Belgelerdeki ─░dil Biret

Belgelerdeki ─░dil Biret

Nurettin KU┼×

─░ktisat├ž─▒, hukuk├žu,ara┼čt─▒rmac─▒ veyazar.
Susurluk 1951 do─čumlu . Eski┼čehir ─░T─░A 1971-72 Lisans , Ankara Hukuk Fak. ├ľzel Hukuk B├Âl├╝m├╝ Deniz Hukuku Lisans 1987. ├ľzel sekt├Ârdeki i┼čletmelerde ├že┼čitli g├Ârevler ald─▒.
Emekli oldu─ču 1997 y─▒l─▒ndan bu yanatarih ara┼čt─▒rmalar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒tarih bilimi ├žer├ževesinde s├╝rd├╝r├╝yor.Ayn─▒ zamanda, 1985 den bug├╝ne T├╝rkiye Yard─▒m Sevenler Derne─či (TYSD) Bursa ┼×ubesi'nde (35 y─▒l)denetim kurulu ba┼čkan─▒ ve TYSDOnursal ├╝yesidir.B├╝y├╝k ├ľnder Atat├╝rk ve de─čerli ┼čahsiyetlerleilgiliyay─▒nlanm─▒┼č ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ iletoplum, ya┼čam k├╝lt├╝r sanatlailgili K├Â┼če yaz─▒lar─▒ve┼čiirleri vard─▒r. Susurluk TicaretBorsas─▒ dergisinde ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nlan─▒yor.
┼×u anda ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťBal─▒kesir Bir Sevdad─▒r SusurlukÔÇť kitab─▒n─▒n3 cildi tamamland─▒, 4.cildi ise bas─▒ma haz─▒rlan─▒yor.Susev Susurluk e─čitim K├╝lt├╝r Sanat Vakf─▒ platformununkurucu ba┼čkan─▒ .
E-posta: nurettinkusbursa@gmail.com
Nurettin KU┼×

─░dil Biret bilindi─či ├╝zere, ├╝st├╝n yetenekli ├žocuklar i├žin ├Âzel olarak ├ž─▒kar─▒lan kanunla yurtd─▒┼č─▒nda ├Â─črenim g├Ârd├╝ ve y─▒llardan bu yana yurti├ži ve yurtd─▒┼č─▒nda sanat├ž─▒ ki┼čili─či ve virt├╝├Âzitesiyle b├╝y├╝k be─čeni topluyor. Biret ve Suna Kan i├žin ├ž─▒kan yasadan d├╝ne kadar faydalanan G├╝lsin Onay, H├╝seyin Sermet, Bur├žin B├╝ke gibi sanat├ž─▒lar─▒m─▒z var. Maalesef kanun son y─▒llarda hi├ž kimse i├žin uygulanmad─▒. Rafa kalkm─▒┼č g├Âr├╝n├╝yor. Bu kanunla ├Â─črenim g├Ârenlerin ├╝lkenin tan─▒t─▒m─▒na, sanat─▒na ve k├╝lt├╝r├╝ne b├╝y├╝k katk─▒s─▒, inkar edilemez. Bir u─čra┼č ve sonu├žlar─▒…

Bu say─▒da “K─▒ymet Bildiklerim” b├Âl├╝m├╝n├╝, Dr.Fuat Umay ve ─░dil Biret’e ay─▒rmak, onlar─▒n hikayeleri ile neyin k─▒ymetini bildi─čimi payla┼čmak istiyorum.

  • Nurettin KU┼×
    TYSD. Bursa ┼×b. Denetleme Kurulu Ba┼čkan─▒.

Balkan Sava┼č─▒ 29 Eyl├╝l 1913 Per┼čembe tarihinde sona ermi┼č, Bat─▒ Trakya, t├╝m Makedonya, Arnavutluk, Ege Adalar─▒ kaybedilmi┼č. Ortada bir├žok ├Âks├╝z ve yetim peydahlanm─▒┼č. Al─▒┼čveri┼č azalm─▒┼č ve yoksulluk ├žo─čalm─▒┼č. Kimsenin kimseyi d├╝┼č├╝necek hali kalmam─▒┼č. Do─čma b├╝y├╝me K─▒rklarelili bir doktor 30 Haziran 1921 Per┼čembe g├╝n├╝nde, memleketinde Himaye-i Etfal Cemiyeti’ni, yani ├çocuk Esirgeme Kurumu’nu kuruyor. Sonra Milli M├╝cadele’ye kat─▒l─▒yor.

12 Temmuz 1922’de i┼čba┼č─▒ yapan Bakanlar Kurulu’nda Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒’n─▒ ├╝stleniyor. Herkesin unuttu─ču kimsesiz ├žocuklar─▒ o unutmuyor ve Devlet hazinesinden be┼č kuru┼č ├ž─▒kmadan, ak─▒lc─▒ ve pratik ├ž├Âz├╝mlerle kurumun gelece─čini sa─člayacak gelir kaynaklar─▒n─▒ olu┼čturuyor. T├╝rkler’in davetlisi olarak G├╝lcemal Vapuru ile 1923’├╝n ba┼člar─▒nda Amerika’ya gidiyor, T├╝rk bayrakl─▒ ilk geminin New York’a geli┼či ile m├╝cadeleyi d─▒┼čar─▒dan izleyen yurtta┼člar limana dolu┼čuyor. Duygusal yo─čunluk hi├ž d├╝┼čm├╝yor. ├çocuklar─▒, vatan─▒, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒, ama├žlar─▒n─▒ anlat─▒yor. O hafta, kimsesiz ├žocuklar i├žin 10.000 Dolar ├╝st├╝nde para toplan─▒yor. Gemi limandan ayr─▒l─▒rken, herkes gururla el sall─▒yor, a─čl─▒yor. Kanun ├ž─▒kaca─č─▒ d├Ânemde Mustafa Kemal ise; bu her engeli ince zekas─▒yla ve tatl─▒ dili ile a┼čan adama, ├žocuklar i├žin yapt─▒klar─▒ndan dolay─▒ bizzat kendisi bir soyad uygun buluyor: UmayÔÇŽ

11 Ocak 1946 Cuma g├╝n├╝ Meclis Ba┼čkanl─▒─č─▒’na bir dilek├že sunuluyor. Ulus Gazetesi’nde hakk─▒nda yaz─▒ okudu─ču ba┼čar─▒l─▒ bir ├žocu─čunun gelece─či i├žin endi┼čeleniliyor. Bak─▒l─▒yor ki cevap gelmiyor. Aradan tam 22 ay ge├žtikten sonra konunun pe┼či b─▒rak─▒lm─▒yor. Ba┼čvuru yineleniyor ve Meclis Ba┼čkanl─▒─č─▒’ndan yaz─▒ Ba┼čbakanl─▒─ča y├Âneltiliyor. ─░├žeri─či 11 Kas─▒m 1947 Cumartesi g├╝nk├╝ Meclis S├Âzl├╝ Soru ├ľnergesi’nden g├╝ncel kelimelerle ├Â─črenelim:

“11.1.1946 tarihinde Y├╝ksek makam─▒n─▒za sundu─čum ┼ču: (Ulus gazetesinde birka├ž g├╝nd├╝r yay─▒nlanan yaz─▒larda ─░dil Biret isminde be┼č ya┼člar─▒nda bir k─▒z ├žocu─čunun m├╝zikte harika olarak nitelenebilecek bir yetenek g├Âstermekte oldu─ču en yetkin kimseler taraf─▒ndan belirtilmektedir. Vatan─▒m─▒z i├žin ├žok k─▒ymetli bir varl─▒k olacak olan bu yavrunun anas─▒n─▒n babas─▒n─▒n durumu ne olursa olsun, tam geli┼čimini ba┼čarabilmeleri olanaks─▒zd─▒r. Amerika’da bu gibi ola─čan├╝st├╝ yarad─▒l─▒┼člar i├žin ├Âzel ve ├žok ├Âzen ile yeti┼čtirme olanaklar─▒ sa─članm─▒┼č kurumlar vard─▒r. Bu yavrunun orada yeti┼čtirilmesini, zeka ve yetene─čini bilgili bir ┼čekilde a├ž─▒lmas─▒n─▒ ve geli┼čmesini Milli E─čitim Bakan─▒m─▒z temin edebilirler mi? Vatan─▒m─▒z i├žin maddi ve manevi bir Hazine olacak olan bu emsalsiz yavrunun gelece─či hakk─▒nda Milli E─čitim Bakan─▒m─▒z ne d├╝┼č├╝n├╝yorlar. S├Âzle cevap vermelerini ) ├Ânerge ile rica etmi┼čtim.

Bakanl─▒k├ža yap─▒lm─▒┼č olan tetkikat sonunda inceleme sonunda ger├žekten ola─čan├╝st├╝ bir yetene─če sahip oldu─ču uzmanlar taraf─▒ndan da ittifak olarak ifade edilmi┼č olan ─░dil Biret’in ├Âzel ve ├žok ├Âzenli yeti┼čtirilme olanaklar─▒ vaad ettikleri gibi Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca ara┼čt─▒r─▒lm─▒┼č mudur ve netice ne olmu┼čtur. Yurt i├žin paha bi├žilmez bir k─▒ymet olan bu yavru bir s├╝re daha b├Âyle ilgisizli─če u─čram─▒┼č b─▒rak─▒l─▒rsa dehas─▒n─▒n s├Ânmesi ihtimali yok mudur?
S├Âzle cevap verilmesini rica eder, sayg─▒lar─▒m─▒ sunar─▒m. K─▒rklareli Milletvekili Dr.F.UmayÔÇŽ”

7 Temmuz 1948 ├çar┼čamba g├╝nk├╝ saat 17.50’de ba┼člayan ├╝├ž├╝nc├╝ oturumunda Meclis duvarlar─▒nda, ─░dil Biret’in ad─▒ Suna Kan ile birlikte ├ž─▒nl─▒yordu. Nereden nas─▒l b├╝t├že ├ž─▒kar─▒l─▒r, mevzuat nas─▒l olur. Bir milletvekili i┼č ├ž─▒karm─▒┼čt─▒ h├╝k├╝metin ba┼č─▒na, ├╝stelik de pe┼čini b─▒rakm─▒yordu. Haklar─▒nda “Harika ├çocuklar Yasas─▒” ├ž─▒ks─▒n m─▒ ├ž─▒kmas─▒n m─▒ diye tart─▒┼č─▒l─▒rken, ceplerinden ├ž─▒kan para gibi Devlet paras─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeyen kimi vekiller, bu kez alayc─▒ bi├žimde “b├Âyle de kanun teklifi mi olur?” gibi ifadeler y├╝zleri kapl─▒yordu. “Numune Hastanesi’nde d├Ârt hasta ayn─▒ yatakta yatarken be┼č ya┼č─▒ndaki ─░dil’i Amerika’ya m─▒ g├Ânderece─čiz? Ne imi┼č deha imi┼č! Ben a├ž─▒m yahu, bana piyano mu laz─▒m? Suna da belki eni┼čte getirir!” Dr.Kamil ─░dil, bu ad─▒m─▒n gelece─čini tasvir etmeye ├žal─▒┼č─▒yor ve kanunun gereklili─činden bahsediyordu. Sonra da, ─░dil Biret ile akraba olmad─▒─č─▒n─▒ ispatlamaya gayret ediyordu. Uza─č─▒ g├Âremeyen miyop g├Âzlere, bu i┼čin gelece─čini anlat─▒yordu. Dr.Umay, s─▒ran─▒n ona geldi─čini anlam─▒┼č, s├Âz istiyordu.

Saygun’un, Y├Ânetken, Fenmen, Saltingon’un Biret ile ilgili tespitlerini aktar─▒yor, k├╝├ž├╝k k─▒z ├žocu─čunun boyundan b├╝y├╝k maharetlerini serin kanl─▒l─▒kla a├ž─▒kl─▒yor, tasar─▒y─▒ detayland─▒r─▒yordu. “Muhterem arkada┼člar! Bu gibi ├žocuklar as─▒rlarda bir defa gelir!” S─▒ra komisyondan Suut Kemal Yetkin’e geliyordu. Yetkin; “ke┼čke alt─▒ bin de─čil, altm─▒┼č bin lira versek” diyor, Saygun’un Paris’te eseri ├žal─▒nd─▒─č─▒nda yurtd─▒┼č─▒nda ├ž─▒kan haberleri hat─▒rlat─▒yordu. Emin Soysal s├Âz al─▒yor, T├╝rk Milleti baz─▒nda konunun ├Ânemini vurguluyor ve destekliyordu: “T├╝rk milletinin sanat yetene─čini ispat edecek olan bu ├žocu─ča verece─čimiz para helal olsun!” Sinan Tekelio─člu yeniden s├Âz al─▒yor ve muhalefetini s├╝rd├╝r├╝yordu. Nihayet Sahir Kutluo─člu, dehalar─▒n toplumun ihtiya├ž duydu─ču zamanlarda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒, kar┼č─▒ ├ž─▒kanlar─▒n belli ki tasar─▒y─▒ tam okumad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu.

Milli E─čitim Bakan─▒ Tahsin Banguo─člu, Hasan Ali Y├╝cel’den devrald─▒─č─▒ tasar─▒n─▒n i├žerdi─či riskten de bahsediyor, ama olumlu y├Ânleri a├ž─▒yor ve s├Âzlerinin sonunda taahh├╝tte bulunuyordu: “Ben bunlar─▒n millet nam─▒na yeti┼čtirilmesine ├žal─▒┼čaca─č─▒m.” Konu┼čmalardan sonra nihayet oylamaya ge├žiliyordu ve yasa son hali verilerek kabul ediliyordu. 1950’lerin ba┼člar─▒nda ├Â─črenim s├╝reci ba┼čl─▒yordu. O g├╝n, birka├ž gazete haberinden ad─▒n─▒ duydu─ču k─▒z ├žocu─ču ile bir emsalini daha yurtd─▒┼č─▒na ├Â─črenime g├Ândermeyi ba┼čaran 63 ya┼č─▒ndaki sakin ve her tan─▒yan─▒n hakk─▒n─▒ teslim edip sayg─▒ duydu─ču bu de─čerli ayd─▒n, Ankara’daki eve girerken kap─▒s─▒n─▒ mutlulukla a├ž─▒yordu.

1,026 total views, 1 views today

Nurettin KU┼×

Nurettin KU┼×

─░ktisat├ž─▒, hukuk├žu, ara┼čt─▒rmac─▒ ve yazar. Susurluk 1951 do─čumlu . Eski┼čehir ─░T─░A 1971-72 Lisans , Ankara Hukuk Fak. ├ľzel Hukuk B├Âl├╝m├╝ Deniz Hukuku Lisans 1987. ├ľzel sekt├Ârdeki i┼čletmelerde ├že┼čitli g├Ârevler ald─▒. Emekli oldu─ču 1997 y─▒l─▒ndan bu yana tarih ara┼čt─▒rmalar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ tarih bilimi ├žer├ževesinde s├╝rd├╝r├╝yor. Ayn─▒ zamanda, 1985 den bug├╝ne T├╝rkiye Yard─▒m Sevenler Derne─či (TYSD) Bursa ┼×ubesi'nde (35 y─▒l) denetim kurulu ba┼čkan─▒ ve TYSD Onursal ├╝yesidir. B├╝y├╝k ├ľnder Atat├╝rk ve de─čerli ┼čahsiyetlerle ilgili yay─▒nlanm─▒┼č ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ ile toplum, ya┼čam k├╝lt├╝r sanatla ilgili K├Â┼če yaz─▒lar─▒ ve ┼čiirleri vard─▒r. Susurluk Ticaret Borsas─▒ dergisinde ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nlan─▒yor. ┼×u anda ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťBal─▒kesir Bir Sevdad─▒r SusurlukÔÇť kitab─▒n─▒n 3 cildi tamamland─▒, 4. cildi ise bas─▒ma haz─▒rlan─▒yor. Susev Susurluk e─čitim K├╝lt├╝r Sanat Vakf─▒ platformunun kurucu ba┼čkan─▒ . E-posta: nurettinkusbursa@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒