Quantcast
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Erzurum KongresiÔÇÖni A├ž─▒┼č Nutku – Belgesel Tarih

Nevin BALTA
Nevin  BALTA
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Erzurum KongresiÔÇÖni A├ž─▒┼č Nutku
  • 05 Temmuz 2023 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Nevin BALTA /

Loading

Mustafa Kemal Atat├╝rk, Milli M├╝cadele d├Âneminde ve sonras─▒nda bir├žok s├Âylev(nutuk)lar─▒ incelemeyi gerektiren tarih├« belgelerdir.┬á 23 Temmuz 1919 g├╝n├╝ Erzurum KongresiÔÇÖni a├ž─▒┼č nutku, 15-20 Ekim 1927 g├╝nlerinden ├Ânce B├╝y├╝k NutukÔÇÖdan sekiz y─▒l ├Ânce dile getirilmi┼čtir.

Mill├« M├╝cadelenin temel ta┼člar─▒ndan olan Erzurum KongresiÔÇÖni A├ž─▒┼č Nutku, Mill├« M├╝cadelecilere, vatanseverlere ve T├╝rk halk─▒na inanc─▒n─▒ yans─▒t─▒yordu. Atat├╝rk KongreÔÇÖdeki a├ž─▒┼č konu┼čmas─▒nda ÔÇťmill├« duyguÔÇŁ, ÔÇťmill├« vicdanÔÇŁ ve ÔÇťmill├« iradeÔÇŁye verdi─či ├Ânemi vurgulad─▒.

Mill├« M├╝cadele hareketinin siyasi program─▒, 1919 y─▒l─▒ yaz─▒nda Erzurum Kongresi ├žal─▒┼čmalar─▒ s─▒ras─▒nda Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n liderli─činde haz─▒rland─▒. Ayn─▒ g├╝nlerde yurdun bir├žok b├Âlgesinde Kongreler yap─▒lm─▒┼čt─▒. Erzurum Kongresi Mill├« M├╝cadele D├ÂnemiÔÇÖnin ba┼člang─▒├ž noktas─▒ olmas─▒ nedeniyle b├╝y├╝k ├Âneme sahipti.

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda istikbalini AlmanyaÔÇÖya ba─člayan Osmanl─▒ Devleti, AlmanyaÔÇÖn─▒n yenilmesi sonucu, 30 Ekim 1918’de ─░tilaf Devletleri ile Mondros M├╝tarekesi’ni imzalad─▒. “Milletler esas─▒na m├╝stenit vait1er” bo┼č ├ž─▒km─▒┼č, Mondros M├╝tarekesi Osmanl─▒ DevletiÔÇÖni fiilen sona erdirmi┼čti. ─░tilaf DevletleriÔÇÖnin uzun pazarl─▒klar sonucu haz─▒rlad─▒klar─▒ Sevr ise, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin y─▒k─▒l─▒┼č─▒n─▒ k├ó─č─▒t ├╝zerindeki tesbiti olacakt─▒. Mustafa Kemal Pa┼ča, nutkunda Mondros M├╝tarekesi h├╝k├╝mlerine ayk─▒r─▒ olarak, ─░tilaf Devletleri kuvvetlerinin saltanat ve hilafet merkezi ─░stanbul’u i┼čgal ettiklerinden bahisle, Osmanl─▒ vatanda┼člar─▒ndan olan Rum ve Ermeni unsurlar─▒n ald─▒klar─▒ maddi ve manevi yard─▒mlar sonucu, yapm─▒┼č olduklar─▒ ta┼čk─▒nl─▒klardan s├Âz etmi┼čti. B├╝t├╝n bunlar─▒n sebeplerinin sekiz aydan beri birbirini takiben iktidara gelen h├╝k├╝metlerden ve ÔÇťkuvay─▒ mill├«yeÔÇŁnin ihmal edilmesinden kaynakland─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čti.

Bar─▒┼č antla┼čmas─▒ g├Âr├╝┼čmeleriyle ilgili hi├žbir ┼čart ├Âne s├╝r├╝lmeyen, bu bak─▒mdan da kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z teslim denecek kadar a─č─▒r h├╝k├╝mler ta┼č─▒yan Mondros M├╝tarekesiÔÇÖnin imzalanmas─▒yla, ─░tilaf Devletleri Osmanl─▒ Devleti’nden yaln─▒z sava┼ča girmesinin de─čil, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin tarih sahnesindeki icraatlar─▒n─▒n hesab─▒n─▒ sormak istiyorlard─▒.

Bir okulun salonunda toplanan Erzurum Kongresi, M├╝dafaa-i Hukuk-─▒ Milliye Cemiyeti Ba┼čkan─▒ R├óif Efendi’nin k─▒sa bir konu┼čmas─▒ ile a├ž─▒ld─▒. ┼×iran ├╝yesi M├╝ft├╝ Hasan EfendiÔÇÖnin duas─▒ndan sonra, Mustafa Kemal Pa┼ča oybirli─čiyle, kongre ba┼čkanl─▒na se├žildi.

Bunun ├╝zerine k├╝rs├╝ye gelen Mustafa Kemal Pa┼ča, konu┼čmas─▒na kongre ba┼čkan─▒ se├žilmesinden dolay─▒ te┼čekk├╝rlerini bildirerek ┼ču s├Âzlerle ba┼člad─▒:

Harb-i Umuminin sonlar─▒na do─čru, milliyetler esas─▒na m├╝sterit vaitler ├╝zerine H├╝k├╝met-i Osmaniyemiz de ├ódil├óne bir sulha nail olmak emeliyle m├╝tarekeye talip oldu. ─░stikl├ól u─črunda namus ve ┼čehametiyle d├Â─č├╝┼čen milletimiz 30 Te┼črin-i evvel 1918’de imzalanan m├╝tarekename ile silah─▒n─▒ elinden b─▒rakt─▒.ÔÇŁ ┼čeklinde devam etmi┼čti.

Mustafa Kemal Pa┼ča, konu┼čmas─▒n─▒ ┼ču ┼čekilde s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝:

” …650 seneden beri m├╝stakillen saltanat s├╝rm├╝┼č ve tarihi adI ├╝ celadetini vaktiyle Hindistan hududuna, AfrikaÔÇÖn─▒n ortas─▒na ve MacaristanÔÇÖ─▒n garbine kadar y├╝r├╝tm├╝┼č olan bu milletin esarete, k├Âlelik payesine indirilmesi ve nihayet bu devletin sahife-i tarihini kapatarak mezar-─▒ ebediyete defnetmek gibi insaniyet ve medeniyetle ve alelhusus milliyet esasatiyle kabil-i telif olm─▒yan emeller cayikabul ve tasvip olunmu┼č ve g├Âr├╝l├╝yor ki, tatbikat devresi de ba┼člam─▒┼čt─▒r.”

┬áMustafa Kemal Pa┼ča s├Âz konusu tarihi nutkunda; ├╝lkenin o g├╝nk├╝ panoramas─▒n─▒ ├žizdikten ve ─░tilaf Devletleri’nin T├╝rklere uygulad─▒klar─▒ ak─▒l almaz senaryolar─▒ a├ž─▒klad─▒ktan sonra, milletin art─▒k uyand─▒─č─▒n─▒, ├že┼čitli yerlerde birtak─▒m te┼čkilatlar kurdu─čunu, bu ┼čekilde b├╝y├╝yen mill├« harekat─▒n “m├╝barek vatan ve milletin mukadder├ót─▒n─▒ tahlis ve himayeye m├╝stenid son s├Âz├╝ s├Âyleyecek ve h├╝km├╝n├╝” tatbik edecek bir g├╝├ž oldu─čunu belirtmi┼čtir.

Mustafa Kemal Pa┼ča, kongredeki bu konu┼čmas─▒nda, ├Âzellikle “irade-i milliye”nin sa─članmas─▒ ├╝zerinde durmu┼čtur. S├Âz konusu nutuktan al─▒nan ┼ču c├╝mleler dikkat ├žekicidir:

Her h├ólde mukadderata h├ókim bir idare-i milliyenin m├╝dahaleden masun bir surette zuhuru ancak Anadolu ‘dan muntazard─▒r. Buna istinadendir ki, bir ┼č├╗ray-─▒ millinin v├╝cudunu ve ancak kuvvetini irade-i milliyeden alacak mes’ul bir h├╝k├╝metin mevcudiyetini talep etmek bilhassa son zamanlarda payitaht─▒n hemen tekmil tabakat-─▒ m├╝tefekirrini i├žin bir fikri sabit h├ólini alm─▒┼čt─▒r.”

Pa┼ča’n─▒n s├╝rekli ve kuvvetli alk─▒┼člarla kar┼č─▒lanan bu nutku, Atat├╝rk’├╝n hayalci olmayan, ne yapt─▒─č─▒n─▒ ve yapaca─č─▒n─▒ bilen, d├╝nya sorunlar─▒n─▒ yak─▒ndan izleyen b├╝y├╝k bir devlet ve siyaset adam─▒ oldu─čunu kan─▒tlayacak niteliktedir.

┬á“Erzurum Kongresi b├╝t├╝n memleketin ve milletin ittihat ve ittifak noktas─▒nda ┼×ark├« Anadolu Vilayetlerince Vil├óy├ót-─▒ saire ile her nokta-i nazardan i┼čtirak-i mesai temini evvel-i kat’idir ├╝ss├╝lesas─▒n─▒ kabul eylemi┼čtir.”

┬áErzurum KongresiÔÇÖni A├ž─▒┼č NutkuÔÇŁ Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒n─▒ g├Âstermesi bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemlidir. Bu s├Âylevinde Atat├╝rk, ÔÇťmill├« duyguÔÇŁ ÔÇťmill├« vicdanÔÇŁ, ÔÇťmill├« iradeÔÇŁye verdi─či ├Ânemi vurgulam─▒┼čt─▒r. Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ÔÇťmilletÔÇŁ ve ÔÇťmilliyetÔÇŁ s├Âzlerini ├žok├ža tekrarlad─▒─č─▒ bu s├Âylevinde, i├ž ve d─▒┼č d├╝┼čmanlar─▒n mill├« hareketi tesirsiz b─▒rakmak ve mill├« istekleri felce u─čratmak i├žin ellerinden gelen k├Ât├╝l├╝kleri yapacaklar─▒n─▒ ifade eder. O, b├╝y├╝k bir azimle harekete ge├žen T├╝rk milletinin ba┼čar─▒ya ula┼čaca─č─▒ndan emindir. KongreÔÇÖnin a├ž─▒┼č konu┼čmas─▒n─▒n sonunda bu inanc─▒n─▒ ┼č├Âyle ifade eder:

ÔÇťFakat mukaddesat─▒n─▒n gaye-i necatiyle ├ž─▒rp─▒nan b├╝t├╝n millet i┼čbu tarik-i az├«m ve m├╝cahedesinde her t├╝rl├╝ mev├ónii, muhakkak ve mutlaka k─▒r─▒p s├╝p├╝recektir.ÔÇŁ

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n KongreÔÇÖde s├╝rekli tekrarlad─▒─č─▒ ÔÇťmill├« iradeÔÇŁ, ÔÇťmill├« vicdanÔÇŁ, ÔÇťmill├« duyguÔÇŁ kavramlar─▒, T├╝rk halk─▒na inanc─▒n─▒n temelini olu┼čturmu┼čtu. T├╝rk halk─▒na verdi─či ├Ânemi ve T├╝rk halk─▒na inanc─▒n─▒ bu kelimelerle dile getirdi. Atat├╝rk bu inanc─▒n─▒ hi├žbir zaman kaybetmedi. Atat├╝rkÔÇÖ├╝n bu inanc─▒ CumhuriyetÔÇÖimizin 100.y─▒l─▒nda yolumuza ─▒┼č─▒k tutuyor.

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu. Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒. TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r. H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Eserleri: ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005. ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008. ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010. ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014. ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda). ÔÇó E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Nevin Balta
  • YEN─░
B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

Haber Merkezi, 1 Ekim 2023
Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Ekrem Hayri PEKER, 29 Eyl├╝l 2023
BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

Atilla SA─×IM, 19 Eyl├╝l 2023
─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

Nurdan Çakır TEZGİN, 19 Eylül 2023
Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Yrd. Do├ž. Dr. Mehmet YARDIMCI, 14 Temmuz 2023
├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

Nurdan Çakır TEZGİN, 14 Temmuz 2023
Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 14 Temmuz 2023
Likya’n─▒n Antik Belle─či

Likya’n─▒n Antik Belle─či

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 13 Temmuz 2023
Bursa ├ťzerine Bir Deneme

Bursa ├ťzerine Bir Deneme

M├╝min CEYHAN, 28 Haziran 2023