Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Bir zamanlar BursaÔÇÖda deve g├╝re┼či de yap─▒ld─▒
  • 18 Nisan 2020 Cumartesi
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

 

Ba┼čl─▒─ča ┼ča┼č─▒rd─▒─č─▒n─▒z─▒ biliyorum. Belki de deve g├╝re┼činiz yeni duydunuz veya BursaÔÇÖyla ba─člant─▒s─▒n─▒ kuramad─▒n─▒z. Hakl─▒s─▒n─▒z, ├žo─čunuz belki ilk defa duydunuz.

Deve g├╝re┼či, genelde EgeÔÇÖye ├Âzg├╝ bir gelenektir. San─▒r─▒m, 1963-1964 y─▒l─▒yd─▒, ─░neg├ÂlÔÇÖde ya┼č─▒yordum. ─░lkokulda okuyordum. Mahallede bir pat─▒rt─▒, g├╝r├╝lt├╝ oldu. ├çocuklarla caddeye ko┼čtuk. ├ťzerinde s├╝sl├╝ semerler, boncuklar, renkli kuma┼člarla s├╝slenmi┼č ve iplerle birka├ž deve bir adam─▒n arkas─▒nda y├╝r├╝yordu. Develerin arkas─▒nda ├že┼čitli ya┼člardaki insanlardan olu┼čan bir alay y├╝r├╝yordu. Develerin ├Ân├╝nde y├╝r├╝yen bir ├ž─▒─č─▒rtkan, ÔÇťDuyduk duymad─▒k demeyin, cumartesi g├╝n├╝ stadyumda deve g├╝re┼či var, duyduk duymad─▒k demeyinÔÇŽÔÇŁ.

Babam─▒n ilgisini ├žekmedi─či i├žin gidip deve g├╝re┼čini seyretmedik. Ya┼č─▒m b├╝y├╝k olsa gider miydim, bilmiyorum? Tek e─člencenin radyo oldu─ču, onu az say─▒da evde ve kahvede oldu─ču k├╝├ž├╝k d├╝nyam─▒zda bu g├╝re┼čin ├žok say─▒da seyirci ├žekti─čini bulabilirim. Zira yap─▒lan ya─čl─▒ g├╝re┼čler ve k├Ây tak─▒mlar─▒n─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ kaymakaml─▒k kupalar─▒ da yo─čun bir ilgi g├Âr├╝yordu. Bu kupalar─▒n tek birincisi oluyordu.

Develerden akl─▒mda kalan a─č─▒zlar─▒ndan sa├ž─▒lan k├Âp├╝kler oldu, k├Âp├╝k makinesiydiler sanki.

*

VikipediÔÇÖye bakt─▒─č─▒n─▒zda k─▒saca ┼čunlar─▒ yaz─▒yor:

Deve g├╝re┼či, genellikle Ege (Sel├žuk, Germencik, Mu─čla, Denizli), Marmara (Bal─▒kesir, ├çanakkale) ve Akdeniz (Burdur, Isparta, Antalya) b├Âlgelerinde d├╝zenlenen ve Y├Âr├╝k k├╝lt├╝r├╝yle ili┼čkili olan g├╝re┼člerdir. Deve g├╝re┼čleri, a├ž─▒k meydanlarda yap─▒l─▒r. En son deve g├╝re┼či sahas─▒ Yenipazar’da yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Deve g├╝re┼čleri, tek h├Ârg├╝├žl├╝ di┼či “yoz” develer ile “buhur” ad─▒ verilen ├žift h├Ârg├╝├žl├╝ erkek develerin ├žiftle┼čmesinden meydana gelen ve “T├╝l├╝” ad─▒ verilen erkek develer aras─▒nda yap─▒l─▒r. Bu develer yaln─▒zca g├╝re┼č i├žin “Savran” denilen deve bak─▒c─▒lar─▒ taraf─▒ndan yeti┼čtirilir. G├╝re┼č develeri t─▒pk─▒ atlarda oldu─ču gibi soya dayal─▒ olarak se├žilir. G├╝re┼č├ži olacak t├╝l├╝lerin g├╝re┼č├ži develerin kan─▒ndan olmas─▒na ├Âzen g├Âsterilir.

Deve g├╝re┼čleri Ayak, Orta, Ba┼čalt─▒ ve Ba┼č olmak ├╝zere d├Ârt boyda yap─▒l─▒r ve galibiyetler; ka├ž─▒rtarak, ba─č─▒rtarak veya y─▒karak elde edilir. Develer t─▒pk─▒ di─čer g├╝re┼člerde oldu─ču gibi pehlivan olarak adland─▒r─▒l─▒r ve cazg─▒r taraf─▒ndan anons edilirler. Deve g├╝re┼čleri genellikle k─▒┼č aylar─▒nda yap─▒l─▒r. S├Âz gelimi ─░zmir, Manisa ve Ayd─▒nÔÇÖdaki g├╝re┼člerin yap─▒l─▒┼č tarihleri 7 Aral─▒k ve 15 Mart tarihleri aras─▒ndad─▒r.

T├╝rkiye’de geleneksel olarak s├╝rd├╝r├╝len deve g├╝re┼člerinin ilk defa 19. y├╝zy─▒lda Ayd─▒n’─▒n Germencik il├žesine ba─čl─▒ H─▒d─▒rbeyli k├Ây├╝nde yap─▒ld─▒─č─▒ s├Âylenmektedir. Ancak, M├╝nis Arma─čanÔÇÖ─▒n “Bat─▒ Anadolu Tarihinde ─░lgin├ž Olaylar” adl─▒ kitab─▒n─▒n “Develerin Sonu” b├Âl├╝m├╝nde II. Mahmut d├Âneminde Tire ve civar─▒nda deve g├╝re┼člerinin yap─▒lmakta oldu─ču belirtilmektedir.

*

Gelelim BursaÔÇÖdaki 1958 y─▒l─▒nda yap─▒lan deve g├╝re┼činin ├Âyk├╝s├╝ne. Yukar─▒daki bilgiden deve g├╝re┼člerinin k─▒┼č aylar─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmi┼čtik. ┼×ubat ba┼č─▒nda yerel gazetelerde BursaÔÇÖda, At─▒c─▒lar semtinde bir deve g├╝re┼či yap─▒lmak istedi─čini, ancak vilayetin bu ba┼čvuruyu reddetti─čini yaz─▒yordu.

Bir m├╝ddet sonra organizat├Ârler, yanlar─▒na bir dernek al─▒p vilayete ba┼čvururlar. Yer olarak bu sefer stadyum se├žilmi┼čtir. 20 ┼×ubat tarihli Hakimiyet gazetesinde deve g├╝re┼čiyle ilgili bir yaz─▒ ilk sayfadayd─▒.

Haberden m├╝racaat─▒ yapan derne─čin, ÔÇťerkek Sanat Okulu Fakir ├ľ─črencileri Koruma Derne─čiÔÇŁ oldu─čunu ├Â─čreniyoruz. Haberin devam─▒nda, ÔÇťVilayet gerekli izni verdi, sa─čl─▒k te┼čkil├ót─▒ futbolcular i├žin tetanos a┼č─▒s─▒ tavsiye ediliyorÔÇŁ. Ancak, haberin devam─▒nda izin konusunun problem oldu─ču anla┼č─▒l─▒yor. Beden Terbiyesi B├Âlge Ba┼čkanl─▒─č─▒, deve g├╝re┼čine kar┼č─▒d─▒r. Vilayet, veteriner M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden g├Âr├╝┼č ister. Beden Terbiyesi Umum M├╝d├╝r muavini b├Âlgeye telefon ederek, ÔÇťTalimatname gere─či sahan─▒n sportif maksatlardan ba┼čka i┼če tahsis edilemeyece─čini ve deve g├╝re┼čine m├╝saade edilmemesiniÔÇŁ s├Âylemi┼čtir.

Konu burada kalmaz, organizat├Ârlrt bast─▒r─▒r. 23 ┼×ubat tarihli Hakimiyet gazetesinde ÔÇťDeve G├╝re┼či Mesele Oldu Tetanoz tehlikesini g├Âz ├Ân├╝nde bulunduran B├Âlge, futbol sahas─▒nda deve g├╝re┼čine izin vermiyorÔÇŁ. Haberin devm─▒nda biri di┼či, ├╝├ž devenin s├╝slenip Bursa caddelerinde dola┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ okuyoruz.

23 ┼×ubat g├╝n├╝ Yeni ANT gazetesinde yer alan haberde, ÔÇť28 y─▒ldan beri ilk defaÔÇŁ deve g├╝re┼či yap─▒laca─č─▒n─▒ yaz─▒yordu. BursaÔÇÖda en son deve g├╝re┼činin 1940 y─▒l─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz. Haberde, develerin Band─▒rmaÔÇÖdan getirildi─čini ├Â─čreniyoruz.

25 ┼×ubat g├╝n├╝ konuyla ilgili vilayette bir toplant─▒ yap─▒l─▒r. ├ľnerilen ├ž├Âz├╝m, futbolculara tetanos a┼č─▒s─▒ yap─▒lmas─▒.

Hakimiyet gazetesi, vilayette vali muavini riyasetinde yap─▒lan toplant─▒ya, s─▒hhat, veteriner, Beden Terbiyesi B├Âlge M├╝d├╝r├╝n├╝n i┼čtirakiyle yap─▒lan toplant─▒ya, organizat├Ârler ve develerin geldi─či Ezine Belediye Reisi de kat─▒lm─▒┼č.

Sonunda deve g├╝re┼činin stadyumda yap─▒lmas─▒na karar verildi─či haberleri 1 Mart tarihli Yeni ANT ve Hakimiyet gazetelerinin ├Ân sayfas─▒nda yer al─▒r. Deve g├╝re┼č 2 MartÔÇÖta yap─▒laca─č─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz.

Hakimiyet gazetesinde ÔÇť12 MartÔÇÖta BursaÔÇÖda yap─▒lacak gen├ž milli tak─▒m namzetlerinin ┼čehrimizde ma├ž yapmas─▒ da deve g├╝re┼čleri sebebiyle suya d├╝┼čm├╝┼čt├╝rÔÇŁ haberi yer al─▒yordu.

3 Mart tarihli Yeni ANT gazetesinde haberin ba┼čl─▒─č─▒, Stadyom d├╝n ÔÇťPanay─▒rd─▒ÔÇŁ..

─░ki haftad─▒r s├╝r├╝ncemede kalan deve g├╝re┼čine binlerce Bursal─▒n─▒n geldi─čini okuyoruz. K├Ârlerden binlerce insan kamyon ve otob├╝slerle ┼čehre akt─▒klar─▒n─▒ okuyoruz.

Binlerce insan sadece stadyomun i├žini de─čil, duvarlar─▒n─▒da doldurur. ─░lgin├ž olan ┼čehirde bulunan Amerikal─▒ ve di─čer ecnebilerin de g├╝re┼či seyreymeye gelmi┼č olmalar─▒ olmal─▒. Bu g├╝re┼či ├Âm├╝r boyu unuttuklar─▒n─▒ sanm─▒yorum.

  • Ekrem Hayri Peker

Toplam Okuma: 1,778 , Bug├╝n: 5 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar