Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Bat─▒ Anadolu Halk─▒, ─░onlar
  • 26 A─čustos 2018 Pazar
  • +
  • -

M─▒s─▒rÔÇÖ─▒n ├ľl├╝ler Kenti b├Âlgesinde s├╝rd├╝r├╝len 2004 -2005 y─▒l─▒ kaz─▒lar─▒nda, Eski ├ça─č bilimi i├žin ├ž─▒─č─▒r a├ž─▒c─▒ ├Ânemde bir buluntu ses getirdi. Firavun III. Amenophis (M├ľ.1403-1314)┬á ├ľl├╝ Tap─▒na─č─▒ÔÇÖnda g├╝n y├╝z├╝ne ├ž─▒kar─▒lan buluntular aras─▒nda yer alan bu buluntu, i├žerdi─či Kuzeyli ├╝├ž yabanc─▒ halk─▒n ad─▒yla tarihsel y├Ânden ├žok ├Âzeldi.

Kaz─▒y─▒ yapan H. Sourozien ve R. Stadelmann, kitabedeki yaz─▒y─▒ ÔÇťLuvia, B├╝y├╝k ─░onia ve MitanniÔÇŁ olarak okumu┼člard─▒r. Eski ├ça─č tarih├žilerinden F. Adrom, Mitanni┬á olarak okunan yaz─▒ i├žin ÔÇťMadunaÔÇŁ, M. G├Ârg ise ÔÇťMasaÔÇŁ olmas─▒ gerekti─či┬á ├Âne s├╝rm├╝┼člerdir. (Fahri I┼č─▒k, Anadolu Yerlisi Halk ─░ONLAR, Bat─▒ Uygarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n Do─čdu─ču Toprak ─░onia, s, 30 Akt├╝el Arkeoloji┬á say─▒:64)

Bulunan yaz─▒t, Emperyalist Bat─▒l─▒ tarih├žiler taraf─▒ndan ├Âne s├╝rd├╝─č├╝, Bat─▒ AnadoluÔÇÖnun ÔÇťDo─ču HelenÔÇŁ┬á oldu─ču dair efsanenin sonunu getiriyordu.

  1. KlnketÔÇÖe g├Âre, II. Sargon mektuplar─▒nda ve II. NabukednezarÔÇÖ─▒n y─▒ll─▒klar─▒nda ge├žen ÔÇťionÔÇŁ olarak tan─▒mlanan ki┼čilerin adlar─▒ Luvicedir (Fahri I┼č─▒k, Anadolu Yerlisi Halk ─░ONLAR, Bat─▒ Uygarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n Do─čdu─ču Toprak ─░onia, s, 30 Akt├╝el Arkeoloji say─▒:64).

Firavun III. Amenophis yaz─▒t─▒yla ┼čimdi kesin olan, ─░onlar─▒n en ge├ž Tun├ž ├ça─č─▒ÔÇÖda bir Anadolu halk─▒ olarak Do─ču halklar─▒na yabanc─▒ olmad─▒─č─▒d─▒r. Onlar taraf─▒ndan tan─▒n─▒yor olmas─▒d─▒r. Do─ču kaynaklar─▒na g├Âre de ─░onlar─▒n Luvilerle akraba bir Anadolu halk─▒ oldu─čudur. Yaz─▒t, ─░yonyaÔÇÖn─▒n ┬ás├Âzde ÔÇť─░on soylu AtinaÔÇÖl─▒lar─▒n, ÔÇŁAnadoluÔÇÖya geli┼činden en az 200 y├╝z y─▒l ├Ânce bir Anadolu ├╝lkesi oldu─čunun belgeler.

─░yonyaÔÇÖya g├Â├ž, M├Â. 1200 dolaylar─▒nda Kuzeyden gelen DorlarÔÇÖ─▒n Helen topraklar─▒n─▒ istila etmesi, kentleri yak─▒p y─▒kmas─▒, halk─▒ k├Âlele┼čtirmesiyle ba┼člam─▒┼čt─▒r. Derebeyleri, asiller, zenginler K─▒br─▒s ve anakaraya uzak adalara ka├žm─▒┼člard─▒r.

J.BordmanÔÇÖa g├Âre y─▒k─▒mdan ka├žan, yoksul kitleler Bat─▒ AnadoluÔÇÖya, ─░yonyaÔÇÖya s─▒─č─▒nd─▒lar. Zaman i├žinde yerli halkla b├╝t├╝nle┼čen bu kitleler var olan uygarl─▒─č─▒n geli┼čmesine katk─▒da bulunmu┼člard─▒r. Bunun ┼čahidi HeredotÔÇÖtur. Heredot, Miletos, Myus ve PrieneÔÇÖyi KaryaÔÇÖya yerle┼čtirir ve barbarca konu┼čtuklar─▒n─▒ yazar.

MS.1100ÔÇÖlerde ya┼čayan Do─ču Roma ─░mparatoru AlexiadÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ Anna Komnena, bug├╝nk├╝ Denizli – Ak┼čehir aras─▒nda ya┼čayan KomaÔÇÖl─▒lar─▒n farkl─▒ bir dil konu┼čtu─čunu yazar. AnadoluÔÇÖda iki bin y─▒l sonra hala ÔÇťbarbarcaÔÇŁ konu┼čuluyormu┼č.

Bulunan kal─▒nt─▒lardan FriglerÔÇÖin M├ľ. ─░onlar─▒n kulland─▒─č─▒ alfabeye benzerli─čini ├Â─čreniyoruz. J. NolleÔÇÖye g├Âre, ÔÇť─░onlar, ├╝nl├╝lere birer i┼čaret vererek insanl─▒k tarihinin ilk eksiksiz yaz─▒s─▒n─▒, bizim alfabemiziÔÇŁ olu┼čturanlard─▒. ÔÇś─░on alfabesiÔÇÖ, Helen dili┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á i├žin ├Âylesine uygundu ki ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ndan 300 y─▒l sonra Helence konu┼čulan b├╝t├╝n b├Âlgeye yerle┼čti ve bug├╝ne dek kullan─▒mda kald─▒ÔÇŁ.

Heredot, ─░yonyal─▒lar─▒n yaz─▒y─▒ Fenikelilerden ald─▒─č─▒n─▒, onlardan da Helenlerin ald─▒─č─▒n─▒ yazm─▒┼čt─▒r.

OlimposÔÇÖtaki tanr─▒lar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču Anadolu k├Âkenlidir. AnadoluÔÇÖdaki Ana Tanr─▒├ža k├╝lt├╝r├╝ Grekleri ve Orta Do─čuÔÇÖdaki halklar─▒ da etkilemi┼čtir. Apollon, Hera Demeter, Afrodit, Athena, Artemis, Dionisos ve daha sonra Olimposlulara kat─▒lan Leto,┬á Hekate Anadolu k├Âkenlidir. ApollonÔÇÖa adanan en b├╝y├╝k bilicilik merkezi DidimÔÇÖdedir.

Dionisos, Lidya k├Âkenlidir. Herodot ise farkl─▒ bir ┼čey s├Âyler,┬á ÔÇťGrekler tanr─▒lar─▒n─▒ M─▒s─▒rdan ald─▒larÔÇŁ(Baz─▒ tanr─▒ k├╝lt├╝r├╝ M─▒s─▒rÔÇÖa AnadoluÔÇÖdan ge├žmi┼č olabilir).

AfroditÔÇÖe tapma Perslere Asurlulardan ve Araplardan ge├žmi┼čtir. AfroditÔÇÖe Asurlular Mylitta, Araplar, aliat, Persler Mitra derler.(s, 75)

ÔÇťGene bana denilmi┼čtir ki, b├╝y├╝k tanr─▒lar i├žin on iki ad─▒ ilk olarak M─▒s─▒rl─▒lar kullanm─▒┼člar ve Yunanl─▒lar onlardan alm─▒┼člard─▒r. (s,119)

Ne olursa olsun M─▒s─▒rl─▒lar Herakles ad─▒n─▒ Yunanl─▒lardan alm─▒┼č olamazlar, daha ├žok Yunanl─▒lar─▒n M─▒s─▒rl─▒lardan alm─▒┼č olduklar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Herodot, ayn─▒ konuya kitab─▒n─▒n 50. b├Âl├╝m├╝nde bir daha de─činir ve deniz tanr─▒s─▒ PoseidonÔÇÖun Libya k├Âkenli, oldu─čunu yazar. Pelasglar, M─▒s─▒rÔÇÖdan gelen tanr─▒ adlar─▒n─▒ ald─▒lar ve bunu benimsediler. Sava┼č tanr─▒s─▒ AresÔÇÖin anayurdu Trakya oldu─čunu yazar.

─░onyaÔÇÖn─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ne Perslere kar┼č─▒ isyan etmeleri ve ba─č─▒ms─▒z kentlerin Persler sava┼č a├žmalar─▒ olmu┼čtur. Persler kentleri yak─▒p, y─▒km─▒┼člar; halklar─▒n─▒ k├Âlele┼čtirmi┼čler, ┬áBir k─▒sm─▒n─▒ SusÔÇÖa yak─▒nlar─▒na s├╝rm├╝┼člerdir. Bu y─▒k─▒m─▒n sonunda AtinaÔÇÖn─▒n y─▒ld─▒z─▒ parlam─▒┼čt─▒r.

Bu konuda ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi i├žin Fahri I┼č─▒kÔÇÖ─▒n ├ževirdi─či, Bat─▒l─▒ ─░onya ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n─▒n 20 makalesinin yer ald─▒─č─▒ Uygarl─▒k AnadoluÔÇÖdan Do─čmu┼čturÔÇŁ kitab─▒nda faydalanabilirler.

Gelelim HerodotÔÇÖa; tarihin babas─▒n─▒n yazd─▒klar─▒ ─░onlarÔÇÖ─▒ Helen yapan, Helenleri medeniyetin aras─▒ yapanlar─▒ yalanl─▒yor.┬á ├ľnce yaz─▒yla sonra da dilleriyle ilgili yazd─▒klar─▒na bakal─▒m.

Fenikeliler… Bu ├╝lkeye yerle┼čtikten sonra YunanistanÔÇÖa pek ├žok bilgi getirmi┼člerdir ve ├Âzellikle yaz─▒y─▒ sokmu┼člard─▒r ki, ben Yunanl─▒lar─▒n bunu daha ├Ânce tan─▒d─▒klar─▒n─▒ sanm─▒yorum. ÔÇŽ

(─░onial─▒lar), bunlar Fenike alfabesini alm─▒┼člar ve biraz de─či┼čtirerek kullanm─▒┼člard─▒r ve ÔÇśFenike Yaz─▒s─▒ÔÇÖ ad─▒n─▒ korumakta sak─▒nca g├Ârmemi┼člerdir. Heredot, Histories,s, 407, ─░stanbul-2012, T. ─░┼č Bankas─▒ Yay─▒nlar─▒)

─░yonyal─▒lar─▒n dili: Miletos, Myus ve Priene, KaryaÔÇÖda kurulmu┼č olan bu kentler ayn─▒ b├Âlge dilini konu┼čurlar. Efes, Kolophon, Lebedos, Teos, Klazomenai, Phokaia i├žin, ÔÇťBunlar─▒n dili daha ├Ânce sayd─▒─č─▒m─▒z kentlerin diline hi├ž uymaz, hepsi de ortak bir b├Âlge dili konu┼čurlar. Bunlardan ba┼čka ├╝├ž ─░on kenti daha vard─▒r ki, ikisi Samos ve Khios adalar─▒ndad─▒r, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ Erythiai anakaradad─▒r. Bunlardan Khios ve Erythrai ayn─▒ b├Âlge dilini konu┼čur. Samoslular─▒n ise kendilerine ├Âzg├╝ ayr─▒ bir dilleri vard─▒r. B├Âylece birbirlerinden ayr─▒ d├Ârt b├Âlge dili ortaya ├ž─▒km─▒┼č olur. (s,80)

Herodot,┬á anakaraya g├Â├žle ilgili olarak ─░onlar─▒n PeloponezÔÇÖde oturduklar─▒n─▒, 12 kentleri oldu─čunu yazar. Eskiden ─░onlar─▒n olan bu 12 kentin Akhal─▒lar─▒n elinde oldu─čunu yazar (s,81)

Herodot, ÔÇťAtina PrytaneronÔÇÖundan gelmi┼č olanlar─▒n kad─▒nlar─▒n─▒ g├Ât├╝rmediklerini, Karyal─▒lar─▒ ├Âld├╝rerek onlar─▒n kad─▒nlar─▒n─▒ alm─▒┼člard─▒rÔÇŁ diye yazm─▒┼čt─▒r. (s,81)Herodot, Karyal─▒lar─▒n AnadoluÔÇÖnun yerlisi oldu─čunu yazar (s, 93)

1,295 Toplam, 15 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar