Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN
Do├ž. Dr. Ersoy  SOYDAN
BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝
  • 12 ┼×ubat 2021 Cuma
  • +
  • -
  • Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN /

(*) Bu yazı https://dergipark.org.tr/tr/pub/paradoks/issue/28689/282134
adresinde Paradoks Dergisinde yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.[1]┬á

T├╝rkiye’nin d├Ârd├╝nc├╝ b├╝y├╝k kenti olan Bursa ge├žti─čimiz y├╝zy─▒l─▒n en ├žok g├Â├ž alan kentlerinden biri olmu┼čtur. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun ikinci ba┼čkenti olan Bursa, Cumhuriyet d├Âneminde Balkanlar’dan Kafkasya’ya kadar geni┼č bir co─črafyadan gelen g├Â├žmenlere ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r.

G├Â├žmenlerin do─čup, b├╝y├╝d├╝kleri topraklar─▒ unutup, yeni kentlerine al─▒┼čmalar─▒ olduk├ža zahmetli ve uzun bir s├╝re├žtir.┬á Farkl─▒ co─črafyalardan kente g├Â├žen Bursal─▒lar─▒n belki de bulu┼čtuklar─▒ tek ortak nokta ise Bursaspor olmu┼čtur. Bursa’daki ba┼čka hi├žbir aidiyet Bursaspor kadar birle┼čtirici de─čildir. G├╝n├╝m├╝zde Bursaspor’u tutmak, Bursal─▒lar taraf─▒ndan Bursa’y─▒ sevmekle ve ona sahip ├ž─▒kmakla e┼čde─čer kabul edilen bir olgudur. Etnik, dini, s─▒n─▒fsal ya da siyasal farkl─▒l─▒klar Bursaspor’un ma├žlar─▒nda unutulmaktad─▒r. B├Âylece Bursaspor taraftar─▒ yaln─▒zca Bursaspor’un de─čil, kentin de bir par├žas─▒ oldu─čunu hissetmektedir.┬á Ayn─▒ zamanda Bursaspor kentin en b├╝y├╝k moral de─čerlerinden biridir. Bursaspor’un galip geldi─či haftalarda sanayi ├╝retiminde art─▒┼č oldu─ču bile ├Âne s├╝r├╝lmektedir.

1963 y─▒l─▒nda kurulan Bursaspor ayn─▒ zamanda T├╝rkiye’nin ilk kent tak─▒m─▒d─▒r. Bursaspor’u di─čer kentlerde kurulan tak─▒mlar izlemi┼čtir. 2010 y─▒l─▒nda T├╝rkiye Ligi ┼čampiyonu olarak Trabzonspor’un ard─▒ndan ┼čampiyonlu─ču Anadolu’ya ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Bu ┼čampiyonlukta teknik kadro ve oyuncular─▒n ba┼čar─▒s─▒ kadar kentin kenetlenmesi ve onbinlerce ki┼čiyle deplasmanlara gidilmesi b├╝y├╝k rol oynam─▒┼čt─▒r. Bursaspor’un kent ya┼čam─▒nda bu denli ├Ân planda olmas─▒nda ise son derece g├╝├žl├╝ olan yerel medya b├╝y├╝k rol oynam─▒┼čt─▒r.

Bu ├žal─▒┼čmada farkl─▒ co─črafyalardan kente gelen g├Â├žmenlerin Bursal─▒ kimli─čini kazanmas─▒nda Bursaspor’un rol├╝ ve yerel medyan─▒n ├Ânemi ├╝zerinde durulacakt─▒r. Y├Ântem olarak literat├╝r taramas─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ├çal─▒┼čman─▒n kapsam─▒ Bursa-Bursaspor ili┼čkisiyle ve futbolun kent ya┼čam─▒ndaki olumlu i┼člevinin anlat─▒m─▒yla s─▒n─▒rl─▒d─▒r.

G─░R─░┼×

19.ve 20.y├╝zy─▒l boyunca ald─▒─č─▒ i├ž ve d─▒┼č g├Â├žlerle demografik yap─▒s─▒ ┼čekillenen Bursa kenti Balkanlar’dan Kafkasya’ya kadar geni┼č bir co─črafyadan gelen g├Â├žmenlere ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde T├╝rkiye’deki 80 ilin tamam─▒ndan ve ba┼čta Balkanlar olmak ├╝zere yurtd─▒┼č─▒ndan g├Â├ž alan kentte ya┼čayanlar─▒n neredeyse yar─▒s─▒ Bursa n├╝fusuna kay─▒tl─▒ de─čildir. G├Â├žmenlerin yeni geldikleri kente al─▒┼č─▒p, kendilerini Bursal─▒ hissetmeleri bir hayli uzun ve zahmetli bir s├╝re├žtir. Farkl─▒ co─črafyalardan Bursa’ya gelip, burada ya┼čamaya ba┼člayanlar─▒ bir araya getiren en ├Ânemli ortak payda ise Bursaspor olmu┼čtur. Bursa’daki ba┼čka hi├žbir aidiyetin Bursaspor kadar birle┼čtirici olmad─▒─č─▒ s├Âylemek olanakl─▒d─▒r. Zira Bursaspor’u tutmak, Bursal─▒lar aras─▒nda Bursa’y─▒ sevmekle ve ona sahip ├ž─▒kmakla e┼čde─čer kabul edilen bir olgudur. Kente kar┼č─▒ aidiyet duygusu hissetmek, kenti sahiplenip, korumak, kentlilik bilincinin olu┼čumu i├žin gerekli olan unsurlar─▒n ba┼č─▒nda gelmektedir. Bursaspor’un ma├žlar─▒nda etnik, dini, s─▒n─▒fsal ya da siyasal farkl─▒l─▒klar unutulmaktad─▒r. B├Âylece Bursaspor taraftar─▒ yaln─▒zca Bursaspor’un de─čil, kentin de bir par├žas─▒ oldu─čunu hissetmektedir.┬á Ayn─▒ zamanda Bursaspor kentin en g├╝├žl├╝ markas─▒ ve en b├╝y├╝k moral de─čerlerinden biridir. Bursaspor’un galip geldi─či haftalarda sanayi ├╝retiminde art─▒┼č oldu─ču kentin ileri gelenlerince dile getirilmektedir.

1963 y─▒l─▒nda kurulan Bursaspor T├╝rkiye’nin ilk kent tak─▒m─▒d─▒r. Be┼č kul├╝b├╝n birle┼čmesi y├Ântemi ve kent ismi verilerek olu┼čturulan ilk kul├╝p BursasporÔÇÖdur. Bursaspor’u ayn─▒ y├Ântemi uygulayarak kurulan di─čer kent tak─▒mlar─▒ izlemi┼čtir. Bursaspor, T├╝rk futbolunda 2010 y─▒l─▒nda ├╝├ž b├╝y├╝klerin egemenli─čini y─▒km─▒┼č ve T├╝rkiye Ligi ┼čampiyonu olarak Trabzonspor’un ard─▒ndan ┼čampiyonlu─ču Anadolu’ya ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Bursaspor’un kent ya┼čam─▒nda bu denli ├Ân planda olmas─▒nda son derece g├╝├žl├╝ olan ve “K├╝├ž├╝k Bab-─▒ Ali” olarak adland─▒r─▒lan yerel bas─▒n b├╝y├╝k rol oynam─▒┼čt─▒r.

Bu ├žal─▒┼čmada farkl─▒ co─črafyalardan kente gelen g├Â├žmenlerin Bursal─▒ kimli─čini kazanmas─▒nda Bursaspor’un rol├╝ ve yerel medyan─▒n ├Ânemi ├╝zerinde durulacakt─▒r. Y├Ântem olarak literat├╝r taramas─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ├çal─▒┼čman─▒n kapsam─▒ Bursa-Bursaspor ili┼čkisiyle ve futbolun kent ya┼čam─▒ndaki olumlu i┼člevinin anlat─▒m─▒yla s─▒n─▒rl─▒d─▒r.

1-B─░R G├ľ├çMEN KENT─░ OLARAK BURSA

Ge├žti─čimiz y├╝zy─▒l─▒n en ├žok g├Â├ž alan kentlerinden biri Bursa olmu┼čtur. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun ikinci ba┼čkenti olan Bursa, Balkanlar’dan Kafkasya’ya kadar geni┼č bir co─črafyadan gelen g├Â├žmenlere ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle Bursa i├žin bir “g├Â├žmen kentidir” demek yanl─▒┼č bir ifade olmaz. Bursa, 20.y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda ├Âzellikle yurtd─▒┼č─▒ndan, 1970’li y─▒llarda artan sanayile┼čme nedeniyle de yurti├žinden b├╝y├╝k bir g├Â├ž dalgas─▒na maruz kalm─▒┼čt─▒r.

Bursa, Osmanl─▒’n─▒n kurulu┼č ve y├╝kseli┼č d├Ânemlerinde ekonomideki h─▒zl─▒ geli┼čmesi ve g├╝ven ortam─▒ dolay─▒s─▒yla, do─ču b├Âlgelerinden gelen T├╝rk ya da M├╝sl├╝man ya da ba┼čka dinlerden ki┼čilerin g├Â├že ve yerle┼čmeye ├Âzendikleri bir merkez olmu┼čtur. Osmanl─▒’n─▒n gerileme ve ├ž├Âk├╝┼č s├╝recinde de Bursa g├Â├ž almay─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r. 19.y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan itibaren Osmanl─▒, Avrupa ve KafkasyaÔÇÖdaki topraklar─▒n─▒ yitirdik├že, bu b├Âlgelerde ya┼čayan T├╝rkler ve farkl─▒ etnik k├Âkenlerden M├╝sl├╝manlar Bursa ve ├ževresine g├Â├ž etmi┼čtir. Bursa, ├Âzellikle 93 Harbi olarak adland─▒r─▒lan 1877ÔÇô1878 Osmanl─▒ÔÇôRus sava┼č─▒ndan sonra Balkanlar’dan ve KafkasyaÔÇÖdan; 1912ÔÇÖdeki Balkan Sava┼č─▒n─▒n ard─▒ndan da Bulgaristan, Yunanistan ve YugoslavyaÔÇÖdan yo─čun g├Â├ž alm─▒┼čt─▒r. Yaln─▒zca 93 Harbinden┬ásonra Balkanlar’dan ve Kafkaslar’dan Bursa’ya yakla┼č─▒k 64,000 ki┼činin g├Â├ž etti─či bilinmektedir. Kafkasya k├Âkenli ├çerkesler Karacabey-Mustafakemalpa┼ča y├Âresine, G├╝rc├╝ k├Âkenliler ve Artvinli g├Â├žmenler il ├žap─▒nda y├╝ksek kesimlere ve Bursa merkezine, Balkan┬ág├Â├žmenleri de ova k├Âylerine ve kent/kasaba merkezlerine yerle┼čtirilerek yeni k├Ây ve mahalleler kurulmu┼čtur. (BA; C:1, 292-294) Balkan Sava┼č─▒ sonras─▒nda 81.265 ki┼či; Kurtulu┼č Sava┼č─▒ sonras─▒nda imzalanan ÔÇťm├╝badeleÔÇŁ anla┼čmas─▒ uyar─▒ncada 35 bin ki┼či Bursa ve ├ževresine yerle┼čtirilmi┼čtir. (Bursa Defteri, 2013:55-56) Cumhuriyet d├Âneminde de d─▒┼č g├Â├ž almay─▒ s├╝rd├╝ren Bursa, 1950ÔÇÖlerden itibaren, ba┼čta Bulgaristan olmak ├╝zere Balkanlardan g├Â├ž etmek zorunda kalan┬á┬á T├╝rklerin en fazla tercih ettikleri kent olmu┼čtur. 1951 y─▒l─▒nda yakla┼č─▒k 154 bin ki┼činin, 1968 y─▒l─▒nda da ┬á115 bin ki┼činin yurtd─▒┼č─▒ndan Bursa’ya g├Â├ž etti─či bilinmektedir. 1989 y─▒l─▒ndan itibaren BulgaristanÔÇÖda Todor Jivkov y├Ânetiminin bask─▒lar─▒ ve Yugoslavya’n─▒n da─č─▒l─▒m s├╝recinde Balkanlarda ya┼čanan ├žat─▒┼čmalar nedeniyle BursaÔÇÖya yeni toplu g├Â├žler ger├žekle┼čmi┼čtir. Bu s├╝re├žte de 200 bini a┼čk─▒n ki┼činin Bursa’ya yerle┼čti─či san─▒lmaktad─▒r. (BA; C:1, 294-298)

├ľte yandan kent merkezinde bir Organize Sanayi B├ÂlgesiÔÇÖnin kurulmas─▒ ve 1960ÔÇÖlar─▒n ba┼člang─▒c─▒ndan itibaren h─▒zl─▒ bir sanayile┼čme s├╝recine girilmesiyle birlikte, Bursa ├Âzellikle Do─ču, G├╝neydo─ču Anadolu ve Karadeniz b├Âlgelerinden yo─čun i├ž g├Â├ž almaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Sanayideki h─▒zl─▒ geli┼čme, 1980ÔÇÖden sonraki d├Ânemde ├Âzellikle kent merkezinde n├╝fus patlamas─▒na ve bunun sonucu olarak da ├žarp─▒k kentle┼čmeye neden olmu┼čtur. Kente yak─▒n yerle┼čimlerin ├ževresinde ba┼člang─▒├žta imara ayk─▒r─▒ olarak kurulan sanayi tesisleri, zaman i├žinde yeni sanayi b├Âlgelerinin ve bu sanayi b├Âlgeleri ├ževresinde de yeni yerle┼čim yerlerinin olu┼čmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ d├Âneminden bu yana s├╝ren d─▒┼č ve i├ž g├Â├žler sonucunda Bursa’n─▒n demografik yap─▒s─▒ kozmopolit bir nitelik kazanm─▒┼čt─▒r. 1997 y─▒l─▒ rakamlar─▒na g├Âre, il ├žap─▒nda n├╝fus do─čum yerlerine g├Âre yerliler n├╝fusun %19’unu, yurtd─▒┼č─▒ndan gelenler┬á%34’├╝n├╝,┬áDo─ču-G├╝neydo─ču k├Âkenliler┬á%13’├╝n├╝, Kafkasya k├Âkenliler┬á%18’ini, Karadenizliler┬á%9’unu, di─čerleri┬á% 7’sini olu┼čturmaktayd─▒. (BA; C:1, 299) 2013 y─▒l─▒ T├╝rkiye ─░statistik Kurumu (T├ť─░K) verilerine g├Âre, BursaÔÇÖda ya┼čayan 2.740.970 ki┼činin, 1.210.573ÔÇÖ├╝ ba┼čka bir ilin n├╝fusuna kay─▒tl─▒d─▒r ve Bursa’n─▒n T├╝rkiye’deki 80 ilin tamam─▒ndan g├Â├ž ald─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. (tuik.gov.tr, 2015)

2-BURSALILIK (KENTL─░L─░K) B─░L─░NC─░N─░N OLU┼×UMUNDA BURSASPOR’UN ROL├ť

Resmen 1 Haziran 1963 g├╝n├╝ kurulan Bursaspor T├╝rkiye’nin kent ad─▒ verilen olu┼čturulmu┼č ilk tak─▒m─▒d─▒r. Bursaspor’u di─čer kentlerin kurdu─ču tak─▒mlar izlemi┼čtir. ┬áBursaspor ayn─▒ zamanda, Trabzonspor’dan sonra Anadolu’ya ┼čampiyonlu─ču ta┼č─▒yan ikinci kul├╝p olmu┼čtur.

Profesyonel ligler kurulmadan ├Ânce BursasporÔÇÖun kurucu kul├╝plerinden Acar ─░dmanyurdu ile bir ba┼čka Bursa tak─▒m─▒ olan G├╝venspor birer kez T├╝rkiye ┼×ampiyonu olmu┼čtur. 1955 y─▒l─▒nda Acar ─░dmanyurdu, BursaÔÇÖya, futboldaki ilk T├╝rkiye ┼×ampiyonlu─čunu getirirken G├╝venspor’da, 1959 y─▒l─▒nda T├╝rkiye ┼×ampiyonlu─čunu kazanm─▒┼čt─▒r. Bu a├ž─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒ndan 2010 ┼čampiyonlu─ču asl─▒nda BursaÔÇÖn─▒n kazand─▒─č─▒ ilk T├╝rkiye ┼čampiyonlu─ču de─čildir. ├ľte yandan bir m├╝essese tak─▒m─▒ olan Merinos ise 1953 ve 1954 y─▒llar─▒nda T├╝rkiye ├╝├ž├╝nc├╝l├╝─č├╝n├╝, 1956 y─▒l─▒nda da T├╝rkiye ikincili─čini kazanm─▒┼čt─▒r. (Kaplano─člu, 2016) Bu d├Ânemde BursaÔÇÖda b├╝y├╝k bedellerle transferler yap─▒lmaya ba┼članm─▒┼č, ├Âzellikle Acar ve G├╝venspor yar─▒ profesyonel kul├╝pler durumuna gelmi┼čtir. (Tetik├Âz, 2002)

T├╝rkiyeÔÇÖde kurulan 1.Futbol Ligi be┼činci y─▒l─▒n─▒ tamamlam─▒┼č, s─▒ra bunu AnadoluÔÇÖya yaymaya gelmi┼čti. D├Ânemin Futbol Federasyonu Ba┼čkan─▒ Orhan ┼×eref Apak, 1.LigÔÇÖden d├╝┼čen ─░stanbul, Ankara ve ─░zmir tak─▒mlar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, di─čer b├╝y├╝k illerin tak─▒mlar─▒ndan olu┼čan yeni bir lig kurmay─▒ planl─▒yordu. Orhan ┼×eref Apak, bununla ilgili olarak Bursa’ya gelmi┼č, amat├Âr spor kul├╝p ba┼čkanlar─▒ ve kentin ileri gelenleriyle g├Âr├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ┬á─░lk olarak m├╝essese kul├╝b├╝ Merinos’un profesyonel yap─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č, bu ger├žekle┼čmeyince amat├Âr kul├╝plerin birle┼čerek g├╝├žl├╝ bir kent tak─▒m─▒ olu┼čturulmas─▒ ├Ânerilmi┼čtir. (Kemanka┼č, 1996:49) (Rahmetli Necati Akg├╝n asl─▒nda MerinosÔÇÖun profesyonel olmak istedi─čini, ancak di─čer kul├╝plerin m├╝essese kul├╝b├╝ olmas─▒ nedeniyle MerinosÔÇÖa g├╝venmedi─či i├žin BursasporÔÇÖun kuruldu─čunu anlat─▒r. Tetik├Âz, 2002)) Birle┼čme i├žin ilk ├Âneri Acar ─░dmanyurdu Kul├╝b├╝ne yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Ge├žmi┼či 1920ÔÇÖlere dayanan T├╝rkiye ┼×ampiyonu unvanl─▒, kentteki t├╝m kesimlerin ve ├Âzellikle de Kapal─▒├žar┼č─▒ esnaf─▒n─▒n deste─čini alan siyah beyazl─▒ Acar ─░dmanyurdu, bir d├Ânem devletin (h├╝k├╝metin) tak─▒m─▒ olarak kabul edilen sar─▒ k─▒rm─▒z─▒l─▒ Ak─▒nspor, Muradiye semtinde ya┼čayan m├╝badele g├Â├žmenlerinin tak─▒m─▒ k─▒rm─▒z─▒ lacivertli ├çelikspor, P─▒narba┼č─▒ semtinin ye┼čil beyazl─▒ tak─▒m─▒ P─▒narspor ve genelde Bulgaristan g├Â├žmenlerinin deste─čini alan Ahmetpa┼ča mahallesinin tak─▒m─▒ sar─▒ siyahl─▒ ─░stiklalspor’un y├Ânetimleri, birle┼čmeye imza koymu┼čtur. (bursaspor.org.tr, 2016)

BursasporÔÇÖu olu┼čturan kul├╝plerin ├žo─ču 1930 y─▒l─▒ndan ├Ânce kurulmu┼čtur. BursaÔÇÖda ilk futbol ve spor kul├╝b├╝ olan Turan ─░dman Yurdu 1910 y─▒l─▒nda kurulmu┼čtu. BursasporÔÇÖu olu┼čturan be┼č tak─▒mdan biri olan Acar ─░dmanyurdu ise, 1918 y─▒l─▒nda kurulan Orhaniye ─░dman Yurdu’nun devam─▒d─▒r. Orhaniye ─░dman Yurdu ile 1924 y─▒l─▒nda kurulan Sanatk├órlar Spor Kul├╝b├╝, 1934 y─▒l─▒nda birle┼čerek ├Ânce Sanatk├órlar ─░dmanyurdu, sonra da Acar ─░dmanyurdu ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. 7 Temmuz 1927 g├╝n├╝ kurulan sar─▒-k─▒rm─▒z─▒ renklere sahip ─░nki┼č├óf ─░dmanyurdu kul├╝b├╝ 1934 y─▒l─▒nda ad─▒n─▒┬áAk─▒nspor┬áolarak de─či┼čmi┼čtir. BursasporÔÇÖu kuran kul├╝plerden biri olan ├çelikspor┬áise, 1930 y─▒l─▒nda Duruspor ad─▒yla kurulmu┼č, yine 1930 y─▒l─▒ndan ├Ânce kurulan Sebat ─░dmanyurdu ile birle┼čerek, 1934 y─▒l─▒nda ├çelikspor ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. P─▒narspor ise 1946 y─▒l─▒nda kurulmu┼čtur. BursasporÔÇÖu kuran kul├╝plerin birle┼čme ve profesyonel olma tarihi olan 1963 y─▒l─▒ kul├╝b├╝n kurulu┼č tarihi olarak kabul edilmektedir. Raif Kaplano─člu’na g├Âre Bursaspor asl─▒nda y├╝z y─▒ll─▒k bir ge├žmi┼če sahiptir ve ikisi amat├Âr, biri profesyonel olmak ├╝zere ├╝├ž T├╝rkiye ┼čampiyonlu─ču elde etmi┼čtir. (Kaplano─člu, 2016)

Renklerini Bursa ovas─▒n─▒n ye┼čili ve Uluda─čÔÇÖ─▒n beyaz─▒ndan alan Bursaspor kul├╝b├╝n├╝n armas─▒ ise alt k─▒s─▒mda kul├╝b├╝n ad─▒n─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒, Uluda─čÔÇÖ─▒n resmedildi─či orta k─▒sm─▒n hemen alt─▒nda kurulu┼č y─▒l─▒ olan 1963 rakam─▒ ve en ├╝st b├Âl├╝mde de birle┼čen kul├╝plerin renklerini temsil eden be┼č y─▒ld─▒zdan olu┼čmaktad─▒r. Armada yer alan y─▒ld─▒zlardan, siyah y─▒ld─▒z Acar ─░dmanyurdu’nu, sar─▒ y─▒ld─▒z ─░stiklalspor’u, ye┼čil y─▒ld─▒z P─▒narspor’u, lacivert y─▒ld─▒z ├çelikspor’u, k─▒rm─▒z─▒ y─▒ld─▒z ise Ak─▒nspor’u temsil etmektedir. BursasporÔÇÖun kurulu┼č a┼čamas─▒nda yer alan be┼č amat├Âr kul├╝b├╝n 33 y├Âneticisi, BursasporÔÇÖun kurucu ├╝yeleri olarak kabul edilmi┼č ve ├çeliksporÔÇÖun son ba┼čkan─▒ olan Salih Kirac─▒ba┼č─▒ kurucu ├╝yelerin oylar─▒yla BursasporÔÇÖun ilk ba┼čkan─▒ olmu┼čtur. (bursaspor.org.tr, 2016)

─░lk kez 1963-64 sezonunda organize edilen T├╝rkiye 2.Ligi ─░stanbul, Ankara ve ─░zmirÔÇÖin 1.LigÔÇÖden d├╝┼čen ya da mahalli profesyonel ligin ba┼čar─▒l─▒ olan tak─▒mlardan olu┼čturulmu┼čtur.┬á Onlara, daha ├Ânce 1.LigÔÇÖde yer alan bir m├╝essese tak─▒m─▒ olan Adana Demirspor ile son T├╝rkiye Amat├Âr Futbol Birincisi Mersin ─░dmanyurdu eklenmi┼čtir. 1963-64 sezonu ile birlikte ba┼člayan 2.LigÔÇÖde ├žekilen kura sonucunda Bursaspor ilk ma├ž─▒n─▒ 21 Eyl├╝l 1963 g├╝n├╝ deplasmanda ─░zmir Demirspor ile oynam─▒┼č ve ilk resmi puan─▒n─▒, 22 Eyl├╝l 1963 g├╝n├╝ ─░zmirÔÇÖde ├ťlk├╝spor ile gols├╝z berabere kald─▒─č─▒ m├╝cadeleden, ilk galibiyetini ise sezonun ├╝├ž├╝nc├╝ haftas─▒nda ─░stanbulÔÇÖda oynad─▒─č─▒ Vefa deplasman─▒ndan alm─▒┼čt─▒r. (bursaspor.org.tr, 2016)

Bursaspor’un 2010 y─▒l─▒nda kazand─▒─č─▒ ┼čampiyonlu─ča kadar ligdeki en b├╝y├╝k ba┼čar─▒s─▒ 1979-1980 sezonunda ald─▒─č─▒ d├Ârd├╝nc├╝l├╝k olmu┼čtur. (Kemanka┼č, 1996:5) 1967 y─▒l─▒nda Birinci LigÔÇÖe ├ž─▒kan Bursaspor, 1985-1986 futbol sezonunda ilk ve tek T├╝rkiye kupas─▒n─▒ kazanm─▒┼čt─▒r. T├╝rkiye kupas─▒ finalini Bursaspor, Altay’la oynam─▒┼č ve 2-0 kazanm─▒┼čt─▒r. Bursaspor ayn─▒ sezonda tarihinde ilk kez k├╝me d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Ancak kupay─▒ kazanmas─▒ nedeniyle y├Ânetmelik sayesinde ligde kalabilmi┼čtir. (Kaplano─člu, 2016)

Ligin en eski kul├╝plerinden biri olan Bursaspor 2003-2004 sezonunda ─░kinci Lige d├╝┼čm├╝┼č, iki sezon bu ligde m├╝cadele ettikten sonra 2005-2006 sezonunda tekrar S├╝per Lige y├╝kselmi┼čtir. D├Ârt y─▒l sonra T├╝rkiye ┼čampiyonu olmu┼čtur. Bursaspor 16 May─▒s 2010 g├╝n├╝ mucizevi bir ┼čekilde ┼čampiyon olarak T├╝rk futbolunda ÔÇťAnadolu DevrimiÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lan bir ba┼čar─▒ya imza atm─▒┼čt─▒r.┬á Bu ba┼čar─▒ya daha ├Ânce ula┼čan tek Anadolu kul├╝b├╝ olan Trabzonspor son ┼čampiyonlu─čunu 1983-1984 sezonunda kazanm─▒┼č; yirmi alt─▒ y─▒l s├╝resince ├╝├ž ─░stanbul tak─▒m─▒ ┼čampiyonlu─ču kendi aras─▒nda payla┼čm─▒┼čt─▒r. (Zencirk─▒ran, 2011:15)

BursasporÔÇÖun ┼čampiyonlu─ču futbolcular ve teknik kadro kadar kentin kenetlenmesi sonucu gelen bir ba┼čar─▒d─▒r. 2009-2010 sezonunda “o sene bu sene” slogan─▒yla motive olan kent dinamikleri her anlamda bir araya gelmi┼čtir. ├ľrne─čin ─░stanbul B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi deplasman─▒na 35 bin ki┼čiyle gidilmi┼čtir. Bu T├╝rk futbol tarihine deplasman rekoru olarak girmi┼čtir. ─░stanbul deplasman─▒nda kazan─▒lan Fenerbah├že ve Be┼čikta┼č ma├žlar─▒ndan sonra binlerce taraftarlar tak─▒mlar─▒n─▒ Bursa’ya bir saat uzakl─▒ktaki Top├žular iskelesinde kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒r. Kent as─▒lan bayraklarla adeta karnaval yerine ├ževrilmi┼č, camia ┼čampiyonlu─ča inanm─▒┼č, trib├╝n ┼čovlar─▒yla i├ž sahadaki ma├žlar─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ kazan─▒lm─▒┼č, b├╝t├╝n bunlar─▒n sonucunda ┼čampiyonluk yirmi alt─▒ y─▒l aradan sonra Anadolu’ya gelmi┼čtir. 16 May─▒s g├╝n├╝ Bursa’da ve Anadolu’nun bir├žok kentinde yer yerinden oynam─▒┼čt─▒r. (Zencirk─▒ran, 2011:26-27) Bu ┼čampiyonluk sonras─▒ Bursaspor bayra─č─▒ (ki bununla ilgili mar┼č dahi bestelenmi┼čti) Bo─čaz K├Âpr├╝s├╝ne as─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kent tak─▒mlar─▒n─▒n ┼čampiyon olmas─▒ ├žok s─▒k rastlanan bir olay de─čildir. Bursaspor’un kurulu┼čunun 47.y─▒l─▒nda ┼čampiyon olmas─▒ gibi, Bursa’ya g├Âre ├žok daha k├╝├ž├╝k bir kent olan, 340 bin ki┼čilik kentin tak─▒m─▒ Leicester City ─░ngiltere Premier Liginde kurulduktan 132 y─▒l sonra 2016’da ┼čampiyonluk ipini g├Â─č├╝slemi┼čtir. (Yeti┼čmi┼čo─člu, 2016) Kent tak─▒mlar─▒n─▒n taraftarlar─▒ kentlilik bilincinin ne oldu─čunu iyi bilirler. Bursaspor taraftarlar─▒n─▒n s─▒k├ža dile getirdi─či gibi ┼čampiyon tak─▒m─▒ tutmazlar, sabredip tuttuklar─▒ tak─▒m─▒ ┼čampiyon yaparlar. Bunun i├žin bazen yar─▒m as─▒r, bazen bir as─▒rdan fazla beklemeyi g├Âze al─▒rlar.

Bursaspor kurulu┼čundan itibaren kendisini, ├╝├ž b├╝y├╝kler olarak adland─▒r─▒lan ─░stanbul tak─▒mlar─▒n─▒n kar┼č─▒s─▒nda konumland─▒rd─▒─č─▒, taraftarlar─▒n deyimiyle “Bizans’a” kar┼č─▒ Anadolu’nun sesi olarak g├Ârd├╝─č├╝ s├Âylenebilir. (Zencirk─▒ran, 2011:168) Bursaspor taraftarlar─▒ “├╝├ž b├╝y├╝k” kul├╝be a┼č─▒r─▒ derecede antipati duyar, ba┼čka kentlerde olduk├ža yayg─▒n olan ikinci tak─▒m kavram─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kar, ger├žek bir Bursasporlunun asla ba┼čka bir tak─▒m─▒ olamaz.

Kentlilik bilincine ve kente kar┼č─▒ aidiyet duygusuna sahip olmak i├žin┬áayn─▒┬ámek├ón─▒┬ápayla┼čmak yeterli de─čildir. Kentlilik bilinci i├žin┬áortak bir paydalar gerekmektedir. “Aidiyet” kentlilik bilincinin ana unsurlar─▒ndan biridir. Kendini kente ait hisseden bir kente kar┼č─▒ sorumlu davranmakta yani kentlilik bilincine ula┼čmaktad─▒r. (Keskin vd, 2015: 40) G├Â├žmenlerin do─čup, b├╝y├╝d├╝kleri topraklar─▒ unutup, yeni kentlerine al─▒┼čmalar─▒ olduk├ža zahmetli ve uzun bir s├╝re├žtir.┬á Farkl─▒ co─črafyalardan kente g├Â├žen Bursal─▒lar─▒n belki de bulu┼čtuklar─▒ tek ortak payda ise Bursaspor olmu┼čtur. Bursa’daki ba┼čka hi├ž bir aidiyetin Bursaspor kadar birle┼čtirici olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek olanakl─▒d─▒r.

Ara┼čt─▒rmac─▒ Raif Kaplano─člu Bursal─▒ olmakla, Bursasporlu olmak aras─▒ndaki ili┼čkiyi ┼č├Âyle a├ž─▒klamaktad─▒r: “BursaÔÇÖy─▒ y├Âneten yerel y├Âneticiler, ├╝lkemizin, hatta d├╝nyan─▒n d├Ârt k├Â┼česinden BursaÔÇÖya gelip yerle┼čen insanlara hem┼čerilik bilinci a┼č─▒lamak i├žin bir dizi k├╝lt├╝rel etkinlik d├╝zenliyor, onlar─▒ Bursal─▒ yapmak istiyorÔÇŽ Bence mutlaka yapmal─▒ da!.. BursaÔÇÖda k├╝lt├╝rel bir birlik olu┼čturulmak isteniyorsa e─čer, t├╝m Bursal─▒lar─▒ hem┼čerilik ba─člar─▒yla birbirine ba─člamak istiyorlarsa, ├Ânce Bursasporlu yapma gerekti─čine inan─▒yorum. Bursasporlu olmadan bir ki┼činin Bursal─▒ olmas─▒ ├žok zordur. Bug├╝n Bursa T├╝rkiye ┼×ampiyonuÔÇŽ Bursal─▒ yerel y├Âneticiler ne kadar para harcasalar da kentlilik bilincini geli┼čtirmek i├žin ne kadar ├žaba harcasa da bu kadar etkili olamaz. Y├╝zbinlerce Bursal─▒ nas─▒l ┼čampiyonluk gecesi ayn─▒ duygularla ba─č─▒rm─▒┼čt─▒ meydanlardaÔÇŽ BursaÔÇÖn─▒n marka de─čeri i├žin harcanan t├╝m emeklere kar┼č─▒n, bir avu├ž Bursasporlu sporcu ve spor adam─▒, BursaÔÇÖn─▒n marka de─čerini artt─▒rm─▒┼čt─▒r.” (Kaplano─člu, 2016)

ÔÇťBursasporluyumÔÇŁ denildi─činde ba┼čka toplumsal sembollere ve s├Âylemlere gerek kalm─▒yor, kentlili─či, kentsel ve k├╝lt├╝rel aidiyet s├Âylenmi┼č olunuyor. (Do─čan, 2010: 74)

Kent, onu olu┼čturan fiziksel, sosyal ve ekonomik de─čerlerin fiziksel mek├óndaki anlat─▒m arac─▒d─▒r. Kentlilik; bireylerin kentte ya┼čaman─▒n gerektirdi─či ko┼čul ve normlar─▒ anlam─▒┼č, ├Âz├╝msemi┼č ve benimsemi┼č olmalar─▒ demektir. Kentlilik bilinciyse, kentte ya┼čayan bireylerin kente ├Âzg├╝ tutum ve davran─▒┼člar sergilemeleri, birer kentli birey olduklar─▒n─▒n fark─▒nda olmalar─▒ ve buna uygun davranmalar─▒ anlam─▒na gelmektedir. Kentlilik bilincinin olu┼čabilmesi i├žin, bireylerin ya┼čad─▒klar─▒ kent ile anlaml─▒, g├╝├žl├╝ ve s├╝rd├╝r├╝lebilir ba─člar kurabilmeleri ve kendilerini ya┼čad─▒klar─▒ kentin bir par├žas─▒ gibi hissetmeleri gerekmektedir. Kente kar┼č─▒ aidiyet duygusunu hissetmek, kenti sahiplenip, korumak, kentlilik bilincinin olu┼čumu i├žin gerekli olan unsurlar─▒n ba┼č─▒nda gelmektedir.┬á (Banger, 2010)

BursaÔÇÖda Kentlilik Bilinci Ara┼čt─▒rmas─▒‘ndan elde edilen bulgulara g├Âre kentlilik tan─▒m─▒ a├ž─▒s─▒ndan ÔÇťkendini Bursal─▒ hissetmekÔÇŁ, ÔÇťevin sahibi gibi g├ÂrmekÔÇŁ ├Ânemli fakt├Ârler olarak ├Âne ├ž─▒kmaktad─▒r. Kentlili─čin bir yerde do─čmu┼č olmaktan daha ├žok, kendini bir yere ait hissetmekle a├ž─▒klanmas─▒, kentlili─čin sonradan, bireysel ├žabayla kazan─▒laca─č─▒ bilincinin olu┼čmas─▒ n├╝fusunun neredeyse yar─▒s─▒ ba┼čka yere kay─▒tl─▒ olan Bursa a├ž─▒s─▒ndan son derece ├Ânemlidir. (Keskin vd, 2015: 40) Bursaspor’un trib├╝nlerinde de kentin heterojen yap─▒s─▒n─▒ g├Âzlemlemek olanakl─▒d─▒r. Bursaspor’un ├╝nl├╝ taraftar grubu Teksas’─▒n trib├╝n liderlerinden Selim Kurtulan ─░stanbul, Teksas Taraftarlar Derne─či Ba┼čkan─▒ Mehmet G├╝zels├Âz ise Diyarbak─▒r do─čumludur. Aileleri Bursa’ya yerle┼čtikten sonra k├╝├ž├╝k ya┼čta trib├╝nlerde yer almaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. Mehmet G├╝zels├Âz kendisiyle yap─▒lan bir s├Âyle┼čide ┼čehir milliyet├žisi olduklar─▒n─▒ ve ortak paydalar─▒n─▒n Bursa ve Bursaspor oldu─čunu ifade etmi┼čtir. (Zencirk─▒ran, 2011:392-397)

Kentlilik bilinci kentte ya┼čayanlar─▒n birbirini fark etmesi, anlamas─▒, farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ ├že┼čitlilik olarak alg─▒lamas─▒ ve bu ├že┼čitlilik ve renk harmonisinden kent k├╝lt├╝r├╝-kentlilik ad─▒na ortakl─▒klar ├ž─▒karma ├žabalar─▒n─▒n b├╝t├╝n├╝d├╝r. (Kentle┼čme ┼×uras─▒,2009:22)

Kentlilerin ya┼čad─▒klar─▒ yere aidiyet hissi ile ba─članmalar─▒ ve oray─▒ sahiplenmelerini de beraberinde getirmektedir. G├╝n├╝m├╝zde Bursaspor’u tutmak, Bursal─▒lar taraf─▒ndan Bursa’y─▒ sevmekle ve ona sahip ├ž─▒kmakla e┼čde─čer kabul edilen bir olgudur. Ba┼čta Bursaspor olmak ├╝zere Anadolu kul├╝plerinin taraftar─▒ tak─▒mlar─▒n─▒n hakk─▒n─▒ savunmay─▒, kenti savunma anlam─▒na gelen “┼čehr-i m├╝dafaa” olarak adland─▒rm─▒┼čt─▒r. Anadolu tak─▒mlar─▒ zaman zaman yapt─▒klar─▒ b├╝y├╝k y├╝r├╝y├╝┼člerle tak─▒mlar─▒n─▒n u─črad─▒klar─▒ haks─▒zl─▒klar─▒ protesto etmektedir. ├ľrne─čin Bursaspor taraftarlar─▒ 15 Mart 2013 g├╝n├╝ yap─▒lan b├╝y├╝k y├╝r├╝y├╝┼č sonras─▒nda Futbol Federasyonunun Bursa Temsilcili─či’ne siyah ├želenk b─▒rak─▒larak Bursaspor ├╝zerinde oynanan oyunlar─▒ protesto etmi┼člerdir. Dolay─▒s─▒yla Bursasporlu olmak, Bursal─▒ olman─▒n ve kenti savunman─▒n kriterlerinden biri olarak kabul edilmektedir. B├Âylece Bursaspor taraftar─▒ yaln─▒zca Bursaspor’un de─čil, kentin de bir par├žas─▒ oldu─čunu hissetmektedir. Bursaspor trib├╝nlerinin merkezi say─▒lan farkl─▒ etnisite ve siyasi g├Âr├╝┼člerden insanlar─▒n yer ald─▒─č─▒ Teksas grubunun felsefesinin temelini “her ┼čey Bursa i├žin ve anti ─░stanbul” d├╝┼č├╝ncesi olu┼čturmaktad─▒r. Bursa ad─▒n─▒n oldu─ču her platformda kentin her t├╝rl├╝ de─čerininin yan─▒nda yer almay─▒ esas almaktad─▒rlar. (Zencirk─▒ran, 2011: 404)

─░smail Do─čan Bursaspor taraftarl─▒─č─▒n─▒ bir renk, bir kent, bir co─črafya, bir tarih ve bir inan├ž taraftarl─▒─č─▒ olarak de─čerlendirmekte ve Bursal─▒lar─▒n ├Âzelliklerini ┼č├Âyle anlatmaktad─▒r. “Ba┼čarma duygusu y├╝ksektir; mensubiyetlerine, kentli aidiyetlerine ├Ânemle vurgu yapan; kent ayr─▒cal─▒─č─▒n─▒ ├╝reten co─črafyan─▒n bah┼četti─či do─čal renklere tutkun insanlard─▒r. Onun i├žin ye┼čili, onun i├žin beyaz─▒ severler. O nedenle Bursa onlar─▒n her t├╝rl├╝ sosyal kimli─činin ├Ân├╝nde yer al─▒r. Bursaspor onlar i├žin Bursa’n─▒n, ├žok sevdikleri kentin b├╝y├╝k bir de─čeridir. Bursal─▒lar i┼čte bu nedenle Bursasporludurlar. Bu y├╝zden ┼čampiyonluk onlar i├žin ara├žt─▒r. “├ľyle mutluyuz ki bu sene ┼čampiyonlu─čun can─▒ cehenneme” ya da “kupalara tapsayd─▒k Bursasporlu olmazd─▒k” diyebilmektedirler.” (Do─čan, 2010: 14)

BursaÔÇÖyla b├╝t├╝nle┼čmi┼č Bursaspor’u kentin ortak de─čerlerinden biri olarak g├Ârmek olanakl─▒d─▒r. Ayn─▒ zamanda Bursaspor kentin en b├╝y├╝k moral de─čerlerinden biridir. Bursaspor’un galip geldi─či haftalarda sanayi ├╝retiminde art─▒┼č oldu─ču bile ├Âne s├╝r├╝lmektedir.

G├╝n├╝m├╝zde kentleri D├╝nyaÔÇÖya tan─▒tman─▒n en ├Ânemli yollar─▒ndan biri de futboldur. Parma, Roma gibi geli┼čmi┼č, tarihi ve do─čal zenginliklere sahip kentler futbol tak─▒mlar─▒yla tan─▒nmaktad─▒r. Futbol tak─▒mlar─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒ b├╝y├╝k bir tan─▒t─▒m olana─č─▒ sa─člamakta ve do─čal olarak kentlere olan ilgiyi de artt─▒rmaktad─▒r. (Do─čan, 2004: 149) Bursa kentinin de en b├╝y├╝k markas─▒ ku┼čkusuz Bursaspor’dur. Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediye Ba┼čkan─▒ Recep Altepe kendisiyle yap─▒lan bir r├Âportajda BursasporÔÇÖla ilgili olarak ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čtir: ÔÇťBursaspor’la ilk defa bu kadar yak─▒ndan ilgilenen belediye ba┼čkan─▒ biziz. Ni├žin? ├ç├╝nk├╝ bu ┼čehrin ismini ├Âne ├ž─▒karmak ├žok ├Ânemli. Biz, buna ├žok ├Ânem veriyoruz. Bu ┼čehrin m├╝mtaz bir kul├╝b├╝ var: Bursaspor! Ona sahip ├ž─▒kmak gerekir, destek olmak gerekir. ┼×ehrin ad─▒n─▒ bu yoldan kolayl─▒kla duyuruyorsunuz. ├ç├╝nk├╝ bu ┼čehrin bir markas─▒. Marka ┼čehir dedi─čimiz, b├Âylesi markalar─▒yla oluyor. Ba┼čka t├╝rl├╝ olmaz.ÔÇŁ (Tonak, 2013:8-9)

3-YEREL MEDYA VE BURSASPOR ─░L─░┼×K─░S─░

Bursaspor’un Bursa kent ya┼čam─▒nda bu denli ├Ân planda olmas─▒nda Anadolu’nun di─čer kentlerine g├Âre son derece g├╝├žl├╝ olan yerel medyan─▒n b├╝y├╝k rol oynad─▒─č─▒ kabul edilmektedir. K├Âkl├╝ bir ge├žmi┼če sahip olan Bursa bas─▒n─▒n Osmanl─▒ d├Âneminde ─░stanbul ve Rumeli’nin biraz gerisinde, Anadolu’nun ise bir hayli ├Ân├╝nde oldu─ču kabul edilmektedir. Osmanl─▒ s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde yay─▒mlanan ilk T├╝rk├že gazete, birinci say─▒s─▒ 11 Kas─▒m 1831 g├╝n├╝ yay─▒mlanan Takvim-i Vekayi’dir. 1867 y─▒l─▒nda ├ž─▒kar─▒lan Te┼čkilat─▒ Vilayet reformu ile Anadolu eyaleti aralar─▒nda merkez sanca─č─▒ Bursa olan Hud├óvendigar Vilayeti bulundu─ču d├Ârt vilayete b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝r. Ard─▒ndan her vilayette bir matbaa a├ž─▒lmas─▒ ve gazete ├ž─▒kar─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. 1868 y─▒l─▒nda Bursa matbaa kurulmu┼č ve yakla┼č─▒k bir y─▒l sonra Vali Hac─▒ ─░zzet Pa┼ča d├Âneminde 8 ┼×ubat 1869 Cumartesi g├╝n├╝ vilayetin resmi yay─▒n organ─▒ olan Hud├óvendigar adl─▒ gazete yay─▒nlanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bursa bas─▒n─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒ Hud├óvendigar gazetesine dayanmaktad─▒r. (├ťsk├╝dari, 1972:119-124)

Cumhuriyet d├Âneminde de ├Ânemini koruyan Bursa bas─▒n─▒ as─▒l ├Ânemli hamlesini 1974 y─▒l─▒nda yapm─▒┼čt─▒r. 11 Eyl├╝l 1974 g├╝n├╝ Bursa ofset tekni─čiyle ve baz─▒ sayfalar─▒ renkli olarak bas─▒lan bir gazeteye sahip olmu┼čtur. Yerel giri┼čim ve ─░stanbul’da G├╝nayd─▒n gazetesini ├ž─▒karan Web Ofset ortakl─▒─č─▒yla 1950’den bu yana yerel bas─▒n─▒n lideri olan Hakimiyet gazetesi Bursa Hakimiyet ad─▒yla yay─▒mlanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ofset tekni─čiyle bas─▒lan bu gazete spor alan─▒nda da ilklere imza atm─▒┼č, ilk kez yurtd─▒┼č─▒na muhabir g├Ândermi┼čtir. Bursaspor’un ilk b├╝y├╝k yurtd─▒┼č─▒ ba┼čar─▒s─▒ olan Avrupa Kupa Galipleri Kupas─▒nda ─░rlanda’n─▒n Fin Harps tak─▒m─▒n─▒ eleyerek tur atlam─▒┼č ve bu zafer Bursa Hakimiyet geni┼č bir bi├žimde yer al─▒rken, ─░stanbul bas─▒n─▒nda yer bulamam─▒┼čt─▒r. (Akk─▒l─▒├ž, 2006: 43)

Y├╝ksek tirajlara ula┼čan Bursa Hakimiyet Gazetesi on y─▒l boyunca rakipsiz kalm─▒┼čt─▒r. 1983 y─▒l─▒nda yay─▒n hayat─▒na ba┼člayan ve ofset tekni─čiyle bas─▒lan Hakimiyet Gazetesi Bursa yerel bas─▒n─▒na hareket ve rekabet getirmi┼čtir. Bu gazeteleri 1986’da kurulan Uluda─č ve 1987’de kurulan Olay gazeteleri izlemi┼čtir. (Akk─▒l─▒├ž, 2006:43) Yerel bas─▒ndaki rekabet Bursaspor’u da derinden etkilemekteydi, zira bir medya grubunun destekledi─či kul├╝p y├Ânetimini, di─čer medya grubu k─▒yas─▒ya ele┼čtirebiliyordu. (Zencirk─▒ran, 2011:166) ├ľte yandan bu gazeteler Bursaspor’un ├╝zerinde Anadolu’nun ba┼čka hi├žbir tak─▒m─▒nda g├Âr├╝lmedi─či kadar bask─▒da yarat─▒yordu. D├Ârt ofset gazete aras─▒ndaki rekabet ve reklam pastas─▒ndan pay alma sava┼č─▒na ─░stanbul’un ulusal gazeteleri b├╝ro a├ž─▒p, ├Âzel ekler ├ž─▒kararak dahil olmu┼čtur. Bursa bas─▒n─▒n─▒n g├╝├žlenmesinde spor sayfalar─▒n─▒n da b├╝y├╝k katk─▒s─▒ oldu─ču kabul edilmektedir. ─░stanbul gazetelerinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ Bursa eklerinde de en geni┼č yeri, yerel haberlerin yan─▒ s─▒ra Bursaspor’un ald─▒─č─▒ bilinmektedir.

1990’lar─▒n g├╝n├╝m├╝ze dek Bursa’n─▒n g├╝├žl├╝ gazetelerine say─▒s─▒ ona yakla┼čan yeni gazeteler eklenmi┼č, yaz─▒l─▒ bas─▒na Olay TV, AS TV ve Line TV gibi televizyon kanallar─▒ ve say─▒s─▒ yirmiyi ge├žen radyo istasyonlar─▒ eklenerek Bursa medyas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. ├ľzellikle BursaÔÇÖya y├Ânelik yay─▒n yapan televizyon kanallar─▒ndaki spor haberlerinde Bursaspor ana g├╝ndemi olu┼čtururken, Bursaspor’un konu┼čuldu─ču spor programlar─▒ geni┼č bir bi├žimde yer bulmu┼čtur. ├ťstelik son y─▒llarda Bursaspor da kendi medyas─▒na sahip olmu┼č, televizyonu, dergisi ve internet sitesiyle kendi ileti┼čimini yapmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Bas─▒nda Bursa-─░stanbul ├žeki┼čmesi en ├žok spor haberlerinde ya┼čanm─▒┼čt─▒r. ─░stanbul bas─▒n─▒ Bursaspor’a neredeyse hi├ž yer vermezken, Bursa bas─▒n─▒ Bursaspor’a olduk├ža geni┼č bir ┼čekilde yer vermi┼čtir. ─░stanbul bas─▒n─▒n─▒n spor haberlerini ve ma├žlar─▒ verirken ├╝├ž b├╝y├╝kler d─▒┼č─▒ndaki tak─▒mlara y├Ânelik ayr─▒mc─▒ tavr─▒n─▒n da Bursasporluluk kimli─činin olu┼čumunda ├Ânemli bir role sahip oldu─ču kabul edilmektedir. (Zencirk─▒ran, 2011:168-169)

Bursa bas─▒n─▒ son k─▒rk y─▒lda ofset bask─▒l─▒ gazeteler, televizyonlar ve radyolarla b├╝y├╝k bir de─či┼čim ya┼čayarak ─░stanbul medyas─▒yla en az─▒ndan b├Âlgesel olarak yar─▒┼čabilecek noktaya gelmi┼čtir. 1974 y─▒l─▒nda Bursa Hakimiyet ile ba┼člayan sonra Hakimiyet (Bursa Haber), Uluda─č ve OlayÔÇÖla devam eden modernle┼čme ve yap─▒sal de─či┼čim sonucunda uzmanla┼čma ├Ân plana ├ž─▒karken spor ve magazin gazetecili─či ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r. (Akk─▒l─▒├ž, 2006: 43) Bursa bas─▒n─▒ hem ─░stanbul’a yak─▒nl─▒─č─▒ hem de yap─▒lan b├╝y├╝k yat─▒r─▒mlar nedeniyle “K├╝├ž├╝k Bab-─▒ Ali” olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. (Zencirk─▒ran, 2011:281)

BursaÔÇÖda Kentlilik Bilinci Ara┼čt─▒rmas─▒’na g├Âre Bursa’ya gelen g├Â├žmenler aras─▒nda ya┼čad─▒klar─▒ kentle ilgilendikleri ve duyarl─▒ olduklar─▒n─▒n ├Âl├ž├╝tlerinden biri olan yerel bas─▒n─▒ takip oran─▒ y├╝ksek ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Zira duyarl─▒l─▒k, kentli olman─▒n vazge├žilmez bir unsuru olarak kabul edilmektedir. (Keskin vd, 2015: 40)

Bursaspor’un yerel bas─▒n─▒n tirajlar─▒na do─črudan etki etti─či, halk─▒ gazete almaya te┼čvik etti─či ve yerel bas─▒n─▒ besleyen unsurlar─▒n ba┼č─▒nda geldi─či kabul edilmektedir. Bu nedenle Bursasporla, Bursa yerel medyas─▒n─▒n ├žok yak─▒n ili┼čkisi bulundu─ču ve Bursapor’un geli┼čiminde yerel bas─▒n─▒n b├╝y├╝k katk─▒s─▒ oldu─ču kabul edilmektedir. (Zencirk─▒ran, 2011:282) 2010 y─▒l─▒nda gelen mucizevi ┼čampiyonlukta da Bursa yerel medyas─▒n─▒n b├╝y├╝k destek verdi─či ve kentte yarat─▒lan sinerjide b├╝y├╝k rol├╝ oldu─ču bilinmektedir.

SONUÇ

├çok k├Âkl├╝ ve g├╝├žl├╝ bir futbol gelene─čine sahip olan Bursa profesyonel ligler kurulmadan ├Ânce iki kez T├╝rkiye ┼čampiyonlu─ču ya┼čam─▒┼č, futbolla her zaman i├ž i├že olmu┼č bir spor kentidir. 1963 y─▒l─▒nda kurulan Bursaspor ayn─▒ zamanda T├╝rkiye’nin ilk kent tak─▒m─▒ olarak tarihe ge├žmi┼čtir. Bursaspor, kentin demografik da─č─▒l─▒m─▒na uygun bir ┼čekilde be┼č farkl─▒ toplumsal kesimi temsil eden kul├╝b├╝n birle┼čmesiyle kurulmu┼čtur. B├Âylece kozmopolit bir karaktere sahip olan kentin t├╝m renkleri kendisini Bursasporlu olarak g├Ârebilmi┼čtir. T├╝rkiye’nin 80 kentinden de g├Â├ž alan Bursa’n─▒n demografik yans─▒mas─▒n─▒ Bursaspor trib├╝nlerinde de g├Ârmek olanakl─▒d─▒r. ├ťnl├╝ taraftar gruplar─▒ndan Teksas’─▒n liderlerinden biri ─░stanbul, di─čeri Diyarbak─▒r do─čumludur. Trib├╝n liderleri de ortak paydalar─▒n─▒n Bursa ve Bursaspor oldu─čunu ifade etmektedir. Bursaspor’un ma├žlar─▒nda etnik, dini, s─▒n─▒fsal ya da siyasal farkl─▒l─▒klar ortadan kalkmaktad─▒r, ister holding patronu olsun, isterse taraftar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunu olu┼čturan garajalt─▒ndan bir i┼č├ži, herkes art─▒k ayn─▒ heyecan─▒ ta┼č─▒yan birer “taraftar”olarak trib├╝ndeki yerini almaktad─▒r.

Bursaspor, 2010 y─▒l─▒nda T├╝rkiye Ligi ┼čampiyonu olarak Trabzonspor’un ard─▒ndan ┼čampiyonlu─ču Anadolu’ya ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Bu ┼čampiyonlukta teknik kadro ve oyuncular─▒n ba┼čar─▒s─▒ kadar kentin kenetlenmesi ve onbinlerce ki┼čiyle deplasmanlara gidilmesi b├╝y├╝k rol oynam─▒┼čt─▒r. Futbolda ─░stanbul hegemonyas─▒n─▒n y─▒k─▒ld─▒─č─▒, “Anadolu’dan ┼čampiyon ├ž─▒kmaz ezberinin bozuldu─ču”, Anadolu ate┼činin T├╝rk futbolunu ayd─▒nlatt─▒─č─▒ tertemiz bir ┼čampiyonluk elde etmi┼čtir Bursaspor. D├╝nya ├žap─▒nda yank─▒ uyand─▒ran bu ba┼čar─▒ Bursa’n─▒n tan─▒t─▒m─▒na da ola─čan├╝st├╝ katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Ku┼čkusuz kentin en b├╝y├╝k markas─▒ ve moral de─čeri Bursaspor’dur. Ve unutulmamal─▒d─▒r ki “futbol asla sadece futbol de─čildir”. Pek ├žok i┼člevi olan futbol g├╝ndelik ya┼čam─▒m─▒z─▒n vazge├žilmezlerinden biridir. Bursaspor’un galip geldi─či haftalarda sanayi ├╝retiminde art─▒┼č oldu─ču bile ├Âne s├╝r├╝lmektedir. Bu durum bile Bursaspor’un Bursal─▒lar─▒n g├╝ndelik ya┼čamlar─▒nda ne denli ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒n kan─▒t─▒d─▒r.

Bursaspor’un kent ya┼čam─▒nda bu denli ├Ân planda olmas─▒n─▒ ise son derece g├╝├žl├╝ olan ve “K├╝├ž├╝k Bab-─▒ Ali” olarak adland─▒r─▒lan yerel bas─▒n sa─člam─▒┼čt─▒r. Futbol kenti Bursa’n─▒n yerel bas─▒n─▒ Anadolu’nun bir ba┼čka kentinde g├Âr├╝lmedi─či kadar destek sa─člad─▒─č─▒ gibi, teknik kadro, oyuncular ve y├Ânetim ├╝zerinde de en az ate┼čli taraftar─▒ kadar b├╝y├╝k bir bask─▒ olu┼čturmaktad─▒r.

Bursa’da ya┼čayanlar do─čduklar─▒ ya da doyduklar─▒ yeri, yani Bursa’y─▒, kendi kentleri olarak g├Ârmedik├že bir kentlilik bilincinden s├Âz etmek m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r.┬á Farkl─▒ co─črafyalardan gelerek Bursa’y─▒ yurt edinen g├Â├žmenlerin kendilerini “Bursal─▒” hissetmeleri son derece ├Ânemlidir. Bana g├Âre Bursa gibi kozmopolit bir kentte kentlilik bilinci yaratman─▒n ba┼čl─▒ca yollar─▒ndan biri kentte ya┼čayanlar─▒n Bursasporlu olmalar─▒n─▒ sa─člamaktan ge├žmektedir. Zira bu a┼čama Bursal─▒ olman─▒n ve kente aidiyet duygusuyla ba─članman─▒n ilk ad─▒m─▒ olarak de─čerlendirilmelidir. Bu konuda kentin ve Bursaspor’un y├Âneticilerine b├╝y├╝k g├Ârev d├╝┼čmektedir. ├ľzellikle ilk├Â─čretim ├ža─č─▒ndaki ├žocuklara y├Ânelik d├╝zenli halkla ili┼čkiler faaliyetleri ve kampanyalar y├╝r├╝t├╝lmeli, gen├ž ku┼ča─č─▒n Bursaspor’u benimsemesi i├žin ├žaba harcanmal─▒d─▒r. Bursasporla ├žok yak─▒n ili┼čki i├žinde oldu─ču bilinen Bursa yerel medyas─▒n─▒n da bu konuyu g├╝ndemde tutmas─▒ gerekmektedir.

KAYNAKÇA

ÔÇó AKKILI├ç, Y─▒lmaz (2006) Bursa Bas─▒n Tarihi ├ťzerine Bir Deneme, Bursa Defteri, Say─▒:26, s.36-43.
ÔÇó BANGER, G├╝rcan (2010) “Kentlilik Bilinci” http://www.duyguguncesi.net/?p=2523 (Eri┼čim Tarihi: 25.03.2016)
ÔÇó BURSA DEFTER─░ (2013) M├╝badele ve BursaÔÇÖya Etkileri, Bursa Defteri, Say─▒:39-40, s.53-57.
ÔÇó DO─×AN, ─░smail (2010) ┼×ark─▒lar─▒n ├ça─č─▒rd─▒─č─▒ ┼×ampiyon: Bursaspor, Ankara: ─░maj Yay─▒nevi.
ÔÇó DO─×AN, ─░smail (2004) Eyl├╝l ve Bursa, ─░stanbul: Genda┼č K├╝lt├╝r.
ÔÇó KAPLANO─×LU, Raif (2015) “Bursasporlu Olman─▒n Ayr─▒cal─▒─č─▒”
ÔÇó http://bursa1.haberyazilimi.org/makale/bursasporlu-olmanin-ayricaligi-134.html (Eri┼čim Tarihi: 10.03.2016)
ÔÇó KEMANKA┼×, ─░smail (1996) D├╝nden Bug├╝ne Bursaspor, Bursa: Bursaspor Yay─▒nlar─▒.
ÔÇó KENTLE┼×ME ┼×URASI (2009) Kentlilik Bilinci K├╝lt├╝r ve E─čitim Komisyonu Raporu,
ÔÇó Ankara: T.C. Bay─▒nd─▒rl─▒k ve ─░sk├ón Bakanl─▒─č─▒.
ÔÇó KESK─░N, Enes Battal, SA─×OCAK, Mehtap ve ARSLAN, T├╝lin Vural (2015) Kentlilik Bilinci ├çal─▒┼čmalar─▒ ─░├žin Bir Model ├ľnerisi: BursaÔÇÖda Kentlilik Bilinci Ara┼čt─▒rmas─▒ Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, Cilt: 11, Say─▒: 1, s.21-43.
ÔÇó TET─░K├ľZ, ├ľzg├╝r (2002) ÔÇťNecati Akg├╝n R├Âportaj─▒ÔÇŁ http://www.bursaspor.net/sayfa.asp?ContentID=Roportajlar&id=%7BB022C411-2055-4212-B42D-4F1BD0885622%7D (Eri┼čim Tarihi: 14.08.2016)
ÔÇó TONAK, Hac─▒ (2013) B├╝y├╝k┼čehir Belediye Ba┼čkan─▒ Recep Altepe ile Bursa’n─▒n On Y─▒l─▒ ├ťzerine, Bursa Defteri, Say─▒:39-40, s.6-35.
ÔÇó ├ťSK├ťDAR─░, Faruk (1972) Eski Bursa’dan Notlar, Ankara:Bursa Ticaret ve Sanayi Odas─▒ Yay─▒n─▒.
ÔÇó YET─░┼×M─░┼×O─×LU, Serkan (2016) “Tarih yazan Timsahlar ve Mavi Tilkiler” http://www.bursa.com/makale/tarih-yazan-timsahlar-ve-mavi-tilkiler-1330/ (Eri┼čim Tarihi: 15.05.2016)
ÔÇó ZENC─░RKIRAN, Memet (2011) Be┼činci ┼×ampiyon Bursaspor, ─░stanbul: ─░leti┼čim Yay─▒nlar─▒.
ÔÇó http://www.bursaspor.org.tr/bs/tarih/anasayfa/ (Eri┼čim Tarihi: 25.03.2016)
ÔÇó http://www.tuik.gov.tr/ilGostergeleri/iller/BURSA.pdf (Eri┼čim Tarihi: 20.03.2016)

 

D─░PNOT

[1] Kastamonu ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi | [email protected]

Toplam Okuma: 339 , Bug├╝n: 7 

Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN

Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN

1971 Bursa-Gemlik do─čumlu, Bursa Erkek Lisesi mezunu. Lisans e─čitimini ─░stanbul ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝nde tamamlad─▒. Marmara ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Radyo-TV-Sinema anabilim dal─▒nda y├╝ksek lisans yapt─▒. ─░stanbul ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Radyo-TV-Sinema anabilim dal─▒nda 2010 y─▒l─▒nda tamamlad─▒─č─▒ doktoradan sonra, 2019 y─▒l─▒nda ÔÇťGazetecilik ve Medya ├çal─▒┼čmalar─▒ÔÇŁ ana bilim dal─▒nda do├žent oldu. 2011 y─▒l─▒ndan beri ├Â─čretim ├╝yesi olarak g├Ârev yap─▒yor. ─░lk g├Ârev yeri Batman ├ťniversitesi'nde G├╝neydo─ču Anadolu'nun sinema-televizyon alan─▒nda e─čitim veren ilk b├Âl├╝m├╝n├╝ kurdu. ─░ki y─▒l kald─▒─č─▒ BatmanÔÇÖda neolitik d├Âneme ait kaya resimleri ke┼čfetti. 2013 y─▒l─▒nda ge├žti─či Kastamonu ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Radyo-TV-Sinema B├Âl├╝m├╝n├╝n kurucu b├Âl├╝m ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapt─▒. Halen ├Â─čretim ├╝yesi. Kastamonu'da ilk kez film festivalleri d├╝zenledi. Gezici Film Festivalinin Kastamonu aya─č─▒n─▒ yedi y─▒ld─▒r kurdu─ču ├Â─črenci toplulu─čuyla birlikte ger├žekle┼čtiriyor. Antalya Alt─▒n Portakal Film Festivalinde 2019 y─▒l─▒nda ilk kez d├╝zenlenen Sinema OkuluÔÇÖnun direkt├Âr├╝. Yay─▒mlanm─▒┼č 3 kitab─▒, 7 kitap b├Âl├╝m├╝, 8 makalesi, 17 bildirisi bulunmaktad─▒r. Kendisini ÔÇťBursaspor kongre ├╝yesi ve Bursa a┼č─▒─č─▒ÔÇŁ olarak tan─▒ml─▒yor. E-posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

20 ┼×ubat 2021, Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine i├žin yorumlar kapal─▒
Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

20 ┼×ubat 2021, Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

20 ┼×ubat 2021, Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

20 ┼×ubat 2021, ├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun i├žin yorumlar kapal─▒
Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

20 ┼×ubat 2021, Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

20 ┼×ubat 2021, Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Milis Yarbay Osman A─ča

Milis Yarbay Osman A─ča

20 ┼×ubat 2021, Milis Yarbay Osman A─ča i├žin yorumlar kapal─▒
Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

20 ┼×ubat 2021, Kud├╝s, Ey Kud├╝s! i├žin yorumlar kapal─▒
Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

20 ┼×ubat 2021, Alt─▒parmak-Muradiye-├çekirge Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

20 ┼×ubat 2021, Bir T├╝rk├╝n├╝n Hik├óyesi: Nem Alacak Felek Benim i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

16 ┼×ubat 2021, ─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri i├žin yorumlar kapal─▒
TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in  K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

14 ┼×ubat 2021, TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

14 ┼×ubat 2021, Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

12 ┼×ubat 2021, BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

12 ┼×ubat 2021, Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

31 Ocak 2021, Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri i├žin yorumlar kapal─▒
Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

31 Ocak 2021, Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░ i├žin yorumlar kapal─▒
I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

28 Ocak 2021, I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar