Alper CAN
Alper  CAN
Bursal─▒ hekim Asklepiades ├╝zerine bir inceleme
  • 26 Mart 2018 Pazartesi
  • +
  • -

ÔÇťAsklepiades kendi d├Ânemindeki t─▒bbi tedavi
anlay─▒┼č─▒nda b├╝y├╝k de─či┼čiklikler yapt─▒ÔÇŁ
(Celsus, De Medicina, 0.pr)

  • Alper CAN /┬á

Giri┼č

─░nsanlar─▒n yerle┼čik d├Âneme ge├žmelerinden beri kentler medeniyet ve k├╝lt├╝r├╝n geli┼čip serpildi─či mekanlar olmu┼člard─▒r. Zaman i├žinde baz─▒ kentler di─čerleri aras─▒nda ├Âne ├ž─▒km─▒┼č, sivrilerek cazibe merkezi haline gelmi┼č, bilim, sanat ve k├╝lt├╝r insanlar─▒n─▒ kendine ├žekmi┼čtir. Ephesos, Pergamon, Antiokheia, Aleksandreia, Atina ve Roma b├Âyle kentlere ├Ârnek verilebilir.

Hisar i├žinde kurulmu┼č olan Bursa kenti yukar─▒da an─▒lan kentlere g├Âre daha gen├ž bir kenttir. M.├ľ. 2. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda kurulmu┼č, i├žinde yer ald─▒─č─▒ krall─▒─č─▒n siyasi ├Ânemine paralel olarak antik ├ža─č boyunca m├╝tevazi bir konumda kalm─▒┼čt─▒r. ─░stanbulÔÇÖun ancak M.S. 330ÔÇÖdan sonra ├Ânemli bir kent haline gelmesi de bunda etkindir. BursaÔÇÖdan yeti┼čen ├Ânemli ki┼čiler aras─▒nda hatip Dion Khrysostomos ve hekim Asklepiades bulunur. Bu ├žal─▒┼čmada hekim AsklepiadesÔÇÖin hayat─▒ ve eserleri incelenecek, antik ve ├ža─čda┼č kaynaklarda Bursa kentinin antik ├ža─čdaki durumuna ili┼čkin ipu├žlar─▒ aranacakt─▒r.

AsklepiadesÔÇÖin Hayat─▒ ve Eserleri

M.├ľ. 124 y─▒l─▒nda Kios (=Prusa ad Mare)ÔÇÖta do─čdu. Gen├žli─činde pek ├žok seyahat yapt─▒. Hellespontos ├ževresindeki kentleri ve PergamonÔÇÖu ziyaret etti(1). ─░skenderiyeÔÇÖde hekim ErasistratosÔÇÖun okulunda e─čitim g├Ârd├╝. Ayr─▒ca AtinaÔÇÖda SidonÔÇÖlu ZenoÔÇÖnun ba┼čkanl─▒─č─▒ d├Âneminde Epikuros├žu okula devam etti. Do─ča bilimlerine ve t─▒bba merakl─▒ olan Pontos kral─▒ Mithradates VIÔÇÖn─▒n PontosÔÇÖa gelmesi y├Ân├╝ndeki ├Ânerisini geri ├ževirdi. Bunun yerine, yakla┼č─▒k 30 ya┼č─▒ndayken, B├╝y├╝k Pompeius d├Âneminde RomaÔÇÖya geldi ve kendi klini─čini kurarak ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒.

Ya┼čl─▒ PliniusÔÇÖa g├Âre RomaÔÇÖya geldi─činde ├Ânce hatip olarak ├žal─▒┼čmak istemi┼č, ancak bu i┼čte yeterli para kazanamay─▒nca hekimli─če geri d├Ânm├╝┼čt├╝r(2). Ayn─▒ kaynak AsklepiadesÔÇÖin RomaÔÇÖda b├╝y├╝k ├╝n kazand─▒─č─▒n─▒ aktar─▒r. G├Âm├╝lmeye g├Ât├╝r├╝len bir ki┼čiyi diriltti─či s├Âylenir. O denli kendine g├╝veni artm─▒┼č ki kader tanr─▒├žas─▒ Fortuna ile bahse bile girmi┼č. ─░yi bir hekim oldu─ču i├žin hi├ž hastalanmayaca─č─▒n─▒ iddia etmi┼č ve iddiay─▒ kazanm─▒┼č. Olduk├ža ileri ya┼ča kadar hastalanmadan ya┼čam─▒┼č, ├Âl├╝m├╝ merdivenden d├╝┼čme sonucunda olmu┼čtur (M.├ľ. 40)(3). Baz─▒ kaynaklarca Metodist okulun kurucusu say─▒lan LaodikeiaÔÇÖl─▒ hekim Themison AsklepiadesÔÇÖin ├Â─črencisidir. Ayr─▒ca TrallesÔÇÖli Thessalus, EphesosÔÇÖlu Soranus ve NumidiaÔÇÖl─▒ Caelius Aurelianus onun g├Âr├╝┼člerini benimseyen hekimlerdir. Yazd─▒─č─▒ eserlerden hi├žbiri g├╝n├╝m├╝ze ula┼čmam─▒┼č, ancak baz─▒ fragmanlar─▒na ula┼č─▒labilmi┼čtir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Antik ├ça─č Kaynaklar─▒nda Bursa

Bir Hekim olarak Asklepiades

Hakk─▒nda anlat─▒lanlardan AsklepiadesÔÇÖin insan tabiat─▒n─▒ iyi tan─▒yan, do─čal yeteneklerini hitabet g├╝c├╝ ile birle┼čtirip insanlar─▒ etkileyen ancak t─▒bbi konularda bilgi ve deneyimi zay─▒f bir hekim oldu─ču sonucuna var─▒l─▒r. Kendinden ├Ânceki t─▒bbi gelenekleri reddedip kendi buldu─čunu iddia etti─či tedavi prensiplerini uygulam─▒┼čt─▒r (4). HippokratesÔÇÖin hastal─▒klar─▒ v├╝cuttaki 4 temel s─▒v─▒n─▒n dengesizli─čine ba─člad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ reddetti─či g├Âr├╝┼člerin ba┼č─▒nda geliyordu. Kendi geli┼čtirdi─či g├Âr├╝┼č ise hastal─▒klar─▒n Demokritos ve EpikurosÔÇÖun atomcu g├Âr├╝┼člerinin benzeriydi. Buna g├Âre hastal─▒klar kat─▒ par├žac─▒klar─▒n (atomlar─▒n) i├žinde hareket ettikleri g├Âzeneklerin t─▒kanmas─▒yla olu┼čan dengesiz da─č─▒l─▒m─▒n sonucuydu. Bu y├╝zden tedavide yap─▒lmas─▒ gereken ┼čey atomlar─▒n dengeli da─č─▒l─▒m─▒n─▒ tekrar sa─člayabilmekti. Bu ama├žla do─čal ve uygulamas─▒ kolay olan y├Ântemler ├Ânermi┼čtir: diyet, egzersiz, so─čuk ve s─▒cak banyolar─▒, masaj. Ancak gerekli g├Ârd├╝─č├╝ durumlarda cerrahi operasyon ve bitkilerle tedavi se├ženeklerini de uygulam─▒┼čt─▒r (en s─▒k papatyadan faydalan─▒rd─▒)(5). ┼×arab─▒n t─▒bbi ama├žla tedavi kullan─▒m─▒n─▒ ilk kez Asklepiades uygulam─▒┼čt─▒r. Tanr─▒lar─▒n g├╝c├╝n├╝n bile zorlukla ┼čarab─▒n g├╝c├╝ne e┼čde─čer olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu(6). Baz─▒ hastal─▒klar─▒n periyodik ataklarla seyretti─čini fark etmi┼č, hastal─▒klar─▒n akut ve kronik olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r(7). Ak─▒l hastalar─▒n─▒n kapal─▒ odalarda tutulmas─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼č, m├╝zik, uyutucular (├Âzellikle ┼čarap) ve egzersiz gibi y├Ântemleri kullanarak bu hastalar i├žin insani tedavi y├Ântemlerini uygulayan ilk hekim olmu┼čtur. Hastalar─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒ g├Âzetmek, onlar─▒ tedavi s├╝resince ho┼č tutmak da onun t─▒bbi prensipleri aras─▒ndayd─▒. Halk aras─▒nda kazand─▒─č─▒ ├╝n├╝ biraz da bu ├Âzelli─čine bor├žludur. Hippokrates t─▒bb─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒ y├Ânlerden biri de uykuda g├Âr├╝len r├╝yalar─▒n iyile┼čmeyi kolayla┼čt─▒rmas─▒ konusuydu. Asklepiades r├╝yalar─▒n iyile┼čmeye etki etmeyece─čini savunmu┼č, bu konudan hi├ž bahsetmemi┼čtir(8).

Felsefi g├Âr├╝┼čleri a├ž─▒s─▒ndan da s─▒ra d─▒┼č─▒yd─▒. Ruhun maddeden ayr─▒ bir ┼čey oldu─čuna inanm─▒yordu. Do─čadaki ilahi yans─▒malara g├Âzlerini kapad─▒─č─▒ i├žin Galenos taraf─▒ndan ac─▒mas─▒zca ele┼čtirilmi┼čtir(9).

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Hebron kehanet s─▒rlar─▒n─▒n baz─▒ etkileri

Sonu├ž
Asklepiades RomaÔÇÖda ├╝n kazanan ilk Yunan hekimdir. ├çal─▒┼čmalar─▒ ile Yunan t─▒bb─▒n─▒n RomaÔÇÖda yerle┼čmesini sa─člam─▒┼čt─▒r. Bug├╝nk├╝ t─▒p bilgilerimize yapt─▒─č─▒ katk─▒lar─▒n yan─▒nda yeti┼čtirdi─či ├Â─črenciler vas─▒tas─▒yla sonraki ku┼čaklara etki etmi┼čtir. B├Âyle nitelikli bir hekimin do─čdu─ču kentte uzun s├╝re kalmamas─▒ Bursa ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ i├žin bir kay─▒pt─▒r.

D─░PNOTLAR

(1) Polito R., ÔÇťOn the Life of Asclepiades of BithyniaÔÇŁ, Journal of Hellenic Studies, Vol 119(1999), s.48

(2) Plinius, Naturalis Historia, XXVI.7

(3) Plinius, Naturalis Historia, VII.37

(4) Celsus, De Medicina, 0.pr

(5) Yapijakis C., Hippokrates of Kos, the Father of Clinical Medicine and Asclepiades of Bithynia, the Father of Molecular Medicine, in vivo 23(2009), s. 511

(6) Plinius, Naturalis Historia, XXIII.22

(7) Caelius Aurelianus,  De Morb. Chron. 3.8. p. 469

(8) Yapijakis, a.g.e., s. 513

(9) Galenos, On the Natural Faculties, 1.12

 

KAYNAKÇA

-Kandes V. I., Kurulu┼čundan 20. yy. sonlar─▒na kadar Bursa, Gaye Kitabevi, 2. bs., ─░stanbul, 2009

-Hornblower S., A. Spawforth(ed.), The Oxford Classical Dictionary, Oxford University Pres, G├Âzden ge├žirilmi┼č 3. bask─▒, New York,┬á 2003

-Polito R., ÔÇťOn the Life of Asclepiades of BithyniaÔÇŁ, Journal of Hellenic Studies, Vol 119(1999):48-66

-Smith W. LL. D(ed.), Dictionary of Grek and Roman Biography and Mythology, Little, Brown and Company, Boston, 1867

-Yapijakis C., Hippokrates of Kos, the Father of Clinical Medicine and Asclepiades of Bithynia, the Father of Molecular Medicine, in vivo 23(2009):507-514

Toplam Okuma: 3,960 , Bug├╝n: 1 

Alper CAN

Alper CAN

1971 y─▒l─▒nda ErzurumÔÇÖda do─čdu. 42 y─▒ld─▒r BursaÔÇÖda ya┼č─▒yor. 1996ÔÇÖda Hacettepe ├ťniversitesi Di┼č Hekimli─či Fak├╝ltesiÔÇÖnden mezun oldu, serbest di┼č hekimi olarak ├žal─▒┼č─▒yor. 2009ÔÇÖda ├çanakkale Onsekiz Mart ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Arkeoloji B├Âl├╝m├╝ y├╝ksek lisans program─▒ndan mezun oldu. Ayn─▒ y─▒l Uluda─č ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih b├Âl├╝m├╝nde ba┼člad─▒─č─▒ doktora e─čitimini yar─▒da b─▒rakt─▒. 2003ÔÇÖte Nil├╝fer Kent Konseyi g├Ân├╝ll├╝s├╝ oldu. Bu kurumda tarih, felsefe, edebiyat alan─▒ndaki ├žal─▒┼čmalar─▒ grupla birlikte s├╝rd├╝r├╝yor. BursaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝r sanat alanlar─▒n─▒ kapsayan internet sitesinin (www.bursadakultur.org) 12 senedir yay─▒nc─▒s─▒. ÔÇťAntik ├ça─č S├Âzl├╝─č├╝ÔÇŁ ve ÔÇťKadim BursaÔÇŁ ad─▒nda iki kitap yay─▒nlad─▒. e-posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
alper can Asklepiades
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar