CELAL BAYAR (├ľl├╝m├╝n├╝n 32. y─▒l d├Ân├╝m├╝ m├╝nasebetiyle hat─▒ralar)

CELAL BAYAR (├ľl├╝m├╝n├╝n 32. y─▒l d├Ân├╝m├╝ m├╝nasebetiyle hat─▒ralar)

Naci PEHL─░VAN

1945 y─▒l─▒nda BurdurÔÇÖun G├Âlhisar il├žesine ba─čl─▒ ─░becik k├Ây├╝nde do─čdu. ├çanakkale ├ľ─čretmen Okulunu okuduktan sonra 1963 y─▒l─▒nda Bing├Âl, Solhan ┼×im┼čirp─▒nar k├Ây├╝ne ilkokul ├Â─čretmeni olarak atand─▒.
1966 y─▒l─▒nda Bursa E─čitim Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden mezun oldu. ├çe┼čitli illerdeki MEB okullar─▒nda g├Ârev yapt─▒. 1996 y─▒l─▒nda emekli oldu. Naci Pehlivan evli ve iki ├žocuk sahibidir.
├çal─▒┼čt─▒─č─▒ y─▒llarda ara┼čt─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člad─▒. Emekli olduktan sonra bu ├žal─▒┼čmalar yo─čunluk kazand─▒. ─░lk eseri ÔÇťUmurbeyÔÇŁdir. Zaman zaman ÔÇťBursaÔÇŁ dergisinde Gemlik ve k├Âyleri ile yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nland─▒. GemlikÔÇÖte g├╝nl├╝k bir gazetede bu b├Âlge ile ilgili tarih ve k├╝lt├╝r yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanmaktad─▒r.
E-Posta: hz_ocb@msn.com
Naci PEHL─░VAN

Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n Galip Hocas─▒, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ─░ktisat Bakan─▒ ve Ba┼čbakanÔÇÖ─▒ 3. Cumhurba┼čkan─▒m─▒zdan Cel├ól BayarÔÇÖ─▒n bu y─▒l ├Âl├╝m y─▒ld├Ân├╝m├╝ anma toplant─▒s─▒ ├Âl├╝m y─▒ld├Ân├╝m├╝ bayrama rastlad─▒─č─▒ndan 28 A─čustos g├╝n├╝ yap─▒ld─▒. T├Ârende birka├ž seveni ve resm├« ki┼čilerin d─▒┼č─▒nda pek kimse yoktu. Bu nedenle kendisinden ve di─čer ki┼čilerden derledi─čim an─▒lar─▒ okuyucularla payla┼čarak onun hat─▒rlanmas─▒ amac─▒ ile bu yaz─▒y─▒ kaleme ald─▒m.

Ailesi ( 1877/1878) 93 T├╝rk Rus HarbiÔÇÖnde BulgaristanÔÇÖdan T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž etmi┼č ÔÇśPlevne T├╝rklerindendir.┬á Babas─▒ Umurbey R├╝┼čtiyesi M├╝d├╝r├╝ Abdullah Fehmi EfendiÔÇÖdir. Bayar, 16 May─▒s 1883 y─▒l─▒nda UmurbeyÔÇÖ de do─čmu┼č ailenin ├╝├ž├╝nc├╝ ├žocu─čudur. ├çocuklu─ču ile ilgili bilgileri zaman zaman anlatt─▒─č─▒ an─▒lar─▒ndan ├Â─čreniyoruz. Bunlardan birisi 96. ya┼č g├╝n├╝nde ┼čahit oldu─čum arkada┼č─▒ Parmaks─▒z ─░brahimÔÇÖle aras─▒ndaki konu┼čmad─▒r.

BayarÔÇÖ─▒n Cumhurba┼čkan─▒ olduktan sonra k├Ây├╝ ilk ziyareti

Ya┼č g├╝n├╝ kutlamalar─▒ bitmi┼č, k├╝t├╝phaneye gitmi┼čtik. General TitoÔÇÖnun hediye etmi┼č oldu─ču g├╝l a─čac─▒ndan yap─▒lma koltu─čuna oturdu─ču s─▒rada i├žeri ya┼čl─▒ bir adam girdi.

  • ÔÇťCelal ya┼č g├╝n├╝n kutlu olsun, nas─▒ls─▒n iyi misin?ÔÇŁ Dedi.
  • ÔÇť─░yiyim ─░brahim, sen nas─▒ls─▒nÔÇŁ diyerek geleni selamlad─▒.
  • ÔÇť─░yiyim Celal. Ya┼č ne ├žabuk ge├žiyor, ├žocuklu─čumuzda ne g├╝zel oyunlar oynard─▒k. Ama sen beni hep d├Âverdin.ÔÇŁ
  • ÔÇť─░yi ama ─░brahim sen de uslu durmazd─▒n kiÔÇŽ A┼č─▒klar─▒ al─▒r ka├žard─▒n. Fakat senin baban ├žok muhterem bir insand─▒. Onu severdim.ÔÇŁ
  • ÔÇťAh Celal ah, sa─č olsalard─▒ da bizi b├Âyle g├ÂrselerdiÔÇŁ dedi. Orada bulunanlar bu s├Âze g├╝ld├╝ler.

Mahmut Celal S─▒byan MektebiÔÇÖnde okurken hocas─▒ Haf─▒z GalipÔÇÖti. Bayar:

ÔÇťGalip Hocam ├žok muhterem bir insand─▒. Kurtulu┼č Sava┼č─▒nda hem onu ├žok sevdi─činden hem de ma─člubun kar┼č─▒t─▒ oldu─ču i├žin GAL─░P takma ismini ald─▒m.ÔÇŁ demi┼čti.

BayarÔÇÖ─▒n UmurbeyÔÇÖi ziyaretlerinde yan─▒nda misafirleri ve k├Âyl├╝leri

R├╝┼čtiyeyi UmurbeyÔÇÖde okudu. Babas─▒, a─čabeyleri Behzat Edirne Askeri LisesiÔÇÖnde, As─▒m da Bahriye MektebiÔÇÖnde veremden ├Âl├╝nce Mahmut CelalÔÇÖi d─▒┼čar─▒ya okula g├Ândermedi. OÔÇÖna Arap├ža ve Fars├žay─▒ kendisi ├Â─čretti.

R├╝┼čtiyeyi bitirince GemlikÔÇÖte Reji (Tekel)ÔÇÖye memur al─▒nmas─▒ i├žin a├ž─▒lan s─▒nava girdi. S─▒nav─▒ kazand─▒. Ya┼č─▒ k├╝├ž├╝k oldu─ču i├žin babas─▒ndan muvafakat al─▒nd─▒. Memuriyeti s├╝resince GemlikÔÇÖe hep yaya gidip geldi: ÔÇťBir g├╝n ├žamurlu yolda giderken aya─č─▒m─▒n ├╝┼č├╝d├╝─č├╝n├╝ ve ─▒slak oldu─čunu hissettim, bakt─▒m aya─č─▒mdaki lastik ayakkab─▒ yok. D├Ân├╝p aramad─▒m. GemlikÔÇÖe ├Âyle gittim. Oradan bir ├žift lastik ayakkab─▒ ile ├žorap ald─▒m.ÔÇŁ demi┼čtir.

Reji idaresindeki memurlu─ču devam ederken BursaÔÇÖda Ziraat Bankas─▒ÔÇÖn─▒n memur al─▒m─▒ i├žin s─▒nav a├žt─▒─č─▒n─▒ duyar, s─▒nava girmek i├žin babas─▒ndan izin ister. Babas─▒: ÔÇťO─člum Umurbeyliler bizi sevdi. Biz de onlar─▒ sevdik, mal─▒ m├╝lk├╝ ├žok olanlardan birisinin k─▒z─▒n─▒ al─▒r─▒z. Onun mallar─▒yla ge├žinir gidersin.ÔÇŁ der. Bayar: ÔÇťBabam─▒n bu s├Âzlerine itibar etmedim, s─▒nava girdim ve kazand─▒m.ÔÇŁ demi┼čti. Yirmi ya┼č─▒na kadar UmurbeyÔÇÖde kalan Bayar bundan sonraki hayat─▒n─▒ ge├žirmek i├žin BursaÔÇÖya ta┼č─▒n─▒r. Bu kez babas─▒ o─člunu yaln─▒z b─▒rakmak istemez. O da BursaÔÇÖya tayin ister ve m├╝ft├╝ olarak gider. Annesi BayarÔÇÖa ÔÇťBiz ayr─▒l─▒rken k├Ây m├╝stesna bir g├╝n ya┼čad─▒. Bizi Umurbeyliler ile yak─▒n k├Âylerden gelen b├╝y├╝k bir kalabal─▒k u─čurlad─▒.ÔÇŁ diye anlatm─▒┼č.

Ya┼č g├╝n├╝nde BayarÔÇÖ─▒ ziyaret eden k├Ây├╝n gen├ž k─▒zlar─▒

Ziraat Bankas─▒ÔÇÖnda ├žal─▒┼č─▒rken ipek├žilik okuluna devam etti. Bu y─▒llarda ─░neg├Âll├╝zade Rafet BeyÔÇÖin k─▒z─▒ Re┼čide Han─▒mÔÇÖla evlendi. ─░ttihat ve Terakki PartisiÔÇÖnin k├ótibi mesull├╝ olarak ─░zmirÔÇÖe gitti. Ege B├ÂlgesiÔÇÖnde yerel kuvvetleri ├Ârg├╝tleme faaliyetlerinde bulundu. Bu arada UmurbeyÔÇÖe gizlice k├Âm├╝r satan bir k├Âyl├╝ k─▒yafetiyle geldi─či, kendisini g├Âren k├Âyl├╝lerden biri taraf─▒ndan tan─▒n─▒p ÔÇťCelal sen misin ?ÔÇŁ sorusuna sus i┼čareti yaparak kar┼č─▒l─▒k verdi─či rivayet edilmi┼č; ancak teyit edilememi┼čtir.

Bayar, UmurbeyÔÇÖe ancak 1932ÔÇÖde ─░ktisat Bakan─▒ olduktan sonra gelmi┼čtir. Bunu da Doktor Avni Domani├žÔÇÖte ┼č├Âyle anlatt─▒:

ÔÇťT─▒p Fak├╝ltesi ikinci s─▒n─▒ftayd─▒m. Okul tatil olmu┼čtu, tatili ge├žirmek i├žin k├Âye d├Ân├╝yordum. Her zaman GemlikÔÇÖe gitti─čimde Doktor Ziya KayaÔÇÖn─▒n yan─▒na u─črard─▒m, Biraz oturup konu┼čtuktan sonra k├Âye gitmek i├žin m├╝saade istedim. ÔÇśBug├╝n k├Âye d├Ânmesen iyi olur, bu gece burada kal, yar─▒n GemlikÔÇÖe Celal Bayar gelecek, seni onunla tan─▒┼čt─▒ray─▒mÔÇÖdedi. ┬á┬á┬á┬á┬á O gece GemlikÔÇÖte kald─▒m. O tarihlerde Umurbey yolu ├žok dard─▒. Tekerlekli arabalar ├ž─▒kam─▒yordu. Bunun i├žin Ziya Kaya UmurbeyÔÇÖe ├ž─▒kacak ki┼či kadar at haz─▒rlatm─▒┼čt─▒. Il─▒can─▒n yan─▒nda beklemeye ba┼člad─▒k. Araba geldi. Yan─▒nda y├╝ksek seviyeden memurlar vard─▒. BayarÔÇÖ─▒ ilk defa yak─▒ndan g├Âr├╝yordum. Ziya Bey kar┼č─▒lamaya gelenleri takdim etti. S─▒ra bana gelince;

– ÔÇśMuratoba K├Ây├╝ÔÇÖnden Avni Bey, kendisi t─▒p fak├╝ltesi ikinci s─▒n─▒fta okuyorÔÇÖ dedi.

Say─▒n Bayar duralad─▒. Y├╝z├╝nde biraz ┼ča┼čk─▒nl─▒k ifadesi vard─▒. Bize do─čru d├Ând├╝:

  • ÔÇśBiz r├╝┼čtiye mektebinde okurken, Muratoba K├Ây├╝ÔÇÖnden hi├ž kimse yoktu, k├Âyl├╝ler gelen mektuplar─▒ getirir, biz okurduk. Sonra cevap yaz─▒lacaksa biz yazard─▒k. Ne g├╝zel, ┼čimdi b├Âyle bir k├Âyden doktor ├ž─▒k─▒yorÔÇÖ dedi.

Atlara bindik ├Ânde Ziya Beyle konu┼čarak gidiyorlard─▒. Zeytinliklerin oraya ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒zda birden durdu, geriye d├Ânerek:

  • ÔÇśGen├ž doktor neredesin, ┼č├Âyle yan─▒ma gelÔÇÖ dedi. At─▒m─▒ mahmuzlad─▒m, ben de di─čer taraf─▒na ge├žtim, beraberce k├Âye ├ž─▒kt─▒k. K├Ây meydan─▒na yakla┼č─▒nca atlardan indik. K├Ây halk─▒ toplanm─▒┼č bizi bekliyordu. Alk─▒┼člarla kar┼č─▒lad─▒lar, ├Ânlerinde iki kara saban aras─▒na as─▒lm─▒┼č ÔÇśHo┼č geldiniz say─▒n b├╝y├╝─č├╝m├╝z Celal BayarÔÇÖ yaz─▒yordu. Hep beraber kahveye do─čru y├Âneldik. Bu s─▒rada yukardan bir adam bug├╝n Celal BayarÔÇÖ─▒n evinin bulundu─ču taraftan tela┼čla ko┼čarak geliyordu. Bir taraftan da
  • ÔÇśCelal ho┼č geldin, Celal ho┼č geldinÔÇŽÔÇÖ diye ba─č─▒r─▒yordu. Kalabal─▒k yol verdi, gelen ki┼či BayarÔÇÖa sar─▒ld─▒:
  • ÔÇśSeni ├žok iyi g├Ârd├╝m, nas─▒ls─▒n iyi misin?ÔÇÖ diye sordu. O da g├╝lerek;
  • ÔÇś─░yiyim S├╝leyman A─ča, ben de seni iyi g├Ârd├╝m. Yine beni omuzlar─▒nda ta┼č─▒yabilir misin?ÔÇÖ dedi. S├╝leyman A─ča:
  • ÔÇśTa┼č─▒mas─▒na ta┼č─▒r─▒m; ama k─▒├ž─▒na iki ┼čaplak daha vururum. O zaman ka├žacak evin vard─▒. ┼×imdi ka├žacak yerin de yokÔÇÖ dedi. Herkes g├╝l├╝┼čt├╝.

Celal Bayar g├╝lerek anlatmaya ba┼člad─▒:

  • ÔÇśK├╝├ž├╝k ├žocuktum. Kendimden b├╝y├╝k birka├ž arkada┼čla birlikte k─▒rlara erik toplamaya gitmi┼čtik. Hava da biraz bozmu┼čtu. Erikleri toplad─▒k. Tam o s─▒rada k─▒r bek├žisi bizi g├Ârd├╝. Uzaktan ba─č─▒rarak bizi kovalad─▒. Biz tabana kuvvet ka├žt─▒k. Birden sa─čanak bast─▒rd─▒. Ben arkada kalm─▒┼čt─▒m. Yolun ├╝zerinde k├╝├ž├╝k bir dere vard─▒. Ona biraz sel gelmi┼čti, ge├žemedim. Arkada┼člar─▒m da gitmi┼čti. Arkadan bir ses duydum. Bir ├žift├ži ├Ân├╝nde iki ├Âk├╝z├╝ elinde ├Âvendiresiyle geliyordu. Beni g├Âr├╝nce:
  • Ne i┼čin var senin buralarda, diye ba─č─▒rd─▒.

Beni s─▒rt─▒na alarak kar┼č─▒ tarafa ge├žirdi. Ge├žerken hem bek├žinin korkusu, hem ya─čmurun korkusu hem de S├╝leyman A─čaÔÇÖn─▒n korkusundan s─▒rt─▒na koyuvermi┼čim. Bunun ├╝zerine k─▒├ž─▒ma iki ┼čaplak vurdu. Do─čru eve geldimÔÇÖ dedi

Cumhurreis Bayar k├Ây├╝nde.Osman G├╝rsoy ve Ziya Kaya ile beraber

Topluca kahveye gittik. Kahvenin duvarlar─▒ ve yerleri hal─▒larla d├Â┼čenmi┼čti. ─░lk ├Ânce k├Ây├╝n okul m├╝d├╝r├╝ Celal BayarÔÇÖ─▒ ├Âven bir konu┼čma yapt─▒. Ard─▒ndan da emekli bir ├Â─čretmen Celal BayarÔÇÖ─▒n babas─▒ Abdullah Fehmi EfendiÔÇÖden bahseden bir konu┼čma yapt─▒.┬á Bayar, babas─▒ ile ilgili konu┼čmadan ├žok etkilendi ve g├Âzleri ya┼čard─▒. Kendisinden k─▒sa bir konu┼čma isteyenlere ├žok duyguland─▒─č─▒n─▒, bu y├╝zden konu┼čamayaca─č─▒n─▒ s├Âyledi. Kalkt─▒k, halk evine gittik. Muhtar Faik Efendi k├Âyde yap─▒lanlardan ve yap─▒lacak i┼člerden bahsetti. Bayar bunlar─▒ not ald─▒rd─▒. S├╝leyman A─ča tekrar geldi. Bir ├žocu─čun elinden tutmu┼čtu.

  • ÔÇśCelal bu benim son tekne kaz─▒nt─▒s─▒, ilkokulda okuyor. Bunun elinden tut, yard─▒mc─▒ olÔÇÖ dedi. Bayar bunu da not ettirdi. Sonra H├╝seyinÔÇÖi AnkaraÔÇÖya ald─▒rtt─▒. Okuttu, avukat oldu, daha sonra da BursaÔÇÖ dan milletvekili se├žildi.

Bayar GemlikÔÇÖe 1938 ┼×ubat ay─▒nda geldi. Bu geli┼čini k├╝t├╝phane eski m├╝d├╝r├╝ R─▒fat Somer ┼č├Âyle anlat─▒yor:

– ÔÇť─░lkokul be┼činci s─▒n─▒f─▒ndayd─▒m Atat├╝rk ÔÇśSun─či ─░pekÔÇÖ fabrikas─▒n─▒n a├ž─▒l─▒┼č─▒ i├žin GemlikÔÇÖe gelecek, dediler. Biz ├Â─čretmenlerimizle birlikte GemlikÔÇÖe geldik. ┼×imdiki SSK hastanesinin ve sa─čl─▒k oca─č─▒n─▒n bulundu─ču yer top sahas─▒yd─▒. Oraya dizildik. Boyum k─▒sa oldu─čundan en ├Ândeydim. Araba g├Âr├╝nd├╝. Heyecanland─▒m. ┼×of├Âr├╝n arkas─▒nda Celal Bayar, yan─▒nda yaver, yaverin arkas─▒nda Atat├╝rk oturuyordu. Bak─▒┼člar─▒ ├žakmak ├žakmakt─▒. Bayar k├Ây├╝ g├Âstererek bir ┼čeyler anlat─▒yordu. Sonra ├Ân├╝m├╝zden ge├žerken, bizleri i┼čaret etti. Fabrikaya do─čru gittiler. Atat├╝rk ile birlikte gazinoda resim ├žekmi┼čler. Bayar o s─▒rada k├Ârfezi g├Âsteriyormu┼č. Umurbey ├žar┼č─▒ meydan─▒ndaki heykel o resimden esinlenerek yap─▒lm─▒┼č.┬á Aradan y─▒llar ge├žti. Umurbey belediye ba┼čkanl─▒─č─▒ yapt─▒─č─▒m s─▒rada beyefendiyle samimi olduk. ÔÇśAtat├╝rk ile Sun─či ─░pek fabrikas─▒na geli┼činizi hat─▒rl─▒yor musunuz? Atat├╝rkÔÇÖe ne anlat─▒yordunuzÔÇÖ diye sordum. Celal Bayar: ÔÇś─░┼čte benim k├Ây├╝m, bunlar da benim k├Âyl├╝lerimÔÇÖ dedim. Bunun ├╝zerine Atat├╝rk sanki o k├Âyde bulunmu┼č├žas─▒na ÔÇśbu k├Âyl├╝lerinin hepsi ┼čair olmal─▒ÔÇÖ dedi.ÔÇŁ

Bayar UmurbeyÔÇÖe 1945 y─▒l─▒nda bir kez daha geldi. ├ç─▒rganlar─▒n evinde on g├╝n kadar kald─▒. Parti ├žal─▒┼čmalar─▒ dolay─▒s─▒yla d─▒┼čar─▒ya pek ├ž─▒kmad─▒. K├Âyl├╝ler kurulan partiyi destekledi. 1950 se├žimlerinde b├╝t├╝n oylar─▒ bu partiye verdiler. Bunun ├╝zerine Bayar ÔÇťKarde┼člerimin mezarlar─▒n─▒, caminin yan─▒ndan kald─▒rd─▒klar─▒ vakit, k├Âyl├╝lerin bizi hem┼čerilikten sildiklerini d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m. Ama bizi hala seviyorlarm─▒┼č.ÔÇŁdemi┼čtir.

1954 y─▒l─▒nda k├Ây belediyelik oldu. Yap─▒ ve Kredi Bankas─▒ a├ž─▒ld─▒. A├ž─▒l─▒┼čta Bayar y├╝z liral─▒k hesap a├žt─▒rd─▒. 27 May─▒s 1960 ihtilaline kadar 103 lira olan bu para; gazetelerde ÔÇśBayarÔÇÖ─▒n bankada 103 milyonluk hesab─▒ varÔÇÖ denilerek haber yap─▒lan parad─▒r.

K├Âyde evleri yoktu. Hep kirada oturdular. Sonradan do─čdu─ču ev restore ettirilerek kendisine verildi. O da bu evi m├╝ze olarak milletine geri verdi.

Umurbey K├Ây├╝ ├Ârnek k├Ây kapsam─▒na al─▒nd─▒. Evlerin restore ettirilmesi d├╝┼č├╝n├╝ld├╝. Sonradan bu fikirden cay─▒larak bug├╝nk├╝ banka evlerinin temelleri l956 y─▒l─▒nda at─▒ld─▒. 1960 y─▒l─▒nda bitirildi. Sahiplerine 1966 y─▒l─▒nda verildi.

1960 ihtilalinde Celal BayarÔÇÖa Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda yabanc─▒ devlet adamlar─▒ taraf─▒ndan verilen hediyelere el konuldu. Bunlar─▒ almak i├žin epey u─čra┼čt─▒. Hediyeyi veren her devlet adam─▒na verilenin Celal BayarÔÇÖa m─▒ yoksa devlete mi verildi─či soruldu. Celal BayarÔÇÖa verildi─činin anla┼č─▒lmas─▒ ├╝zerine hediyeler kendisine iade edildi. Hediyeleri geri alan Bayar UmurbeyÔÇÖde m├╝ze ve k├╝t├╝phane kurmak i├žin faaliyete ge├žti. Pek nakit paras─▒ yoktu. Bir g├╝n R─▒fat SomerÔÇÖe ÔÇť27 May─▒sÔÇÖta 100 milyonu var dediler. Y├╝z milyonun ├╝├ž milyonu benim olsayd─▒ da ┼ču projeyi rahat bitirseydim.ÔÇŁ dedi. ┬áR─▒fat Somer:┬á ÔÇť1969 y─▒l─▒nda Belediye ba┼čkanlar─▒ toplant─▒s─▒ i├žin AnkaraÔÇÖya gittim. Beyefendi Kavakl─▒dereÔÇÖde oturuyordu. Ziyaret ettim. Evin balkonunda oturduk. B├╝t├╝n Ankara g├Âr├╝n├╝yordu. ├çankayaÔÇÖy─▒ g├Âstererek, Atat├╝rk sa─čl─▒─č─▒nda devlet erk├ón─▒na, bizlere ├çankayaÔÇÖdan birer arsa verdi. O zaman oralar─▒ ta┼čl─▒kt─▒ ve kayal─▒kt─▒. ┼×imdi metresi ├╝├ž bin lira yap─▒yorÔÇŁ dedi. O arsa sat─▒larak k├╝t├╝phane ve m├╝zenin in┼čaat─▒ bitirildi.ÔÇŁ dedi. M├╝zenin A├ž─▒l─▒┼č─▒ 26 A─čustos 1970 y─▒l─▒nda yap─▒ld─▒. Bu tarih hem Zafer Bayram─▒ hem de ─░┼č Bankas─▒n─▒n kurulu┼č tarihidir.

Bayar k├╝t├╝phane ve m├╝zeyi yapt─▒rd─▒ktan sonra UmurbeyÔÇÖe s─▒k s─▒k gelmeye ba┼člad─▒. Ben onu 96. ya┼č g├╝n├╝ kutlamalar─▒nda tan─▒d─▒m. M├╝ze M├╝d├╝r├╝ R─▒fat Bey tan─▒┼čt─▒rd─▒. Bana ÔÇťBende Yazd─▒mÔÇŁ isimli eserini imzalay─▒p vermi┼čti. ├ľ─čleden sonralar─▒ evde toplant─▒lar yap─▒l─▒rd─▒. F─▒rsat bulduk├ža bu toplant─▒lara kat─▒l─▒r bir k├Â┼čede konu┼čulanlar─▒ dinlerdim. Tarih├ži Cemal KutayÔÇÖ─▒ ve M├╝kerrem SarolÔÇÖu orada tan─▒d─▒m. Bir g├╝n Bayar konu┼čmas─▒na ┼č├Âyle ba┼člad─▒:

ÔÇťAnkaraÔÇÖda toplanm─▒┼čt─▒k. Yokluk ve imk├ónlar─▒n olmad─▒─č─▒ zamanlard─▒. Do─čru d├╝r├╝st yemek yenecek yer yoktu. Birka├ž arkada┼č birle┼čerek K─▒r┼čehirli Halil A─ča diye birsini bulduk. Samanpazar─▒nda yemek yenecek bir yer a├žt─▒. Yemeklerimizi ├Â─čleleri orada yerdik. Sofram─▒za getirdi─či ├žatal─▒ ete bat─▒rd─▒─č─▒m─▒zda ├žatal yamuluverirdi. ─░ktisad├« bir toplant─▒ i├žin ParisÔÇÖe gittim.┬á Toplant─▒ bitmeden GaziÔÇÖden bir telgraf ald─▒m. Telgrafta Lozan Konferans─▒na kat─▒lmam isteniyordu. Hemen hareket ederek heyete kat─▒ld─▒m. Kiral─▒k bir kat frak buldum. Resm├« toplant─▒larda onu giydim. Konferansa kat─▒lan heyetlere yemek veriliyordu. Masalara oturduk servis yap─▒ld─▒. Taba─č─▒m─▒n bir taraf─▒na 6 ├žatal, bir taraf─▒na 6 ka┼č─▒k ve b─▒├žak konuldu. Her yeme─či yemek i├žin ayr─▒ ├žatal ve ka┼č─▒k kullan─▒l─▒rm─▒┼č. Kar┼č─▒mda ─░ngiliz heyetinden oturanlar vard─▒. Yeme─če ge├ž ve yava┼č ba┼člad─▒m. ─░ngiliz yeme─či hangi ├žatal veya ka┼č─▒kla yerse ben de onu kulland─▒m. Yemekten sonra oteldeki odama ├ž─▒kt─▒m. Odam─▒n kap─▒s─▒ ├žal─▒nd─▒. Kar┼č─▒mda otel ├žal─▒┼čanlar─▒ndan birisi elinde g├╝m├╝┼č bir tepsi ile duruyordu. Tepside de bir mektup vard─▒. Bana uzatt─▒. Mektubu ald─▒m. Re┼čideÔÇÖden geliyordu. Mektubu a├žt─▒m. ─░├žinde ÔÇťCelal burada Sonbahar geldi. Havalar so─čudu, ya─čmurlar ba┼člad─▒. Evin ├žat─▒s─▒ her yerinden ak─▒yor. Benim buralarda tan─▒d─▒─č─▒m yok. Senin e┼čin dostun ├žoktur. Birisine haber ver de onart─▒versin.ÔÇŁ diyordu.

Ak┼čam oldu, gece heyetler ad─▒na balo d├╝zenlenmi┼čti. Giyindim, salona indim. Amerikal─▒ bir dostumla kar┼č─▒la┼čt─▒m. ┬áAnkaraÔÇÖya T├╝rkiyeÔÇÖnin ekonomik durumu ile ilgili bir ara┼čt─▒rma i├žin geldi─činde ara┼čt─▒rmalar─▒ i├žin yard─▒mc─▒ olmu┼čtum. O da beni iyi kar┼č─▒lad─▒. Masas─▒na davet etti. Konu┼čurken i├žeriye g├╝zel ve ┼č─▒k bir bayan girdi. Masam─▒za geldi. AmerikaÔÇÖn─▒n en zengin han─▒mlar─▒ndan diyerek bizi tan─▒┼čt─▒rd─▒. Biraz sonra dansa kalkt─▒k. Kollar─▒mda dolar milyoneri bir kad─▒n, cebimde Re┼čideÔÇÖnin dam ak─▒yor diyen mektubu…ÔÇŁ

BayarÔÇÖ─▒n resminin de bulundu─ču Gemlik g├Âr├╝nt├╝l├╝ bir tebrik kart─▒

Yine bir ba┼čka konu┼čmas─▒nda;

-ÔÇť─░ktisat Bakan─▒ oldum, oturacak kendimize ait bir evimiz yoktu. Re┼čide ev alal─▒m diye tutturdu. ─░ktisat Bakan─▒ oldu─čumu, ┼ču s─▒rada ev al─▒rsak dedikodular─▒n ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ s├Âyledim. O da bana ÔÇśCelal, Celal sen ─░ktisat Bakan─▒ isen ben de ─░neg├Âll├╝zade Rafet BeyÔÇÖin k─▒z─▒y─▒m. Kendi paramla al─▒r─▒mÔÇÖ dedi. ├çiftehavuzlardaki evi onun paras─▒yla ald─▒kÔÇŁ dedi.

Bayar ÔÇťRe┼čide her zaman bana kuvvet vermi┼čtir. Her zaman beni desteklemi┼čtir.ÔÇŁ der. O, Yunanl─▒lar─▒n EgeÔÇÖye ayak basmadan ├Ânce, Rumlar─▒n Ege B├Âlgesinde yapt─▒klar─▒ y─▒k─▒c─▒ faaliyetleri ile bilgileri e┼čine anlat─▒r. Bunun i├žin silahl─▒ m├╝cadelenin ┼čart oldu─čunu s├Âyler. Re┼čide Han─▒m ÔÇťBa┼člad─▒─č─▒n hareketi sonuna kadar devam ettireceksin. Ben annene ve ├žocuklara bakar─▒m. G├Âz├╝n arkada kalmas─▒n.ÔÇŁ der. Bayar, annesinin elini ├Âper. Yan─▒nda bulunan 20 liras─▒n─▒n 12 liras─▒n─▒ b─▒rakarak ayr─▒l─▒r. Re┼čide Han─▒m hep e┼činin yan─▒nda olmu┼čtur. Ta ki Celal BayarÔÇÖ─▒ Kayseri Cezaevinde ziyaret ettikten sonra trende kalp krizinden ├Âld├╝─č├╝ zamana kadar.

  1. ya┼č g├╝n├╝ kutlamalar─▒ ├žok g├Ârkemli oldu. Ya┼čayan eski parti arkada┼člar─▒, k├Âyl├╝ler, hem┼čerileri, iktidar, muhalefet hep UmurbeyÔÇÖdeydi. Meydanda y├╝ksek├že bir yere oturtuldu. 100 y─▒l─▒n yorgunlu─ču ve bitkinli─či vard─▒. Yine de dik durmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Herkes tebrik i├žin s─▒raya girdi, tek tek tebrikleri kabul etti. S─▒ra bana gelince ÔÇťAbdullah Fehmi Ortaokulu M├╝d├╝r├╝ÔÇŁ deyince iki elimi tuttu. Okula babas─▒n─▒n ismi konmu┼čtu. ÔÇťNas─▒ls─▒n M├╝d├╝r Bey, ├žocuklar nas─▒l?ÔÇŁ dedi. Ben de ├Â─čretmen ve ├Â─črencilerimin sayg─▒lar─▒n─▒ sunduklar─▒n─▒ ve uzun ├Âm├╝rler dilediklerini s├Âyledim. Bu son g├Âr├╝┼čmemiz oldu.
Celal Bayar Cumhurba┼čkan─▒ olunca UmurbeyÔÇÖden tabrike giden bir
Grup . Sa─čdan : 1- Asker Nurettin G├╝lal 2- Halil Top├žu 3-Mehmet
G├╝m├╝┼č 4- Saadettin Karacabey 5- Berber Ali ( Ayg├╝n) 6-Osman
G├╝rsoy 7-Halil ├ľzdemir 8- Sait G├╝lal

Daha sonra sa─čl─▒k sorunlar─▒ sebebiyle UmurbeyÔÇÖde kalamad─▒. 1985 Y─▒l─▒nda bir gece kald─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendim. O geli┼čini Eski K├╝t├╝phane M├╝d├╝r├╝ R─▒fat SomerÔÇÖin e┼či Nezihe Han─▒m ┼č├Âyle anlatt─▒. ÔÇťNil├╝fer Han─▒mdan BursaÔÇÖya akrabalar─▒n─▒n d├╝─č├╝n├╝ne gideceklerini, d├Ân├╝┼čte k├Âyde kalacaklar─▒na dair bir telefon ald─▒k. Evi haz─▒rlatt─▒k. Gece ge├ž gelmi┼čler. Sabah kahvalt─▒ haz─▒rlayarak eve gittik. Beyefendi uyanm─▒┼čt─▒. Yan─▒na ├ža─č─▒rd─▒. ─░lk defa pijamal─▒ olarak g├Âr├╝yordum. Nezihe sen ┼ču tarafa, R─▒fat sende ┼ču tarafa otur dedi. Nil├╝fer Han─▒ma seslendi. Nil├╝fer Han─▒m biraz sonra E┼či Ahmet BeyÔÇÖle beraber geldiler. Bize, s├Âylediklerime sizler de ┼čahit olun dedi.┬á ├ľl├╝m mukadder. Ben ├Âld├╝kten sonra K├Ây├╝mde K├╝t├╝phanenin m├╝nasip bir yerine g├Âmersiniz. Annemi, babam─▒ ve karde┼člerimi de usul├╝ne uygun olarak yan─▒ma getirin Yan─▒ma g├Âm├╝n dedi.ÔÇŁ Sonra biz ayr─▒ld─▒k.

Bayar 22 A─čustos 1986 y─▒l─▒nda vefat etti. M├╝zenin bah├žesine g├Âm├╝ld├╝. Daha sonra da An─▒t Mezar yap─▒larak oraya nakledildi.

Ruhu ┼čad olsunÔÇŽ

980 total views, 1 views today

Naci PEHL─░VAN

Naci PEHL─░VAN

1945 y─▒l─▒nda BurdurÔÇÖun G├Âlhisar il├žesine ba─čl─▒ ─░becik k├Ây├╝nde do─čdu. ├çanakkale ├ľ─čretmen Okulunu okuduktan sonra 1963 y─▒l─▒nda Bing├Âl, Solhan ┼×im┼čirp─▒nar k├Ây├╝ne ilkokul ├Â─čretmeni olarak atand─▒. 1966 y─▒l─▒nda Bursa E─čitim Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden mezun oldu. ├çe┼čitli illerdeki MEB okullar─▒nda g├Ârev yapt─▒. 1996 y─▒l─▒nda emekli oldu. Naci Pehlivan evli ve iki ├žocuk sahibidir. ├çal─▒┼čt─▒─č─▒ y─▒llarda ara┼čt─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člad─▒. Emekli olduktan sonra bu ├žal─▒┼čmalar yo─čunluk kazand─▒. ─░lk eseri ÔÇťUmurbeyÔÇŁdir. Zaman zaman ÔÇťBursaÔÇŁ dergisinde Gemlik ve k├Âyleri ile yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nland─▒. GemlikÔÇÖte g├╝nl├╝k bir gazetede bu b├Âlge ile ilgili tarih ve k├╝lt├╝r yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanmaktad─▒r. E-Posta: hz_ocb@msn.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒