Ertu─črul GaziÔÇÖnin o─člu Saru Yat─▒ ve Domani├ž Sava┼č─▒

Ertu─črul GaziÔÇÖnin o─člu Saru Yat─▒ ve Domani├ž Sava┼č─▒

├ľmer Faruk D─░N├çEL

├ľmer Faruk D─░N├çEL
BursaÔÇÖn─▒n Harmanc─▒k ─░l├žesiÔÇÖnin Karaca Mahallesinden olan ├ľmer Faruk Din├žel; 1971 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖn─▒n Mustafakemalpa┼ča ─░l├žesinde do─čdu. Tav┼čanl─▒ ve OrhaneliÔÇÖde Tarih ├ľ─čretmeni olarak g├Ârev yapt─▒. 2015 y─▒l─▒nda Dumlup─▒nar ├ťniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Yak─▒n├ža─č Tarihi Bilim Dal─▒nda Y├╝ksek Lisans─▒n─▒ tamamlad─▒. BursaÔÇÖda Tarih ├ľ─čretmeni olarak g├Ârev yapmakta olan yazar─▒n bug├╝ne kadar ├že┼čitli dergi ve gazetelerde yay─▒mlanm─▒┼č ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ ile 22 adet bas─▒lm─▒┼č kitab─▒ bulunmaktad─▒r.
E-posta:omerfarukdincel@gmail.com
├ľmer Faruk D─░N├çEL

 

KURULU┼× D├ľNEM─░ OSMANLI ARA┼×TIRMALARI

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n kurulu┼č d├Ânemi, kaynak ve vesika azl─▒─č─▒ nedeniyle ├╝zerinde ├žal─▒┼čma yap─▒lmas─▒ en zor b├Âl├╝md├╝r. Kurulu┼č d├Âneminin ana hatlar─▒yla ├ž├Âz├╝mlenmesi, kroniklerde bahsi ge├žen yer adlar─▒n─▒n ara┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒ ve konu kar┼č─▒la┼čt─▒rmalar─▒n─▒n detayl─▒ bir ┼čekilde yap─▒lmas─▒n─▒ gerektirir. Say─▒n Halil ─░nalc─▒kÔÇÖ─▒n ├Ânerdi─či ve ba┼člatt─▒─č─▒ topo─črafik ara┼čt─▒rma ve kroniklerle ilgili textkritik ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n devam ettirilmesi gerekir. Bu yaz─▒m─▒zda Osmanl─▒ kroniklerinde fazla bahsedilmeyen ve ├Ân plana ├ž─▒kmayan Ertu─črul GaziÔÇÖnin o─člu Saru Yat─▒ ve ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ Domani├ž Sava┼č─▒ hadisesini ayd─▒nlatmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒z.

SARU YATI K─░MD─░R?

Ertu─črul GaziÔÇÖnin: Saru Yat─▒ (Savc─▒ Bey),┬á Osman ve G├╝nd├╝z isminde ├╝├ž o─člu vard─▒r. Saru Yat─▒, Ertu─črul GaziÔÇÖnin b├╝y├╝k o─čludur. (1)

Saru Yat─▒, babas─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra karde┼či Osman Beyin hizmetine girmi┼čtir.┬á Ertu─črul GaziÔÇÖnin a┼čireti ile AnadoluÔÇÖya geldi─či zaman kendilerine yurt yeri g├Âsterilmesi ricas─▒yla, Sel├žuklu sultan─▒na g├Ânderilmesinden dolay─▒ ona Savc─▒ Bey de denmi┼čtir.(2)

Diplomatik kurallar─▒ iyi bildi─či anla┼č─▒lan ve Kay─▒ BoyuÔÇÖna ba─čl─▒ Karake├žili A┼čiretin el├žili─čini y├╝r├╝ten Saru Yat─▒, A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihine g├Âre hicretin 685ÔÇÖinde yani miladi 1286 y─▒l─▒nda meydana gelen Domani├ž Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼čehit d├╝┼čm├╝┼č ve BilecikÔÇÖin S├Â─č├╝t ─░l├žesiÔÇÖne defnedilmi┼čtir.(3)┬á

Oru├ž Bey Tarihi

SARU YATI ADI

Osmanl─▒ kaynaklar─▒nda ismi genellikle Saru Yat─▒ ve Savc─▒ olarak ge├žer. ├ľrne─čin; A┼č─▒kpa┼čaz├óde, ─░bn-i Kemal, Ne┼čri, Ruhi ve Oru├ž Bey Tarihlerinde; Saru Yat─▒, Hoca Sadettin ve M├╝neccimba┼č─▒ Tarihlerinde; Saru Yat─▒ ve Savc─▒ Bey, Solakz├óde Tarihinde; Savc─▒ Bey ve Tarih-i Osmani Enc├╝meniÔÇÖnin 1917 y─▒l─▒nda ne┼čretti─či Osmanl─▒ Tarihi adl─▒ eserde ise yanl─▒┼č bir ┼čekilde Saru Bat─▒ olarak ge├žmektedir. (4)

KAYNAKLARDA DOMAN─░├ç SAVA┼×I

Osmanl─▒ tarihinde Domani├žÔÇÖte, (A┼č─▒kpa┼čaz├ódeÔÇÖye g├Âre) hicretin 685ÔÇÖinde (Miladi 1286), ─░bn-i KemalÔÇÖe g├Âre hicretin 686ÔÇÖs─▒nda (miladi 1287) Kay─▒lar ile Karacahisar tekfuru FilanozÔÇÖun(5) kumandanl─▒─č─▒ndaki tekfur kuvvetleri aras─▒nda bir sava┼č yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Osman GaziÔÇÖnin kar─▒nda┼č─▒ (a─čabeyi) Saru Yat─▒ (di─čer ad─▒yla Savc─▒ Bey), bu sava┼čta ┼čehit d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Gelibolulu Mustafa Ali, M├╝neccimba┼č─▒ Ahmed Dede, Dimitri Kantemir ve Bostanz├óde Yahya Efendi ise bu sava┼čta ┼čehit d├╝┼čenin Osman GaziÔÇÖnin karde┼či G├╝nd├╝z Alp oldu─čunu yazarlar.(6)

─░kiztepeler – Domani├ž

Savc─▒ BeyÔÇÖin ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ bu sava┼č, Osmanl─▒ kaynaklar─▒ndan baz─▒lar─▒nda ┼ču ┼čekilde ge├žmektedir:

A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihinde: ÔÇťVilayetlerin k├ófirleri cem oldular, Karacahisar tekfuruna geldiler. Yine durur sen kim ve neslini esir ederler ve hem bu vil├óyeti bizim elimizden al─▒rlar, harab ederler. Kendileri hod bir sofu T├╝rkmen de─čildir ki biz dahi onunla muamele itdik. ─░mdi bunlar─▒ bu vil├óyetden ├ž─▒karmazsan─▒z veyahud komazsan─▒z aher pi┼čmanl─▒k faide vermez dediler. Onun dahi bir karde┼či vard─▒. Ad─▒na <<Filanoz>> derlerdi. Ona azim le┼čker ko┼čdu. ─░neg├Âl k├ófirleriyle cem oldular. Osman Gazi dahi g├ózileri cem etdi. Ekinciye geldiler. Domani├ž Belin a┼čd─▒klar─▒ yerde u─čra┼čd─▒lar. G├óyet azim cenk oldu. Osman GaziÔÇÖnin karde┼či <<Saru Yat─▒>> anda ┼čehid oldu. Ve ol Filanoz dedikleri k├ófir d├╝┼čd├╝. Osman Gazi eydir, ÔÇťevvel itin karn─▒n─▒ yar─▒n, dahi it gibi bir yere g├Âme konÔÇŁ dedi. Buyru─ču gibi ettiler. Ve ol yerin ad─▒ ┼čimdi <<─░t e┼čeni>> kald─▒. Saru Yat─▒y─▒ dahi g├Ât├╝rd├╝ler, S├Â─č├╝tÔÇÖde atas─▒n─▒n yan─▒na koydular. Saru Yat─▒ d├╝┼čd├╝─č├╝ yerde bir ├žam a─čac─▒ vard─▒r. <<Kandilli ├žam>> derler. ┼×imdi anda g├óh g├óh bir ┼čule g├Âr├╝n├╝r. Bu tarih hicretin alt─▒y├╝z seksen be┼činde v├óki olmu┼čdu. (8)

A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihi

Ruhi Tarihinde: ÔÇť..Osman Beg dah─▒ gazilerden le┼čker cem id├╝b ─░kizceÔÇÖye geldiler. Toman─▒├ž BeliÔÇÖni a┼čd─▒lar, u─čra┼čd─▒lar. Osman BegÔÇÖ├╝n kar─▒nda┼č─▒ Saru Yat─▒ anda ┼čehid old─▒. Bell├╝ ├çam dirler, bir ├žam a─čac─▒ dibinde defn itdiler. ÔÇŁ (9)

─░bn-i Kemal Tarihinde: ÔÇť..Filanoz dirler bir bahad─▒r kar─▒nda┼č─▒ vard─▒, ├ón─▒ ba┼č eyley├╝b g├Ânderdi. Domani├ž Belinden a┼ča─č─▒ hayli b├ód gerd├ór─▒yla gaziler seyl-i k├╝hs├ór gibi akub ├ža─člad─▒lar. Cey┼č-i k├╝ff├ór bed ki┼či Ekizce didikleri yerde kar┼čulayub ol ba─č├«lerin ├Ân├╝n ba─člad─▒lar. Ol harbg├óhda bir kadim ├žam a─čac─▒ var ki anda g├óh g├óh ┼čuÔÇÖle peyda olur, baÔÇÖz─▒ gicelerde ├╝zerinde eser nur h├╝veyda olur. Ol sebepden Kandill├╝ ├žam ├╝nvan─▒yla ┼č├Âhret bulubdur. Mezkur Saru Yat─▒ ol a─čac─▒n dibinde ┼čehid olubdur. S├ólim ve ganim d├Ândiler. Makamlar─▒na gittiler. Sayir ┼č├╝hed├óy─▒ s├óÔÇÖd├óy─▒ anda kabrilerine koyub Saru Yat─▒ÔÇÖn─▒n meyyitini S├Â─č├╝dÔÇÖe iletdiler ve atas─▒ Ertu─črul BeyÔÇÖin yan─▒nda defn itdiler. Bu fetih hicretin alt─▒ y├╝z seksen alt─▒s─▒nda vuku buldu. (10)

Ne┼čri Tarihi’nde, Domani├ž Sava┼č─▒

Ne┼čri Tarihinde: ÔÇťOsman Gazi dahi guz├ót─▒ cem id├╝b E─čerceÔÇÖye gel├╝b Domal─▒c Belin a┼čduk yirde k├╝ffarla bulu┼čub ceng-i azim olub OsmanÔÇÖ─▒n karda┼č─▒ Saru Yat─▒ anda ┼čehid old─▒. Ol yirde bir ├žam a─čac─▒ vard─▒r. Kandilli ├žam dirler, zira g├óh g├óh anda bir ┼čuÔÇÖle g├Âr├╝n├╝r ol Kalanoz kafir dahi d├╝┼č├╝b. Osman buyurdu: karn─▒n─▒ yarub dahi it gibi e┼č├╝b g├Âmd├╝ler. Ol ecilden ┼čimdi ol yere ─░t e┼čini dirler. Andan Saru Yat─▒ÔÇÖy─▒ g├Ât├╝r├╝b atas─▒ Ertu─črul yan─▒nda defn itdiler.ÔÇť(11)

Solakz├óde Tarihinde: ÔÇť─░neg├Âl tekfuru, Karacahisar tekfuru ile ittifak id├╝p Domal─▒├ž BeliÔÇÖnde bunlar─▒n ├Ânlerine ayk─▒r─▒ gel├╝p mabeynlerinde hayli k─▒tal oldu. Karacahisar tekfurunun kar─▒nda┼č─▒ Filanoz, n├óm-─▒ berz ber dest ol hazelinin serdar─▒yd─▒. Bir rivayete g├Âre Osman GaziÔÇÖnin biraderi Savc─▒ BeyÔÇÖin r├╝tbe-i ┼čehadete ir├╝b kasaba-i S├Â─č├╝tÔÇÖte babalar─▒ yan─▒nda defnolunduÔÇŁ.(12)

M├╝neccimba┼č─▒: ÔÇťTomali├ž Da─č─▒ÔÇÖnda, dar bir yerde, Tomali├ž DerbendiÔÇÖnde ve E─črice adl─▒ yerde kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒, Osman GaziÔÇÖnin karde┼či G├╝nd├╝z AlpÔÇÖin ┼čehid oldu─čunuÔÇŁ(13) yazarken Hoca Sadeddin, Tac├╝ÔÇÖt-Tevarih adl─▒ eserinde: ÔÇťsava┼č─▒n Domani├ž BeliÔÇÖnde yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, olay─▒n ge├žti─či yere ─░t e┼čeni ad─▒ verildi─čini, Savc─▒ BeyÔÇÖin S├Â─č├╝tÔÇÖe defnedildi─čini, ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ yerdeki ├žam a─čac─▒na da Kandilli ├çam dendi─činiÔÇŁ(14),┬á Hadidi: ÔÇťsava┼č─▒n Domani├ž Da─č─▒ÔÇÖn─▒n a┼č─▒ld─▒─č─▒ yerde yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, Osman BeyÔÇÖin ┼čehit olan Saru Yat─▒ÔÇÖy─▒ g├Ât├╝r├╝p S├Â─č├╝tÔÇÖe defnetti─činiÔÇŁ(15), ┬áGelibolulu Mustafa Ali ise: ÔÇťsava┼č─▒n Domani├ž DerbendiÔÇÖnin ete─činde yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve ┼čehit olan ki┼činin OsmanÔÇÖ─▒n karde┼či G├╝nd├╝z Alp oldu─čunuÔÇŁ yazm─▒┼čt─▒r. (16)

Tarih-i Osmani Enc├╝meniÔÇÖnin haz─▒rlam─▒┼č oldu─ču Osmanl─▒ TarihiÔÇÖnde ise Saru Yat─▒ ad─▒ yanl─▒┼č bir ┼čekilde Sar─▒ Bat─▒ ┼čeklinde yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. (17) kizce Tepesi Tepe

─░kizce Tepesi

DOMAN─░├ç SAVA┼×I VE DOMAN─░├ç BEL─░

Kaynaklarda bu sava┼č─▒n Domani├ž BeliÔÇÖnde, Domani├ž BeliÔÇÖnin a┼č─▒ld─▒─č─▒ yerde veya┬á a┼ča─č─▒s─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒ yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Peki Domani├ž Beli denilen yer neresidir?. H├╝d├óvendig├ór Livas─▒ Tahrir defterlerine g├Âre; Bu belin bir ba┼č─▒ ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n Mizal k├Ây├╝ (┼×imdiki ismi G├╝nd├╝zl├╝) di─čer ba┼č─▒ da Domani├žÔÇÖin ├çukurca k├Ây├╝ÔÇÖd├╝r.(18) ─░┼čte Domani├ž yak─▒nlar─▒nda, bo─čazda, dar bir yerde, kaynaklarda Ekizce/─░kizce/Ekinci/E─črice denilen yer tarif edilerek┬á sava┼č─▒n bu sahada yap─▒ld─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir. Sava┼č─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ yerin ismi konusunda ├že┼čitli telaffuzlar olmas─▒na kar┼č─▒n, Domani├ž BeliÔÇÖnde veya bu Belin a┼ča─č─▒s─▒nda cereyan etti─či ittifakla sabittir. O halde, gerek ÔÇťDomani├ž BeliÔÇÖndeÔÇŁ gerekse ÔÇťDomani├ž yak─▒n─▒ndaÔÇŁ ifadelerinden bu sava┼č─▒n, bug├╝nk├╝ Domani├ž il├že merkezi ile da─č taraf─▒ndaki k─▒s─▒mda-Domani├ž-Durabey k├Ây├╝-─░kizce tepesi-Safa k├Ây├╝-├çukurca Beldesi ve Domurk├ÂyÔÇÖ├╝ i├žine alan sahan─▒n i├žinde yap─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. HammerÔÇÖin Tarihinde, d├╝┼čman kuvvetlerine komutanl─▒k eden ve Domani├ž Sava┼č─▒nda ├Âld├╝r├╝len FilanozÔÇÖun(19) karn─▒n─▒n de┼čilerek g├Âm├╝ld├╝─č├╝ yere halk aras─▒nda ÔÇśKokmu┼č MeydanÔÇÖ veya ÔÇśKokar TarlaÔÇÖ dendi─či yaz─▒l─▒d─▒r.(20) ─░lgin├žtir ki Safa k├Ây├╝ arazisinde ÔÇśKokarcaÔÇÖ ad─▒nda bir mevkii bulunur. Dimitri Kantemir, kaynak belirtmeden zorlama bir yorum yaparak, Osman GaziÔÇÖnin, ├Âld├╝r├╝len d├╝┼čman kumandan─▒n─▒n derisini y├╝zd├╝r├╝p g├Âmd├╝rd├╝─č├╝n├╝ ve b├╝t├╝n askerlerine de mezar─▒na ├ži┼člerini yapt─▒rd─▒─č─▒n─▒ yazar.(21)

Kaynaklardan M├╝neccimba┼č─▒ Tarihinde sava┼č─▒n E─črice denilen yerde yap─▒ld─▒─č─▒ yaz─▒l─▒d─▒r. Pe├ževi Tarihinde ise Domani├ž Bo─čaz─▒nda E─črice adl─▒ bir kalenin tamir edilmesinden bahsedilmi┼čtir. Bahsi ge├žen kaynakta, ├ť├ž├╝nc├╝ Murad d├Âneminde Serdar Sinan Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1580 y─▒l─▒nda ordusuyla birlikte K├╝tahyaÔÇÖya giderken Domani├ž Bo─čaz─▒ÔÇÖndan ge├žmesi ve buradaki E─črice adl─▒ kalenin tamir edilmesini istedi─či, fakat ya─čan ┼čiddetli ya─čmurdan dolay─▒ kalenin tamir edilemedi─či yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.(22)

Domani├ž BeliÔÇÖnde Domani├ž Sava┼č─▒ ile ilgili bir tak─▒m i┼čaret ve izlerin yan─▒ s─▒ra halk aras─▒nda da nesilden nesile aktar─▒lan baz─▒ bilgiler bulunmaktad─▒r. ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n G├╝nd├╝zl├╝ (Mizal) k├Ây├╝nden ba┼člayarak, Tahtak├Âpr├╝, Arapotura─č─▒ mevkii, Kocayayla, Safa, Kap─▒kaya, Ebe Ard─▒, Kandilli ├çam-Domurk├Ây ve ├çukurca BeldesiÔÇÖni i├žine alan saha ve g├╝zerg├óhta yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmalarda ilgin├ž sonu├žlar kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Ula┼čt─▒─č─▒m─▒z bilgilere g├Âre yapt─▒─č─▒m─▒z en ├Ânemli tespit; kroniklerde ge├žen ─░kizceÔÇÖnin Domani├ž BeliÔÇÖnde olmas─▒d─▒r.

1960 y─▒l─▒na ait K├╝tahya- ─░23-a2 numaral─▒ ve 1:25,000 ├Âl├žekli arazi haritas─▒nda ─░kizce Tepesi, Arapotura─č─▒ mevkiinden Tahtak├Âpr├╝ istikametine giderken sol k─▒s─▒mda ve Devrent (Derbend) tepesinin ├╝st k─▒sm─▒nda g├Âz├╝kmektedir. 1196 rak─▒ml─▒ olan ─░kizce tepesi, Tahtak├Âpr├╝l├╝ler taraf─▒ndan da bilinmektedir. Domurk├Âyl├╝lerin anlat─▒mlar─▒na g├Âre bu sava┼č Domani├ž BeliÔÇÖnin Domani├žÔÇÖe bakan k─▒sm─▒nda meydana gelmi┼čtir. Onlar─▒n en ├Ânemli delilleri ise; S├╝nnah Hoca(23) vb. ihtiyarlardan bu sava┼č─▒n Kap─▒kaya mevkiinde oldu─čunu dinlemeleri ve en ├Ânemlisi Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n Domani├ž BeliÔÇÖnin bitti─či yerde, Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n ├╝st k─▒sm─▒nda bulunmas─▒ ve bu ├žam─▒n dibinde bulunan tarihi mezarlard─▒r. 2003 y─▒l─▒nda Domurk├Âyl├╝ Yusuf Y─▒ld─▒z ile Kandilli ├žam mevkini, 2009 y─▒l─▒nda da y├Âreyi ├žok iyi bilen Domurk├Âyl├╝ Sadettin Turan ve Fahrettin ├çelikÔÇÖin rehberli─činde yapt─▒─č─▒m─▒z inceleme-ara┼čt─▒rmada Kap─▒kaya mevkiini ve Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n oldu─ču alan─▒ tekraren g├Ârd├╝k. Buraya yak─▒n bir yerde de Osman Dede ad─▒nda, etraf─▒ ta┼člarla ├ževrili vaziyette bir mezar yeri bulunur.

Kroniklerde ge├žen ve sava┼č─▒n tarifinde zikredilen Domani├ž Beli, ─░kizce (Ekizce) ve Kandilli ├çam burada anahtar kelimelerdir. Kroniklerde ge├žen ─░kizce mevkii-Domani├ž Beli-Kandilli ├çam s─▒ralamas─▒ mevcut co─črafi ger├žeklere de uygun d├╝┼čer. ─░neg├Âl istikametinden Domani├žÔÇÖe do─čru gelindi─činde ├Ânce 1196 rak─▒ml─▒ ─░kizce TepesiÔÇÖne ard─▒ndan Domani├ž Beli a┼č─▒larak Domurk├Ây yak─▒nlar─▒ndaki Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n oldu─ču alana gelinir. Domurk├Âyl├╝ kaynak ki┼čilere g├Âre; Domani├ž/Kocayayla/ Safa (Deli├Âren) istikametinden gelip Mezarl─▒k ard─▒ veya Ebe ard─▒ denilen mevkiin ├╝st k─▒sm─▒ndan ge├žerek ├çukurcaÔÇÖya inen tarihi bir yol bulunur. Bu yol, ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n Mizal (G├╝nd├╝zl├╝) k├Ây├╝ istikametinden gelip ├çukurcaÔÇÖya kadar uzanan tarihi Domani├ž Beli olup bu g├╝zerg├óhta Domani├ž Derbendi bulunmaktad─▒r. Evliye ├çelebi ve di─čer yabanc─▒ seyyahlar─▒n da gitti─či yol buras─▒d─▒r. Bu Belin Domani├žÔÇÖe bakan k─▒sm─▒ndaki en dar yeri, Kap─▒kaya mevkiinde dik kayal─▒klar─▒n oldu─ču k─▒s─▒md─▒r. Tekfur kuvvetlerinin kumandan─▒ FilanozÔÇÖun Osman BeyÔÇÖin kuvvetlerine pusu kurdu─ču veya kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒ ge├židin buras─▒ oldu─ču iddia edilmektedir. Domurk├Âyl├╝ S├╝nnah Hoca ve Tahir HocaÔÇÖn─▒n anlatt─▒klar─▒na g├Âre; ÔÇťKap─▒kaya mevkiinde ─░neg├Âl Tekfurunun kuvvetleri Osman BeyÔÇÖe pusu kurar. Burada ┼čiddetli bir ├žarp─▒┼čma olur. ├çarp─▒┼čma a┼ča─č─▒lara do─čru devam eder. Savc─▒ BeyÔÇÖde yan─▒nda bulunan 40 askerle birlikte g├╝neye do─čru ├žarp─▒┼čarak ├žekilir. Kandilli ├žam civar─▒na gelinir. Burada Savc─▒ Bey ┼čehit edilir.ÔÇŁ(24)

Ahmet Rasim ise: ÔÇť─░neg├Âl hakiminin Karahisar muhaf─▒z─▒ ile ittifak edip Osman Gazi’nin ├╝zerine y├╝r├╝yerek, E─črice derbendinde piyade ve s├╝vari olmak ├╝zere ├╝├žy├╝z kadar askerle h├╝cum etmi┼čtir.ÔÇŁ ┼čeklinde bilgi verir.(25)

Domani├žÔÇÖe ba─čl─▒ Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n ├╝st k─▒sm─▒nda ve Domani├ž BeliÔÇÖnin bitti─či yerde bulunan Kandilli ├çam ile dibindeki 40 adet mezar ise bizleri daha ├žok buraya yo─čunla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.(26)

A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihinde ÔÇťOsman GaziÔÇÖnin Domani├ž BeliÔÇÖndeki EkinciÔÇÖye gelmesi ve Domani├ž BeliÔÇÖnin a┼č─▒ld─▒─č─▒ yerde d├╝┼čman kuvvetleriyle cenk edilmesiÔÇŁ bilgisi verilir. Ne┼čriÔÇÖde; ÔÇťE─čerceÔÇÖye gel├╝p Domal─▒c Belin a┼čduk yerde k├╝ffarla bulu┼čup ceng-i az├«m olub..ÔÇŁ ┼čeklinde verilen bilgi, A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihinde ge├žen bilgilerin ayn─▒s─▒d─▒r. ─░bn-i KemalÔÇÖde ise ÔÇťDomani├ž BeliÔÇÖnden a┼ča─č─▒ya do─čru da─čdan gelen sel gibi ak─▒lmas─▒ ve sava┼č─▒n EkizceÔÇÖde yap─▒lmas─▒ÔÇŁ bilgisi verilir. T├╝m bu bilgilerden sonra Saru Yat─▒ Savc─▒ BeyÔÇÖin ┼čehit oldu─ču yerin ise Kandilli ├žam oldu─ču, bu ├žam─▒n dibinde ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu verilerden yola ├ž─▒karak elimizdeki anahtar bilgi ┼ču ┼čekildedir; ÔÇťEkinci, E─čerce veya ─░kizce (Ekizce) denilen yere gelinecek daha sonra Domani├ž Beli a┼č─▒lm─▒┼č olacak. Ard─▒ndan Saru Yat─▒, sava┼č s─▒ras─▒nda Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n dibinde ┼čehit olacakÔÇŁ. (─░kizce-Domani├ž Beli-Kandilli ├çam) ─░┼čte bu tarife g├Âre Osmanl─▒ kuvvetlerinin ├Ânce ─░kizceÔÇÖye (Domani├ž BeliÔÇÖnde ve Arapotura─č─▒ ile Derbent Tepesi aras─▒nda yer alan 1196 rak─▒ml─▒ ─░kizce Tepesi civar─▒na) geldikleri daha sonra da Domani├ž BeliÔÇÖni a┼čarak d├╝┼čman kuvvetleriyle dar bir yerde sava┼čt─▒klar─▒ ve sava┼č─▒n Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n kuzeyinde yer alan Kandilli ├çamÔÇÖa kadar uzand─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r.

1867 do─čumlu olan Domurk├Âyl├╝ S├╝nnah Hoca ile yine 1887 do─čumlu olan Domurk├Âyl├╝ Tahir Turan HocaÔÇÖn─▒n atadan ve dededen nesilden nesile aktar─▒lan rivayetlerine g├Âre: Domani├ž Sava┼č─▒, Domani├ž BeliÔÇÖnde, Belin a┼č─▒ld─▒─č─▒ yerde olan Kap─▒kaya mevkiinde olmu┼č, Savc─▒ Bey bu sava┼čta ┼čehid olduktan sonra di─čer ┼čehidlerle birlikte Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n alt─▒na defnedilmi┼čtir. Bahsi ge├žen kaynak ki┼čilerin ya┼čad─▒klar─▒ d├Ânem itibar─▒yla Savc─▒ BeyÔÇÖin Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n dibine defnedildi─čine inand─▒klar─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Hatta ├Âyle ki kaynak ki┼čilerle Domani├žÔÇÖte ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ d├Ânemde g├Âr├╝┼čm├╝┼č olan Fevzi Co┼čgunÔÇÖun(27) ve Domurk├ÂyÔÇÖdeki ihtiyarlar─▒n verdikleri bilgilere g├Âre Sultan II. Abd├╝lhamid d├Âneminde Hayme Ana mezar─▒n─▒ bulmaya gelen heyet, Domurk├ÂyÔÇÖe de geldi─činde halk ÔÇťtarlalar─▒m─▒z elden giderÔÇŁ d├╝┼č├╝ncesiyle k├Âylerinin arazisindeki Kandil ├çam─▒ÔÇÖn─▒, Savc─▒ Bey ve arkada┼člar─▒n ait mezarlar─▒ g├Âstermediklerini ifade etmi┼člerdir.(28)┬á

Kandilli Çam

 

KANDİLLİ ÇAM

┬á1967 y─▒l─▒nda kim veya kimler taraf─▒ndan kesildi─či belli olmayan Kandilli ├çam, Domani├žÔÇÖe ba─čl─▒ Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n yakla┼č─▒k 2 km. kadar kuzeyinde tespit edilmi┼č olup g├╝n├╝m├╝zde yer ad─▒ olarak hat─▒ras─▒ ya┼čat─▒lmaktad─▒r. Kandilli ├çam─▒n dibinde oturup soluklanm─▒┼č ve halen ya┼čayan canl─▒ tan─▒klar─▒n ifadeleri, Savc─▒ BeyÔÇÖin hat─▒ras─▒n─▒ ya┼čatmaktad─▒r. Bu alan, Domani├ž BeliÔÇÖnin ve tarihi yolun a┼č─▒ld─▒─č─▒ yerde olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir.

Bu a─ča├ž, Domani├žÔÇÖin ├çukurca, Domur, Durabey, Muratl─▒, ├çak─▒l k├Âylerinde ve halk aras─▒nda Kandil ├çam─▒ olarak bilinir. Rahmetli Fevzi Co┼čgun, kendisiyle yapt─▒─č─▒m─▒z g├Âr├╝┼čmelerde ve Domani├ž y├Âresinde yapt─▒─č─▒m─▒z gezilerde s─▒k s─▒k bu ├žam─▒n ÔÇťDomurk├ÂyÔÇÖ├╝n ├╝st├╝nde oldu─čunu hatta burada k─▒r─▒k bir Osmanl─▒ yay─▒ buldu─čunuÔÇŁ s├Âylemi┼čtir. Fevzi Co┼čgun, Domani├žÔÇÖte Zaman adl─▒ kitab─▒nda Kandil ├çam─▒yla ilgili ┼čunlar─▒ yazm─▒┼čt─▒r;

Domani├žÔÇÖte ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒m y─▒llarda, Domurk├Âyl├╝ rahmetli Tahir Hoca, Sivri Tepe kar┼č─▒s─▒ndaki gene sivri bir tepede, bana geceleri nur inen bir a─ča├ž g├Âstermi┼čti. K├Âyl├╝ler ad─▒na Kandil ├çam─▒ diyorlard─▒. Dibinde Savc─▒ BeyÔÇÖin mezar─▒ oldu─ču s├Âyleniyor ve inen nurun a─čaca m─▒, yat─▒ra m─▒ oldu─čuna bak─▒lmaks─▒z─▒n, y├╝zy─▒llar boyu korunuyor, ibret nazarlar─▒ ile anlat─▒lan ├že┼čitli hikayelere konu oluyordu.. Kandil ├çam─▒ bir g├╝n kimin kesti─či veya kestirdi─či belli olmadan, y├╝zy─▒llar─▒n ya┼čam─▒na, korumas─▒na k─▒y─▒ld─▒. Dibindeki mezar─▒n ta┼člar─▒ da─č─▒t─▒ld─▒. Y─▒l 1967.ÔÇŁ(29)

M├╝neccimba┼č─▒ da eserinde ÔÇťO b├Âlgenin halk─▒n─▒n, m├╝barek gecelerde nur indi─čini g├Ârd├╝klerinden ┬źKandilli ├çam┬╗ ad─▒n─▒ verdikleriniÔÇŁ yazar. (30)

Do├ž. Dr. Cezmi Karasu, yapm─▒┼č oldu─ču bir ├žal─▒┼čmada Kandilli ├çam ile ilgili ┼ču tespiti yapar;┬á ÔÇťKandilli ├çam yak─▒n zamanlara kadar Domani├žÔÇÖe ba─čl─▒ Domurlu k├Ây├╝n├╝n 2 km kadar d─▒┼č─▒nda bulunuyordu. Bug├╝n art─▒k ├žam yerinde olmad─▒─č─▒ gibi burada bulunan eski mezar ta┼člar─▒ da kaybolmu┼č bulunmaktad─▒r.ÔÇŁ(31)

Lamartine ise s├Âz konusu ├žam─▒ ┼č├Âyle tan─▒mlar; ÔÇťGen├ž kahraman─▒n b├╝y├╝kleri ve arkada┼člar─▒, hat─▒ras─▒n─▒ ya┼čatmak i├žin, y─▒llarca, a─čac─▒n dallar─▒na kandil ast─▒lar. Geceleri uzaktan bakanlar, ├žam a─čac─▒n─▒ tamamen ─▒┼č─▒kl─▒ olarak g├Âr├╝yorlard─▒. T├Âreler, h├ól├ó o y├Âreye Kandilli ├çam derler.ÔÇŁ(32)

KAND─░LL─░ ├çAMÔÇÖIN D─░B─░NDEK─░ MEZARLAR ─░├ç─░N G├ľREVL─░ TAY─░N─░

I.Abd├╝lhamid, 1886 y─▒l─▒nda Hayme AnaÔÇÖn─▒n mezar─▒n─▒ buldurmu┼č, daha sonra buraya t├╝rbe yapt─▒r─▒p, maa┼čl─▒ t├╝rbed├ór tayin etmi┼čtir. Ayn─▒ tarihlerde olmasa da sonraki d├Ânemde Kandilli ├çamÔÇÖ─▒n dibinde bulunan mezarlar─▒n bak─▒m─▒yla ilgilenmek ├╝zere Durabey k├Ây├╝ÔÇÖnden bir g├Ârevli tayin edildi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Zira yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmaya g├Âre; Savc─▒ BeyÔÇÖle ├Âzde┼čle┼čen Kandilli ├çamÔÇÖa Durabey k├Ây├╝nden Sadettinler s├╝lalesinden maa┼čl─▒ bir g├Ârevli, her Cuma ak┼čam─▒ gelip kandil yakarm─▒┼č. Yanan bu kandil, Hayme Ana t├╝rbesinden de g├Âr├╝n├╝rm├╝┼č. Cumhuriyet d├Ânemiyle birlikte bu maa┼čl─▒ g├Ârevli de bu i┼či b─▒rakm─▒┼č. (33)

SARU YATIÔÇÖNIN S├ľ─×├ťTÔÇÖTEK─░ MEZARI VE MEZARTA┼×I K─░TABES─░

Domani├ž Sava┼č─▒nda ┼čehit olan Saru Yat─▒, kroniklerde de zikredildi─či gibi S├Â─č├╝tÔÇÖe babas─▒ Ertu─črul GaziÔÇÖnin mezar─▒n─▒n yan─▒na defnedilmi┼čtir.

Saru Yat─▒ÔÇÖn─▒n mezar─▒ oldu─ču iddias─▒yla S├Â─č├╝tÔÇÖteki ger├žek kabri d─▒┼č─▒nda iki ayr─▒ yerde daha mezar yeri oldu─ču s├Âylense de bunlar tarihi hakikatlere uygun d├╝┼čmez. Saru Yat─▒ÔÇÖn─▒n S├Â─č├╝tÔÇÖe g├Ât├╝r├╝l├╝p defnedildi─či konusunda Osmanl─▒ tarih yazarlar─▒ ┼č├╝pheye yer b─▒rakmayacak ┼čekilde ittifak halindedirler. Sultan II.Abd├╝lhamid, 1889 y─▒l─▒nda S├Â─č├╝tÔÇÖte Ertu─črul Gazi T├╝rbesiÔÇÖnin biti┼či─činde Savc─▒ Bey (Saru Yat─▒) ad─▒na bir mezar yeri yap─▒p kitabe diktirmi┼čtir.

Tapu Tahrir Defteri

SARU YATIÔÇÖNIN NESL─░ VE DOMURK├ľYÔÇÖDEK─░ VAKIFLARI

Savc─▒ Beyin; Bay Koca ve S├╝leyman Bey ad─▒nda o─čullar─▒, S├╝leymanÔÇÖ─▒n Hatice Hatun isminde bir k─▒z─▒, bunun da ├╝├ž o─člu (Hamza, Mustafa ve ─░lald─▒ Beyler) ve bir k─▒z─▒ (Fatma Hatun) olmu┼čtur.(34) ─░lald─▒ Bey, Saru Yat─▒ Savc─▒ BeyÔÇÖin torunlar─▒ndand─▒r. 453 numaral─▒ Tapu Tahrir Defterindeki kayda g├Âre Domani├žÔÇÖteki ─░lald─▒ Bey CamiÔÇÖnin vak─▒f tarlalar─▒ Domani├žÔÇÖin Domur k├Ây├╝nde bulunmaktad─▒r.(35) ─░lald─▒ Bey, yapt─▒rm─▒┼č oldu─ču camiye Domur k├Ây├╝ndeki baz─▒ arazileri vakfetti─či bu kay─▒ttan anla┼č─▒lmaktad─▒r. Vesikada ge├žen Donrul karyesi, g├╝n├╝m├╝zdeki Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n eski ad─▒d─▒r.(36)

 

SONUÇ

G├╝n├╝m├╝zden yakla┼č─▒k 732 y─▒l ├Ânce meydana gelen bu sava┼č, ─░neg├Âl ile Domani├ž il├želeri aras─▒nda bulunan Domani├ž BeliÔÇÖnde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Saru Yat─▒ (Savc─▒ Bey) ise Domani├žÔÇÖe ba─čl─▒ Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n ├╝st k─▒sm─▒nda ve 2 km. kadar kuzeyinde, Domani├ž BeliÔÇÖnin de bitti─či bir yerde tespit etti─čimiz Kandilli ├çam a─čac─▒n─▒n dibinde ┼čehit d├╝┼čm├╝┼č ve cenazesi S├Â─č├╝tÔÇÖe g├Ât├╝r├╝l├╝p babas─▒ Ertu─črul GaziÔÇÖnin yan─▒na defnedilmi┼čtir.

Saru Yat─▒ÔÇÖn─▒n ┼čehit oldu─ču Domani├ž Sava┼č─▒n─▒n ├že┼čitli kaynaklara g├Âre yapt─▒─č─▒m─▒z genel analizi ┼ču ┼čekildedir;

Tablo:┬á┬á┬á Domani├ž Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n Analizi

├ľmer Faruk D─░N├çEL

Kaynak├ža ve Dipnotlar:

1-─░smail Beli─č, G├╝ldeste-i Riy├óz-─▒ ─░rf├ón ve Vefey├ót-─▒ D├óni┼čver├ón-─▒ N├ódired├ón, Haz: Abdulkerim Abdulkadiro─člu. I. Bask─▒ (T─▒pk─▒bas─▒m), 1998 Ankara, s. 11.

2-Beli─č, a.g.e., s. 11. ┬áSafa ├ľcal, Devlet Kuran Kahramanlar, ─░stanbul, 1987, s. 79, 80, 81, 82.

3-A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihi, Tev├órih-i Al-i Osman, Hicri 1332, ─░stanbul, Matbaa-i ├émire, s. 7-8. Beli─č, a.g.e. s. 12.

4- Necip As─▒m-Mehmed Arif, Osmanl─▒ Tarihi, Tarih-i Osmani Enc├╝meni, ─░stanbul, Hicri 1335, s. 577.

5- Veya Philatos. ─░smail Hami Dani┼čmend, ─░zahl─▒ Osmanl─▒ Tarihi Kronolojisi, Cilt 1, ─░stanbul 1971, s. 4.

6-Gelibolulu Mustafa Ali, Kitab├╝t-Tarih-i K├╝nh├╝l Ahb├ór, Haz: Ahmet U─čur-Mustafa ├çuhadar-Ahmet G├╝l-─░brahim Hakk─▒ ├çuhadar, Kayseri 1997, s. 44-45-46. (Kayseri Ra┼čid Efendi K├╝t├╝phanesindeki 901 ve 920 nolu n├╝shalara g├Âre). M├╝neccimba┼č─▒ Ahmed Dede, Sah├óif├╝ÔÇÖl-Ahbar fi vekayi-├╝l Asar (M├╝neccimba┼č─▒ Tarihi), Cilt 1, s. 63. Dimitri Kantemir, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun Y├╝kseli┼č ve ├ç├Âk├╝┼č Tarihi, ├çev: ├ľzdemir ├çobano─člu, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒, I. Bask─▒, Ankara 1979, s. 10. Bostanz├óde Yahya Efendi, Tarih-i S├óf/Tuhfet├╝l Ahb├ób, (Duru Tarihi), Terc: Necdet Sakao─člu, 1978, s. 25.

7- Bostanzâde Yahya Efendi . a.g.e. s. 25.

8-A┼č─▒kpa┼čaz├óde Tarihi, s. 7-8.

9- R├╗hi Tarihi. Haz: Halil Erdo─čan Cengiz-Ya┼čar Y├╝cel, TTK, 1992, Ankara, s.381

10-İbn-i Kemal, Tevârih-i Al-i Osman, I. Defter, TTK, Ankara 1970, s. 100,101,102,103,104.

11-Mevl├óna Mehmed Ne┼čr├«, Cih├ónn├╝m├ó, 6. K─▒s─▒m Osmanl─▒ Tarihi (687-890/1288-1485) Haz: Necdet ├ľzt├╝rk, ─░stanbul 2008, s. 26-27.

12-Solakzâde Tarihi, Hicri 1297, İstanbul, s. 8, 9.

13-M├╝neccimba┼č─▒ Tarihi, Cilt 1, s. 62, 63.

14- Hoca Sadeddin Efendi, Tac├╝ÔÇÖt-Tevarih, Cilt 1, I. Bask─▒, Haz: ─░smet Parmaks─▒zo─člu, M.E.B, ─░stanbul 1974, s. 31, 32.

15- Hadidi, Tev├órih-i Al-i Osman (1299-1523), Haz: Necdet ├ľzt├╝rk, ─░stanbul 1991, s. 37, 38.

16- Gelibolulu Mustafa Ali. a.g.e. s. 46.

17- Necip As─▒m-Mehmed Arif, Osmanl─▒ Tarihi, s. 577.

18-├ľmer L├╝tfi Barkan, Enver Meri├žli, H├╝davendig├ór Livas─▒ Tahrir Defterleri 1, TTK., Ankara 1988, ┬ás. 180. Halk aras─▒nda da eski tarihi yolun ├çukurca-Kap─▒kaya-Safa(Deli├Âren)-Kocayayla-Arapotura─č─▒-Tahtak├Âpr├╝ g├╝zerg├óh─▒ oldu─ču bilinmektedir. Bu konuda Domani├ž Da─člar─▒n─▒ ├žok iyi bilen kaynak ki┼či; S├╝leyman Karadeniz (merhum). Domani├ž (16 Kas─▒m 1998 tarihinde kendisiyle yap─▒lan g├Âr├╝┼čme)

19-Bu isim, A┼č─▒kpa┼čaz├óde, ─░bn-i Kemal ve Solakz├ódeÔÇÖde Filanoz, M├╝neccimba┼č─▒ÔÇÖnda Kalator, Ne┼čri, Tac├╝ÔÇÖt-Tevarih ve HammerÔÇÖde Kalanos, Mufassal Osmanl─▒ Tarihinde Philatos ┼čeklinde ge├žer.

20-Hammer, Tarih-i Devleti Osmaniye, M├╝tercimi Esad Cabir, Cilt 1, s. 105.

21-Dimitri Kantemir, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun Y├╝kseli┼č ve ├ç├Âk├╝┼č Tarihi, ├çev: ├ľzdemir ├çobano─člu, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒, I. Bask─▒, Ankara 1979, s. 10.

22-Pe├ževi ─░brahim Efendi, Pe├ževi Tarihi, Cilt 2, s. 65. Domurk├ÂyÔÇÖ├╝n ├╝st k─▒sm─▒nda Kandilli ├çam yak─▒nlar─▒nda emekli ├Â─čretmen say─▒n Fevzi CO┼×GUN taraf─▒ndan yap─▒lan bir ara┼čt─▒rma s─▒ras─▒nda, ├╝zerinde el izleri olan k─▒r─▒k bir Osmanl─▒ yay─▒ bulunmu┼čtur.

23-S├╝nnah Hoca(1867 do─čumlu), Yavuz Sanemo─čluÔÇÖnun 1958ÔÇÖde ne┼čretti─či ÔÇťS├Â─č├╝tÔÇŁ adl─▒ kitap├ž─▒kta da kaynak ki┼či olarak bilgisine ba┼čvurulmu┼čtur. S├╝nnah Hoca, Domurk├Âyl├╝d├╝r. Medresede okudu─ču bilinmektedir.

24-S├╝nnah HocaÔÇÖdan ve k├Ây├╝n di─čer b├╝y├╝klerinden nakledenler; Tahir Turan, 1303 (1887) do─čumlu, Domurk├Ây. Ali ├çelik, 1337 (1921) do─čumlu, Domurk├Ây. Sadettin Turan, 1935 do─čumlu, Domurk├Ây. Yusuf Y─▒ld─▒z, 1955 do─čumlu, Domurk├Ây. Fahrettin ├çelik, 1955 do─čumlu, Domurk├Ây. K├Âyde yapt─▒─č─▒m─▒z g├Âr├╝┼čmelerde bu sava┼č─▒n Kap─▒kaya civar─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ k├Ây├╝n ihtiyarlar─▒ndan dinlediklerini s├Âylemi┼člerdir. Domani├ž BeliÔÇÖnde yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmalarda Kap─▒kaya mevkii, SafaÔÇÖdan gelip ├çukurcaÔÇÖya giden ve halk aras─▒nda Uluyol diye tabir edilen g├╝zerg├óh ├╝zerinde bulunur. Kap─▒kayaÔÇÖdan hemen sonra ormanl─▒k alan─▒n bitiminde tarihi yoldaki ta┼člar ├╝zerinde tekerlek izleri g├Âr├╝l├╝r. Buradan sonra Ebe ard─▒-Mezarl─▒k ard─▒ denilen mevkiye gelinir. Yol buradan sonra ├çukurcaÔÇÖya do─čru gitmektedir.

25-Ahmed Rasim, Osmanl─▒ Tarihi, C. 1, ─░stanbul 2000, s.17, 18.

26-Yak─▒n zamana kadar duran bu mezarlar defineciler taraf─▒ndan tahrip edilmi┼čtir. Bu mezarlar─▒ g├Ârenlerden ald─▒─č─▒m─▒z bilgiye g├Âre; Bu mezarlarda bulunan cesedlerin ├╝stlerine a─ča├žtan kaba yontulmu┼č tahtalar konmu┼č. Bunlar M├╝sl├╝man-T├╝rklere ait mezarlarm─▒┼č. Yakla┼č─▒k 70 k├╝sur sene ├Âncesine kadar varl─▒─č─▒ k├Âyl├╝ler taraf─▒ndan bilinen bu mezar yap─▒lar─▒ndan, Osmanl─▒ d├Âneminde bu alanda mezarlar─▒n bak─▒mlar─▒n─▒n yap─▒ld─▒─č─▒, mezarlar─▒n ├╝zerlerinde ah┼čaptan birbirine ge├žme bir nevi sandukalar─▒n oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r.

27-Rahmetli Fevzi Co┼čgun, Domani├žÔÇÖte 5 y─▒l ├Â─čretmenlik g├Ârevinin ard─▒ndan Tav┼čanl─▒ Belediye Ba┼čkanl─▒─č─▒ ve TEMA temsilcili─či yapm─▒┼čt─▒r.

28-Domurk├Âyl├╝ Fahrettin ├çelik, S├╝nnah HocaÔÇÖdan ve Tahir HocaÔÇÖdan bizzat bu olay─▒ dinledi─čini ifade etmi┼čtir.

29-Fevzi Co┼čgun, Domani├žÔÇÖte Zaman, Haz: Emin Koca, Nuri Koca, Domani├ž Belediyesi Yay─▒n─▒, 2014, s. 138, 139.

30-M├╝neccimba┼č─▒ Tarihi, s. 62.

31-Cezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, Osmangazi ─░lkler ve Karacahisar, Odunpazar─▒ Belediyesi Yay─▒n─▒, 2010, s. 54.

32-A. de Lamartine, A┼čiretten Devlete T├╝rkiye Tarihi, Cilt 1, Haz: M. R. Uzmen, Terc├╝man 1001 Temel Eser, s. 60.

33-Sadettin Turan, Ali ├çelik, Fevzi Co┼čgun.

34-Safa ├ľCAL, a.g.e., s. 79-82.

35- Tapu Tahrir Defteri. 453, s. 255a, 255b.

36-Domurk├Ây├╝n di─čer bir ad─▒ da R├╗m Pa┼čaÔÇÖd─▒r. Bkz. H├╝d├óvendig├ór Livas─▒ Tahrir Defterleri I, s. 183.

 

405 total views, 3 views today

├ľmer Faruk D─░N├çEL

├ľmer Faruk D─░N├çEL

├ľmer Faruk D─░N├çEL BursaÔÇÖn─▒n Harmanc─▒k ─░l├žesiÔÇÖnin Karaca Mahallesinden olan ├ľmer Faruk Din├žel; 1971 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖn─▒n Mustafakemalpa┼ča ─░l├žesinde do─čdu. Tav┼čanl─▒ ve OrhaneliÔÇÖde Tarih ├ľ─čretmeni olarak g├Ârev yapt─▒. 2015 y─▒l─▒nda Dumlup─▒nar ├ťniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Yak─▒n├ža─č Tarihi Bilim Dal─▒nda Y├╝ksek Lisans─▒n─▒ tamamlad─▒. BursaÔÇÖda Tarih ├ľ─čretmeni olarak g├Ârev yapmakta olan yazar─▒n bug├╝ne kadar ├že┼čitli dergi ve gazetelerde yay─▒mlanm─▒┼č ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ ile 22 adet bas─▒lm─▒┼č kitab─▒ bulunmaktad─▒r. E-posta: omerfarukdincel@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒