Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ
  • 24 Nisan 2020 Cuma
  • +
  • -

Dil toplumlar─▒n hayat─▒nda ├Ânemli bir vas─▒ta, kendi ├Âl├ž├╝leri i├žinde ya┼čayan, geli┼čen canl─▒ bir varl─▒k, milletin ortak mal─▒, toplumlar─▒n kayna┼čmas─▒na vesile olan ├Ânemli bir kurumdur. ─░nsanlar─▒n anla┼čmas─▒na arac─▒l─▒k eden, sosyal aktiviteyi sa─člayan, hayat─▒m─▒z─▒n her safhas─▒nda duydu─čumuz ├Ânemli bir ihtiya├ž, anla┼čman─▒n da en de─čerli bir organ─▒d─▒r.

─░┼čte bu organ─▒n ├Âzelli─čini ve g├╝zelli─čini tespit edemeyen Sel├žuklu devlet adamlar─▒ XIII. y├╝zy─▒l ortalar─▒nda edebi dil olarak Fars├žay─▒, yaz─▒┼čma dili olarak da Arap├žay─▒ kullan─▒yorlard─▒. Halk ise kendi dilini konu┼čuyor, Yunus Emre, zaman─▒n di─čer ozanlar─▒ da d├Ârtl├╝klerini T├╝rk├že s├Âyl├╝yordu.

Karaman o─člu Mehmet Bey toplumlar─▒n hayat─▒nda dilin ├žok ├Ânemli bir unsur oldu─čunu tespit etti. Onun i├žin de ÔÇťBirlikte ya┼čaman─▒n ilk ┼čart─▒ dil birli─čidirÔÇŁ dedi. Bu birli─čini ger├žekle┼čtirmek i├žin Toros Da─člar─▒nda ya┼čayan T├╝rkmen boylar─▒n─▒ etraf─▒nda toplayarak d├╝zenli bir ordu kurdu. Kurdu─ču d├╝zenli orduyla Sel├žuklu ve Mo─čol kuvvetlerini yenerek KonyaÔÇÖya girdi. Burada ya┼čayan Sel├žuklu T├╝rkleri de Karaman o─čullar─▒na m├╝dahil olmak durumunda kald─▒lar. Karaman o─člu Mehmet Bey idarecili─či s─▒ras─▒nda T├╝rk├žeyi resmi dil olarak ilan eden ferman─▒n─▒ yay─▒mlad─▒. Bu fermanda ÔÇťBug├╝nden sonra divanda, derg├óhta, barg├óhta, mecliste, meydanda T├╝rk├žeden ba┼čka dil kullan─▒lmayacakt─▒rÔÇŁ diyerek tarihe ge├žti. 13 May─▒s 1811.

Dil birli─činin ├Âzelli─čini, g├╝zelli─čini tespit eden, hassasiyetle ├╝st├╝nde duran di─čer bir devlet adam─▒m─▒z ise Gazi Mustafa Kemal Atat├╝rk oldu. Bu hassasiyetini 12 Temmuz 1932 tarihinde T├╝rk Dil Kurumunu kurarak ortaya koydu.┬á Bir g├╝n ├Ânce yani 11 Temmuz 1932 gecesi sofrada bulunanlara: ÔÇťDil i┼člerini d├╝┼č├╝nmek zaman─▒ gelmi┼čtir. Ne dersinizÔÇŁ? Masada bulunan konuklar─▒n kendi fikrine i┼čtirak etmesinin ard─▒ndan: ÔÇť├ľyle ise T├╝rk Tarihi Tetkik Cemiyeti gibi bir de ona karde┼č bir dil cemiyeti kural─▒m. Ad─▒, T├╝rk Dili Tetkik Cemiyeti olsunÔÇŁ diyerek T├╝rk Dil Kurumunun kurulaca─č─▒n─▒ bir g├╝n ├Âncesinden ifade etti. Ertesi g├╝n de Cel├ól Sahir, Samih Rifat, Ru┼čen E┼čref ve Yakup KadriÔÇÖnin ─░├ži┼čleri Bakanl─▒─č─▒na m├╝racaat etmesi sonunda T├╝rk Dili Tetkik Cemiyeti resmen kurulmu┼č oldu. B├Âylece T├╝rk Dili resmi bir kurumun himayesi alt─▒nda varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeye ba┼člad─▒. Ama buna ra─čmen T├╝rk├žemize gerekti─či gibi sahip ├ž─▒kamad─▒k.

├ťnl├╝ d├╝┼č├╝n├╝r Konf├╝├žy├╝sÔÇÖe sorarlar.

ÔÇöDevlette sizi yetkili k─▒lsalar ├Ânce i┼če nereden ba┼člars─▒n─▒z?

ÔÇöDilden ba┼člar─▒m.

ÔÇöPekiyi ekonomi, yol, yeni yat─▒r─▒mlar yok mu?

┬áÔÇöDili olmayan bir devletin yolu da olmaz, ekonomisi de olmaz cevab─▒n─▒ verir.

Evet dili olmayan devletin yolu da olmaz beli de… Onun i├žin dil toplumlarda ├žok ├Ânemli bir unsur, ki┼čiler aras─▒ndaki anla┼čman─▒n da anahtar─▒d─▒r. E─čer siz dili bilmiyorsan─▒z, g├Ân├╝l dilinden anlam─▒yorsan─▒z onun kap─▒s─▒n─▒ a├žamazs─▒n─▒z.┬á O kap─▒dan i├žeri girmek i├žin dil bilmek gerekir. G├Ân├╝l dilini a├žacak anahtar da y├╝rektir. Zaten y├╝rek yoksa siz ne dilden ne de telden anlars─▒n─▒z. Ya┼čaman─▒n anlam─▒ yoktur.

Dil insan benli─činin ayr─▒lmayan ├Ânemli par├žalar─▒ndan biridir. ─░nsan duygu ve d├╝┼č├╝ncesini, a┼čk─▒n─▒ gurbetini, sevgilisine sitemini, ba┼č─▒ndan ge├žen olaylar─▒, y├╝re─čine s─▒─čmayan duygular─▒n─▒ ancak dille anlat─▒r, aktar─▒r. ÔÇťDil ile d├╝┼č├╝nce i├ž i├žedir. Dilin geli┼čmesi d├╝┼č├╝nceye, d├╝┼č├╝ncenin geli┼čmesi de dile ba─čl─▒d─▒r. Dil: insan─▒n d├╝┼č├╝nmesini sa─člayan sosyal ve milli bir varl─▒kt─▒r. Do─črudan milleti ilgilendirir. Toplumlar─▒n d├╝┼č├╝nce hazinesinin temelidir. Milletleri ayakta tutan, birbirine ba─članmas─▒n─▒ sa─člayan, sosyal hayat─▒ d├╝zenleyen ve devam ettiren bir hazinedirÔÇŁ. Biz dil hazinemize yeterli hassasiyeti g├Âsteremedik. Onun i├žin de ├žok zengin olan T├╝rk├žemiz ilkel kabilelerin dili gibi 330 s├Âzc├╝kle konu┼čulmaya ba┼čland─▒. Ac─▒ ama ger├žekÔÇŽ

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Mevlid gelene─čine BursaÔÇÖn─▒n katk─▒lar─▒

├çift ve ├žubuk i┼člerinde kullan─▒lan s├Âzc├╝kler unutuldu.┬á Deve, koyun, ke├ži ve co─črafi terimlerle ilgili s├Âzc├╝kler ise y─▒llar ├Ânce unutuldu. ├ç├╝nk├╝ ├╝retim azald─▒ K├Âylerde ├žift├žilik yapan vatanda┼člar─▒m─▒z ┼čehre g├Â├žt├╝. Onun i├žin de be┼č ├╝retti─čimiz k├Ây ├╝r├╝nlerimiz bire d├╝┼čt├╝. K├Âyde ├žift├žilik yapan ├╝retici de t├╝ketici olarak ya┼čamaya ba┼člad─▒.┬á O sahada kullan─▒lan s├Âzc├╝kler de birer birer t├╝kendi. ├ç├╝nk├╝ kullan─▒lmad─▒. Kullan─▒lmad─▒─č─▒ i├žin de unutuldu.

Unutulan s├Âzc├╝klerimizin kal─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člamak amac─▒yla sahada bir derleme ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒k. ToroslarÔÇÖdaki yerle┼čim birimlerinde zaman─▒nda ├žok kullan─▒lan ama ┼čimdi art─▒k unutulan s├Âzc├╝kleri derledik unutulmamas─▒ i├žin de kayda ge├žtik. ─░┼čte ToroslarÔÇÖda kullan─▒lan co─črafi terimlerle ilgili s├Âzc├╝kler.

Co─črafi terimlerle ilgili s├Âzler:

Ak─▒lgan : Suyun akmas─▒na yarayan k├╝├ž├╝k tabii dereler

Alan : Uzak, geni┼č ve d├╝zl├╝k arazi.

An  : Tarla sınırı.

Bay─▒r : Yama├ž, yaka, yoku┼č yukar─▒.

Bel┬á : Da─člar─▒n ge├žit verdi─či ini┼č a┼ča─č─▒ olan yer.

Belen : Yolun ge├žti─či da─č s─▒rtlar─▒.

Ber : ├ťst├╝ oval da─č d├╝zl├╝kleri.

Bitek : ─░yi ├╝r├╝n veren toprak, arazi.

Bor : Nadasa b─▒rak─▒lan tarla

Bucak : Nehir ya da dere kenarlar─▒ndaki girintili ├ž─▒k─▒nt─▒l─▒ yerler, tarlalar.

Burga├ž : Bir engelle kar┼č─▒la┼čan su, ya da hava ak─▒nt─▒s─▒n─▒n d├Ânerek ├žukurla┼čarak yapt─▒─č─▒ ├ževrinti, girdap.

├çat : ─░ki derenin birle┼čti─či yer.

├çatlak : Birle┼čen iki nehrin aras─▒ndaki yer.

├çav├žak : Bir da─č─▒n enginlere do─čru sarkmas─▒.

├çevlik ┬á: Etraf─▒ da─člarla ├ževrilmi┼č yerler.

D─▒rmalak : Da─člar─▒ d├Âne d├Âne ├ž─▒kan yollar.

D├Âlek ┬á: D├╝z arazi

Dulda : R├╝zg├ór almayan, g├╝ne┼č g├Ârmeyen kuytu yerler.

D├╝den : Dere ve g├Âl sular─▒n─▒n yeralt─▒na akt─▒─č─▒ kovuk, delik.

Ekelge : Tah─▒l ekilmeye uygun arazi.

Gedik : Engebeli arazide ge├žit veren yerler.

Goyak ┬á: ─░ki da─č─▒n, tepenin aras─▒nda kalan d├╝zl├╝kler.

G├Âbek ┬á: ├ťzerinde sular─▒n durabilece─či yer.

G├Âlek : ├ťzerinde su durmas─▒ m├╝mk├╝n olmayan yerlerde olu┼čan k├╝├ž├╝k g├Âletler.

G├Âz : Yeralt─▒ndaki kaynak sular─▒n topra─č─▒ yararak d─▒┼čar─▒ya ta┼čt─▒─č─▒ yer.

Guz : G├Âlgeli yer, da─č─▒n g├╝ne┼č g├Ârmeyen yamac─▒.

G├╝be : K├╝├ž├╝k t├╝msekler.

G├╝neri : G├╝ne┼čin kar┼č─▒s─▒.

Hopur : Da─č ortas─▒ndaki d├╝zl├╝k arazilerin ad─▒.

Kakl─▒k : ─░├žine kar ve ya─čmur suyu dolan ta┼člar ├╝st├╝ndeki k├╝├ž├╝k g├Âletler.

Kap─▒z : Sular─▒n da─člar─▒ yararak olu┼čturdu─ču derin vadi ve dik yama├žlar.

Ka┼č : Engebeli arazide y├╝ksek tepeler, yar─▒m daire gibi ├ževrilen s─▒rtlar.

Keben : Da─člar─▒n sarp ve kayal─▒k yerleri.

Keler ┬á: Da─člarda kil tabakas─▒ndan meydana gelen bo┼čluklar.

Keli : Su birikmeyen meyilli arazi.

Kepir : ├ťzerinde ot bitmeyen verimsiz arazi.

Koyak :┬á Pek y├╝ksek olmayan tepeler aras─▒ndaki ├žukur arazi.

Kulak : Denizin karaya do─čru girmi┼č olan k─▒sm─▒.

Malaz : Mahsul al─▒namayan k─▒ra├ž araziler.┬á Ya da ├že┼čitli otlar─▒n kar─▒┼č─▒m─▒.

Orbuk ┬á: Da─č ├╝zerinde tabii oyuklar. Tabii ma─čaralar.

├ľr├╝ : Hayvanlar─▒n da─člardaki otlad─▒klar─▒ yer.

├ľz┬á : Nehir kenar─▒nda bulunan meyilli araziler.

Senir : Dik vadiler ve da─č ├╝zerindeki ince yollar.

Seyil : Sahil.

S─▒vat : Nehrin seviyesiyle beraber olan sahil.

Yar─▒ s─▒vat : Sahilin bir tarafta al├žal─▒p di─čer tarafta y├╝kselmesi. AdanaÔÇÖn─▒n Ceyhan il├žesinin eski ad─▒ ÔÇťYars─▒vatÔÇŁ t─▒r. Ad─▒n─▒ da Ceyhan nehri k─▒y─▒s─▒ndaki anlatt─▒─č─▒m─▒z ├Âzelliklerden alm─▒┼čt─▒r.

Sifin yolu : A├ž─▒lan kanallar─▒n enkaz─▒ ya da kendisi.

┼×artlak ┬á: ┼×elale.

Tap─▒r : Y├╝ksekteki arazinin d├╝z yerlerine verilen isim.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!...

Ulak : Da─člar─▒n birbirlerine kavu┼čtu─ču yer.

Verep : Meyilli arazi.

Yar  : Nehirlerin yüksek ve dik kenarları.

Yaylak ┬á: Hayvanlar─▒n yay─▒l─▒p otlamas─▒na elveri┼čli yer, otlak.

Y├Ârep ┬á: Meyilli arazi.

Deve ili ilgili s├Âzc├╝kler:

A┼č─▒rtmak ┬á: Havudun ├╝st├╝ndeki hat─▒ptan at─▒lan k─▒rm─▒z─▒ ke├že.

Avrana┬á :┬á Boz devenin di┼čisi.

Beserek┬á : T├╝l├╝ devenin erke─či.

Bidi ┬á┬á: Yeni do─čmu┼č deve yavrusu.

Buduk┬á : Yeni do─čan deve yavrusu.

Bidik┬á : Yeni do─čan deve yavrusu.

Boz┬á : Deve ├že┼čidi.

Buhur┬á : ─░ki h├Ârg├╝├žl├╝ dam─▒zl─▒k erkek deve.

Çal  : Yavru deve.

Daylak┬á : T├╝l├╝ devlerin erke─či.

Daylak ┬á┬á┬á: ─░ki ya┼č─▒n─▒ ge├žmi┼č d├Ârt ya┼č─▒n─▒ bitirmemi┼č deve.

Dorum  : Bididen büyük deve yavrusu.

G├Âk├žek┬á : Havudun ├╝st├╝ndeki hat─▒ptan at─▒lan ye┼čil ke├že.

Had─▒m ┬á┬á: ├ť├ž ya┼č─▒nda k─▒s─▒rla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č deve

Hat─▒p ┬á┬á: Palan ka┼č─▒ndaki ├žapraz a─ča├žlar

Havut  : Deve palanı

Kayal─▒k┬á : Boz devenin di┼čisi

Kiprinci┬á : Boz devenin erke─či

K├Â┼ček┬á : ├ť├ž ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k deve yavrusu

L├Âk┬á : Boz devenin erke─či.

Maya ┬á┬á: T├╝l├╝ develerin di┼čisi

Tavr─▒k┬á : Devenin ├žiftle┼čme arzusu

T├╝l├╝ ┬á┬á: Bir deve ├že┼čidi

Yelek┬á : ├ť├ž ya┼č─▒ndaki deve yavrusu

Gayal─▒k ┬á┬á┬á: ─░ki ya┼č─▒n─▒ ge├žmi┼č boz devenin di┼čisi.

Hav─▒t┬á : Devenin ├╝zerine oturmak ya da e┼čya sarmak i├žin yap─▒lan semer.

Hatap a─čac─▒ : Deve hav─▒d─▒n─▒n (semerinin) a─ča├žlar─▒.

Ih┬á┬á : Deveyi diz ├ž├Âkt├╝rmek i├žin kullan─▒lan bir s├Âzc├╝k.

Torok  : Yavru deve.

Yelek┬á : Bir ya┼č─▒ndaki deve.

Huveydi ┬á┬á: ├ť├ž ya┼č─▒ndaki deve.

Ke├ži ve kuyon ile ilgili s├Âzc├╝kler:

├çepi├ž┬á : ─░ki ya┼č─▒ndaki erkek ke├ži.

Emlik┬á : Ge├ž do─čan ve anas─▒n─▒ emen kuzu.

Erke├ž┬á : ─░─čdi┼č edilmi┼č teke.

Filik┬á : Tiftik ke├žisi.

Kart┬á : Be┼č ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki ke├ži.

Ke├ži┬á : Bu grubun genel ad─▒.

─░─čdi┼č┬á ┬á: Had─▒m edilen (K─▒s─▒rla┼čt─▒r─▒lan) deve.

O─člak┬á : 0- 1 ya┼č aras─▒ yavruya verilen ad.

Seyis: ┬á┬á: 3ÔÇô4 ya┼č─▒nda i─čdi┼č edilmi┼č ke├ži.

Kuzluk┬á : Koyun ve ke├ži yavrular─▒n─▒n yata─č─▒.

Tor┬á : ├ťrkek, ├žekingen.

├ťve├ž┬á : D├Ârt ya┼č─▒ndaki erkek ke├ži.

Yazm─▒┼č ┬á┬á: Kuzulamayan k─▒s─▒r ke├ži.

Yazm─▒┼č┬á : ─░ki ile ├╝├ž ya┼č aras─▒ndaki di┼či ke├žiler

Koyun┬á : ─░ki ya┼č─▒n─▒ a┼čan di┼či.

Ko├ž┬á : ─░ki ya┼č─▒n─▒ a┼čan erkek.

┼×i┼ček┬á : Bir ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k koyun.

Kuzu┬á : 0 ÔÇô 6 ayl─▒k yavru.

Toklu┬á : Bir ya┼č─▒n─▒ a┼čan erkek koyr.

Yapa─č─▒┬á : Baharda kesilen koyun t├╝y├╝.

Tavukla ilgi s├Âzc├╝kler:

Ana├ž┬á : Yumurta yapan ve kulu├žkaya yatan tavuk.

Celfin ┬á┬á: Yumurtlamaya ge├žmek ├╝zere olan pili├žler.

C├╝l├╝k ┬á┬á: Yumurtadan yeni ├ž─▒km─▒┼č yavru.

Pine  : Kümes.

Tünek  : Kümes.

Ferik  : Tavuk civcivi.

Firik┬á : Yumurtlamam─▒┼č gen├ž pili├ž.

Pili├ž┬á : Tavu─čun k├╝├ž├╝─č├╝, erginle┼čmemi┼č tavuk ya da horoz.

├çift ├žubuk i┼čleriyle ilgili s├Âzc├╝kler:

Boyunduruk ┬á: ├çift s├╝rmede ├Âk├╝zlerin saban─▒ ya da pullu─ču ├žekmesine yarayan ko┼čum.

Boyunduruk kay─▒┼č─▒: ├ľk├╝zlerin saban ve pullu─ču ├žekmesini sa─člayan ko┼čumun bir par├žas─▒.

Boyunduruk ta┼č─▒: ├ľk├╝zlere ko┼čulan boyunduru─čun geriye ka├žmas─▒n─▒ engellemek amac─▒yla ortaya as─▒lan 7ÔÇô8 kilo a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki ortas─▒ delik ta┼č.

Boyunduruk : Saban, pulluk ve ├╝├ž demirli ad─▒ndaki tar─▒m aletlerinin ├Âk├╝zler vas─▒tas─▒yla ├žekilmesini sa─člayan ko┼čumun ad─▒.

Burunsal─▒k : ├ľk├╝zlerin zarar vermesini engellemek amac─▒yla burunlar─▒na tak─▒lan iple de ba─članan ketezden (ince teneke) ┬áyap─▒lm─▒┼č bir aparat.

Dirgen : Bi├žilmi┼č desteleri k─▒za─ča koymaya, harmana getirilen destelerin da─č─▒tmas─▒na yarayan ve de b├╝y├╝k bir ├žatala benzeyen ara├ž.

Gal─▒├ž┬á : Orak

Hat─▒r─▒p┬á : Saban ve pulluk oklar─▒na tak─▒lan, ├Âk├╝z├╝n ok vas─▒tas─▒yla pullu─ču ve saban─▒ ├žekmesini sa─člayan 25 – 30cm kal─▒nl─▒─č─▒ndaki kaz─▒k.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ

K─▒zak┬á : Harmana deste ├žekmekte kullan─▒lan tar─▒m aleti.

Labut┬á : Saban ve pulluk b─▒├žaklar─▒nda biriken ├žamurlar─▒n temizlenmesini sa─člayan, mesesin arkas─▒ndaki b─▒├žak gibi keskin demir.

Mencel  : Büyük orak.

Meses┬á : ├çift s├╝rerken hayvanlar─▒n kontrol├╝n├╝ sa─člamak anmac─▒yla┬á ┬ákullan─▒lan uzun de─čnek.

Midit┬á : Mesesin ucundaki ├živi.

Mukul ┬á┬á: ├ľk├╝zlere istirahat verildi─činde boyunduru─čun y├╝k├╝n├╝ en aza indirmek i├žin araba ya da saban okunun alt─▒na verilen 1metre uzunlu─čundaki dike├ž.

Pulluk  : Tarla sürümünde kullanılan tarım aletinin adı.

Tapan ta┼č─▒ : A─č─▒rl─▒k yapmas─▒ i├žin tapan─▒n ├╝st├╝ne konulan ta┼č.

Tapan┬á : Tohumun topra─ča kar─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člayan ara├ž.

Tek saban : ─░lkel bir tar─▒m alet.

T─▒rm─▒k┬á : Deste ├žekildikten sonra d├Âk├╝lenlerin toplanmas─▒n─▒ sa─člayan bir tar─▒m aleti.

├ť├ž demirli : Tarla s├╝r├╝m├╝nde kullan─▒lan ucunda ├╝├ž demiri olan iptidai bir tar─▒m aleti.

Yaba  : Harman savurmada kullanılan tarım aleti.

Zelve ba─č─▒ : Zelvenin ba─članmas─▒ sa─člayan ipler.

Zelve┬á : ├çift ├Âk├╝z├╝n├╝n boyunduruktan ├ž─▒kmamas─▒ i├žin boynunun iki yan─▒ndan boyunduru─ča a┼ča─č─▒ya do─čru ge├žirilen ├žubuk.

Bu s├Âzc├╝kler belirli bir ya┼č grubunun ├╝st├╝ndeki ki┼čiler taraf─▒ndan bilinmektedir. ├ç├╝nk├╝ kullan─▒lmayan t├╝m bilgiler unutulmaya mahk├╗mdur. ├ľk├╝zle ├žift s├╝r├╝lmedi─či i├žin meses ve labut s├Âzc├╝kleri de tarihe kar─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Tarihe kar─▒┼čmamas─▒ i├žin ├Âk├╝zle ├žift s├╝rmenin devam etmesi gerekmektedir ki. Bu da imk├óns─▒zd─▒r. ├ça─č─▒n getirdi─či yenilikler bunu alm─▒┼č g├Ât├╝rm├╝┼č ve katletmi┼čtir. K─▒saca yenilikler bir yeri yaparken bir yeri de y─▒km─▒┼čt─▒r. Y─▒k─▒lan nedir? Dildir. Dil de hayat─▒m─▒z─▒n bir par├žas─▒ oldu─čuna g├Âre her g├╝n bizimle birlikte ya┼čamas─▒ gerekir. E─čer ya┼čam─▒yorsa kullan─▒ld─▒─č─▒ alan yok olup gitmi┼č demektir. Koyun ve ke├ži beslemeyen bir ki┼činin ÔÇťTokluyo, ├žebi├ži, yazm─▒┼č─▒, seyisi,┬á ┼či┼čekÔÇŁi bilemeyecektir. K├╝├ž├╝kba┼č hayvanc─▒l─▒k da t├╝kenmeye y├╝z tutmu┼čtur AnadoluÔÇÖda Art─▒k k├Âyde ya┼čayan vatanda┼č─▒m─▒z da t├╝ketici olmu┼čtur. O zaman dilin ya┼čmas─▒ icraatla m├╝mk├╝nd├╝r. ─░craat olmazsa bunu uygulamaya koymak imk├óns─▒zd─▒r. O halde dilin ya┼čamas─▒nda mevcutlar─▒n korunmas─▒ ├žok ├Ânemli bir unsurdur. Bu unsurun yakalanmas─▒ ve devam etmesi i├žin k├Âylerin bo┼čalmas─▒na engel olmak gerekir. Bunun da tek ├žaresi k├Ây├╝ yeniden canland─▒rmak ve de ├╝retime ge├žmesini sa─člamakt─▒r.┬á E─čer bu yap─▒lmazsa hem ekonomi hem de dil konusunda istenilen ba┼čar─▒ g├Âsterilmemi┼č demektir. Sonu├ž sahada kullan─▒lmayan s├Âzc├╝kler ┼čimdi belirli bir gurup taraf─▒ndan biliniyorsa yak─▒n gelecekte bu grup gittikten sonra bilen kimse kalmayacakt─▒r. Yukar─▒da Toros T├╝rkmenlerinden derledi─čimiz s├Âzc├╝kler birer birer yok olacakt─▒r. Sonu├ž Konf├╝├žy├╝sÔÇÖ├╝n dedi─čine gelecektir Dili olmayan bir devletin yolu da olmaz, ekonomisi de olmazÔÇŽ beli deÔÇŽ

  • Halil ATILGAN

Toplam Okuma: 441 , Bug├╝n: 9 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

20 May─▒s 2020, Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

19 May─▒s 2020, ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

19 May─▒s 2020, Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1 i├žin yorumlar kapal─▒
VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi

VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi

19 May─▒s 2020, VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi i├žin yorumlar kapal─▒
VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi?

VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi?

17 May─▒s 2020, VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi? i├žin yorumlar kapal─▒
Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan

Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan

17 May─▒s 2020, Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan i├žin yorumlar kapal─▒
Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

9 May─▒s 2020, Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri

Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri

9 May─▒s 2020, Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri i├žin yorumlar kapal─▒
Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri

Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri

9 May─▒s 2020, Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z

K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z

9 May─▒s 2020, K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z i├žin yorumlar kapal─▒
Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema

Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema

9 May─▒s 2020, Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ Devletinde Sinema

Osmanl─▒ Devletinde Sinema

9 May─▒s 2020, Osmanl─▒ Devletinde Sinema i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey

Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey

9 May─▒s 2020, Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey i├žin yorumlar kapal─▒
Kadersiz T├╝rk├╝ler

Kadersiz T├╝rk├╝ler

24 Nisan 2020, Kadersiz T├╝rk├╝ler i├žin yorumlar kapal─▒
Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ

Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ

24 Nisan 2020, Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!…

─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!…

24 Nisan 2020, ─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!… i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ

ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ

24 Nisan 2020, ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

24 Nisan 2020, Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu i├žin yorumlar kapal─▒
─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r

─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r

24 Nisan 2020, ─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r i├žin yorumlar kapal─▒
Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi

Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi

24 Nisan 2020, Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar