Quantcast
BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877) – Belgesel Tarih

Atilla SA─×IM
Atilla  SA─×IM
BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)
  • 19 Eyl├╝l 2023 Sal─▒
  • +
  • -
  • Atilla SA─×IM /

Loading

D├╝nya demokrasi tarihini okumaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒zda tarihini fesli deli gibilerden ve abartmay─▒ seven maneviyat esnaflar─▒ndan ├Â─črenmenin bizleri tarihin ne kadar gerisinde b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ ├Â─čreniyorsunuz.

D├╝nya demokrasi tarihi M.├ľ 4. y├╝zy─▒lda hemen yan─▒ ba┼č─▒m─▒zda ┼čehir devletlerine sahip Yunanistan’da tan─▒┼č─▒rken, 1265 y─▒l─▒nda ─░ngiltere’de Monar┼či (Kral) ve din adamlar─▒n─▒n yetkilerini k─▒s─▒tlayan se├žimler yap─▒ld─▒ ve ├žo─ču yasalar halen y├╝r├╝rl├╝kte. 1789 Frans─▒z Devrimi’nde ├Ânce anayasa haz─▒rland─▒, halk parlamentosunu se├žti kral ├žo─ču yetkisini devretti.

Demokrasi tarihinde T├╝rk ve M├╝sl├╝man monar┼či rejimlerinden tek birinin ad─▒n─▒n ge├žmemesi ne ac─▒ bir ger├žek.

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču d├Âneminde demokratik ilk uygulaman─▒n 1849 y─▒l─▒nda yerelde ─░dari Meclislerinin kurulmas─▒yla ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. ─░dari Meclisinin bu g├╝nk├╝ kar┼č─▒l─▒─č─▒ 2014 y─▒l─▒nda kapat─▒lan ─░l Genel Meclisleridir ┼čimdilerde ise B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi Meclisleri.

Osmanl─▒ demokrasiye ge├žme karar─▒ alm─▒┼č ama iktidar ortakl─▒k kabul etmez ger├že─čini g├Âz ard─▒ etmemi┼čtir. 1877 y─▒l─▒nda Mart-Haziran aylar─▒nda yap─▒lan se├žimlerde I. Meclis-i Mebusan, T├╝rk tarihinde halkoylar─▒yla se├žilen ilk meclis olmu┼čtur. Fakat se├žimler se├žim kanunu ├ž─▒kar─▒lmadan Kanun H├╝km├╝nde Kararnameyle ger├žekle┼čmi┼čtir ve bu y├╝zden meclis sadece 18 Mart – 28 Haziran 1877 tarihleri aras─▒nda g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r.

Se├žimler tamamland─▒─č─▒nda ─░mparatorlu─ča ba─čl─▒ Tunus, M─▒s─▒r, Romanya, S─▒rbistan ve Karada─č i├ž i┼člerinde serbest olduklar─▒ndan se├žim yapmay─▒p payitahta Mebus g├Ândermemi┼č ve meclis 69’zu M├╝sl├╝man 46’s─▒ gayrim├╝slim 115 mebustan te┼čkil etmi┼čtir.

Se├žilen mebuslarda Osmanl─▒ Devleti vatanda┼č─▒ olmak, her y├Ân├╝yle emin ve itimada lay─▒k olmak, bunun i├žin de ahlak─▒n─▒n ve gidi┼činin temizli─či ve d├╝r├╝stl├╝─č├╝ ile tan─▒nm─▒┼č olmak, 25 ya┼č─▒ndan a┼ča─č─▒ olmamak, devletin resmi dili olan T├╝rk├žeyi bilmek. Se├žildi─či vilayetin halk─▒ndan olmak, adli veya siyasi bir cinayet ve su├ž ile mahk├╗m olmamak, memleketinde eml├ók sahibi olmak, se├žilecek ki┼či devlet memuru ise memurluktan ayr─▒lm─▒┼č olma ┼čartlar─▒ aranm─▒┼čt─▒r.

1877 Osmanl─▒n─▒n ilk se├žimlerinde Bursa (H├╝davendig├ór) vilayeti se├žim b├Âlgesi Bal─▒kesir, Afyon, K├╝tahya’y─▒ da kapsayacak ┼čekilde belirlenmi┼č ve d├Ârt mebus ile temsili yine Kanun H├╝km├╝nde Kararname ile belirlenmi┼čtir. Se├žimler sonras─▒nda ─░dari Meclis ├ťyelerinde (─░l Genel Meclisi ├ťyelerinden) ┼×eyh Bahaddin Efendi, R─▒za Efendi, Pavlidi Efendi ve Sahak Yavrumyan mebus olarak se├žildikleri ilan edilmi┼čtir.

19 Mart 1877 tarihinde ─░stanbul Dolmabah├že Saray─▒nda d├Ânemin Padi┼čah─▒ II. Abd├╝lhamit taraf─▒ndan a├ž─▒lan Meclise sonraki y─▒llarda Bursa valili─či g├Ârevinde bulunacak ─░stanbul mebusu Ahmet Vefik Pa┼ča padi┼čah taraf─▒ndan Meclis Reisi olarak atanm─▒┼č ve meclis g├Âr├╝┼čmelerinde T├╝rk├že harici dil ile konu┼čmak isteyen mebuslara s├Âz hakk─▒ vermemi┼čtir.

Bursa’n─▒n ilk mebuslar─▒ndan

1.Meclis-i Mebusan 13 Aral─▒k 1877 – 14 ┼×ubat 1878 tarihleri aras─▒nda g├Ârev yaparken Bursa mebuslar─▒ de─či┼čmedi ayn─▒ isimler H├╝davendigar vilayetini teslim ettiler. Meclis say─▒s─▒ ikinci d├Ânemde 115 ├╝yeden 96’ya d├╝┼čerken 56 M├╝sl├╝man 40 gayrim├╝slim ├╝ye g├Ârev yapt─▒ sonras─▒nda demokrasi ask─▒ya al─▒nd─▒, ├ž├╝nk├╝ II. Mecliste padi┼čah II. Abd├╝lhamid uygulamalar─▒ ele┼čtirilmeye ba┼člam─▒┼čt─▒ ve saray y├Ânetimi T├╝rk-Rus sava┼č─▒n─▒ bahane ederek Meclisi kapatm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒ imparatorlu─čunun son genel se├žimleri 1908 y─▒l─▒nda yap─▒ld─▒. H├╝devandigar vilayeti ├Ânceki meclislerde d├Ârt mebusla temsil edilirken bu sefer 14 mebusla temsil edildi. Ge├žmi┼č se├žimlerde Bal─▒kesir (Karesi) Bursa se├žim b├Âlgesinde bulunurken bu sefer Bilecik (Ertu─črul) ili se├žim b├Âlgesine d├óhil edilmi┼č Bal─▒kesir ba─č─▒ms─▒z b├Âlgelere dahil edilip 6 mebusla temsil edilmi┼čtir.

1908 se├žimlerinde H├╝davendigar sanca─č─▒ndan Bursa’dan Haf─▒z Ahmet Hamdi Efendi, Hac─▒ ├ľmer Feyzi Efendi, Sabri Bey, Mehmet Tahir Bey. Bilecik (Ertu─črul) Mehmet Sad─▒k Bey ve Mehmet S─▒tk─▒ Efendi. Afyon (Karahisar-i Sahib) R─▒za Pa┼ča ve Keth├╝dazade Salim Efendi. K├╝tahya Abdullah Azmi Efendi, Ahmet Ferid Bey, Ahmet Cemal Bey, Hasan Tahsin Efendi ve Mustafa Saffet Pa┼ča se├žilmi┼člerdir.

Osmanl─▒ d├Ânemi Bursa mebuslar─▒ndan 23 Nisan 1920 TBMM’ne se├žilen olmam─▒┼čt─▒r. 1920 Meclisine Bursa’dan Emin Erkul, Hasan Fehmi Kolay, Muhittin Baha Pars, Mustafa Fehmi Ger├žeker, Necati Kurtulu┼č, Osman Nuri ├ľzpay ve Abdullah Servet Akda─č se├žilmi┼člerdir.

Osmanl─▒n─▒n ilk meclisi i├žin se├žimler yap─▒l─▒rken Bursa ─░dare Meclisinde 45 gayrim├╝slim bulunuyordu. Bursa mebusu se├žilen Pavlidi Efendi ve Sahak Yavrumyan Rum ve Ermeni kontenjan─▒ndan se├žilen isimler oldu. Pavlidi Efendi Muallim-i Mahsus mezunu olup Arap├ža, T├╝rk├že, ─░talyanca, Rumca diller bilen Bursa’n─▒n ├╝st d├╝zey b├╝rokrat─▒d─▒r.

Sahak Yavrumyan (Isak Baronyan) Bursa’n─▒n 1877 d├Âneminin Ermeni cemaatinin ├Ânde gelen isimlerindendir.

Bursa’n─▒n ilk mebuslar─▒ndan ┼×eyh Bahaddin Efendi ise 1823 Veledi Habib Camiinde ba┼člayan din g├Ârevini k─▒sa s├╝rede Emmiye derg├óh─▒n─▒n ┼čeyhli─čine kadar ta┼č─▒m─▒┼č ├Ânce Bursa Meclis-i ─░dare ├╝yeli─čine sonras─▒nda Meclis-i Meb├╗san’─▒nda Bursa mebuslu─čuna kadar y├╝kselmi┼čtir. Bursa’da ┼×eyh Bahaddin Efendi Kara Mustafa, Yenice ve Kaynarca kapl─▒calar─▒n─▒n kiraya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ├╝zerine bu i┼čletmeleri kiralayarak uzun s├╝re i┼čletmi┼čtir.

Kartal-n├óme ve Meslek-n├óme-i H├╝m├óy├╗n kitaplar─▒n─▒n yazar─▒ Bursa’n─▒n ilk mebuslar─▒ndan R─▒za Efendi Osmanl─▒ d├Âneminde Bursa’dan padi┼čah emriyle se├žtirilen tek mebustur. R─▒za Efendi Osmanl─▒ sultanlar─▒ Abd├╝lmecid ve II. Abd├╝lhamid’e olan yak─▒nl─▒─č─▒ ve devlette ├╝st d├╝zey g├Ârevlere “Evkaf Naz─▒r─▒ (Vak─▒flar Bakan─▒)” gelmesiyle biliniyor. ├ťnl├╝ bir Mevlevi h├╝viyetine sahip R─▒za Efendi ayr─▒ca hat sanat─▒n─▒n R─▒k’a ve Ta’lik yaz─▒ sitillerinin ├Ânemli hat ustas─▒d─▒r.

Not d├╝┼čm├╝┼č olay─▒m: 1877 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ I. Meclisine se├žilen d├Ârt Bursa Milletvekillerinin sahip oldu─ču e─čitim ve ├Âzel yeteneklere bug├╝n Bursa’n─▒n 20 milletvekili sahip mi bilinmez ama Bursa konusunda ilk mecliste ciddi ├žal─▒┼čma yapt─▒klar─▒n─▒ Afyon ve Ankara ├╝niversite tarih├žilerinin doktora tezlerinden okuyabilirsiniz.

Atilla SA─×IM

1969 y─▒l─▒nda Bilecik Pazaryeri Al─▒nca k├Ây├╝nde do─čdu. ├ľ─črenimini Bursa Yeni┼čehirÔÇÖde tamamlad─▒. 1996 y─▒l─▒nda gazetecili─če ba┼člad─▒, Boz├╝y├╝k ve S├Â─č├╝t il├želerinde ÔÇťG├╝ncelÔÇŁ gazetelerini kurdu. Sonras─▒nda G├Â├ž Dergisi, TV Net, ├ťLKE TV ve Yeni┼čafak gazetesinde muhabir olarak ├žal─▒┼čt─▒. Bursa ─░l ├ľzel ─░daresi Jeotermal A.┼×ÔÇÖde 2018 y─▒l─▒ ortalar─▒na kadar bas─▒n halkla ili┼čkiler m├╝┼čavirli─či g├Ârevinde bulundu. Halen Rumeli TVÔÇÖde program yap─▒mc─▒l─▒─č─▒ ve sunuculu─ču yap─▒yor. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Dersimiz ├çanakkale! Yalanlar ve Ger├žekler

Dersimiz ├çanakkale! Yalanlar ve Ger├žekler

Haber Merkezi, 21 Kas─▒m 2023
├çanakkale Sava┼č─▒ Yalanlar─▒

├çanakkale Sava┼č─▒ Yalanlar─▒

Haber Merkezi, 7 Kas─▒m 2023
B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

Haber Merkezi, 1 Ekim 2023