Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č
  • 09 Kas─▒m 2020 Pazartesi
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN

Yemen: Arap Yar─▒madas─▒n─▒n G├╝neybat─▒ k├Â┼česinde olup, mutluluk anlam─▒na gelen bir s─▒fatla nitelendirilir. Fakat bu s├Âzc├╝k T├╝rkler i├žin ge├žerli de─čildir. T├╝rklerde Yemen denilince mutluluktan ziyade akla h├╝z├╝n gelir, g├Âzya┼č─▒ gelir. Gidip de d├Ânemeyenlerin arkas─▒ndan yak─▒lan a─č─▒tlar gelir. Yemen bizim i├žin analar─▒n d├Âkt├╝─č├╝ g├Âzya┼č─▒d─▒r. Yemen ├╝st├╝ne yak─▒lan a─č─▒tlar toplumsal a─č─▒tlar grubu i├žerisindedir. Bu a─č─▒tlar─▒n yak─▒l─▒┼č tarihleri hayli eski olmas─▒na ra─čmen ├Âzelli─činden, g├╝zelli─činden ve tazeli─činden hi├ž bir ┼čey kaybetmemi┼č, yak─▒lan a─č─▒tlar t├╝rk├╝le┼čerek bizlere ula┼čm─▒┼čt─▒r. Maalesef yak─▒lan a─č─▒tlar─▒n ├žo─ču hep s├Âz de kalm─▒┼č, sadece t├╝rk├╝le┼čenler bize ula┼čm─▒┼č, ge├žmi┼čle gelecek aras─▒nda ├Ânemli bir k├Âpr├╝ olarak da kay─▒tlara ge├žmi┼čtir.

Yemen a─č─▒tlar─▒na ge├žmeden ├Ânce, a─č─▒tlar─▒n yak─▒lmas─▒na vesile olan Osmanl─▒ ile Yemen ili┼čkilerini k─▒saca de─činmek gerek:

Osmanl─▒lar─▒n Yemen ile ilk ilgilendikleri tarih, 1530┬┤lu y─▒llarda ba┼člar. Bu tarihten itibaren Osmanl─▒ Devleti, ─░stanbulÔÇÖdan Yemen┬┤e ├╝st d├╝zeyde g├Ârevliler g├Ândererek, hem kendisi, hem de b├Âlge i├žin g├╝venli bir y├Ânetim kurma gayreti ve ├žabas─▒ i├žerisine girer. ─░kili ili┼čkilerin ├žok s─▒cak geli┼čti─či bu d├Ânemde, Yemen idarecilerinin Osmanl─▒ Devletine son derece ba─čl─▒ oldu─ču bilinmektedir. Sonraki tarihlerde bu politikalarda baz─▒ de─či┼čiklikler olmu┼čsa da, genel hatlar─▒yla Yemen┬┤in Osmanl─▒ y├Ânetimi alt─▒nda bulunmas─▒, ka├ž─▒n─▒lmaz bir hal alm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ ba┼čta Portekizliler olmak ├╝zere di─čer Bat─▒l─▒ devletlerin emelleri ortaya ├ž─▒km─▒┼č, Yemen┬┤i de i├žine alan ─░sl├óm co─črafyas─▒n─▒n g├╝venli─či tehdit edilir olmu┼č. Bu ├žer├ževede, Osmanl─▒lar─▒n YemenÔÇÖe sahip ├ž─▒kmalar─▒n─▒n temel sebeplerinden biri: M├╝sl├╝manlar─▒n k─▒blesinin bulundu─ču Mekke ve ├ževresini yabanc─▒lardan korumak, suikast ve sald─▒r─▒lara kar┼č─▒ korumakt─▒r. ─░┼čte Osmanl─▒n─▒n gidip de d├Ân├╝┼č├╝ olmayan YemenÔÇÖe sahip ├ž─▒kmas─▒n─▒n birinci derecedeki amac─▒ kutsal topraklar─▒ yabanc─▒lardan korumakt─▒r.

Arada baz─▒ kesintiler olmakla birlikte Yemen 400 sene kadar Osmanl─▒ idaresi alt─▒nda kald─▒. Sosyal, kabilev├«, mezheb├« ve co─čraf├« yap─▒s─▒ nedeniyle idaresi ├žok zor bir ├╝lkeydi. Asayi┼č, emniyet ve huzuru sa─člamak i├žin y├╝zbinlerce Osmanl─▒ askeri bu topraklarda can verdi. Bu y├╝zden Yemen da─člar─▒n─▒n, vadilerinin, s─▒rtlar─▒n─▒n, ├ž├Âllerinin her bir noktas─▒nda hat─▒ram─▒z kald─▒. Yemen’in en ─▒ss─▒z, en vah┼či kenarlar─▒nda bile binlerce ┼čehidimiz yat─▒yor. Kuzey YemenÔÇÖde Zeyd├«lerden ba┼čka Hudeyde ve San’a aras─▒ndaki Haraz Da─č─▒ÔÇÖnda ┼×i├« ve ─░smail├« kabileler bulunmaktayd─▒. ─░smail├«lerin Yemen’deki bu kolu,┬á Attara Kalesini ├╝s edinmi┼č geleni gideni haraca ba─člam─▒┼čt─▒. ├ľte yandan Yemen’de ┼×afi├«-S├╝nni topluluklar da ya┼č─▒yordu. San’a ve Sa’da ┼čehirlerindeki halk─▒n ├žo─čunlu─ču Hanef├« mezhebindendi. Yemen, h├ókimiyetimizin alt─▒nda oldu─ču 400 senelik d├Ânemde Osmanl─▒ Devletine en fazla isyan eden ve bu y├╝zden de defalarca yeniden fethedilen bir b├Âlge olmu┼čtu.

19.Y├╝zy─▒la kadar b├Âlgenin idaresi fiili anlamda Osmanl─▒ Devletinin elinden ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Yemen ├╝st├╝ne ikinci kez yo─čunla┼čmas─▒ 19. Y├╝zy─▒l ortalar─▒ndan itibaren ├Âzellikle b├Âlgede artan ─░ngiliz ilgisinin de etkisiyle ger├žekle┼čti. ─░ngilizlerin AdenÔÇÖi 1839ÔÇÖda ele ge├žirmesinin ard─▒ndan Osmanl─▒ idarecileri b├Âlgenin g├╝venli─čini sa─člamak i├žin harekete ge├žtiler. Gazi Ahmet Muhtar Pa┼ča askeri g├╝├žle b├Âlgeyi tekrar Osmanl─▒ h├ókimiyetine ba─člamay─▒ ba┼čard─▒. Aral─▒k 1870ÔÇÖde Gazi Ahmet Muhtar Pa┼ča YemenÔÇÖde askeri kuvvet kumandan─▒ ve ard─▒ndan vali olarak g├Ârev yapt─▒─č─▒ d├Ânemde SanÔÇÖa merkezli bir Yemen isyan─▒ bast─▒r─▒ld─▒. Ard─▒ndan da Yemen, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bir vilayeti haline getirilerek asker├« ve idari a├ž─▒dan te┼čkilatland─▒r─▒ld─▒.

Osmanl─▒, YemenÔÇÖde g├Ârev yapacak memurlar─▒n,┬á halkla olan ili┼čkilerinde ya┼čanan aksakl─▒klar─▒ gidermek i├žin, baz─▒ ├Ânlemler ald─▒. Arap├ža bilen memurlar g├Ândererek baz─▒ d├╝zenlemeler yapt─▒. Al─▒nan ├Ânlemlere ra─čmen 1889 ve 1895 y─▒llar─▒ aras─▒nda zorluklarla bast─▒r─▒lan isyanlar ba┼člad─▒. 1902ÔÇÖde ─░mam Hamid├╝ddinÔÇÖin ba┼člatt─▒─č─▒ isyan Ahmet Fevzi Pa┼čaÔÇÖn─▒n 15 Temmuz – 1 Eyl├╝l 1905 tarihleri aras─▒nda y├╝r├╝tt├╝─č├╝ harek├ótla, kabile reisleri bertaraf edilerek ba┼člat─▒lan isyan bast─▒r─▒ld─▒.

Osmanl─▒ Yemen topraklar─▒n─▒ ├╝lkesine katt─▒ktan sonra buradaki h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin ├žok ┼čehit verdi. Be┼č cephe de birden ├žarp─▒┼čan Osmanl─▒ kuvvetleri Anadolu’dan s├╝rekli asker g├Ândererek oradaki askerlerine g├╝├ž kazand─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒. ├çarp─▒┼čmalar ├žok ┼čiddetliydi. Halk Yemen cephesine giden evlatlar─▒n─▒n art─▒k geri d├Ânmeyece─čini ├Â─črenmi┼čti. Bir├žok aile cepheye giden ├žocuklar─▒ndan bir daha haber alamad─▒. K─▒saca giden gelmiyordu. Gelenler de ya k├Ârd├╝ ya da topald─▒. Memleketlerine geri d├Ânemeyenler de orada hayatlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeye ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. ─░┼čte Yemen b├Âyleydi. Gidenin d├Ânmedi─či, gelenin g├Ârmedi─či bir yerdi Yemen. YemenÔÇŽ YemenÔÇŽ Zalim Yemen. Bir bardak suyun alt─▒n oldu─ču YemenÔÇŽ

Yemen ah!.. YemenÔÇŽ Arabistan ve Yemen ├ž├Âllerinde hain kur┼čunlar─▒n, salg─▒n hastal─▒klar─▒n kol gezdi─či Yemen.┬á Vatan evlatlar─▒n─▒n, ana kuzular─▒n─▒n, nice gen├ž k─▒zlar─▒n, gencecik gelinlerin, analar─▒n, babalar─▒n, a─čalar─▒n korkulu r├╝yas─▒yd─▒ Yemen. K─▒saca yol g├Âzleyen, yavrum diye dizini d├Âven analar─▒n, a─člamaktan g├Âzleri kan ├žana─č─▒na d├Ânen gelinlerin, h─▒├žk─▒r─▒klar─▒n─▒n u─čultusuydu Yemen.┬áAnadoluÔÇÖda o─člunu YemenÔÇÖe g├Ânderen, gelmeyince de: Tarlalarda biter kam─▒┼č / Uzar gider vermez yemi┼č┬á / ┼×ol yemende can verenler / Biri Memet biri Memi┼č diyen anan─▒n feryad─▒yd─▒ Yemen. 24 y─▒l a─člayan, gelince o─člunu g├Âremeyen anan─▒n g├Âz├╝nden akan ya┼čt─▒r YemenÔÇŽ

Ger├žekten Yemen ├╝st├╝ne o kadar a─č─▒t yak─▒lm─▒┼č ki. Biz; sadece t├╝rk├╝le┼čerek bize ula┼čanlar─▒ biliyoruz. Oysa ├╝lkemizde her ana Yemen’e gidip de d├Ânemeyen kuzusu i├žin bir a─č─▒t yakm─▒┼č. Hem de dizini d├Âve d├Âve. Guzum diye diye… Onun i├žin bir Yemen t├╝rk├╝s├╝ dinledi─čimizde i├žimiz burkulur. Bo─čaz─▒m─▒zda ya┼člar d├╝─č├╝m d├╝─č├╝m olur.┬áYemen t├╝rk├╝leri Arap ├ž├Âllerinden geri kalan, i├žimizi ezim ezim ezen ezgiler yuma─č─▒d─▒r. Y├╝re─čimize siyim siyim akan g├Âzya┼č─▒d─▒r… ─░┼čte bunlar y├╝re─čimize ok olup saplanan Yemen t├╝rk├╝leridir… Y├╝zy─▒l ├Âteden do─čmu┼č, kalpten kalbe akm─▒┼č duygular yuma─č─▒d─▒r Yemen.

Yemen’e ├çukurova’dan giden iki kahraman─▒ var. MemetÔÇÖle Memi┼č. Memet Emine bac─▒n─▒n o─člu. O ├╝nl├╝ Yemen a─č─▒t─▒n─▒n kahraman─▒. Mehmet anas─▒ndan ayr─▒l─▒rken: Aman ana can─▒m ana / S├╝t├╝n emdim kana kana / Ben YemenÔÇÖe gidiyorum / Helal eyle s├╝t├╝n bana der ve y├╝r├╝r. Bir daha arkas─▒na bakmaz. Gidi┼č o gidi┼čtir. Bir daha da geri d├Ânmez.┬á Emine bac─▒ a─člaya a─člaya g├Âzden, d├Âv├╝ne dizden olur. A─č─▒t yakar. Zaten yapaca─č─▒ ba┼čka bir i┼čte yoktur. ├çaresizdir. Y├╝rek yanar. Yang─▒n y├╝rek ac─▒s─▒n─▒, a─č─▒tlara d├Âker. Giden bir de─čil, iki de─čil, be┼č de─čil bindir. Onlardan biri Memet biri de Memi┼čÔÇÖtir.

A─č─▒t─▒n nas─▒l yak─▒ld─▒─č─▒n─▒ Ferit Celal G├╝ven Yemen T├╝rk├╝s├╝[1]┬áadl─▒ yaz─▒s─▒nda ┼č├Âyle anlat─▒yor. Aynan aktar─▒yorum.

Emine Bac─▒:

ÔÇťO gitti─či yerin ne oldu─čunu benden daha iyi biliyor. Dedesi git┬şti gelmedi, babas─▒ gitti d├Ânmedi, emmisi gitti sesi ├ž─▒kmad─▒, gidip d├Ân┬şmeyen yerlere gitmenin ne oldu─čunu anlamayacak ├ža─čda de─čildi… Onun niyeti k├Ât├╝yd├╝, ├ž├Âle gidip ArapÔÇÖla bo─ču┼čaca─č─▒ma, da─ča ├žekilir kendi ilimin, kurduna ku┼čuna yem olurum diyordu…

Ona┬ágit o─člum, Tanr─▒ kerimdir, dedim. ┬áKa├žak anas─▒ olmay─▒ bana yak─▒┼čt─▒r─▒r m─▒s─▒n? G├╝n├╝ ge┬şlen ├Âl├╝r… Sen ├žok tazesin, ecel senin gibi ├ži├žeklere dokunmaya utan─▒r…┬ádedim. O ├Âyle bir y├╝z├╝me bakt─▒ ki i├žimden bir i─čne ge├žti sand─▒m.

ÔÇśKorkma ana, ben soyumuza kir getirmem. Yaln─▒z Tanr─▒ÔÇÖn─▒n Yemen┬┤deki kuyusu ├žok derin olacak ki giden d├╝┼č├╝p kal─▒yorÔÇÖ dedi.

O sabah asker, ├žad─▒r─▒n─▒ y─▒km─▒┼č, kat─▒rlar─▒n─▒ y├╝kletmi┼č istasyona do─č┬şru y├╝r├╝y├╝┼če ge├žmi┼čti[2]. Askerin ├Ân├╝nde bir muzika y├╝r├╝yordu, iriyar─▒ kara sakall─▒ bir asker alay─▒n ├Ân├╝nde k─▒rm─▒z─▒ me┼čin k─▒l─▒f i├žindeki bay┬şra─č─▒ ta┼č─▒yordu. Kal─▒n, bo─čucu bir toz bulutu i├žinde y├╝r├╝yen askerle┬şrin yan─▒nda ba┼č─▒ a├ž─▒k, ├ž─▒plak ayakl─▒ ├žocuklar, ├žar┼čaflar─▒n─▒ omuzlar─▒ndan geriye atm─▒┼č de─čne─čine dayana dayana y├╝r├╝yen ihtiyar kad─▒nlar, g├Âz┬şlerinin ya┼člar─▒n─▒ ├Ârt├╝lerinin kenarlar─▒na silen gen├ž gelinler de h─▒zl─▒ h─▒zl─▒ y├╝r├╝yorlard─▒.┬áBunlar─▒ seyreden ├žok kamburla┼čm─▒┼č bir ihtiyar─▒n kula─č─▒na bir ├žo┬şcuk ba─č─▒r─▒yor:

ÔÇö┬áYemen┬┤e gidiyorlar… Baba… Yemen┬┤e…

─░stasyonun k├╝├ž├╝k bir ├žinko sa├ža─č─▒ alt─▒nda, dut a─ča├žlar─▒n─▒n diple┬şrinde kar─▒┼č─▒k bir kalabal─▒k bir dala as─▒lm─▒┼č ar─▒ hevengi gibi kayna┼č─▒p u─čulduyor. De─čneklerini yere vura vura ┬┤sebil, sebil┬┤ diye ba─čr─▒┼čan k├Âr dilenciler k─▒r─▒k testilerden su da─č─▒t─▒yorlard─▒.

Art─▒k askerler trene iyice yerle┼čmi┼č, vagonlar─▒n etraf─▒na s├╝ng├╝l├╝ n├Âbet├žiler konmu┼č, kalanlarla gidenlerin aras─▒na s├╝ng├╝den bir ├žit ├že┬şkilmi┼čti. Lokomotifin istim borular─▒ndan ├ž─▒kan ─▒sl─▒k sesleri trenin y├╝┬şr├╝meye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ anlat─▒yordu.┬áFesinin alt─▒na ge├žirdi─či k─▒rm─▒z─▒ benekli mendilin alt─▒nda sakal─▒n─▒n aklar─▒ se├žilen, ceketinin d├╝─čmeleri ├ž├Âz├╝k bir redif muzika zabiti va┬şgonlar─▒n ├Ân├╝nde duran tak─▒m─▒na k─▒n─▒ndan s─▒y─▒rd─▒─č─▒ pasl─▒ k─▒l─▒c─▒yla bir i┼čaret verdi. Muzika ├╝├ž defa selam havas─▒ ├žald─▒, asker ├╝├ž defa ba─č─▒rd─▒.┬áBundan sonra ac─▒ bir d├╝d├╝k sesine d├╝zensiz bir muzika sesi kar─▒┼čt─▒:

Ey gaziler! Yol g├Âr├╝nd├╝ gene garip serime…

Lokomotif vagonlar─▒ zorlukla ├žekiyordu, bir avu├ž i├ži kadar duvar g├Âlgesine, sa├žak altlar─▒na s─▒─č─▒nanlar birbirlerine kar─▒┼čt─▒lar, t─▒kl─▒m t─▒kl─▒m vagonlar─▒ dolduran askerler bir a─č─▒zdan Yemen t├╝rk├╝s├╝ s├Ây┬şl├╝yorlard─▒. Emine bac─▒n─▒n eteklerine s─▒k─▒ s─▒k─▒ya yap─▒┼čm─▒┼čt─▒m. Ortal─▒k bir ana baba g├╝n├╝ olmu┼čtu. ├ťzerimize kal─▒n bir toz bulutu ├ž├Âkm├╝┼čt├╝. Vagonlar se├žilemez bir hayal gibi s├╝z├╝l├╝p ge├žiyorlard─▒. Lokomotif sanki bir ca┬şnavard─▒, korkusu da─č gibi y├╝rekleri ezen bir cehenneme do─čru, bin┬şlerce insan─▒, ana, kuca─č─▒ndan, yavuklu kuca─č─▒ndan ├živi s├Âker gibi ├žekip g├Ât├╝r├╝┬şyordu… Dizini d├Âven, kan─▒n─▒ i├žine ak─▒tan bu kalabal─▒k gidenlerin ar┬şkas─▒ndan u─čunuyor.┬áEmine bac─▒ bir yandan s├Âyl├╝yor, bir yandan terden, tozdan y├╝z├╝me yap─▒┼čm─▒┼č sa├žlar─▒m─▒ ok┼čuyor, beni; biraz ├Ânce MemedÔÇÖine yapt─▒─č─▒ gibi ba─čr─▒na bas─▒yordu…

Gara ├žad─▒r is mi dutar
Martin t├╝fek pas m─▒ dutar
A─čla┼čal─▒m anam bac─▒m
Elin g─▒z─▒ yas m─▒ dutar

Kutlu kuma┼č kirlenirse
Ba┼čta p├╝sk├╝l pullan─▒rsa
Ya kimlere baba desin
K├╝├ž├╝k bebek dillenirse

G├╝nden yana soldu m’ola
Yerden yana oldu m’ola
MemmedÔÇÖimin ala g├Âz├╝n
Gar─▒ncalar oydu m’ola

Getme YemenÔÇÖe YemenÔÇÖe
Yemen s─▒cak dayanaman
Dan borusu er vurulur
Sen  cahilsin uyanaman

Tren art─▒k k─▒vr─▒nt─▒y─▒ d├Ânm├╝┼čt├╝. Biteviye ├žalan lokomotifin d├╝d├╝─č├╝ k─▒s─▒lm─▒┼č, sesler gittik├že kayboluyor, silikle┼čiyor, sona ermi┼č bir nefes takatsizli─či i├žinde her ┼čey yorgun cans─▒z d├╝┼č├╝yordu. Yemen t├╝rk├╝s├╝n├╝n son yang─▒lar─▒ kulaklarda bir ├ž─▒n─▒lt─▒ gibi inceliyordu.┬áKimde a─člayacak can, hangi g├Âzde ya┼č kalm─▒┼čt─▒? Korkun├ž bir g├Âk g├╝r├╝lt├╝s├╝nden sonra bulutlarla h─▒zla yere d├Âk├╝len iri damlalara ben┬şzeyen g├Âzya┼člar─▒ art─▒k kurumu┼čtu. Ya─čmur sonu selleri

gibi insanlar sokaklarda ak─▒┼č─▒yorlar.┬á┬á

Aylar’dan sonra YemenÔÇÖden Emine bac─▒ya o─člu Mehmet’ten 1319, yani 1901 y─▒l─▒nda yaz─▒lm─▒┼č bir mektup gelir.┬á Mektup: 1935 y─▒l─▒nda ├ťlk├╝ Dergisinin Eyl├╝l say─▒s─▒nda Ferit Celal G├╝ven imzas─▒yla yay─▒nlanan Yemen T├╝rk├╝s├╝ adl─▒ yaz─▒dan al─▒nm─▒┼čt─▒r. Aynen aktar─▒yorum[3].

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

ÔÇśAna: Bir bu├žuk iki ayd─▒r iskeleden iskeleye u─čraya u─čraya bir├žok ┼čehirler ve denizler ge├žtik. Sonunda Yemen denilen yere geldik. S─▒ca─č─▒ gelin de bura da g├Âr├╝n. Elime mendil sarmadan martinin namlusunu tutam─▒yorum. Bir asker on dakikadan fazla n├Âbet bekleyemiyor. Yere d├╝┼č├╝p bay─▒lmad─▒k kimse yok. Burada bir yudum duru su, alt─▒ndan daha pahal─▒ÔÇŽ R├╝zg├ór bile kaynar su gibi nereye dokunsa ha┼čl─▒yor. Araplar askerlerin kan─▒n─▒ ┼čerbet san─▒yor. Bizim k├Ây├╝n yar─▒s─▒ yollarda hastalan─▒p kald─▒lar. ─░├žimizden ├Âlen de yok de─čil. Kimse duymas─▒n ya!… Fatma gelinin de kocas─▒ ├Âlenler aras─▒nda. Gece n├Âbet beklerken zavall─▒n─▒n karn─▒n─▒ Arap, han├žeriyle a├ž─▒vermi┼č.

Can─▒m─▒z─▒ kadere ba─člad─▒k ana. Yar─▒n erkenden Cebel denilen kuru, kat─▒ dikenli, kumluk, ta┼čl─▒k bir yere gidece─čiz. Araplar gene ba┼čkald─▒rm─▒┼člar.┬á┬á

Ali ne yap─▒yor ana. Y├╝r├╝meye ba┼člad─▒ m─▒? Anam!… Can─▒m anam!… A┼ča─č─▒ p─▒nardan ge├žerken bir avu├ž so─čuk su i├ž benim i├žinÔÇÖ diyerek mektuba son noktay─▒ koymu┼č Mehmet. Alt─▒na rakamla 1319 (1901) yaz─▒lm─▒┼č. Bir kenar─▒nda ise b├╝y├╝k bir parmak izi…

Mektubun yay─▒nland─▒─č─▒ yaz─▒da MehmetÔÇÖin anas─▒n─▒n yani Emine bac─▒n─▒n Seyhan nehrinin bir kolu olan ├çak─▒t ├çay─▒n─▒n[4]┬á├╝st kenar─▒ndaki k├Âylerden birinden oldu─ču s├Âyleniyor. Yazar k├Ây hakk─▒nda az da olsa ┼ču bilgileri veriyor[5]:

ÔÇťO zaman biz de yaz─▒ ge├žir┬şmek i├žin Emine bac─▒n─▒n Toros Da─člar─▒ eteklerinde, ├çak─▒t kenar─▒ndan k├Ây├╝ne giderdik. Emine bac─▒y─▒ oradan tan─▒yorduk. Dam─▒ bir tepenin s─▒rt─▒yla birle┼čmi┼č evinin ├Ân├╝nde k├╝├ž├╝k bir ba─č─▒, birka├ž y├╝z d├Ân├╝m iyi bak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, besili inekleri, davarlar─▒ vard─▒. O bizi ├žok kere ke├žiboynuzu a─čac─▒n─▒n koyu g├Âlgesine g├Ât├╝r├╝r, k├Ây masallar─▒ s├Âylerdi. Hele davarlar─▒ sa─čarken s├Âyledi─či t├╝rk├╝ler ├žok ho┼čumuza giderdi… Yolun ├╝zerindeki iki g├Âzl├╝, ta┼č tekneli p─▒nar─▒, derenin kenar─▒ndaki yunak[6] ye┬şrini b├╝y├╝kbabas─▒ yapt─▒rm─▒┼čt─▒. ┬á┬áOnun i├žin Emine bac─▒ k├Ây├╝n ileri ge┬şlenlerinden say─▒l─▒yordu.[7]ÔÇŁ┬á

Ben yaz─▒y─▒ okuduktan sonra kendimde y├Ârenin, o topraklar─▒n[8]┬áinsan─▒ olarak Emine bac─▒n─▒n k├Ây├╝n├╝ bulmak i├žin kollar─▒ s─▒vad─▒m. ├ľnce AdanaÔÇÖn─▒n Karaisal─▒ il├žesine ba─čl─▒ ├çak─▒t ├çay─▒ÔÇÖn─▒n kenar─▒ndaki k├Âyleri d├╝┼č├╝nd├╝m. ─░lk k├Ây kanyona ad─▒n─▒ veren Kap─▒kaya ( K├Âkaraplar ) sonra Hac─▒araplar, Kocaveliler, Salba┼č ve Memi┼čli. Memi┼čli k├Ây├╝ s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde de nehir g├Âle kavu┼čuyor.

Ben Kap─▒kaya ve Hac─▒araplar k├Âylerinin ├çak─▒t kenar─▒ndaki konumunu bildi─čim i├žin bu k├Âylerin olamayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. Onun i├žin de Kocaveliler k├Ây├╝nden i┼če ba┼člamaya karar verdim. Kendi k├Ây├╝mden Kocaveliler k├Ây├╝n├╝ iyi tan─▒yan, o─člunun kay─▒nbabas─▒n─▒n Kacavelilerden oldu─čunu bildi─čim halam─▒n o─člu Arif AtarÔÇÖla do─čru Karaisal─▒ÔÇÖya gittim. Karaisal─▒ÔÇÖda konuya ilgi duyan k├╝t├╝phane memuru Yakup U├žarÔÇÖ─▒ da alarak KocavelilerÔÇÖe hareket ettik. Tarih 13 A─čustos 2019.

Kocaveliler k├Ây├╝ ├çak─▒t ├çay─▒ÔÇÖn─▒n kenar─▒nda. ├çevrenin b├╝y├╝k k├Âylerinden. ├çak─▒tÔÇÖ─▒n nimetlerinden de en ├žok faydalanan k├Ây.

Tabir yerindeyse ÔÇťdeh ├ž├Âh deh ├ž├ÂhÔÇŁ k├Âye ula┼čt─▒k. Hava s─▒cak. Hem de iyi s─▒cak. Karacao─članÔÇÖ─▒n: ÔÇť├çukurova yanar yanar ├ÂrdÔÇŁ olur. Dedi─či cinsten.

Arabay─▒ uygun bir yere park ettikten sonra caminin kar┼č─▒s─▒nda ki d├╝kk├ón─▒n ├Ân├╝ndeki sandalyelere oturduk. D├╝kk├ón sahibi beni televizyonda yapt─▒─č─▒m programlardan, Karaisal─▒ k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerimizden ├Ât├╝r├╝ hemen tan─▒d─▒. ─░lgi g├Âsterdi. Bu arada k├Âyl├╝lerden birka├ž ki┼či de yan─▒m─▒za geldi. Di─čerleri kim bunlar acaba diye hoyurt hoyurt bak─▒yorlar.

Ho┼č be┼čten sonra ├žay kahve ve so─čuk limonata derken, ben niye geldi─čimizi, ├ç├Âl YemenÔÇÖde can verenler ÔÇô Biri Memet biri Memi┼č dizeleriyle ba┼člayan ├╝nl├╝ Yemen a─č─▒t─▒ndaki MehmetÔÇÖle Memi┼čÔÇÖi ara┼čt─▒rd─▒─č─▒m─▒z─▒ ├Âzetledim. Hi├žbir ┼čey bilmediklerini, k├Âyde ya┼čl─▒ bir kar─▒ kocan─▒n oldu─čunu, ancak onlar─▒n bilece─či s├Âylendi. Haydi, gidelim dedik. D├╝kk├ón sahibi Ahmet Koca bizi ya┼čl─▒ kar─▒ kocan─▒n evine g├Ât├╝rd├╝. Oturmad─▒k. Ayakta derdimizi anlatt─▒k. Fakat konuyla ilgili hi├žbir bilgi sahibi olmad─▒klar─▒n─▒ s├Âylediler. Ya┼čl─▒lardan sonu├ž alamad─▒k. B├Âylece MehmetÔÇÖle Memi┼čÔÇÖin KacavelilerÔÇÖden olmad─▒─č─▒ kesinle┼čti.

Hava iyi s─▒cakÔÇŽ Hem de g├╝ne┼čin ├Âfkeli oldu─ču saatler. Buna ra─čmen y├╝r├╝yerek arabaya kadar gedik. Bizi a─č─▒rlayan d├╝kk├ón sahibi Ahmet Koca ve di─čer k├Âyl├╝lerle vedala┼čt─▒ktan sonra Salba┼čÔÇÖa hareket ettik. ├çak─▒t boyunu takip ederek Salba┼čÔÇÖa ula┼čt─▒k. Salba┼č y├Ârenin n├╝fus bak─▒m─▒ndan en b├╝y├╝k k├Âylerinden. Belediyelikti. Yeni yasaya g├Âre k├Âye, sonra da mahalleye d├Ân├╝┼čt├╝. Bizim g├Âz├╝m├╝zde te┼čkilatl─▒ bir k├Ây olarak varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yor.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

Salba┼čÔÇÖta sevgili dost Foto S├╝leyman ├ça─člayanÔÇÖ─▒ bulduk. S├╝leyman bizi der-

dimizden anlayacak kaynak ki┼čilere g├Ât├╝rd├╝. Kaynak ki┼čiler meselinin ciddiyetini anlamalar─▒na ra─čmen yard─▒mc─▒ olamad─▒lar. Zira konuyla ilgili bilgileri yoktu. Aradan ├žok zaman ge├žmi┼č olmas─▒ i┼čimizi zorla┼čt─▒r─▒yordu. Sonu├žta el el de, ba┼č ba┼čtaÔÇŽ Kaynaklardan az da olsa bir ipucu yakalayamad─▒k. Sevgili S├╝leyman ├ça─člayanÔÇÖa ba┼čka bir g├╝nde ara┼čt─▒rmaya devam edece─čimizi s├Âyleyerek vedala┼čt─▒k. Yakup U├žarÔÇÖ─▒ Karaisal─▒ÔÇÖya b─▒rakt─▒ktan sonra biz de Arif AtarÔÇÖla k├Âye d├Ând├╝k.

Ara┼čt─▒rmaya k─▒sa bir ara verdikten sonra 18. 9. 2019 tarihinde tekrar ba┼člad─▒k. Bu sefer ba┼člang─▒├ž yerimiz Salba┼č. Bac─▒m G├╝lay Ak├žam da Salba┼čÔÇÖta oturuyor. Misafiriyiz. Konuyu tart─▒┼č─▒yoruz. Bac─▒m; Salba┼čÔÇÖ─▒n ilerisinde bir Memi┼čli k├Ây├╝ oldu─čunu, a─č─▒tta ge├žen Memi┼č ad─▒yla ilgisi olabilece─čini s├Âyledi. ┼×imdiye kadar k├Ây├╝ bildi─čimiz halde hi├ž akl─▒m─▒za gelmemi┼č.┬á ├ľyle ya; ├ç├Âl YemenÔÇÖde can verenler┬á / Biri Memet biri Memi┼č. Do─čru tespit.┬á Memi┼čli k├Ây├╝ ki┼činin ad─▒na izafeten verilen bir isim olmal─▒ÔÇŽ ├ťstelik Memi┼č ad─▒ da Karaisal─▒ il├že s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde ├žok yayg─▒n. Nas─▒l ├ľkke┼č Kahramanmara┼č ÔÇô Gaziantep de, Sat─▒ ad─▒ Kastamonu ve ├çank─▒r─▒ da yayg─▒nsa, Memi┼č ad─▒ da AdanaÔÇÖn─▒n Karaisal─▒ il├žesinde ├Âyle…

Biz toplum olarak babadan o─čula isim koyma gelene─čine sad─▒k bir milletiz. Mesela: Baban─▒n ad─▒ Halil, o─člu Mahmut ise, Mahmut evlendi─činde o─čluna babas─▒n─▒n ad─▒n─▒ verecek, gelene─če uyarak atas─▒n─▒n ad─▒n─▒ ya┼čatacakt─▒r. ├ľzellikle Karaisal─▒ k├Âylerinde bu gelenek hala devam etmektedir. Sonu├žta nesil Halil o─člu Mahmut, Mahmut o─člu Halil olarak devam edecektir. Memi┼čli k├Ây├╝n├╝n de babadan o─čula ad koyma gelene─či sonucunda bu ismi ald─▒─č─▒ ihtimali ├žok y├╝ksektir.

Do─črusu bu fikir ortaya ├ž─▒k─▒nca neden olmas─▒n diye d├╝┼č├╝nd├╝k. Hemen Memi┼čliÔÇÖye gitmeye karar verdik.┬á S├╝leyman ├ça─člayan k├Ây├╝n muhtar─▒n─▒ arad─▒. Muhtar k├Âyde imi┼č.

Bizim Karaisal─▒ da De─čirmenden gelenin eline bakarlar diye bir deyim vard─▒r. Bu d├╝┼č├╝nceden hareketle yiyecek i├žecek ald─▒k. Sonra da S├╝leyman ├ça─člayan, Yakup U├žar, Arif AtarÔÇÖla do─čru Memi┼čliÔÇÖye. ├ľnce Arif AtarÔÇÖ─▒n arkada┼č─▒ Mustafa Alt─▒ntopÔÇÖu bulduk. O bizi k├Ây muhtar─▒ Ramazan Alt─▒ntopÔÇÖa g├Ât├╝rd├╝. Muhtar─▒n konu─čuyuz. Ho┼č be┼čten sonra meseleyi anlatt─▒k. Konu pek dikkatlerini ├žekmedi. Ama ben buna ra─čmen t├╝m g├╝c├╝mle onlar─▒ konu┼čturuyor, ─▒srarla ipu├žlar─▒ aramaya ├žal─▒┼č─▒yordum ki… Muhtar, dostumuz Bekir UysakÔÇÖ─▒n[9]┬ábu k├Âyden oldu─čunu, konuyla ilgili bilgisi olaca─č─▒n─▒ s├Âyledi. ÔÇťKarde┼či a┼ča─č─▒ya yeni ev yapt─▒rd─▒ÔÇŁ dediler. Do─čru Bekir BeyÔÇÖin karde┼činin evine gittik. Sa─č olsun kabul etti. Evin ├Ân├╝ndeki terasta oturuyoruz. Ben konuyu a├žt─▒m. ÔÇťBilgim yok dedi. Ama a─čabeyim bilirÔÇŁ.┬á A─čabeyi Bekir UysakÔÇÖ─▒n telefonunu verdi. Arkada┼člar otururken ben telefonla Bekir BeyÔÇÖi arad─▒m. Konuyu anlatt─▒m. Hemen intibak etti. Memi┼čli k├Ây├╝n├╝n ad─▒n─▒n nereden geldi─či konusunda bizim gibi d├╝┼č├╝n├╝yordu. Bekir BeyÔÇÖe yaz─▒da ge├žen Emine bac─▒n─▒n k├Ây├╝yle, eviyle, tarlas─▒yla,┬á evin ├Ân├╝ndeki harnupla (ke├žiboynuzu) ilgili bilgiler aktard─▒m. Bekir Bey harnup a─čac─▒n─▒n oldu─čunu do─črulad─▒. Emine bac─▒yla ilgili birtak─▒m bilgiler verdikten sonra: YemenÔÇÖde ┼čehit olan MemetÔÇÖin anas─▒n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ ku┼ča─č─▒ olan Emine bac─▒n─▒n Adana da, kendisinin de teyzesinin k─▒z─▒ oldu─čunu s├Âyledi. Yani YemenÔÇÖde ┼čehit olan Emine bac─▒n─▒n o─člu Mehmet, ana taraf─▒ndan da Bekir UysakÔÇÖ─▒n da akrabas─▒yd─▒.

Bu tespitleri yapt─▒ktan sonra tez elden AdanaÔÇÖya gitmek gerekiyordu. Bekir BeyÔÇÖi tekrar telefonla arad─▒m. Emine bac─▒yla nas─▒l g├Âr├╝┼čece─čimizi sordum.┬á Bekir Uysak: ÔÇťO─člum Ramazan AdanaÔÇÖda muhasebecidir. O sizi Emine bac─▒ya g├Ât├╝r├╝r. Tez elden AdanaÔÇÖya ula┼č─▒nÔÇŁ dedi ve RamazanÔÇÖ─▒n telefonunu verdi. Hemen Ramazan UysakÔÇÖ─▒ arad─▒m. Bir yer belirledik. Birbirimizi tan─▒mad─▒─č─▒m─▒z halde kaville┼čti─čimiz yerde bulu┼čtuk. Ramazan bizi Emine bac─▒n─▒n evine g├Ât├╝rd├╝.

Emine bac─▒ ├žok ya┼čl─▒. ├ľmr├╝n├╝n son g├╝nlerini ya┼č─▒yor. Ge├žmi┼či de pek hat─▒rlayam─▒yor.┬á Unutkanl─▒k ba┼člam─▒┼č. Ben Emine bac─▒n─▒n anas─▒n─▒n ad─▒n─▒n Emine, EmineÔÇÖnin anas─▒n─▒n da Emine oldu─čunu tespit ettim. Konu┼čtu─čumuz Emine bac─▒, YemenÔÇÖde ┼čehit olan MehmetÔÇÖin anas─▒n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ ku┼ča─č─▒. YemenÔÇÖde ┼čehit olan MehmetÔÇÖin de anas─▒n─▒n torununun torunuydu[10].

Nas─▒l bir mutluluk. Nas─▒l bir sevin├žÔÇŽ ─░damdan son anda kurtulan bir mahk├╗m. Bayraml─▒─č─▒n─▒ giymi┼č bir ├žocuk. T─▒pk─▒ avc─▒n─▒n kanat k─▒r─▒─č─▒ kekli─či[11]┬ábulmas─▒ gibi.

K─▒saca ÔÇťSab─▒rla koruk helva olduÔÇŁ.┬á Zor bir muamma ├ž├Âz├╝ld├╝. Yakla┼č─▒k bir as─▒r ├Ânce yak─▒lan ÔÇť├ç├Âl yemen de can verenler┬á / Biri Memet biri Memi┼čÔÇŁ a─č─▒t─▒n nerede ve nas─▒l yak─▒ld─▒─č─▒n─▒, MehmetÔÇÖin Memi┼čliÔÇÖden oldu─čunu g├╝├ž de olsa tespit ettik. Netice itibariyle MehmetÔÇÖle Memi┼čÔÇÖin a─č─▒t─▒ ├çukurovaÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya dalga dalga yay─▒lm─▒┼č. Tespitlerimize g├Âre a─č─▒t─▒ ilk defa Adanal─▒ Hakk─▒ Efendi ├Ânceden verdi─čimiz s├Âzlerle ta┼č pla─ča okumu┼č. Bir ba┼čka ta┼č plak kayd─▒ da Ahmet Gazi AyhanÔÇÖa ait. A─č─▒t plak kay─▒tlar─▒na ge├žtikten sonra de─či┼čik s├Âzler monte edilerek ├že┼čitli ┼čekillerde okunmu┼č. TRT repertuvar─▒na ├ťmit Bekiza─čaÔÇÖn─▒n Ahmet Gazi AyhanÔÇÖ─▒n plak kayd─▒ndan yazd─▒─č─▒ nota Kayseri t├╝rk├╝s├╝ olarak kay─▒tlara ge├žmi┼č. (├ľrnek Nota 1) Bizde Adanal─▒ Hakk─▒ EfendiÔÇÖnin okudu─ču ┼čekliyle notas─▒n─▒ yazarak kal─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člad─▒k. (├ľrnek Nota 2) Ancak bunun d─▒┼č─▒nda ad─▒ ge├žen Yemen a─č─▒t─▒yla ilgili internette neler var diye bakt─▒─č─▒m─▒zda:

1-Tunceli HozatÔÇÖtan Ali AskerÔÇÖden Ali ├ça─člayanÔÇÖ─▒n derledi─či Yemen a─č─▒t─▒. Kara ├žad─▒r ismi tutar. (├ľrnek Nota 3 )A─č─▒t 4 d├Ârtl├╝k olarak kay─▒tlara ge├žmi┼č. S├Âzlerde k├╝├ž├╝k farkl─▒l─▒klar olsa da i├žerik olarak ayn─▒.

2-Ya┼čar KemalÔÇÖin Osmaniye – KadirliÔÇÖden Emine SaymanÔÇÖdan derledi─či Yemen A─č─▒t─▒. Kara ├žad─▒r ismi tutar. A─č─▒t 7 d├Ârtl├╝k olarak kay─▒tlara ge├žmi┼č. Ba┼čtan 4 d├Ârtl├╝k bizim tespitlerimizle ayn─▒.┬á Di─čer ├╝├ž d├Ârtl├╝k ise Getme YemenÔÇÖe YemenÔÇÖe diye ba┼člayan d├Ârtl├╝─č├╝n k├╝├ž├╝k de─či┼člikler i├žeren versiyonu.

3- Yusuf Ziya DemirciÔÇÖnin K├Ây Halk T├╝rk├╝leri adl─▒ kitab─▒ndaki Yemen a─č─▒t─▒. (1929 y─▒l─▒ Sinop seyahati derlemesi.) A─č─▒t 3 d├Ârtl├╝k olarak kay─▒tlara ge├žmi┼č. III. d├Ârtl├╝k eksik. S├Âzlerde k├╝├ž├╝k farkl─▒l─▒klar olsa da i├žerik ayn─▒.

4-┬á Yusuf Ziya DemirciÔÇÖnin K├Ây Halk T├╝rk├╝leri[12]┬áadl─▒ kitab─▒ndaki Yemen a─č─▒t─▒. 1933 y─▒l─▒nda ├ľdemi┼čli K├óhyaÔÇÖdan derlenmi┼č. Yemen illerinde bana m─▒ geldin dizesiyle ba┼čl─▒yor.┬á S├Âzlerin tamam─▒ bir d├Ârtl├╝k, (Kol. P. No: 17280.)┬á i├žerik olarak da ├žok farkl─▒.

5- Yusuf Ziya DemirciÔÇÖnin K├Ây Halk T├╝rk├╝leri adl─▒ kitab─▒ndaki Yemen T├╝rk├╝leri ÔÇô A─čam sen gideli ÔÇô Nizipli Deli MehmetÔÇÖten al─▒nm─▒┼čt─▒r bilgisi var. S├Âzleri bizim tespitlerimizle hi├ž alakas─▒ yok.

Sonu├ž olarak Emine Bac─▒n─▒n s├Âyledi─či Kara ├žad─▒r is mi tutar dizesiyle ba┼člayan Yemen a─č─▒t─▒ yukar─▒da verdi─čimiz s├Âzlerle kay─▒tlara ge├žmi┼č. Kaynaklarda s├Âzleri farkl─▒ olan Yemen ├╝st├╝ne hayli a─č─▒t olmas─▒na ra─čmen Emine bac─▒dan tespit edilen s├Âzlerle yay─▒nlananlar be┼č kalem.

Art─▒k ┼čunu rahatl─▒kla s├Âyleyebiliriz. A─č─▒t Emine bac─▒n─▒n nice Mehmetlerin ard─▒ndan d├Âkt├╝─č├╝ g├Âzya┼č─▒n─▒n kan─▒t─▒d─▒r. MehmetÔÇÖle Memi┼čÔÇÖin a─č─▒t─▒ Emine bac─▒n─▒n Adana istasyonundaki feryad─▒d─▒r. Figan─▒d─▒r.┬á Guzum diyerek dizlerini d├Âv├╝┼č├╝n├╝n sesidir. Kara vagonlar─▒ doldurulan nice MehmetÔÇÖlerin arkas─▒ndan d├Âk├╝len g├Âzya┼č─▒d─▒r.

Yemen ah!.. YemenÔÇŽ Arabistan ve Yemen ├ž├Âllerinde hain kur┼čunlar─▒n, salg─▒n hastal─▒klar─▒n kol gezdi─či Yemen.┬á Vatan evlatlar─▒n─▒n, ana kuzular─▒n─▒n, nice gen├ž k─▒zlar─▒n, gencecik gelinlerin, analar─▒n, babalar─▒n, a─čalar─▒n korkulu r├╝yas─▒ Yemen. K─▒saca yol g├Âzleyen, yavrum diye dizini d├Âven analar─▒n, a─člamaktan g├Âzleri kan ├žana─č─▒na d├Ânen gelinlerin, h─▒├žk─▒r─▒klar─▒n─▒n u─čultusu Yemen. Yemen ÔÇŽ Yemen ÔÇŽ Ah YemenÔÇŽ

Emine – Emi┼č[13]┬á(Buturak) bac─▒n─▒n gen├žlik y─▒llar─▒.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒'d─▒r
Emine bac─▒n─▒n son hali. Tarih 18. 9. 2019.
Memi┼čli k├Ây├╝nde konuyu ara┼čt─▒r─▒rken. Muhtar Ramazan Alt─▒ntop ÔÇô Mustafa Alt─▒ntop ÔÇô Halil At─▒lgan 18. 9. 2019.
Salba┼č k├Ây├╝nde Halil At─▒lgan ve S├╝leyman ├ça─člayan ara┼čt─▒rman─▒n nas─▒l yap─▒laca─č─▒n─▒ konu┼čurken.
Ara┼čt─▒rmaya devam. Yakup U├žar. K├Ây Muhtar─▒ Ramazan Alt─▒ntop, Bekir UysakÔÇÖ─▒n karde┼či Durmu┼č Ali Uysak ve Halil At─▒lgan.
Muhtar Ramazan Alt─▒ntop – Mustafa Alt─▒ntop, Halil At─▒lgan, Arif Atar.

 

├ľRNEK :1[14]

├ľRNEK: 2

     
  PLAKTAN
Y├ľRES─░ ┬á NOTASI YAZILDI
ADANA GARA ÇADIR İS Mİ TUTAR[15]

 

24, 4, 2020
KAYNAK K─░┼×─░ NOTAYA ALAN
ADANALI HAKKI EFEND─░ HAL─░L ATILGAN

Gara ├žad─▒r is mi dutar
Martin t├╝fek pas m─▒ dutar
A─čla┼čal─▒m anam bac─▒m
Elin g─▒z─▒ yas m─▒ dutar

2

Kutlu kuma┼č kirlenirse
Ba┼čta p├╝sk├╝l pullan─▒rsa
Ya kimlere baba desin
K├╝├ž├╝k bebek dillenirse

3

G├╝nden yana soldu m’ola
Yerden yana oldu m’ola
MemmedÔÇÖimin ala g├Âz├╝n
Gar─▒ncalar oydu m’ola

4

Getme YemenÔÇÖe YemenÔÇÖe
Yemen s─▒cak dayanaman
Dan borusu er vurulur
Sen  cahilsin uyanaman

├ľRNEK: 3

    DERLEYEN
┬á AL─░ ├çA─×LAYAN
Y├ľRES─░ ┬á DERLEME TAR─░H─░
TUNCEL─░ – HOZAT KARA ├çADIR ─░S M─░ TUTAR

 

KAYNAK K─░┼×─░ NOTAYA ALAN
ALİ ASKER  SALİH TURAN

1

Gara ├žad─▒r is mi dutar
Martin t├╝fek pas m─▒ dutar
A─čla┼čal─▒m anam bac─▒m
Elin g─▒z─▒ yas m─▒ dutar

2

Getme YemenÔÇÖe YemenÔÇÖe
Yemen s─▒cak dayanaman
Tan borusu er vurur
Sen k├╝├ž├╝ks├╝n uyanaman

3

Yemen yolu ├žukurdand─▒r
Karavana bak─▒rdand─▒r
Zenginimiz bedel verir
Askerimiz fakirdendir

4

Tarlalarda biter kam─▒┼č
Uzar gider vermez yemi┼č
├ç├Âl Yemen’de can verenler
Biri Memet biri Memi┼č

 

┬áTE┼×EKK├ťR

┬á┬á┬á┬á┬á Bu ara┼čt─▒rmay─▒ ger├žekle┼čtirirken yard─▒mlar─▒n─▒ esirgemeyen Memi┼čli k├Ây├╝nden ┬ádostumuz Bekir UysakÔÇÖa, o─člu Ramazan UysakÔÇÖa, Salba┼č k├Ây├╝nden S├╝leyman ├ça─člayanÔÇÖa, halam o─člu Arif AtarÔÇÖa, Karaisal─▒ÔÇÖdan bize kat─▒lan Yakup U├žarÔÇÖa, Memi┼čli k├Ây├╝ muhtar─▒ Ramazan Alt─▒ntopÔÇÖa, k├Ây sakinlerinden Mustafa Alt─▒ntopÔÇÖa, Kocaveliler k├Ây├╝nden Ahmet KocaÔÇÖya, bac─▒m G├╝lay Ak├žamÔÇÖa Emine bac─▒n─▒n o─člu Celal ButurakÔÇÖa ├žok te┼čekk├╝r ediyorum. Sizlerin sayesinde bu ara┼čt─▒rma ger├žekle┼čti. Bize g├╝├ž verdiniz, cesaret verdiniz. E─čer bu ara┼čt─▒rma sonunda att─▒─č─▒m─▒z ta┼č yerini bulur, Memi┼čli k├Ây├╝ne Yemen ┼×ehitleri an─▒s─▒na bir an─▒t yap─▒l─▒rsa ├žok daha mutlu olurum. Sayg─▒lar─▒mla.
Dr. Halil At─▒lgan

 

├ľNEML─░ NOT:┬á

Bu tespitlerden sonra in┼čallah Memi┼čli K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒, Memi┼čliÔÇÖnin ba─čl─▒ oldu─ču kaymakaml─▒k, vilayet yetkilileri Adana milletvekilleri bizim tespitimizi de─čerlendirir. Memi┼čliÔÇÖye Mehmetle Memi┼čÔÇÖin ve t├╝m Yemen ┼čehitleri an─▒s─▒na bir an─▒t yapt─▒r─▒rlar. ┼×ehitler i├žin yak─▒lan a─č─▒t─▒n notas─▒n─▒ da uygun bir yere yazd─▒rarak bir ilke imza atarlar. B├Âylece gidip ded├Ânmeyen MehmetÔÇÖle Memi┼čÔÇÖi bir kez daha ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirirler.

 

D─░PNOTLAR

[1] Ferit Celal G├╝ven: Yemen T├╝rk├╝s├╝, ├ťlk├╝ Dergisi Eyl├╝l say─▒s─▒ 1935.

[2] Adana tren garı.

[3]Ahmet Erdo─čdu: Gidip de D├Ânemeyenlerin Hik├óyesi: Ad─▒ YemenÔÇÖdir ( 1) Yani Adana Gazetesi- 5 -10. 2013.

[4]┬á├çak─▒t ├çay─▒ÔÇÖn─▒n kayna─č─▒ Ni─čde ili Uluk─▒┼čla il├žesi s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde bulunan Toros Da─člar─▒ÔÇÖd─▒r. Buradan ├ž─▒kan su etraftaki derelerle birle┼čerek ┼×eker P─▒nar─▒ÔÇÖna ula┼č─▒r. Pozant─▒ÔÇÖn─▒n i├žinden ge├žer Toros Da─člar─▒ÔÇÖn─▒ yararak Adana ili ┬áKaraisal─▒ il├že s─▒n─▒rlar─▒ i├žindeki Kap─▒kaya Kanyonunu olu┼čturduktan sonra ovaya ula┼č─▒r. Y├Ârenin sulama ihtiyac─▒n─▒ da g├Âren ├çak─▒t ├çay─▒ verimle topraklardan ge├žerek Seyhan Baraj G├Âl├╝ne d├Âk├╝l├╝r. Kap─▒kaya Kanyonu Karaisal─▒ il├že merkezine 5, AdanaÔÇśya 72 km. dir.

[5]┬á1935 y─▒l─▒nda Halk Evlerinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ ├ťlk├╝ Dergisinin Eyl├╝l say─▒s─▒nda Ferit Celal G├╝ven ad─▒yla yay─▒nlanan Yemen T├╝rk├╝s├╝ adl─▒ yaz─▒.

[6]┬á├çama┼č─▒r y─▒kanan yer.

[7]┬áYazar, Emine Bac─▒y─▒ ├žocuk ya┼čta tan─▒yor ve ailesi AdanaÔÇÖda oturuyor.

[8]┬áBen daha ├Ânce Karaisal─▒ÔÇÖya ba─čl─▒ olan, 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─članan ─░ncirgedi─či k├Ây├╝ndenim. Yaz─▒da ad─▒ ge├žen ├çak─▒t Nehri ( ├çay─▒ ) k├Ây├╝m├╝ze takriben 7- 8 km uzakl─▒ktad─▒r.┬á Onun i├žin ├çak─▒t Nehri kenar─▒na kurulmu┼č olan k├Âylerin hepsi taraf─▒m─▒zdan bilinir.

[9]Bekir Uysak 15. 1. 1940 tarihinde Adana Memi┼čli k├Ây├╝ do─čumlu. Baba ad─▒ Mehmet┬á – ┬á┬áAna ad─▒ Fatma. Zaman─▒nda AdanaÔÇÖda MHPÔÇÖnin ├Ânde gelen isimlerindendi. 1994 – 1999 yerel se├žimlerde MHPÔÇÖnin Seyhan Belediye Ba┼čkan─▒ aday─▒. Adana belediyesinden emekli. Halen AdanaÔÇÖda hayat─▒n─▒ idame ettirmektedir.

[10]┬áAhmet Erdo─čduÔÇÖnun Gidip de D├Ânemeyenlerin Hik├óyesi ÔÇô Ad─▒ YemenÔÇÖdir ba┼čl─▒kl─▒ yaz─▒s─▒ndan ald─▒─č─▒m─▒z pasaj a─č─▒t─▒n Emine bac─▒ taraf─▒ndan yak─▒ld─▒─č─▒n─▒n ├Ânemli bir kan─▒t─▒d─▒r.

YEMEN OLAYLARINDA ADANA VE ├çEVRES─░N─░N ROL├ť

Yemen olaylar─▒ s─▒ras─▒nda s─▒k s─▒k isyanlar ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu isyanlar─▒n ana nedeni Hz. Ali┬┤nin torunlar─▒ndan geldiklerini ileri s├╝ren M├╝sl├╝manlar─▒n Zeydi tarikat─▒na dayanan halk─▒n Osmanl─▒ halifesini de─čil, kendi imamlar─▒n─▒ halife olarak kabul etmeleridir. Bu isyanlar─▒ bast─▒rmak i├žin Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču devaml─▒ surette Yemen┬┤e asker g├Ândermi┼čtir. Adana┬┤n─▒n buradaki ├Ânemi ise; gerek iklim ├Âzellikleri itibariyle gerekse Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču┬┤nun Karadeniz ve di─čer uzak b├Âlgelerine g├Âre Yemen┬┤e olan yak─▒nl─▒─č─▒d─▒r. Karadeniz┬┤den Yemen┬┤e gitmek ├╝zere yola ├ž─▒kart─▒lan bir gemi, S├╝vey┼č Kanal─▒┬┤nda beklemezse bir ayda, ─░skenderunÔÇÖdan ├ž─▒kan bir gemi ise 12-13 g├╝nde Yemen┬┤in Hudeyde Liman─▒na ula┼čmaktad─▒r. Bu nedenle tercih, Adana ve ├ževresi olmaktad─▒r.┬áYemen┬┤e g├Ânderilen Adana Redif Tugay─▒, oradaki g├Ârevini tamamlad─▒ktan sonra d├Âner. Aradan ├╝├ž-d├Ârt sene ge├žince yeni bir isyanda ba┼čvurulacak adres yine Adana Redif Tugay─▒d─▒r. Adana Tugay─▒ i├žinde Ma─čara, Feke, Kozan, Misis gibi taburlar da bulunmaktad─▒r.

[11]┬áAvc─▒ kekli─či vurur. Keklik sadece kanattan sa├žma ald─▒─č─▒ i├žin bir kanad─▒ k─▒r─▒kt─▒r. Ba┼čka bir yerinde yaras─▒ yoktur. Sa─člamd─▒r. Sadece u├žamaz. Ama m├╝thi┼č ka├žar. Yakalanmamak i├žin t├╝m gayretini g├Âsterir. Av k├Âpe─či olmaz isi kanad─▒ k─▒r─▒lan keklik ├žok zor ├žantaya girer. Avc─▒ vurdu─ču kekli─či ├žantaya koymak i├žin d├Âne d├Âne arar. ├ço─ču kez bulamaz. Ama bir de bulursa d├╝nyalar onun olur. Bu sevinci avc─▒ olmayanlar bilemez. Tahmin de edemez. Onu ya┼čamak gerekir.

[12]┬áYusuf Ziya Demirci, Se├žme K├Ây T├╝rk├╝leri, Burhanettin Matbaas─▒ ─░stanbul 1938.

[13]┬áEsas ad─▒ Emine (Buturak) olmas─▒na ra─čmen k├Âyde Emi┼č Bac─▒ olarak biliniyor.

[14]┬áBu a─č─▒t Ahmet Gazi AyhanÔÇÖ─▒n okudu─ču ta┼č plaktan ├ťmit Bekiza─ča taraf─▒ndan notas─▒ yaz─▒lm─▒┼č, bu kay─▒tla da TRT repertuvar─▒na girmi┼čtir.

[15]T├╝rk├╝n├╝n notas─▒ Adanal─▒ Hakk─▒ EfendiÔÇÖnin ta┼č plak kay─▒tlar─▒ndan yaz─▒ld─▒.┬á Hakk─▒ Efendi a─č─▒t─▒ uzun hava gibi (serbest) okumu┼č. Fakat ezgi uzun hava kal─▒b─▒na oturmuyor. Yar─▒ serbest, yar─▒ ├Âl├ž├╝l├╝ÔÇŽ Ben a─č─▒t─▒n notas─▒n─▒ 8 / 8ÔÇÖlik ├Âl├ž├╝ kal─▒b─▒na s─▒─čd─▒rarak yazd─▒m. Ayr─▒ca ├Ânemli bir tespitÔÇŽ A─č─▒ttaki III. d├Ârtl├╝k (Boldla yaz─▒lan) ┬áEmine bac─▒n─▒n Mehmet YemenÔÇÖe giderken s├Âyledi─či d├Ârtl├╝klerden ├žok farkl─▒ bir i├žeri─če sahip. O d├Ârtl├╝k Emine bac─▒ taraf─▒ndan MehmetÔÇÖin YemenÔÇÖde ├Âld├╝─č├╝n├╝ d├╝┼č├╝nerek s├Âyledi─či d├Ârtl├╝klerden biri olmal─▒.

Toplam Okuma: 530 , Bug├╝n: 3 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

29 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larda ─░sk├ón Politikas─▒ ve ├çerkesler i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

28 Kas─▒m 2020, ├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel i├žin yorumlar kapal─▒
Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

28 Kas─▒m 2020, Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam i├žin yorumlar kapal─▒
Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

23 Kas─▒m 2020, Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

23 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

15 Kas─▒m 2020, Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival i├žin yorumlar kapal─▒
Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

15 Kas─▒m 2020, Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi i├žin yorumlar kapal─▒
├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

15 Kas─▒m 2020, ├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

9 Kas─▒m 2020, ├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č i├žin yorumlar kapal─▒
Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

9 Kas─▒m 2020, Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

9 Kas─▒m 2020, ├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak i├žin yorumlar kapal─▒
Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

9 Kas─▒m 2020, Gazi Mustafa Kemal Atat├╝rk ve ├çelik Palas i├žin yorumlar kapal─▒
Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

9 Kas─▒m 2020, Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

1 Kas─▒m 2020, D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

1 Kas─▒m 2020, ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

1 Kas─▒m 2020, Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

1 Kas─▒m 2020, Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede i├žin yorumlar kapal─▒
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar