Enver Pa┼čaÔÇŽ Kat─▒ld─▒─č─▒ iki kurultay ve 2 bildirisiÔÇŽ

Enver Pa┼čaÔÇŽ Kat─▒ld─▒─č─▒ iki kurultay ve 2 bildirisiÔÇŽ

RusyaÔÇÖda iktidar─▒ ele ge├žiren ve Beyaz OrduÔÇÖyu bozguna u─čratan Bol┼čevikler, Ekim DevrimiÔÇÖnin ard─▒ndan d├╝nyadaki ÔÇťmilliyetler meselesinin i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n ├Ânderli─činde nas─▒l ├ž├Âz├╝lece─čine dair yol haritas─▒n─▒ haz─▒rlamak” ├╝zere bu konferans─▒ d├╝zenlediler.
Kurultay─▒n d├╝zenlenmesi ├ť├ž├╝nc├╝ Enternasyonal’in ikinci kongresinde kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Kurultay─▒n ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒, o d├Ânem ÔÇťLenin’in sa─č koluÔÇŁ diye bilinen Alexander Zinovyev ├╝stlendi. Kurultay haz─▒rl─▒klar─▒n─▒ yapmakla g├Ârevlendirilen komite, b├╝t├╝n Do─ču ├╝lkelerine ├ža─čr─▒ yapt─▒ ve konferansa delege g├Ândermelerini istedi. T├╝rkiye, ─░ran, M─▒s─▒r, Hindistan, Afganistan, ├çin, Japonya, Kore, Arabistan, Suriye, Filistin, Buhara, Da─č─▒stan, Ermenistan, G├╝rcistan gibi ├╝lkelerden 2000’e yak─▒n delegenin kat─▒ld─▒─č─▒ kongrede (Azeriler d├óhil) T├╝rkler, 235 delegeyle kurultaya kat─▒lan en b├╝y├╝k grubu olu┼čturdu. Ba┼čta Mustafa Suphi, Ethem Nejat olmak ├╝zere Rusya’da kurulan T├╝rkiye Kom├╝nist F─▒rkas─▒ÔÇÖn─▒n temsilcileri de Kurultay’da delege olarak bulundular.
Mustafa Kemal’e ba─čl─▒ TBMM H├╝k├╗metiÔÇÖnin temsilcileri, Mustafa Suphi ve arkada┼člar─▒ndan olu┼čan T├╝rk kom├╝nistler, KurultayÔÇÖa kat─▒lan Enver Pa┼ča ve arkada┼člar─▒ndan olu┼čan ─░ttihat├ž─▒lar, birbiriyle ├žeki┼čen 3 ayr─▒ grup idi
Kurultay, 1 Eyl├╝l 1920 ÔÇśde Azerbaycan Cumhurba┼čkan─▒ Neriman NerimanovÔÇÖun bir konu┼čmas─▒yla a├ž─▒ld─▒.
AnadoluÔÇÖdaki T├╝rk Kurtulu┼č Sava┼č─▒, KurultayÔÇÖ─▒n ├Ânemli tart─▒┼čma konular─▒ aras─▒nda yer ald─▒. Kurultaya TBMM h├╝k├╝meti o s─▒rada Moskova’da bulunan T├╝rk heyeti ├╝yelerinden Dr. ─░brahim Tal├« ├ľng├ÂrenÔÇÖin ba┼čkanl─▒─č─▒nda, Trabzon mebusu Haf─▒z Mehmet, M├╝hendis Aziz ve Yarbay Arif Bey’den olu┼čan bir heyetle g├Âzlemci olarak kat─▒ld─▒. Enver Pa┼ča , Halil Pa┼ča ve Bahattin ┼×akir de, kurultaya Fas, Cezayir, Tunus, Trablusgarp, M─▒s─▒r, Arabistan ve Hindistan Devrimci ├ľrg├╝tleri Birli─či’ni temsilen kabul edilmi┼čti.
Kongrenin d├Ârd├╝nc├╝ oturumunda Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n ve ─░brahim Tali BeyÔÇÖin kurultaya sunduklar─▒ birer bildiri okundu Kurultay, Ankara h├╝k├╝meti ├Ânderli─čindeki kurtulu┼č hareketini destekleme karar─▒ ald─▒. Bu nedenle kurultay─▒n T├╝rk Kurtulu┼č Sava┼č─▒ tarihinde ├Ânemli yeri vard─▒r.
Kurultay, 7 Eyl├╝l’de co┼čkun konu┼čmalar, alk─▒┼člar ve Enternasyonal mar┼člar─▒yla kapand─▒.
Kurultaya 1273ÔÇÖ├╝ Bol┼čevikler delege 1891 ki┼či kat─▒lm─▒┼čt─▒. Kad─▒n delege say─▒s─▒ 55ÔÇÖti. Bu kurultay, asl─▒nda ─░ngilizlere verilen bir g├Âzda─č─▒yd─▒. Bol┼čevikler, ─░ngilizleri bir anla┼čmaya zorluyorlard─▒. Aksi takdirde devrimi s├Âm├╝rgelere yayacaklard─▒.
Kurultay─▒n y─▒ld─▒z─▒ halifenin damad─▒, ─░ngilizlere kafa tutan Enver Pa┼čaÔÇÖyd─▒. T├╝rkistanÔÇÖdan, Afrika ve AsyaÔÇÖdaki M├╝sl├╝manlar─▒n ilk g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝ ki┼či Enver Pa┼čaÔÇÖyd─▒. Bol┼čevikler, Enver Pa┼čaÔÇÖya g├Âsterilen ilgiden rahats─▒zd─▒lar. Enver Pa┼ča bu kurultay─▒n y─▒ld─▒z─▒yd─▒.
Kurultay, Bol┼čevikler a├ž─▒s─▒ndan amac─▒na ula┼čt─▒. 1921 y─▒l─▒ ba┼č─▒nda ─░ngilizlerle bir ticaret anla┼čmas─▒ yapt─▒lar. Bu anla┼čmadan sonra Enver Pa┼ča AnadoluÔÇÖya gitmek istediyse de, Bol┼čevikler izin vermediler. Enver Pa┼ča, kaderinin ├žizdi─či yoldan y├╝r├╝d├╝.
Mustafa SuphiÔÇÖnin kaderi farkl─▒ olmad─▒. Mustafa Suphi, Birinci Do─ču Halklar─▒ Kurultay─▒’n─▒n ba┼čkanl─▒k divan─▒nda yer alm─▒┼čt─▒r. Sovyet h├╝k├╝meti taraf─▒ndan g├╝venilen ve AnadoluÔÇÖdaki kom├╝nist hareketin gelecekteki lideri olarak g├Âr├╝len Suphi, partinin ald─▒─č─▒ karar do─črultusunda AnadoluÔÇÖya ge├žme ve T├╝rkiye’deki kom├╝nist harekete y├Ân verme karar─▒n─▒ ald─▒. Bu kapsamda i┼čgale kar┼č─▒ Anadolu’da sava┼čmak ├╝zere Sovyetler Birli─či’nde bulunan T├╝rk askerlerden bir Bol┼čevik Tabur olu┼čturduysa da bu birli─čin askerleri de─či┼čik birliklere da─č─▒t─▒ld─▒.
1921 y─▒l─▒n─▒n Ocak ay─▒nda AnkaraÔÇÖya do─čru yola ├ž─▒kan Suphi ve arkada┼člar─▒n─▒n sonu ac─▒ oldu. T├╝rkiye’de siyasi karga┼ča ├ž─▒kartmak istedi─činden ┼č├╝phelenen TBMM ve Do─ču Cephesi Komutanl─▒─č─▒ kendilerine koruma vermedi. Aksine halk─▒ k─▒┼čk─▒rtt─▒lar. Kars ve ErzurumÔÇÖda lin├ž giri┼čimlerine u─čramalar─▒na ilgisiz kal─▒rlar 1921 y─▒l─▒n─▒n 28 Oca─č─▒’n─▒ 29’a ba─člayan gecesi 14 yolda┼č─▒ ile birlikte Trabzon’dan Sovyetler’e geri g├Ânderilmek i├žin bindirildikleri teknede Kay─▒k├ž─▒lar Kahyas─▒ Yahya Kahya taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝ld├╝ler.

***

Enver Pa┼ča 1 ÔÇô 7 Eyl├╝l 1920 tarihinde Bak├╝ÔÇÖde toplanan ┼×ark Halklar─▒ Kurultay─▒ÔÇÖna sundu─ču ve 4 Eyl├╝l g├╝n├╝ bir g├Ârevli taraf─▒ndan okunan bildirisinde ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čti:

ÔÇťArkada┼člar!

Bug├╝n Bak├╝ ┼čehrinde d├╝nya emperyalizm ve kapitalizmine kar┼č─▒ harbeden ┼čark─▒n ihtilalc─▒ alemi, vekilleri olan bizlerin burada toplanmas─▒na vesile olan ├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖe ve bunun azimk├ór reislerine umum arkada┼člar─▒m nam─▒na te┼čekk├╝r ederim.

Arkada┼člar!

Bug├╝n bizi as─▒rlardan beri ezen ve ├ž─▒r─▒l├ž─▒plak soymakla kalmayarak kan─▒m─▒z─▒ emen, ├Âld├╝ren d├╝nya emperyalist ve kapitalistlerine kar┼č─▒ m├╝cadelemizde elini tutacak ve Avrupa politikac─▒lar─▒n yalanc─▒l─▒─č─▒n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ nisbetinde Hakk yolunda do─čru ve s├Âz├╝ne inan─▒l─▒r ve milletlerin hukuk-i h├╝rriyetini tan─▒ma─č─▒ program─▒na yazm─▒┼č olan ├ť├ž├╝nc├╝ Enternasyonal gibi bir m├╝ttefikin yan─▒nda mevki almakla m├╝bahi oldu─čumuzdan (iftihar etti─čimizden) birbirimizi tebrik edelim.

Arkada┼člar!

T├╝rkiye, Harb-i UmumiÔÇÖye girdi─či zaman d├╝nya ikiye ayr─▒lm─▒┼č idi. Birisi emperyalist ve kapitalist olan eski ├çar Rusyas─▒ ve m├╝ttefikleri, di─čeri de yine emperyalist ve kapitalist olan Almanya ve m├╝ttefiki idi. Bu iki guruptan bizi do─črudan do─čruya bo─čazlamak ve mahv etmek isteyen ├çar Rusyas─▒ ve ─░ngiltere dostlar─▒na kar┼č─▒, yaln─▒z hayat─▒m─▒z─▒ ba─č─▒┼člamaya raz─▒ olan Almanlarla yan yana harbettik. Fakat biz her vakit emperyalizm aleyhinde bulunduk. Alman emperyalizmi de bizden kendi maksad─▒na g├Âre istifade etmek istemi┼č olabilir. Fakat biz istikl├ólimizi muhafazadan ba┼čka bir hedef taÔÇÖkib etmedik.

Arkada┼člar!

Bizleri BerlinÔÇÖin m├╝reffeh hayat─▒ndan T─▒rablusÔÇÖun k─▒zg─▒n ├ž├Âllerine, fakir bedevi ├žad─▒rlar─▒na sevk eden ve onlarla hayat─▒n en s─▒k ve a─č─▒r g├╝nlerini ya┼čatt─▒ran his, hi├ž bir zaman emperyalizm hissi de─čil idi. Biz nas─▒l T─▒rablusÔÇÖu T─▒rabluslular i├ž├╝n kurtarma─ča ├žal─▒┼čt─▒k ve nihayet tam dokuz sene m├╝cadeleden sonra ─░talya emperyalistlerini tard ettiklerini g├Ârmekle m├╝bahi (m├╝ftehir) olduk ise, AzerbaycanÔÇÖda ba┼čka bir emel beslemedik. Biz Azerbaycan─▒ Azerbaycanl─▒lar─▒n biliriz, Yaln─▒z ahvalin inki┼čaf─▒ esnas─▒nda zuhur eden zararlara pek m├╝teessifiz.

Arkada┼člar!

Ben Harb-i UmumiÔÇÖde en m├╝him bir mevkide bulundum. Fakat sizi temin ederim ki, bu harbde yan yana harb etti─čimiz Almanlar i├žerisinde emperyalist d├╝┼č├╝ncelerin bulunmu┼č olmas─▒na muteessifim ve Alman emperyalizm ve emperyalistlerine de ayn─▒ ─░ngiliz emperyalizm ve emperyalistleri derecesinde has─▒m─▒m. Bence bila-amel [├žal─▒┼čmadan] halk─▒n kesesinden zengin olma─č─▒ d├╝┼č├╝nen her beyin par├žalanma─ča lay─▒kt─▒r. ─░┼čte benim emperyalizm hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerim.

Arkada┼člar!

Sizi temin ederim ki, e─čer bug├╝nk├╝ Rusya o zaman mevcud olarak ┼čimdiki gaye ile harb etseydi, biz muhakkak bug├╝n oldu─ču gibi RusyaÔÇÖn─▒n yan─▒ ba┼č─▒nda bize has oldu─čunu emsaliyle g├Âsterdi─čimiz hulus ile ahz-─▒ mevkiÔÇÖ ederdik. Bu maksad─▒m─▒z─▒ biraz daha izah i├ž├╝n ┼čunu s├Âylemek isterim ki, Rus ┼×uralar h├╝k├╝meti ile beraber ├žal─▒┼čmaya karar verip te┼čebb├╝s etti─čimiz zaman Yudeni├ž ordusu Petersburg civar─▒na kadar yakla┼čm─▒┼č, Kol├žak Urallar─▒ a┼čm─▒┼č, Denikin Moskova cenubuna do─čru takarr├╝b etmi┼č (yak─▒nla┼čm─▒┼č) idi. Bu kuklalar─▒ oynatan Avrupa emperyalistleri de bu oyunu art─▒k kazan─▒lm─▒┼č sayarak, y─▒rt─▒c─▒ di┼člerini g├Âstererek, ellerini sevin├žle oturuyorlard─▒. Biz bu vazÔÇÖiyette Rusya ile hemhal olmaya ├žal─▒┼čt─▒k. E─čer KaradenizÔÇÖin kas─▒rgalar─▒ bindi─čim geminin direklerini k─▒rarak beni geri atmam─▒┼č ve Kovno, Riga hapishanelerinin demir parmakl─▒klar─▒ ve bindi─čim tayyarelerin d├╝┼č├╝p par├žalanmas─▒ gibi mevaniÔÇÖ[maniÔÇÖler] yoldan al─▒koymam─▒┼č bulunsa idi, ben RusyaÔÇÖn─▒n en s─▒k─▒┼čm─▒┼č bir zaman─▒nda aran─▒zda bulunarak, bu l├╝zumsuz hik├óyeleri size s├Âyleyerek, baÔÇÖz─▒ arkada┼člar─▒ tenvire (ayd─▒nlatmaya) l├╝zum g├Ârmeyecektim.

Arkada┼člar!

Bildi─činiz gibi Cihan harbinin ilk emperyalistleri m├╝cadelesinde ma─člub olduk. Fakat ben mazlumlar m├╝cadelesi nokta-y─▒ nazar─▒ndan ma─člub oldu─čumuzu kabul etmiyorum. ├ç├╝nk├╝ T├╝rkiye Bo─čazlar─▒ kapamakla ceberruti ve d├╝nyay─▒ yutmakla doymak bilmeyen ├çarl─▒k Rusyas─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒ndaki ve yerine bug├╝n d├╝nya ezilenleri i├žin tabiÔÇÖi bir m├╝ttefik haline ge├žen Rusya ┼×uralar h├╝k├╝metinin gelmesindeki amillerden biri oldu ve b├Âylece mazlumlar ├óleminin kurtulu┼č yolunun a├ž─▒lmas─▒na yard─▒m etti. Ben bunu d├╝nya mazlumlar─▒ i├ž├╝n bir galibiyet addederim.

Arkada┼člar!

Bug├╝n b├╝t├╝n emperyalist d├╝nyas─▒na kar┼č─▒ meydan okuyacak kadar cesaret g├Âsteren ve kuvvetini T├╝rkiye k├Âyl├╝lerinden alan m├╝cahidler ordusu, dedi─čim gibi ma─člub olmad─▒ idi. Yaln─▒z bir an i├ž├╝n silah─▒n─▒ b─▒rakm─▒┼čt─▒. ─░┼čte hele son on be┼č seneden beri m├╝temadi harb etti─či bu d├╝┼čmanlara kar┼č─▒ iki senedir, en b├╝y├╝k mahrumiyetler i├žinde yeniden u─čra┼č─▒yor. Fakat bug├╝nk├╝ u─čra┼čma bundan evvelkilere makis de─čildir [k─▒yaslanamaz]. Bahusus b├Âyle ┼čark ├óleminin ├ť├ž├╝nc├╝ Enternasyonal ile birlikte, yaÔÇÖni d├╝nyan─▒n mazlum halk─▒ ile mazlum s─▒n─▒flar─▒n─▒n kendi muhikk (hakl─▒) daÔÇÖvas─▒na i┼čtirakini g├Âr├╝nce katÔÇÖi bir ├╝mid-i muzafferiyet ile ├žal─▒┼čacakt─▒r.

Arkada┼člar!

T─▒ransval muharebesinden ba┼člayan Cihan harbin b├╝y├╝k meydan muharebesi, 1914ÔÇÖten 1918ÔÇÖe kadar devam ve emperyalistler aras─▒nda bitti. Fakat ┼čimdi harb, asil katÔÇÖi devresine girmi┼č bulunuyor ve herhalde bizim, yaÔÇÖni mazlumlar─▒n galibiyetiyle, emperyalizmin de─čil teslim-i silah, fakat mahv─▒yla neticelenecektir.

Bu kongrenin ictimaÔÇÖi [toplanmas─▒], mazlumlar m├╝dafaÔÇÖas─▒nda elindeki bayra─č─▒ kanla boyayan K─▒z─▒lordu ile T├╝rk muhariplerine yeni bir iÔÇÖtimad-i nefs [kendine g├╝ven] bah┼čedecek ve herhalde bu m├╝cadelenin bizim taraf─▒n galibiyetiyle neticelenmesine yard─▒m edecektir. Bizi ├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖe sevk eden sebep yaln─▒z girdi─čimiz m├╝cadelede kendimize bir dayanacak yer bulmak de─čildir. Belki ayn─▒ zamanda prensiplerin de birbirine yak─▒nl─▒─č─▒d─▒r. Biz her vakit ihtil├ól kuvvetimizi halktan, halk─▒n ezilen k─▒sm─▒ olan k├Âyl├╝den ald─▒k. Belki bizim fabrika amelemiz de kuvvetli olsa idi, onlar─▒ ba┼čta sayard─▒m. MaÔÇÖamafih onlar da bizimle idi. Bunlar istekleriyle, ruhlar─▒yla beraber ├žal─▒┼čt─▒lar. ┼×imdi de ├Âyledir. Binaenaleyh i┼čte bu suretle halk─▒n ezilmi┼č k─▒sm─▒na dayanarak onun dertlerini dinliyoruz. Onunla ya┼č─▒yoruz. Onunla ├Âlece─čiz.

 

Arkada┼člar!

Biz halk─▒n arzusunu dinledi─čimize g├Âre onu da karar─▒n─▒ vermekte serbest b─▒rakmak tarafdar─▒y─▒z. Biz, bizi isteyenle birlik de ya┼čar, onunla birlikde ├Âl├╝r├╝z. ─░stemeyen halk─▒n da kendi i┼čini kendisinin d├╝zmesi tarafdar─▒y─▒z. ─░┼čte bizim milletler hakk─▒ndaki nokta-y─▒ nazar─▒m─▒z bu.

Arkada┼člar!

Biz harb, yaÔÇÖni insanlar─▒n tecebb├╝r (├╝st├╝nl├╝k) i├ž├╝n birbirini bo─čazlamas─▒[n─▒n] aleyhindeyiz ve i┼čte ebed─░ bir sulha varmak i├ž├╝n de ├ť├ž├╝nc├╝ Enternasyonal ile birlikte gidiyoruz. Buna binaendir ki, biz bug├╝n her t├╝rl├╝ mevaniÔÇÖe (maniÔÇÖlere) ra─čmen, en kanl─▒ m├╝cadelelerde bulunuruz ve devam edece─čiz.

Arkada┼člar!

Biz ├žal─▒┼čan halk─▒n refah─▒ tarafdar─▒y─▒z. YaÔÇÖni gerek Avrupal─▒ ve gerek yerli murabahac─▒ ve muhtekirlerin halk─▒n emeklerini gasb etmesi aleyhindeyiz. Memleketimizin b├╝y├╝k mikyasda ziraÔÇÖat ve sanayiÔÇÖin inki┼čaf─▒nda m├╝┼čterek saÔÇÖyin (├žal─▒┼čman─▒n) neticesinden istifade tarafdar─▒y─▒z. Virg├╝lerin (vergilerin) m├╝terakki surette tevziÔÇÖiyle, ├žal─▒┼čan fukaran─▒n menafiÔÇÖini muhafazay─▒ hedef edinmi┼čizdir. ─░┼čte bug├╝nk├╝ iktisadi d├╝┼č├╝ncelerimiz.

Arkada┼člar!

Biz ├žal─▒┼čan halk─▒n ancak benli─čini tan─▒mas─▒yla refah ve h├╝rriyet bulaca─č─▒ kanaÔÇÖatindeyiz. Bunun i├ž├╝n de saÔÇÖy ile birlikte giden ve halk─▒n mukaddesat─▒ma h├╝rmet ederek h├╝rriyet-i hakikiyeyi temin eden esasli bir maÔÇÖarifin memleketi tenvir etmesi tarafdar─▒y─▒z. Bu yolda ve amelde erkek ve kad─▒n fark─▒ bilmeyiz. ─░┼čte ictimaÔÇÖi d├╝┼č├╝ncelerimiz.

Arkada┼člar!

Size ┼čunu te┼čbir ederim ki, bu m├╝cadelemizde beni vekil olarak buraya g├Ândermi┼č olan Cezayir, Tunus, T─▒rablusgarb, M─▒s─▒r ve ArabistanÔÇÖla, Hindistan ─░htil├ól CemÔÇÖiyetleri ─░ttihad─▒ bu maksadda tamamiyle bizimle m├╝┼čterektirler ve o suretle azmetmi┼člerdir ki, kullanaca─č─▒ her t├╝rl├╝ vas─▒ta-y─▒ ihtil├óliye ile ├╝zerlerine ├ž├Âk├╝p benliklerini kemiren vah┼či hayvanlar─▒n en nihayet di┼člerini k─▒rarak, onlar─▒ ├Ânlerinde yere serilmi┼č g├Âreceklerine imanlar─▒ tamd─▒r.

Arkada┼člar!

Bu maksad etraf─▒nda birle┼čen azimk├ór ruhlar─▒n tahrik etti─či eller, burada birbirine uzat─▒lm─▒┼č bulunuyor. Ben arkada┼člar─▒m nam─▒na bu uzun ve ancak galebemizle neticelenece─čine tamam─▒yla iman etti─čim m├╝cadelede sonuna kadar beraber i┼čleyecek olan elleri s─▒kar ve hepiniz i├ž├╝n HakkÔÇÖtan muvaffakiyetler temenni ederim. Ya┼čas─▒n mazlumlar ittifak─▒! Kahrolsun bu ittifak kar┼č─▒s─▒nda titreyen zalimler!ÔÇŁ

Enver Pa┼ča MoskovaÔÇÖda s├Âm├╝rgelerden gelen heyetlerin LeninÔÇÖden sonra g├Âr├╝┼čt├╝kleri ikinci ki┼či konumundayd─▒.

├ť├ž├╝nc├╝ EnternasyonalÔÇÖin 2 Haziran ÔÇö 12 Temmuz 1921 tarihleri aras─▒nda MoskovaÔÇÖda toplanan 3. Kongresine kat─▒lm─▒┼č ve nutkunda ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čtir:

ÔÇťBak├╝ÔÇÖde ┼×ark Miletleri ictimaÔÇÖ─▒ndan beri ge├žen zaman bir seneye yakla┼č─▒yor. Bahr-i Muhit-i Atlasi (Atlas okyanusu)ÔÇÖden Afrika ┼čimalini ge├žerek ta ├çinÔÇÖe kadar Bahr-i Muhit-i KebirÔÇÖe m├╝mtedd┬á (B├╝y├╝k okyanusa uzanan) ve be┼čte d├Ârt ekseriyeti M├╝sl├╝manl─▒k gibi insanlar─▒ h├╝rriyete te┼čne (Susam─▒┼č) k─▒lan bir akide ile ba─čl─▒ be┼č y├╝z milyondan fazla olan bu halk─▒n istihs├ól-i h├╝rriyete do─čru olan bu harek├ót─▒n─▒ nazar-─▒ memnuniyetle g├Âr├╝yoruz.

─░slam Ihtil├ól CemÔÇÖiyetleri ─░ttihad─▒na dahil olan Fas, Cezayir, Tunus, T─▒rablusgarb, M─▒s─▒r, Arnavudluk, Yemen, Suriye, Irak, Iran, Hindistan ihtil├ól te┼čebb├╝slerinin faÔÇÖaliyeti ve elde edilen netayic (neticeler), ├╝midimizi s├╝rÔÇÖatle kuvvetlendiriyor.

B├╝t├╝n bu te┼čkil├óta istinad noktas─▒ olmakla beraber yeg├óne h├╝rr kalm─▒┼č olan T├╝rkiyeÔÇÖdeki arkada┼člar─▒m─▒z, o zamandan beri Sovyet Rusyas─▒ sulh devresine girdi─či halde silahlar─▒n─▒ terk etmemi┼č, yapayaln─▒z, bir zul├╝m d├╝nyas─▒na kar┼č─▒ m├╝cadelelerinde devam ediyorlar. T├╝rkiyeÔÇÖnin vazÔÇÖiyetine bak─▒l─▒rsa, ┼čimdiki vazÔÇÖiyet ge├žen sene bu zamanki vazÔÇÖiyete g├Âre pek ├žok farkl─▒ bulundu─ču anla┼č─▒l─▒r.

┼×ark─▒n ufak emperyalistleri olan Ta┼čnaklar─▒n Kom├╝nist Partisine terk-i mevkiÔÇÖ etmesiyle h├ós─▒l olan vazÔÇÖiyet, d├╝nya emperyalistleri hesab─▒na beyhude akmakta olan T├╝rk ve Ermeni kan─▒n─▒n art─▒k durmas─▒na bir vesile-yi hasene (g├╝zel bir vesile) olmu┼čtur.

┼×ark tehlikesini bertaraf eden T├╝rkiye, garbde ─░ngiliz emperyalistlerinin k├Âr hizmet├žisi olan Yunanilere ise iki defa haddini bildirdi. Yak─▒nda bu tehlikeyi de b├╝t├╝n b├╝t├╝n def ederek, Anadolu halk─▒na pek muhta├ž oldu─ču sulh├╝ getirecek bir surette HakkÔÇÖ─▒n galebe edece─čine ├╝mid-i katÔÇÖimiz vard─▒r.

Bu m├╝cadele Anadolu halk─▒n─▒n aralar─▒ndaki her t├╝rl├╝ hususi fikir ve maksadlar─▒ bir tarafa b─▒rakarak el birli─čiyle ├žal─▒┼čmas─▒yla vas─▒l olduklar─▒ neticedir. Bu da b├╝t├╝n mazlum milletler i├žin istihs├ól-i h├╝rriyet m├╝cadelesinde bir misal te┼čkil eder.

FasÔÇÖta F─▒rans─▒zlar─▒n milyarlar sarf─▒na mukabil elde ettikleri netice, Fas ihtil├ólcilerinin tevsiÔÇÖÔÇöi faÔÇÖaliyetine [faaliyetlerini geni┼čletmesine] ve taraf taraf F─▒rans─▒z emperyalistlerini ma─člub etmelerine maniÔÇÖ olamam─▒┼čt─▒r. FasÔÇÖtaki te┼čkil├ót─▒m─▒z─▒n m├╝him uzuvlar─▒ndan olup ┼×arki FasÔÇÖta kahramanca m├╝cadel├ót─▒yla isbat-i cel├ódet etmi┼č bulunan karde┼čimiz Emir Abd├╝lkadir zade Emir Abd├╝lmalik r├╝feka-yi cihad─▒n─▒ (cihad arkada┼člar─▒n─▒) burada h├╝rmetle y├ód etmeden ge├žemem.

Ge├žen seneden ben muhtelif noktalarda m├╝nferiden u─čra┼čan ihtil├ól r├╝esas─▒n─▒ merkezi te┼čkil├óta rabt hususunda g├Âr├╝len muvaffakiyet, bize pek b├╝y├╝k ├╝midler vermi┼čtir. ─░htil├ólin hen├╝z haz─▒rl─▒k devresinde bulundu─ču Cezayir, Tunus hakk─▒nda fazla s├Âz s├Âylemeyerek, yaln─▒z ├╝midimizin burada da pek kuvvetli oldu─čunu s├Âyler ve T─▒rablusgarbÔÇÖa ge├žeriz.

Burada on senedir devam eden m├╝cadele milyarlarla para ve la-akall (en az─▒ndan) y├╝z bin ─░talyan neferinin mahv─▒na sebeb oldu─čunu ve bug├╝n b├╝t├╝n maÔÇÖnas─▒yla bura halk─▒n─▒n ─░talyan tahakk├╝m├╝ne galib geldi─čini, son ├╝├ž sene zarf─▒nda ─░talyan ordusundan yaln─▒z T─▒rablusÔÇÖta yetmi┼č bin t├╝feng zabtedilmi┼č ve otuz be bin nefer mahv edilmi┼č oldu─čunu s├Âylersek, bura vazÔÇÖiyeti hakk─▒nda iyi bir fikir edinilmi┼č olur. ┼×imdi burada teess├╝s eden idare tamamiyle halk taraf─▒ndan m├╝ntahab (se├žilmi┼č) ve heyet-i merkeziye elindedir.

Burada te┼čkil├ót─▒m─▒z ihzarat [haz─▒rl─▒k] devresini ├žoktan ge├žirmi┼č, m├╝sell├óh (silahl─▒) ihtil├óle ge├žerek istihs├ól-i h├╝rriyet [h├╝rriyeti elde] etmi┼č, memleketi bizzat idare eder bir vazÔÇÖiyette bulunmu┼čtur.

Bin kilometreden uzun sahilin, yalniz Bingazi de d├óhil oldu─ču halde d├Ârt nokta[s─▒n]da tutunabilmekte olan ─░talyanlar, buradan hi├ž bir fayda g├Ârmedikleri halde her sene bir ka├ž milyar f─▒rank sarfetmektedirler. Fakat k├ómilen tard edilmeleri uzak de─čildir.

M─▒s─▒rÔÇÖa dair fazla s├Âz s├Âylemek istemeyiz. Daha ge├ženlerde ─░ngiliz hakimiyetine kar┼č─▒ sopa ile, ta┼č ile h├╝cum eden halk─▒n techizi┬á (donan─▒m─▒) ikm├ól edilince, M─▒s─▒rÔÇÖda ba┼čka sahnelere ┼čahid olaca─č─▒z. M─▒s─▒rÔÇÖda ittihada d├óhil olan Hizb-├╝l VatanÔÇÖ─▒ ve Serbest Nil ve ter├Ârist cemÔÇÖiyetleri, hele son Zalul Pa┼ča te┼čebb├╝s├╝nden sonra tamamiyle fikrimize gelerek h├╝rriyetin ancak kuvvetle al─▒naca─č─▒n─▒, yoksa tahakk├╝m eden emperyalist h├╝k├╝metin ihsan─▒n─▒ dilenmenin maÔÇÖnas─▒z bir tezell├╝l [al├žalma] olaca─č─▒n─▒ anlayarak ona g├Âre haz─▒rlanmaktad─▒rlar.

Daha ┼čarka ge├žmeden Arnavud milletinin harek├ót-i istihl├ósk├óranesinden (kurtulu┼č harek├ót─▒ndan) bahsetmek isteriz. Garbden ─░talya, cenubdan Yunanistan, ┼čark ve ┼čimalden S─▒rbistan emperyalistleri h├╝cumlar─▒na u─črayan bu cesur kavmin garbdeki k─▒sm─▒n─▒n, m├╝dafaa-y─▒ nefsden galib ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ve bug├╝n tamamiyle m├╝stakil ve m├╝stevlilerini [istilac─▒lar─▒n─▒] tard etmi┼č oldu─čunu g├Ârerek m├╝ftehir bulunuyoruz. Vak─▒ÔÇÖa hen├╝z d├╝nk├╝ ma─člublar ve yolda┼člar─▒ olan zaleme (zalimler) istikl├ólini tan─▒mak istemiyorlarsa da, h├╝rr RusyaÔÇÖn─▒n zalim emperyalistlere de bu hususta iyi bir ders vererek bu milletle m├╝nasebata giri┼čece─čini ├╝mid ederiz.

T├╝rkiyeÔÇÖden tekrar bahse l├╝zum g├Ârm├╝yoruz. Yaln─▒z T─▒rakya k─▒tÔÇÖas─▒nda m├╝stevlilerin tecridine kar┼č─▒ on binlerce can feda ettikleri halde T─▒rakyal─▒lar─▒n h├ól├ó m├╝cadel├ót─▒na devam etmekte bulunduklar─▒n─▒ ve keza AnadoluÔÇÖnun garb k─▒sm─▒nda Yunan cebhesi gerisinde ┼čimdiye kadar iki y├╝z bin erkek, kad─▒n, ├žoluk ├žocuk baÔÇśz─▒ yerde diri diri yak─▒lmak suretiyle Yunan vah┼čileri taraf─▒ndan imha edildi─či halde, burada m├╝dafaÔÇÖa-y─▒ h├╝rriyet i├ž├╝n u─čra┼čmaya devam edildi─čini s├Âylemeden ge├žemeyiz.

Bi├žare ─░ran halk─▒n─▒n da hi├ž bir taraftan ├╝mid beklemeyerek kendi kendisini kurtarmak mecburiyetinde oldu─čunu ve bu suretle burada da ittihad─▒m─▒za d├óhil te┼čkil├ót─▒n ba┼člad─▒─č─▒n─▒ maÔÇÖaI-memnuniye g├Âr├╝yoruz. HindistanÔÇÖda ise ittihada d├óhil olmakla beraber ┼čimdiye kadar mukavemeti muslihane (bar─▒┼č├ž─▒l direnme) ile istihs├ól-i h├╝rriyete var─▒laca─č─▒na kaniÔÇÖ olarak taÔÇÖbiyece (taktik├že) bizden ayr─▒lan arkada┼člar─▒m─▒z─▒n, nihayet demire demirle mukabeleden ba┼čka ├žare olmad─▒─č─▒n─▒ anlayarak hakiki ihtil├ól yoluna girdiklerini g├Ârmekle m├╝ftehiriz. Bundan baka CavaÔÇÖdaki ┼×eriÔÇÖat├╝l ─░sl├óm CemÔÇÖiyeti ve saire gibi cemÔÇÖiyat─▒n [cemiyetlerin] da ayn─▒ maksadda bizimle m├╝ttehid bulundu─čunu ilave ederiz. ─░┼čte biz ─░sl├óm ─░htil├ól CemÔÇÖiyetleri ─░ttihad─▒, M─▒s─▒rÔÇÖda K─▒btiler ve HindistanÔÇÖda Hindular ve SuriyeÔÇÖde H─▒ristiyanlar gibi ayn─▒ zulm├╝n tesirinde bulunan mazlum gayr-i m├╝slim milletlerle tevhid-i mesaÔÇÖi etti─čimiz gibi, m├╝cahedelerini kemal-i tebcil (b├╝y├╝k y├╝celtme) ve hayretle taÔÇÖkib etti─čimiz ─░rlanda kahramanlar─▒yla da m├╝nasebat-─▒ daimada bulunuyoruz.

Arkada┼člar!

─░┼čte biz bu mesaÔÇÖimizle bizi ezen ayn─▒ emperyalistlere kar┼č─▒ m├╝cahedede sizinle beraber bulundu─čumuz hakk─▒nda Bak├╝ÔÇÖde verdi─čimiz s├Âze sabitkadem (uygun) olarak bug├╝n sizi ayn─▒ hiss-i h├╝rmetle selamlar ve hassaten F─▒rans─▒z ve ─░talyan arkada┼člar─▒n bu hususta g├Âsterdikleri samimi h├╝sn-i kabule te┼čekk├╝rler ederiz. ├ť├ž├╝nc├╝ Enternasyonal ┼čark milletlerine h├╝rriyetlerinin istihs├ólinde verdi─či s├Âzde sabit kald─▒k├ža, bizlerin daima yan─▒ ba┼č─▒n─▒zda en samimi cidal [m├╝cadele] dostu olarak kalaca─č─▒m─▒z─▒ tekrar ederiz.

Bu hususta kom├╝nist arkada┼člardan, ┼čark milletlerinin istihl├ós─▒ [kurtulmas─▒] esnas─▒nda Rusya Kom├╝nist Partisinin h├╝k├╝met ├╝zerine laz─▒m gelen tesiri icradan hali kalmayarak, eski Rusya d├óhilinde bulunan akvam-i sairenin (di─čer kavimlerin), hassaten ├çar idaresi zaman─▒nda pek ├žok tazyike maruz kalm─▒┼č olan, Sovyet idaresinin tesisine pek ├žok kan d├Âkm├╝┼č olan M├╝sl├╝man kitlesinin mevÔÇÖud (vaÔÇÖdedilen) serbestilerinin halelden vikayesine nigehban (bozulmadan korunmas─▒na bek├ži) olacaklar─▒na emniyetimiz kavidir. B├Âylece ┼čark milletleri aras─▒nda emperyalistler yapmakta olduklar─▒ propaganda da kendili─činden h├╝k├╝mden iskat edilmi┼č olur.

ArabistanÔÇÖa gelince esasen kendilerine idarede ve hukukta ayn─▒ mevkiÔÇÖi vermi┼č olan T├╝rklerden, himaye suretiyle ay─▒rd─▒klar─▒ memleketlerine m├╝stevli olan ─░ngiliz ve F─▒rans─▒z g├ós─▒blar─▒ hakk─▒nda ve bunlar─▒n pen├žesine ge├žmi┼č olan memleketlerin bunlara ka├ža mal oldu─čunu ve oralarda eski s├╝k├╗n ve refah yerine bug├╝n kit├ól (├Âld├╝rme) ve zulm kaim oldu─čunu bilmeyen yoktur. F─▒rans─▒zlar─▒n daha d├╝n kendilerini h├╝sn-i kab├╗l ettiklerini ba─č─▒ra ba─č─▒ra s├Âyledikleri SuriyeÔÇÖden 24 HaziranÔÇÖda ceneral Guru (Gouraud)ÔÇśnun yaln─▒z g├Âmle─činin koluna isabet eden iki kur┼čun ile terceman─▒n─▒ katl ve F─▒rans─▒zlar─▒n ┼×am h├╝k├╝metine reis yapt─▒klar─▒ Hakk─▒yy├╝l AzmÔÇÖa isabet eden ├╝├ž kur┼čun, Suriyelilerin F─▒rans─▒z i┼čgalini ne kadar h├╝sn-i telakki ettiklerini g├Âsterir yeni bir delildir. Fakat i┼č bununla kalmayacakt─▒r.

Arkada┼člar!

Suriye, F─▒rans─▒z emperyalizminin mezar─▒ olacakt─▒r.

Arkada┼člar!

F─▒rans─▒zlar─▒n m├╝stemlek├ót-i askeri, hem sizin ve hem de bizim i├ž├╝n tehlikeli g├Âr├╝n├╝yor. Fakat 1857 Hind isyan─▒n─▒ tedkik ederseniz, bu te┼čkil├ót─▒n iyi ├žal─▒┼č─▒rsak, herhalde bize pek nafiÔÇÖ [yararl─▒] olaca─č─▒n─▒ anlamakta gecikmezsiniz. Suriye i├ž├╝n m├╝ttefikleri ─░ngilizlerin, buran─▒n ┼čark─▒nda bir emaret te┼čkiline te┼čebb├╝s├╝n├╝, F─▒rans─▒z emperyalistlerine haz─▒rlamakta olduklar─▒ tuzak ve sonra eski Suriye emiri FaysalÔÇÖ─▒ Irak kral─▒ yaparak ve bu cihetten F─▒rans─▒zlara kar┼č─▒ oynamak istedikleri oyun, bunlar aras─▒nda da yak─▒nda bize faydal─▒ ve ferah-bah┼č (sevin├ž verecek) b├╝y├╝k ihtil├óflar─▒n ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ g├Âsterir.

YemenÔÇÖde arkada┼člar─▒m─▒zla te┼črik-i mesaÔÇÖi eden ve d├Ârt milyon halk taraf─▒ndan m├╝ntahab (se├žilmi┼č) ─░mam YahyaÔÇÖn─▒n daha d├╝n ─░ngilizleri HudeydeÔÇÖden ko─čmak suretiyle ─░ngiliz emperyalizmine kar┼č─▒ g├Âsterdi─či mukavemet ┼čayan-─▒ zikrdir.

Arabistan ┼čibh-i ceziresinin [yar─▒m adas─▒n─▒n] merkezinde Riyad emiri Ibn├╝ssuÔÇÖud da bu ecnebi tahakk├╝m├╝ne kar┼č─▒ m├╝cadelede daimdir. IrakÔÇÖta, T─▒rablus tahlisinde (kurtar─▒lmas─▒nda) Afrika merkezine do─čru yirmi milyon halk aras─▒ndaki m├╝him te┼čkil├ótlar─▒yla bizimle te┼črik-i mesaÔÇÖi ederek T─▒rablus ve BingaziÔÇÖnin tahlisine yard─▒m etmi┼č olan Sunusilerin b├╝y├╝k reisleri Seyyid Ahmed ┼×erif karde┼čimizin etraf─▒nda toplanm─▒┼č olan Necd emiriI ─░bn├╝r Re┼čid, Aneze reisi H├ócim ve ┼×ammar reisi C├╝heymilerin gittik├že tekemm├╝l etmekte olan m├╝cahedat te┼čkil├ótlar─▒n─▒n, ├Âyle ─░ngilizlerin uydurma krallar─▒ ├Ân├╝nde aldanmayacak ve k─▒r─▒lmayacak kadar kuvvetli oldu─čunu s├Âylemekten geri duramam. Burada ─░ngilizlerin elan y├╝z yirmi bin nefer beslemekte ve altm─▒┼č milyon altun sarfetmekte olduklar─▒n─▒ s├Âylersem, bu harek├ót─▒n ehemmiyeti anla┼č─▒l─▒r.

─░┼čte ge├žen sene ┼×ark Milletleri Kongresinde Bak├╝ÔÇÖde zikretti─čimiz esasat sabit kalmak ├╝zere, be┼čeriyetin b├╝t├╝n ezilen k─▒sm─▒yla refah ve h├╝rriyet-i umuminin teminine y├╝r├╝mekte azmetmi┼č olarak hepimiz i├ž├╝n muvaffakiyetler temenni ederiz.

Arkada┼člar!

Ge├žen sene de dedi─čimiz gibi emperyalistler aras─▒nda 1914ÔÇÖte ba┼člam─▒┼č olan harb, h├ól├ó devam ediyor. G├Âzleri doymak bilmeyen bu canavarlar yere devirdi─či mazlum milletlerin v├╝cudu ├╝zerinde daha ├žok didi┼čeceklerdir. Yeter ki biz d├╝nya ihtil├óli i├ž├╝n haz─▒rlanmakta devam edelim de vakt-i m├╝nasebette el birli─čiyle hareket ederek hep birlikde kurtulal─▒m. Zaman bizim lehimize ├žal─▒┼č─▒yor, uyumayal─▒m. Cesaretle ilerleyelim. Elbette El-Hakku yaÔÇÖl├╗ ve l├ó yu l├ó aleyhi.ÔÇŁ

1,619 total views, 2 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒