Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
BursaÔÇÖda fil cinayeti! Ar┼čivden yans─▒yanlarÔÇŽ
  • 17 Nisan 2020 Cuma
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

 

Biliyorum, ba┼čl─▒k sizi ├žok ┼ča┼č─▒rtt─▒. Do─črusu okudu─čumda ben de ├žok ┼ča┼č─▒rm─▒┼čt─▒. Maalesef insanlar─▒n ├Âld├╝r├╝lmelerine tarihten al─▒┼čt─▒k. Tarihte, insanlar─▒n binek ve tar─▒msal faaliyetlerde kulland─▒klar─▒ hayvanlar─▒n, besledikleri at, koyun, ke├ži ve s─▒─č─▒r s├╝r├╝lerinin hastal─▒k nedeniyle k─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒, k─▒tl─▒k ve kurakl─▒ktan ├Âld├╝klerini biliyoruz.

Tabi ki av amac─▒yla ├Âld├╝r├╝len hayvanlar knumuz d─▒┼č─▒nda. ├ço─ču zaman domuz, tilki, kurt ve benzeri hayvanlar i├žin s├╝rek avlar─▒ d├╝zenlenirdi.

─░lk g├Ârd├╝─č├╝m hayvanat bah├žesi BursaÔÇÖdaki K├╝lt├╝rparkÔÇÖta yer alan hayvanat bah├žesiydi. Ana kap─▒dan sola d├Ân├╝p y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝zde hemen hemen c─▒v─▒l c─▒v─▒l ├žocuk sesleriyle dolu hayvanat bah├žesine ula┼č─▒rd─▒n─▒z.

En ├žok ilgiyi tav┼čanlar g├Âr├╝rd├╝. Kafesleri nispeten geni┼čti. ├çocuklar tav┼čanlara yiyecek olarak ot, havu├ž gibi yiyecekler verirlerdi.

De─či┼čik yerlerde kafeslerde ku┼člar, ku─ču, ├Ârdek, kaz, tavuk ve horozlar, y─▒lanlar bulunurdu. B├╝y├╝k hayvanlar─▒ sayarsak domuz, ay─▒, birka├ž aslan, kurt ve tilki akl─▒mda kalanlar. Birka├ž metrekarelik dar kafeslerde zavall─▒ hayvanlar eziyet ├žekerlerdi. Do─čal olarak bu hayvanlar ├žok ya┼čamazlard─▒. Sonra Kenan EvrenÔÇÖe ├çin ziyaretinde ├Ârdek hediye edildi. ├ľrdekler ├žo─čal─▒nca sa─ča sola g├Ânderildi. K├╝lt├╝rparkÔÇÖtaki hayvanat bah├žesine bir kafes daha eklendi ve Pekin ├Ârde─čiÔÇŁ tabelas─▒ kondu.

Sonra, Bursa Belediye Ba┼čkanl─▒─č─▒na se├žilen Erdem Saker, ger├žek bir hayvanat bah├žesi yapt─▒. Bursa Hayvanat Bah├žesi AvrupaÔÇÖn─▒n say─▒l─▒ bah├želeri aras─▒na girdi.

─░neg├ÂlÔÇÖde y─▒lda iki defa kurulan panay─▒rlara mutlaka hayvanat bah├žesi veya hayvan sirki ├žad─▒rlar─▒ gelirdi. K├╝├ž├╝c├╝k kafeslerde genelde yurdumuzda ya┼čayan tilki, kurt, yabani domuz, yavru ay─▒lar bulunurdu.

*

├çad─▒rlar─▒n ├Ân├╝nde ÔÇťAfrikan─▒n balta girmemi┼č ormanlar─▒ndan getirilen vah┼či hayvanlarÔÇŁ afi┼či bulunurdu. Bazen, bir ├ž─▒─č─▒rtkan elinde megafon benzer ┼čeyleri ba─č─▒r─▒rd─▒

Boa y─▒lanlar─▒n─▒ s─▒k g├Âr├╝rd├╝k. Bazen ├žad─▒rdaki panay─▒rc─▒ boa ile oynard─▒, beline veya boynuna sarard─▒. Aslan, kaplan g├Ârmedim ama ├žad─▒r─▒n ├╝zerinde resimleri olurdu.

Ender hayvan olarak sadece fokÔÇÖu s├Âyleyebilirim. Fok, kolay bulunuyordu san─▒r─▒m. Karadeniz k─▒y─▒s─▒nda ya┼čayanlar foklar─▒ derilerinden iyi ÔÇť├çar─▒kÔÇŁ yap─▒ld─▒─č─▒ i├žin avlarlarm─▒┼č. Kara lastik ├ž─▒k─▒nca fok av─▒ b─▒rak─▒lm─▒┼č. Yirmi y─▒l ├Ânce Atlas dergisinde KaradenizÔÇÖdeki son fok kolonisini yok eden adam─▒ yaz─▒yordu. Hayvanat bah├želeri ve panay─▒rc─▒lara fok avlarm─▒┼č. Ayn─▒ y─▒llarda ├ž─▒kan ba┼čka bir say─▒da da Egede 1930-1940 y─▒llar─▒ aras─▒nda son kaplan ailesini yok eden avc─▒y─▒ yaz─▒yordu. Adam, s├╝rekli avlad─▒─č─▒ kaplanlardan birinin postuyla dola┼č─▒rm─▒┼č.

Ciddi manada hayvanat bah├žesini 1971 y─▒l─▒nda ─░zmirÔÇÖe gitti─čimde Fuar alan─▒nda g├Ârm├╝┼čt├╝m. Buradaki hayvanat bah├žesi 1936-1937 y─▒llar─▒nda T├╝rkiye’de ilk hayvanat bah├žesi olarak K├╝lt├╝rpark i├žinde 18 d├Ân├╝ml├╝k alana kurulmu┼čtur. Hayvanat bah├žesinde ta┼č─▒nmadan ├Ânce 21 t├╝r memeli, 50 t├╝r kanatl─▒, 17 t├╝r s├╝r├╝ngen olmak ├╝zere 88 t├╝r ve 1000 adet hayvan bar─▒n─▒yormu┼č.

G├Ârd├╝klerimden iki hayvan akl─▒mda kald─▒. Birisi darac─▒k bir alana hapsedilmi┼č fil Pak bahad─▒r. ├ľl├╝m├╝ uusal gazetelerde haber oldu. ├ľl├╝mle yaln─▒zl─▒ktan kurtuldu.

1948 y─▒l─▒nda PakistanÔÇÖda do─ča Pak Bahad─▒r 1954 y─▒l─▒nda ─░zmirÔÇÖe getirilmi┼čti. 2007 y─▒l─▒nda vefat etti─činde 59 ya┼č─▒ndayd─▒. S├╝rekli betona basmaktan ayaklar─▒ iltihaplanan Bahad─▒r, ameliyat esnas─▒nda hayat─▒n─▒ kaybetti.

Di─čer akl─▒mda kalan Nil Kaplumba─čas─▒yd─▒. Bu kaplumba─ča, o zaman kadar fiilen veya resimlerini g├Ârd├╝─č├╝m kaplumba─čalardan ├žok farkl─▒yd─▒, yass─▒ bir g├Âvdesi vard─▒.

Aslan, kaplan ve benzeri hayvanlar─▒ sirklerde de g├Ârd├╝─č├╝m i├žin san─▒r─▒m o kadar etkilemedi.

Gelelim BursaÔÇÖdaki filin ├Âyk├╝s├╝ne, ─░zmirli bir giri┼čimci olan Mehmet ├çevik, ─░zmir fuar─▒n─▒n hayvan pavyonunun i┼čletmesini kazan─▒r. ─░zmir Fuar─▒ ├Âncesi ba┼čta bir fil ve z├╝rafay─▒ BursaÔÇÖdaki k├╝lt├╝rparka getirip, ├╝bretli olarak merakl─▒lara g├Âsterir. Yaz mevsiminde bu hayvanlar Bursal─▒lar─▒n ilgisini ├žeker. Ancak geride b─▒rakt─▒─č─▒ bir hesap pe┼čini b─▒rakmaz.

Bursal─▒lardan b├╝y├╝k bir ilgi g├Âren fil, k─▒sa bir s├╝re sonra ├Âl├╝r. ┬á5 A─čustos 1959 tarihli Hakimiyet gazetesinde filin ├Âl├╝m├╝ ├Ân sayfada haber olur.┬á ─░ki ton a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki filin ├Âl├╝m├╝ ┼ča┼čk─▒nl─▒kla kar┼č─▒lan─▒r. Filin g├Âr├╝n├╝r bir hastal─▒─č─▒ yoktur. Filin de─čeri 85 bin lira gibi b├╝y├╝k bir mebla─čd─▒r.

Veterinerlerin fil ├╝zerinde yapt─▒─č─▒ otopsi, filin zehirlendi─čini g├Âstermektedir.

10 A─čustos tarihli gazetede ├Âlen fille ilgili bir haber okuyoruz: ÔÇťFilÔÇÖe g├Âzta┼č─▒ yutturanlarÔÇŁ.┬á Haberin devam─▒nda, ÔÇťKibrit ba┼č─▒ rejiminden sonra zehirli elma da fayda etmeyince g├Âzta┼č─▒ yutturarak zehirledikleri i├žin 150 lira alm─▒┼člar.

─░lgin├ž olan, fili zehirleyenlerin ─░zmirÔÇÖde filin sahibi Mehmet ├çevik taraf─▒ndan yakalanmalar─▒ olmal─▒.10 A─čustos tarihli Hakimiyet gazetesinde olaya geni┼č yer verilir.

Polisin yapt─▒─č─▒ tahkikat sonunda ├çetin ┼×encan ve arkada┼č─▒ Abdullah Uluer, fili ├Âld├╝rmek su├žundan tutuklan─▒rlar. San─▒klar─▒n ifadesinden olay─▒n ─░zmirÔÇÖde yap─▒lan bir ihaleden kaynakland─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor. Daha ├Ânce ─░zmir Fuar alan─▒ndaki ÔÇťHayvanlar pavyonuÔÇŁ nu i┼čleten Kel lakapl─▒ H├╝seyin, ihaleyi kaybetmeyi sindiremez. Hayvanlar Pavyonunu i┼čletirken yan─▒nda ├žal─▒┼čan hayvan bak─▒c─▒lar─▒n─▒ BursaÔÇÖya g├Ânderir. ─░haleyi kazanan Mehmet ├çevik, hayvan bak─▒c─▒lar─▒ndan ├çetin ve AbdullahÔÇÖ─▒n hal ve hareketlerini be─čenmez, onlar─▒ i┼čten ├ž─▒kar─▒r.

Mehmet ├çevik, ─░zmir Fuar─▒ ├Âncesi para kazanmak i├žin ba┼čta fil ve z├╝rafa olmak ├╝zere birka├ž ilgi ├žekecek hayvan─▒ BursaÔÇÖya getirir ve K├╝lt├╝rparkÔÇÖta merakl─▒lara ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda g├Âstermeye ba┼člar.

Kel H├╝seyin, bak─▒c─▒lara Fil ve z├╝rafay─▒ ├Âld├╝rmeleri i├žin 150 lira verir ve BursaÔÇÖya g├Ânderir. Hayvanlar─▒n eski bak─▒c─▒lar─▒ di─čer bak─▒c─▒lar─▒n ┼č├╝phesini ├žekmeden hayvanlara yakla┼č─▒rlar. Hayvanlar, eski bak─▒c─▒lar─▒n─▒ tan─▒d─▒klar─▒ i├žin tepki g├Âstermezler.

├ľnce onlara i├žerdi─či fosforla zehirlenmeleri i├žin kibrit ba┼č─▒ yuttururlar. Bu netice vermeyince bu iki hayvana zehirli elma yedirmek isterler. Z├╝rafa elmay─▒ yemez, fil yer ama zehirlenmez. Bunun ├╝zerine iki kafadar filin ├╝zerinde yo─čunla┼č─▒rlar. Piyasada rahatl─▒kla bulunan ve bitkilerdeki zararl─▒lar─▒ ├Âld├╝rmek i├žin kullan─▒lan bir zehir olan ÔÇťG├Âzta┼č─▒ÔÇŁ ├╝zerinde yo─čunla┼č─▒rlar. Filin i├žece─či suya g├Âzta┼č─▒ katarlar. Bu suyu file i├žirirler. Bu defa ama├žlar─▒na ula┼č─▒rlar ve fil zehirlenir.

Filin sahibi olay─▒ ├Â─črenince eski bak─▒c─▒lar─▒ndan ┼č├╝phelenir ve polise teslim eder. San─▒klar bu i┼č i├žin Kel H├╝seyinÔÇÖden bu i┼č i├žin 150 lira ald─▒klar─▒n─▒ itiraf ederler.

Bak─▒c─▒lardan ve Abdullah ayn─▒ ┼čekilde ÔÇťHayvan PavyonuÔÇŁ sahibini de ayn─▒ metotla zehirlemek istemi┼čler, ama zehirlemeyi ba┼čaramazlar ve bu su├žtan beraat ederler. (16 A─čustos 1959 Hakimiyet)

Dizgici, haberde iki hata yapar, Birincisi pavyon sahibi MehmetÔÇÖi Ahmet yapar. ─░kincisi de 150 liray─▒, 150 kuru┼č olarak dizer.

  • Ekrem Hayri Peker

Toplam Okuma: 1,981 , Bug├╝n: 1 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar