁ diye yorumlam─▒┼člar. Halbuki, resmi ├žizen adam diyor ki, ÔÇŁav s─▒ras─▒nda bizon postu giyersen geyikler senin insan oldu─čunu anlamaz, sen de rahatl─▒kla avlars─▒n!ÔÇŁ

─░lk insanlar, yaz─▒y─▒ davran─▒┼č ┼čekillerine g├Âre yazm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ(Binlerce y─▒l ├Ânce bu resimleri ├žizenler, bug├╝n onlar─▒ yorumlayanlardan daha zekiydi bu duruma g├ÂreÔÇŽ)

Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒ geride b─▒rak─▒p giderken, kendimi sadece T├╝rk├žeÔÇŁnin ve T├╝rk tarihinin de─čil, b├╝t├╝n insanl─▒k tarihinin ve dillerin zaman t├╝neline girmi┼č de oradan bug├╝ne d├Ân├╝yormu┼č gibi hissettimÔÇŽ

Kazak ├žoban

Tamgal─▒ SayÔÇŁdan ayr─▒ld─▒ktan sonra yol ├╝zerindeki k├Âyde, uzatan atl─▒lar, koyun s├╝r├╝leri g├Âr├╝nce, foto─čraf ├žekmek i├žin mola verdikÔÇŽ Gen├ž k─▒zlar, delikanl─▒lar, ├žobanlar ├žok i├žten davrand─▒larÔÇŽ

├ľlen insanlar─▒n ruhu; ┼×─▒ng─▒l A─čac─▒

Tamgal─▒ SayÔÇŁ─▒n giri┼činde M.├ľ 3500 y─▒llar─▒na ait mezarlar─▒ ge├žtikten sonra, tepelere; kaya resimlerine do─čru Aysev Turizm yetkilisi Murat Ayayd─▒n ile y├╝r├╝rken yolun iki yan─▒nda ├žaput ba─članm─▒┼č a─ča├žlar dikkatimizi ├žekiyor. Rehberimiz, ┼×─▒ng─▒l a─čac─▒n─▒n, burada ├Âlen insanlar─▒n ruhu olarak kabul edildi─čini belirtti.

B├╝y├╝k heyecan

Turgay T├╝fek├žio─člu, Celil ─░nce, Do├ž. Dr Alexand─▒r Goryachev, O─čuz Y─▒ld─▒r─▒m ve Kaz─▒m Mir┼čan Tamgal─▒ SayÔÇŁda b├╝y├╝k bir heyecan i├žinde.

Hi├žbir resmi ihmal etmedik

Tamgal─▒ SayÔÇŁda ├žekti─čimiz b├╝t├╝n resimleri, Turgay T├╝fek├žio─čluÔÇŁnda toplad─▒k ve hepsini ├žo─čaltarak, bilimsel incelemelerine devam etmesi i├žin 86 ya┼č─▒ndaki Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa ilettik. Birbirimizi de uyard─▒k ki, herkes foto─čraf ├žeksin. Ne yapal─▒m ki, T├╝rkiyeÔÇŁde hi├žbir ├╝niversite, Mir┼čanÔÇŁ─▒n iddialar─▒n─▒ incelemeye yana┼čm─▒yor. ├ç├╝nk├╝, ellerindeki Bat─▒ÔÇŁya ait veriler Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁ─▒n tespitleri ile uyu┼čmuyor. Bilimsel bilgiyi ├╝retmek yerine, Bat─▒ÔÇŁdan aynen kopyalamay─▒ tercih ediyorlar.

Mo─čolistanÔÇŁda da ayn─▒ yaz─▒tlar var

Mo─čolistanÔÇŁdan gelen tarih profes├Âr├╝ Bilcumar Kamala┼čo─člu, beraberinde getirdi─či dev bir haritay─▒ a├žarak, Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa Mo─čolistanÔÇŁdaki yaz─▒tlar─▒n yerlerini g├Âsterdi, kitaplar hediye etti ve Mo─čolistanÔÇŁa davet etti.

Turgay T├╝fek├žio─člu ile g├Âz g├Âze geldik, ÔÇťMir┼čan Hoca ile birlikte bize Mo─čolistan y─▒llar─▒ g├Âr├╝n├╝yorÔÇŁ dedi.

Kaz─▒m Mir┼čan, Kazakistan Bilimler AkademisiÔÇŁnde bir tebli─č sundu. Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁ─▒ Turgay T├╝fek├žio─člu tan─▒tt─▒:ÔÇŁ1919 Kulca do─čumlu. 1935ÔÇŁten beri T├╝rkiyeÔÇŁde. ─░lk ve orta okulu T├╝rkiyeÔÇŁde okumu┼č. B├╝t├╝n T├╝rk leh├želerini ve a─č─▒zlar─▒n─▒ biliyor. 1935ÔÇŁde T├╝rkiyeÔÇŁye geliyor, liseyi bitiriyor. ─░T├ť 3.s─▒n─▒fta okurken in┼čaat m├╝hendisli─či tahsiline devam etmek ├╝zere AlmanyaÔÇŁya gidiyor.T├╝rk dili ve genel olarak dil ├╝zerine yapt─▒─č─▒ bilimsel ara┼čt─▒rmalara, 1979 y─▒l─▒nda ba┼čl─▒yor.Yenisey Ulukem, Baykal LenaAltay Talas yaz─▒tlar─▒n─▒ okuyor. (Talas yaz─▒tlar─▒n─▒ 1932ÔÇŁde Mason buldu.)MasonÔÇŁun buldu─ču yaz─▒tlar halen, PetersburgÔÇŁdaki Ermitaj m├╝zesindedir. Mir┼čan, Ba┼čkurdistan, ─░skiteli, ─░talya, Anadolu, Eski┼čehirÔÇŁdeki Yaz─▒l─▒kaya yaz─▒tlar─▒n─▒, b├╝t├╝n r├╝nik yaz─▒lar─▒ veEtr├╝sk alfabesini ├ž├Âzm├╝┼č durumdad─▒r ve Mir┼čanÔÇŁ─▒n tespitleri, insanl─▒k tarihin alt├╝st edecek kadar ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.ÔÇŁ

Mir┼čanÔÇŁ─▒n anlat─▒mlar─▒, Tamgal─▒ Say, Alt─▒n Elbiseli Adam ve Nur MuhammedÔÇŁin duas─▒, kurganlarÔÇŽ Kafilede hemen herkes, grogi durumdaki boks├Âr gibiÔÇŽ Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁ─▒n b├╝t├╝n bilimsel tespitlerini daha ├Ânceden bildi─čim halde, ben de onlardan farks─▒z─▒m..Bir bilim adam─▒, Eski┼čehir Yaz─▒l─▒kaya an─▒t─▒ ile Hoca Ahmet Yesevi t├╝rbesindeki desenlerin ayn─▒ oldu─čuna i┼čaret┬áetti.Bu┬áarada, konferans─▒ Mo─čolistanÔÇŁdan gelen Mo─čol tarih profes├Âr├╝ Bilcumar Kamala┼čo─člu da izledi ve beraberinde getirdi─či dev bir haritay─▒ a├žarak, Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa Mo─čolistanÔÇŁdaki yaz─▒tlar─▒n yerlerini g├Âsterdi, kitaplar hediye etti ve Mo─čolistanÔÇŁa davet etti.Turgay T├╝fek├žio─člu ile g├Âz g├Âze geldik, ÔÇťMir┼čan Hoca ile birlikte bize Mo─čolistan y─▒llar─▒ g├Âr├╝n├╝yorÔÇŁ dedi.

Almat─▒ÔÇŁda tan─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z S├╝leyman Kelebek, ÔÇťBit pazar─▒n─▒ g├Ârd├╝n├╝z m├╝?ÔÇŁ diye sordu. ÔÇťNe ├Ânemi var ki bit pazar─▒n─▒n?ÔÇŁ deyince, ÔÇťBu bit pazar─▒, bizim bit pazarlar─▒m─▒zdan de─čil. Ger├žekten bit sat─▒lan d├╝kkanlar var!ÔÇŁ diyor!-Peki kim sat─▒n al─▒yor bitleri?-Sara ve sar─▒l─▒k hastalar─▒..-Nas─▒l kullan─▒yorlar?-Yutarak!-Haydi gidelim ├ÂyleyseÔÇŽGidelim diyoruz ama art─▒k hava kararm─▒┼čÔÇŽ S├╝leyman Kelebek, d├╝kkanlar─▒n bu saatte kapal─▒ oldu─čunu hat─▒rlat─▒yorÔÇŽ Ertesi sabah da Bi┼čkekÔÇŁe do─čru otob├╝sle yola ├ž─▒kaca─č─▒zÔÇŽ

Kazak M├╝zik Aletleri M├╝zesi M├╝d├╝r├╝ bir bozkurt!

Almat─▒ÔÇŁda, Kazakistan Halk ├žalg─▒lar─▒ m├╝zesini ziyaret ettik. M├╝ze m├╝d├╝r├╝ Hasem Kerimcano─člu Hoca Ahmed, Sovyet d├Âneminde birka├ž kez tutukland─▒─č─▒n─▒ ve cezaevinde yatt─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. ┼×imdi de bozkurt bayrakl─▒ ÔÇťAzat PartisiÔÇŁnin ba┼čkan─▒. B├╝t├╝n eski T├╝rk m├╝zik aletlerinin burada toplanaca─č─▒n─▒ ve m├╝zeyi ÔÇťT├╝rk Halklar─▒ M├╝zik M├╝zesiÔÇŁne d├Ân├╝┼čt├╝rmeyi planlad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

K─▒m─▒z, verem, mide, ba─č─▒rsak ve kalp hastal─▒klar─▒na iyi geliyor

Aysev turizm ┼čirketinin Almat─▒ temsilcisi S├╝leyman Kelebek ile birlikte ┼čehir d─▒┼č─▒nda bulunan bir k─▒m─▒z ├žiftli─čine gittik. Bizi ├žiftlik sahibinin 80 ya┼č─▒ndaki babas─▒, ├çer┼čebek T─▒lo─čbay kar┼č─▒lad─▒. ├çer┼čebek, ├žar┼čamba demek. 1500 d├Ân├╝ml├╝k bir arazide kurulu olan ├žiftli─čin sahipleri, ─░stanbulÔÇŁdan geldi─čimizi, gazeteci oldu─čumuzu ├Â─črenince, bizi evlerine davet ediyorlar, k─▒m─▒z, hamurdan ve baldan yap─▒lan ve ÔÇť├žak├žakÔÇŁ denilen bir yiyecek ikram ediyorlar. Tabii, testilerle ve b├╝y├╝k su ┼či┼čeleriyle k─▒m─▒z sat─▒n almay─▒ da ihmal etmiyoruz.. Daha yolumuz uzun.. ├ťstelik, k─▒m─▒z ┼či┼čelerinden birini Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa hediye edece─čiz.

KIMIZ NASIL YAPILIR?

Bahattin ├ľgel, k─▒m─▒z─▒n nas─▒l yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ┼č├Âyle anlat─▒r:ÔÇŁK─▒m─▒z─▒n ├Âzelli─či, mayas─▒ndan ileri gelir. Bozk─▒r halk─▒, K─▒rg─▒zlar ile Ba┼čk─▒rtlar, en iyi maya olarak eski k─▒m─▒z─▒ kullan─▒r. Sonbaharda mayal─▒ k─▒m─▒z, a─čz─▒ iyice kapat─▒lm─▒┼č bir ┼či┼če i├žinde saklan─▒rd─▒. Yaz─▒n k─▒m─▒z ├žalma zaman─▒ gelince, bu mayaya ayn─▒ oranda taze k─▒srak s├╝t├╝ kat─▒l─▒r ve ─▒l─▒k bir yerde 24 saat bekletilirdi. ─░kinci g├╝n buna iki misli daha taze s├╝t kat─▒l─▒rd─▒. Maya i├žin k─▒┼ča b─▒rak─▒lan k─▒m─▒z, k─▒┼č─▒n birka├ž defa inek s├╝t├╝ ile ek┼čitilirdi. Buna, kat─▒k ad─▒ verilirdi. Yaz gelince bu maya bir veya iki misli k─▒srak s├╝t├╝ ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak ├žalkalan─▒r ve 22-25 derecede ─▒l─▒k bir yere b─▒rak─▒l─▒rd─▒. D├Ârt veya be┼č g├╝n sonra, yani gaz haline gelinceye kadar bekletilir ve al─▒narak kullan─▒l─▒rd─▒ÔÇŽ K─▒m─▒z, ÔÇŁveremle m├╝cadeleÔÇŁde en tesirli ila├žlar─▒n ba┼č─▒nda geliyordu. Yaln─▒zca Ba┼čk─▒rdistanÔÇŁda 800 ve 540 yatakl─▒ iki sanatoryum vard─▒r. K─▒m─▒z, mide ve ba─č─▒rsak b├Âbreklere, kalbe ve damar sistemlerine de tesirlidir. K─▒srak s├╝t├╝ hem fizik ve hem de kimya bak─▒m─▒ndan inek s├╝t├╝nden ├žok ayr─▒l─▒r. Kad─▒n s├╝t├╝ne benzerÔÇŽÔÇŁ

ÔÇťD├╝nyadaki b├╝t├╝n alfabeler T├╝rk alfabesinden t├╝remi┼čtirÔÇŁ

Kaz─▒m Mir┼čan Manas ├ťniversitesiÔÇŁndeki bilimsel toplant─▒da k─▒sa bildirisini sundu. Salonda bulunan ├Â─čretim ├╝yeleri ve ├Â─črenciler de katk─▒da bulundular.K─▒rg─▒zistanÔÇŁda T├╝rk Uygarl─▒─č─▒n─▒ Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝ var ve T├╝rkoloji ├žal─▒┼čmalar─▒na ├Ânemveriliyor.Mir┼čan, konu┼čmas─▒na, On uyul devletinin, K─▒rg─▒zistanÔÇŁda bulunan TalasÔÇŁta kuruldu─čunu anlatarak ba┼člad─▒,TalasÔÇŁtaki yaz─▒tlar─▒n 7 bin y─▒l ├Âncesine ait oldu─čunu, sonra so─čuk ├ža─č─▒n ba┼člad─▒─č─▒n─▒, M├ľ 3500 y─▒llar─▒nda T├╝rk uygarl─▒─č─▒n─▒n yeniden parlad─▒─č─▒n─▒ belirttikten sonra s├Âz├╝,ÔÇŁB├╝y├╝k T├╝rk tarih├žisi ├ľnre Bina Ba┼č─▒ÔÇŁya getirdi:ÔÇŁ├ľnre Bina Ba┼č─▒ÔÇŁya g├Âre At oy bil devleti M.├ľ. 1715ÔÇŁte UrallarÔÇŁda kuruluyor.U├žuz yaz─▒t─▒nda ÔÇŁHalk─▒m─▒z kendi At-ilÔÇŁine yerle┼čmi┼č bulunuyorÔÇŁ ifadesi┬ávar.AT─░LÔÇŁin┬ábir sembol├╝ var ve bu da muskada kullan─▒l─▒yor. Atil muskas─▒ deniliyor ve ÔÇŁkullananlara u─čur getirirÔÇŁdeniliyor.KurusÔÇŁun┬áMessaget seferini kastederek Yulu─č Tigin ┼č├Âyle diyor: ÔÇŁT├╝rk-BilÔÇŁi kendi ilimiz kabul ederek bize olan ba─čl─▒l─▒─č─▒ndan dolay─▒ÔÇŽ Davetiniz ├╝zere sizin i├žin sava┼čt─▒mÔÇŽÔÇŁ

Demek ki tarihte ba┼čka bir halk i├žin sava┼ča giren bir halkt─▒r T├╝rkler. Bu T├╝rk anayasalar─▒nda yazar.D├╝nyadaki b├╝t├╝n alfabeler T├╝rk alfabesinden t├╝remi┼čtir.Etr├╝skpusulas─▒ da bunu g├Âsterir.(Kaz─▒m Mir┼čanÔÇŁa g├Âre, Etr├╝sk pusulas─▒, d├╝nyadaki b├╝t├╝n alfabelerin T├╝rk alfabesinden t├╝redi─čini ispatl─▒yor. Etr├╝sk alfabesinin Latin alfabesinin temeli oldu─ču Bat─▒l─▒ bilim adamlar─▒ taraf─▒ndan da istenmese de kabul ediliyor. ─░talyan ├ťniversiteleri, Etr├╝sklerin T├╝rk oldu─čunu bildiriyor. Bu durumda, T├╝rkler, Atat├╝rk ile birlikte Latin alfabesini kabul ederken, kendi mallar─▒n─▒ geri alm─▒┼č oluyor.)

TANRININ T├ťRKLER─░ VE T├ťRKLER─░N UZAYDAN GELMES─░ MESELES─░

G├Âkt├╝rk diye okunan yaz─▒, ÔÇŁ├ľK-├ťK T├╝rkÔÇŁd├╝r. ÔÇŁ├ľK-├ťK T├╝rkÔÇŁ demek, ÔÇŁTanr─▒ÔÇŁn─▒n T├╝rkleriÔÇŁ demektir. ÔÇŁTanr─▒ T├╝rkleri uzaydan g├ÂnderdiÔÇŁ anlam─▒nda. T├╝rk bu durumda, o zamanlar i├žin dini bir kavram oluyor. Mesela o zaman T├╝rgi┼člere T├╝rk diye bakm─▒yorlar. ├ç├╝nk├╝ T├╝rk├že konu┼čuyorlar ama T├╝rk dininden de─čiller.ÔÇŁT├╝rgi┼čleri yendik, ├ž├╝nk├╝ biz Tanr─▒ÔÇŁn─▒n T├╝rkleriyizÔÇŁ┬ádiyor.Orhun┬áyaz─▒tlar─▒nda s├Âz konusu olan devlet T├╝rk Bildevletidir.Bilge┬áKa─čan demek yanl─▒┼č, Biligli Ka─čan diye okumak gerekirdi. Eski kelimeleri bug├╝nk├╝ s├Âyleni┼čiyle ifade etmek do─čru bir y├Ântem de─čildir.Bil, bug├╝nk├╝ anlamda federasyon demek.─░l federasyona dahil┬ádevlettir.Ama┬ábiz bug├╝n Orhun kitabelerinden kelimeler al─▒p diriltmeliyiz, onlar─▒ ya┼čatmal─▒y─▒z.Zaman─▒ Tanr─▒ ya┼čar!T├╝rkler galaksi merkezinin ├žap─▒n─▒, g├╝ne┼čin tabakalar─▒n─▒, elementlerin adlar─▒n─▒biliyordu.Bug├╝nk├╝ astronominin ula┼čamad─▒─č─▒ bilgilere vak─▒ft─▒lar.├çilgiri yaz─▒tlar─▒nda T├╝rk kozmolojisini, T├╝rk felsefesini bulabilirsiniz:ÔÇŁ

Iss─▒k K├ÂlÔÇŁde hac─▒ olmak!

BalasagunÔÇŁdan ayr─▒l─▒p, Tanr─▒ da─člar─▒n─▒ sa─č yan─▒m─▒za alarak, gittik├že y├╝kselen vadilerden, g├╝r├╝l g├╝r├╝l akan ─▒rmaklardan ge├žerek her d├Âneme├žte kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan farkl─▒ manzaralar─▒ doya doya seyrederek Iss─▒k G├ÂlÔÇŁe ula┼čt─▒k.Sovyet d├Âneminde yap─▒lan ve n├Âbet├žisi bile olmayan eski bir tatil k├Ây├╝ne girip, g├Âl k─▒y─▒s─▒nda piknik yapt─▒k. Buras─▒ y├╝ksek oldu─ču i├žin, yaz ortas─▒na ra─čmen s─▒cakl─▒k 10 dereceÔÇŽ G├Âl suyu da ├žok so─čukÔÇŽ ─░├žimizden sadece Trabzonlu Zeki Saral, buz gibi suya girdi ve birka dakika y├╝zd├╝. Iss─▒k G├ÂlÔÇŁden ayr─▒l─▒rken, ÔÇť─░├žinizde bir tek ben hac─▒ oldumÔÇŁ dedi.. Kendisini kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ herkese sevdirmesini bilen ve otob├╝s yolculuklar─▒ s─▒ras─▒nda ├Ânde oturup mikrofonu eline alarak, ÔÇťGeneral ├ľnre Bina Ba┼č─▒ konu┼čuyorÔÇŁ diye s├Âze ba┼člayan Zeki SaralÔÇŁa, Iss─▒k G├ÂlÔÇŁe tek ba┼č─▒na girmesinden dolay─▒, ÔÇŁGeneral ├ľnre Bina Ba┼č─▒ÔÇŁ demeye ba┼člad─▒k. Telefonumda da ayn─▒ adla kay─▒tl─▒.

Kambargan grubu Manas ├ťniversitesiÔÇŁnde

Manas ├ťniversitesiÔÇŁnde bizim i├žin haz─▒rlanm─▒┼č ┼č├Âlene kat─▒ld─▒k. Devlet Halk Danslar─▒ Toplulu─ču diyebilece─čimiz Kambargan grubu, kopuzlarla, a─č─▒z kopuzlar─▒yla, uzun zurnalarla ve ┼čark─▒lar─▒yla muhte┼čem bir m├╝zik ziyafeti sundu. ┼×aman dans─▒n─▒ ilgiyle izledik, minyat├╝r ke├žileri kopuzuyla birlikte oynatan sanat├ž─▒y─▒ da zevkle izledik.

Yaz─▒ T├╝rk Damgalar─▒ndan T├╝redi

Kaz─▒m Mir┼čan, son konu┼čmam─▒zda tarihe seslenir gibi s├Âzler s├Âyledi:

Zaman─▒ Tanr─▒ ya┼čar!

Bi┼čkek Tarih M├╝zesiÔÇŁni tatil g├╝n├╝ ve ak┼čam saatleri olmas─▒na ra─čmen, Kaz─▒m Mir┼čan i├žin a├žt─▒lar.. ├ťniversiteden ├Â─čretim ├╝yeleri ve m├╝ze g├Ârevlileri, bizi zemin kattaki depoya g├Ât├╝rd├╝. Talas yaz─▒tlar─▒n─▒n bulundu─ču b├╝y├╝k ta┼člar burada. ├ť├ž b├╝y├╝k ta┼č var. ├ťzerlerindeki R├╝nik T├╝rk yaz─▒lar─▒n─▒n kopyalar─▒ al─▒n─▒yor. Kaz─▒m Mir┼čan, foto─čraflar─▒ ├žok net ├žekmemizi rica etti. Bu yaz─▒lar─▒ kendisi de ├ž─▒plak g├Âzle yeni g├Âr├╝yor. Yaz─▒lar─▒ tek tek foto─čraflardan inceleyip okumaya gayret edecek.

├ťnl├╝ T├╝rk dilcisi ve tarih├žisi Kaz─▒m Mir┼čan, Bi┼čkekÔÇŁteki son konu┼čmam─▒zda tarihe seslenir gibi s├Âzler s├Âyledi:ÔÇŁBen Kaz─▒m Mir┼čan; Ulukem, Baykal Lena, Altay, Talas, Mo─čolistan, Ba┼čkurdistan, ─░skiteli, Val Camonica, Anadolu, ─░svi├žre, Etr├╝sk, Yunanistan, Makedonya, Fransa, Portekiz, Pra M─▒s─▒r ve ─░skandinavya yaz─▒tlar─▒n─▒ okumakla kalmad─▒m, T├╝rklerin takvimlerini de ortaya ├ž─▒kararak bolbollar─▒n tarihlerini de tespit ettim, elimden geldi─čince erken T├╝rk gramerini de yazd─▒m.Bat─▒l─▒ bilginlerin b├╝t├╝n iddialar─▒n─▒n aksine bug├╝n d├╝nyada kullan─▒lan alfabelerin hepsinin temeli T├╝rkler taraf─▒ndan 18 bin y─▒l ├Âncelerinden beri geli┼čtirilen tamgalara dayan─▒yor. T├╝rklerin alfabetik yaz─▒y─▒ geli┼čtirdi─či ├ža─člardan daha ge├ž ├ža─člarda S├╝merler, Hititler ve ├žok daha sonralar─▒ ├çinliler taraf─▒ndan geli┼čtirilen hiyerogliflerden bir alfabetik yaz─▒ geli┼čmemi┼čtir, ├ž├╝nk├╝ bu ├ža─člarda art─▒k diller kendi karakterlerine kavu┼čmu┼č durumdayd─▒.

T├╝rklerin AvrupaÔÇŁdaki ayak izleri RomanyaÔÇŁdaki Attila hazinesi yaz─▒tlar─▒, Proto-Bulgar yaz─▒tlar─▒, YunanistanÔÇŁdaki Attika yaz─▒tlar─▒, S─▒rbistanÔÇŁdaki Vin├ža-Tartaria yaz─▒tlar─▒, ─░talya ve AvusturyaÔÇŁdaki Etr├╝sk yaz─▒tlar─▒, FransaÔÇŁdaki Glozel yaz─▒tlar─▒, Pra-Portekiz yaz─▒tlar─▒, Ba┼čkurdistan yaz─▒tlar─▒ ve ─░skandinavya yaz─▒tlar─▒ ile ben T├╝rklerin AvrupaÔÇŁda b─▒rakt─▒klar─▒ ayak izlerini tan─▒tm─▒┼č┬ábulunuyorum.Yani┬ábug├╝nk├╝ Avrupa medeniyetini kuranlar─▒n yaz─▒ yazmas─▒n─▒ bilen T├╝rkler oldu─ču ispat edilmi┼č durumdad─▒r.Bat─▒ bilginlerinin en b├╝y├╝k hatas─▒ T├╝rklerin a┼ča─č─▒lanmas─▒na vesile te┼čkil edecek ┼čekilde, K├╝l Tigin an─▒t─▒n─▒n M.S. 732ÔÇŁde ve Qan─▒m Ka─čan yaz─▒t─▒n─▒n 734ÔÇŁde dikildi─čini kabul etmi┼č olmalar─▒d─▒r. Bizans tarih├žisi Menander, K├╝l TiginÔÇŁin ├Âl├╝m tarihini M.S. 575 olarak veriyor. T├╝r├╝k takvimine g├Âre de ayn─▒ tarihi elde ediyoruz. ├çinli kaynaklardaki tarihler ├çin saltanat takvimine g├Âre yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Bizim bug├╝n kabul etti─čimiz takvime g├Âre de─čil.

El Taberi, ÔÇŁResuller ve H├╝k├╝mdarlar ├ťzerine BilgilerÔÇŁ kitab─▒nda ┼č├Âyle diyor: ÔÇŁAli bin MuhammedÔÇŁin bildirdi─čine g├Âre, Kuteybe, Nizek ile bir anla┼čma yapt─▒ktan sonra M.S. 705 y─▒l─▒nda BaykentÔÇŁe do─čru yola ├ž─▒kt─▒.ÔÇŁAraplar─▒n M.S. 707ÔÇŁde BuharaÔÇŁy─▒, M.S. 711-712ÔÇŁde SemerkantÔÇŁ─▒ k├╝├ž├╝k ├žapta ordular ile ald─▒klar─▒ da biliniyor.ÔÇŁ├çin kaynaklar─▒ K├╝l Tigin devrini anlat─▒rken Kore denizinden Hazar denizine kadar uzanan co─črafyada ├çin d─▒┼č─▒ndaki b├╝t├╝n devletlerin T├╝rk devletinin boyunduru─ču alt─▒nda bulundu─čunu belirtiyor Nas─▒l olur da b├Âyle b├╝y├╝k bir hakandan, yani ├çinlilerin Sse-kin dedikleri K├╝l TiginÔÇŁden AraplarÔÇŁ─▒n haberi olmaz ve nas─▒l olur da bu b├╝y├╝k T├╝rk devleti Araplar─▒n, kendi co─črafyas─▒n─▒n tam ortas─▒nda giri┼čtikleri katliamlara g├Âz yumar? Ki T├╝r├╝k Bil hakanlar─▒ hi├žbir zaman katliamlara g├Âz yummam─▒┼čt─▒r.

M.├ľ. 517 y─▒l─▒nda yaz─▒lan yaz─▒tta ilk T├╝rk tarih├žisi ├ľnre Bina Ba┼č─▒; ÔÇŁB├╝t├╝n T├╝rk Hakanlar─▒ÔÇŁn─▒n ├╝lkesini gezdim ve buraya, T├╝rk federasyonunun kurulu┼čunun 1000.y─▒l─▒n─▒ kutlamak ├╝zere geldimÔÇŁ diyor. Ben bunu okudum; tarih nereye gitti? M.├ľ. 1517 y─▒l─▒na gitti. Oysa bize, ÔÇŁSizin tarihiniz Orhun Abideleri ile ve M.S. 734ÔÇŁte ba┼člarÔÇŁ derler; do─čru de─čil bunlar. Bilimsel olarak do─čru de─čil.ÔÇŁ

┼×├ťK├ťR

Bi┼čkekÔÇŁte son gece, i┼čadam─▒ Zafer ├ľzsoy, evinde bize kendi elleriyle bir ┼či┼č kebap yapt─▒. Sabah al─▒┼čveri┼č yapm─▒┼čt─▒ ve eti kendisi ├Âzenle alm─▒┼čt─▒. Birlikte b├╝t├╝n Orta AsyaÔÇŁy─▒, b├╝t├╝n T├╝rk D├╝nyas─▒ÔÇŁn─▒ at s─▒rt─▒nda gezme hayalleri kurduk. O zaten her yeri gezmi┼č. Yemekte ├ľzer Revano─člu ve Avukat M├╝mtaz ├çoban ile yeniden beraber olduk ve gece yar─▒s─▒, 4 bin ├ža─čr─▒m ├Âtedeki ─░stanbulÔÇŁa u├žmak i├žin hava alan─▒na hareket ettik.─░stanbulÔÇŁa d├Ân├╝┼č yolunda, u├žakta Kaz─▒m Mir┼čan ile beraber oturduk. B├╝y├╝k bir mutluluk i├žindeydi. Onunla birlikte, biz de Tanr─▒ÔÇŁn─▒n T├╝rklerinden kalan eserlerin bir k─▒sm─▒n─▒ d├╝nya g├Âz├╝yle g├Ârm├╝┼č, anlamlar─▒n─▒ kendisinden dinlemi┼č ve k─▒sa bir s├╝re i├žin de olsa T├╝rk├žeÔÇŁnin ve T├╝rk tarihinin zaman t├╝neline girmi┼čtik. T├╝rk felsefesine g├Âre zaman─▒ Tanr─▒ ya┼čard─▒ ama, Tanr─▒, o zamandan bize de biraz ba─č─▒┼člam─▒┼čt─▒.. ┼×├╝krettikÔÇŽ

Cengiz AytmatovÔÇŁun babas─▒ bu f─▒r─▒nda yak─▒ld─▒

Bi┼čkek yak─▒nlar─▒nda, ├çanta┼č denilen yerde ├╝nl├╝ K─▒rg─▒z yazar─▒ Cengiz AytmatovÔÇŁun babas─▒n─▒n Sovyet d├Âneminde yak─▒ld─▒─č─▒ f─▒r─▒nlar─▒ g├Ârd├╝k.

Eski dost M├╝mtaz ├çoban ile Manas k├Ây├╝n├╝ gezdik.

Bir yemekte tan─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z i┼čadam─▒ Zafer ├ľzsoy, bize ola─čan├╝st├╝ ilgi g├Âsterdi. Almat─▒ÔÇŁda ─░stanbulÔÇŁdan getirdi─či l├╝ks kad─▒n k─▒yafetlerini kendi ma─čazas─▒nda sat─▒yor. Ayn─▒ zamanda ├žok iyi bir d├Âv├╝┼č sporlar─▒ hocas─▒ÔÇŽ Evinde ├žok g├╝zel bir Kafkas kurdu var. Birlikte, Bi┼čkekÔÇŁin Dordoy pazar─▒n─▒ ve O┼č pazar─▒n─▒ gezdik.

Bi┼čkekÔÇŁte ─░t Pazar─▒

Zafer ├ľzs├Ây, ├ľzsoy, arabas─▒n─▒ ve ┼čof├Âr├╝n├╝ 24 saat bize tahsis etti. G├╝n├╝n b├╝y├╝k k─▒sm─▒nda da bizimle birlikte oldu. Sonra ─░t Pazar─▒ÔÇŁna gittik. ─░t Pazar─▒ÔÇŁnda her t├╝rden k├Âpek ve kedi sat─▒l─▒yor.

Pazar t├╝ts├╝s├╝ ve duas─▒

Bi┼čkekÔÇŁte pazarda tezgahlar─▒ dola┼čan Fatma adl─▒ kad─▒n, yakt─▒─č─▒ t├╝ts├╝y├╝ gezdirirken, ÔÇťPazarlar yah┼č─▒ bolsun, Allah medargar bolsunÔÇŁ diyordu. Tabi hemen herkesten bah┼či┼čini al─▒yordu.

Ala Ar├ža

G├╝n batmadan, Tanr─▒ Da─člar─▒ÔÇŁn─▒n eteklerinde, Ala-Ar├žaÔÇŁya, ├ži├žek resimleri ├žekmeye gittik. Bitki ├Ârt├╝s├╝ Karadeniz yaylalar─▒ gibi. Yer yer baz─▒ g├╝r a─ča├žlar─▒n dilek a─čac─▒ olarak de─čerlendirildi─čini g├Ârd├╝k. Ancak belirli bir b├Âlgeden sonra daha y├╝kseklere do─čru ├ž─▒kmak yasak! Zaten yolu da kapatm─▒┼člar. Yolun kesildi─či yerde villalar ve e─člence mekanlar─▒ var.

(Arslan BULUT ÔÇô 2004)

1,581 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
35 bin y─▒ll─▒k kaya defterleri Altay Altay Talas yaz─▒tlar─▒ Alt─▒n elbiseli adam 1.65 metre boyunda ve 18 ya┼člar─▒ndayd─▒ Alt─▒n elbiseli adamla birlikte bulunan tastaki yaz─▒ T├╝rk├že Anadolu Arslan Bulut Attila hazinesi yaz─▒tlar─▒ Avukat M├╝mtaz ├çoban Bahattin ├ľgel Balasagun Ba┼čkurdistan Ba┼čkurdistan yaz─▒tlar─▒ Baykal Lena Baykal Lena yaz─▒tlar─▒ Bekin Nur Muhammedov.. Alt─▒n Elbiseli Adam Bilcumar Kamala┼čo─člu B├╝y├╝k T├╝rk tarih├žisi ├ľnre Bina Ba┼č─▒ Celil ─░nce Do├ž. Dr Alexand─▒r Goryachev Do├ž. Dr. Aleksand─▒r Goryachev Pavlovi├ž El Taberi Essik G├Âl Etr├╝sk Etr├╝sk alfabesi Etr├╝sk pusulas─▒ Fransa Glozel yaz─▒tlar─▒ G├Âzlerimi o─ču┼čturduktan sonra Alt─▒n Elbiseyi g├Ârd├╝m Hasem Kerimcano─člu Hoca Ahmed ─░skandinavya yaz─▒tlar─▒ ─░skiteli ─░svi├žre Karakamar ma─čaras─▒ K├óz─▒m Mir┼čan Kaz─▒m Mir┼čanÔÇÖa g├Âre yaz─▒y─▒ T├╝rkler buldu Kemal Ak─▒┼čev K├Âk Tengri koldas─▒n Jir ana Umay koldas─▒n Kad─▒r─▒m konag─▒n olsun Koras─▒ balga jat─▒ tamgat olsun Amin K├╝l Tigin an─▒t─▒ Kuteybe Lazkio Ma─čaras─▒ Lazkio yaz─▒tlar─▒ M─▒s─▒r yaz─▒tlar─▒ T├╝rk├že Mo─čolistan Murat Ayayd─▒n Nizek Nursultan Nazarbayev O─čuz Y─▒ld─▒r─▒m ├ľlen insanlar─▒n ruhu: ┼×─▒ng─▒l A─čac─▒ Orta Asya Gezisinden Kesitler ├ľzer Revano─člu Pazarlar yah┼č─▒ bolsun Allah medargar bolsun Pra-Portekiz yaz─▒tlar─▒ Proto-Bulgar yaz─▒tlar─▒ Qan─▒m Ka─čan yaz─▒t─▒ Resuller ve H├╝k├╝mdarlar ├ťzerine Bilgiler r├╝nik yaz─▒ Servet Somuncuo─člu ┼×INGIL A─×ACI S─▒rbistan Vin├ža-Tartaria yaz─▒tlar─▒ ┼×├Âlgenta┼č Ma─čaras─▒ S├╝leyman Kelebek Talas Tamgal─▒ Say Tanr─▒ T├╝rkleri uzaydan g├Ânderdi Tarihin en eski yaz─▒s─▒ KazakistanÔÇŁ─▒n Yedisu b├Âlgesindeki Tamgal─▒ SayÔÇŁda Turgay T├╝fek├žio─člu T├ťRK TAR─░H─░ BURADA YATIYOR Ulukem Val Camonica Yedisu b├Âlgesi hatta b├╝t├╝n Kazakistan ve K─▒rg─▒zistan kurganlarla dolu YedisuÔÇŁda Essik G├Âl ve tarihi dua Yenisey Ulukem yaz─▒tlar─▒ Yunanistan Attika yaz─▒tlar─▒ Zafer ├ľzsoy Zeki Saral

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒