Faik Acar: “Benim ├Âzlemini ├žekti─čim e─čitim yok”

Faik Acar: “Benim ├Âzlemini ├žekti─čim e─čitim yok”

Nazmi KARATA┼×

Elmal─▒(Biga/├çanakkale) K├Ây├╝ÔÇÖnde do─čdu. ├ľ─čreniminin ilk ├╝├ž y─▒l─▒n─▒ k├Ây├╝nde; kalan k─▒sm─▒n─▒ BigaÔÇÖda tamamlad─▒.Uluda─č ├ťniversitesi Elektronik ve Haberle┼čme M├╝hendisli─či B├Âl├╝m├╝ 1989 mezunudur. Halen Elektronik M├╝hendisi olarak ├Âzel sekt├Ârde ├žal─▒┼čmaya devam etmektedir. Evli ve bir ├žocuk babas─▒d─▒r.
Yak─▒n tarihle ilgili bilgi, belge toplamak, yak─▒n tarihi bizzat ya┼čayanlarla s├Âyle┼čiler yapmak, notlar tutmak ilgi alanlar─▒ndan biridir.
"Nadir ├ľ─čretmen", "Evcek Selamlar", "Kobilyane Panay─▒r─▒", "Bozk─▒r Bilgeleri", "Tuz Kokmu┼čsa" ve "Kutup Y─▒ld─▒z─▒" adl─▒ yap─▒tlar─▒ yay─▒nland─▒.
E-Posta: nkaratas0@gmail.com
Nazmi KARATA┼×

Faik Acar ├Â─čretmenim, ├Âncelikle b├Âyle bir s├Âyle┼čiyi kabul etti─činiz i├žin te┼čekk├╝r ederim. Ya┼čam─▒n─▒z─▒n ba┼člang─▒c─▒na d├Ânebilir miyiz? Ka├ž y─▒l─▒nda, nerede, nas─▒l bir ortamda do─čdunuz?

Benim do─čum yerim Selanik Vodina. O zaman il├žeymi┼č, ┼čimdi il durumunda. 1924ÔÇÖte ├ž─▒kan M├╝badele Yasas─▒ gere─čince ailem oradan OrhangaziÔÇÖnin G├╝rle K├Ây├╝ÔÇÖne gelmi┼č. D├Ârt y├╝z elli hanelik Ermeni k├Ây├╝ yeni bo┼čalt─▒lm─▒┼čt─▒, biz haz─▒ra geldik. G├╝rle K├Ây├╝ÔÇÖnde d├Ârt katl─▒ evimiz vard─▒. 1922 (Eski takvimle 1338) do─čumluyum. Temmuz da do─čmu┼čum. Onu da ┼č├Âyle saptad─▒m. Anneme soruyorum;

ÔÇťAnne ben ne zaman do─čdum?ÔÇŁ

ÔÇťValla o─člum ne bileyim ben. Orak bi├žmeye ba┼člad─▒k. ├ť├ž d├Ârt g├╝n sonra sen do─čdun.ÔÇŁ

ÔÇťTarih?ÔÇŁ

ÔÇťBilemem ├žocu─čum. Yaln─▒z sen g├╝n├╝ g├╝n├╝ne iki ayl─▒kt─▒n, Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n d├╝┼čman─▒ denize d├Âkt├╝─č├╝n├╝ duyduk.ÔÇŁ

Ben bu hesaptan yola ├ž─▒karak 9 Temmuz 1922 do─čumluyum diyorum. ├ť├ž a┼ča─č─▒ be┼č yukar─▒ o kadar ├Ânemli de─čil. Dolay─▒s─▒yla ┼ču anda doksan iki ya┼č─▒n dokuzuncu ay─▒nday─▒m. ─░lkokula on ya┼č─▒nda ba┼člad─▒m.

K├Âyde okul olmamas─▒ kaynakl─▒ m─▒?

K├Âyde okul var. Babam─▒n ad─▒ Molla MurtazaÔÇŽ Dolay─▒s─▒yla ilkokulu 1934- 1935 ders y─▒l─▒nda bitirdim. Ra┼čit Egel ad─▒nda ortaokul mezunu, bakkaliyesi olan uyan─▒k bir zat vard─▒. O beni askeri okul s─▒navlar─▒na soktu. Kazand─▒─č─▒m halde babam beni g├Ândermedi, Ra┼čit EgelÔÇÖe; ÔÇťBen bu sar─▒ ├Âk├╝zleri ona ald─▒m. Bir yere gidemez.ÔÇŁ dedi.

Yakla┼č─▒k be┼č y─▒l boyunca k├Ây├╝mde; g├╝nde iki bu├žuk d├Ân├╝m tarla s├╝ren, arpa, yulaf, bu─čday tohumlar─▒n─▒ atan, alt─▒ bu├žuk d├Ân├╝m kadar da ├želtik yani pirin├ž eken bir aileydik. ├çeltikleri de su dolu tavalara yal─▒n ayak, dizlerime kadar ├žamur i├žinde atan bendim. Tam ├žift├ži yaniÔÇŽ ├çeltik ekti─čimize g├Âre; pazartesi g├╝n├╝ Orhangazi pazar─▒nda, sal─▒ g├╝n├╝ GemlikÔÇÖte, cuma g├╝n├╝ de belde olan Yukar─▒ S├Âl├Âz K├Ây├╝ÔÇÖnde pirin├ž sat─▒yordum. Otuz dokuzun Kas─▒m ortalar─▒ OrhangaziÔÇÖde zaman─▒n minyon tipli maarif memuru yani ilk├Â─čretim m├╝d├╝r├╝ benim pirincime el at─▒nca;

ÔÇťBuyurun Hocam!ÔÇŁ

O ÔÇťBuyurun hocam!ÔÇŁ benim ya┼čam─▒m─▒n kurtulmas─▒na neden oldu. ┼×├Âyle bir surat─▒ma bakt─▒.

ÔÇťNerelisin? Beni nereden tan─▒yorsun?ÔÇŁ

ÔÇťEfendim, ben G├╝rleÔÇÖliyim. Siz otuz be┼č y─▒l─▒nda bizim imtihanlara gelmi┼čtiniz.ÔÇŁ

┼×├Âyle bir g├Âzlerini a├žt─▒, daha dikkatli bakt─▒.

ÔÇťKa├ž ya┼č─▒ndas─▒n?ÔÇŁ

ÔÇťOn yedi.ÔÇŁ

ÔÇť├ľ─čretmen olmak ister misin?ÔÇŁ

ÔÇť─░sterim tabii!ÔÇŁ

ÔÇť├ľ─čleden sonra mektebe gel!ÔÇŁ

├çok orijinal bir ┼čey… Yan─▒mda da Ra┼čit EgelÔÇÖin karde┼či S├╝leyman pul biber sat─▒yordu. Pirin├ž ├žuvallar─▒n─▒ ona b─▒rakt─▒m. Okul tepedeydi, bast─▒m ├ž─▒kt─▒m yukar─▒ya. D├Ârt i┼člem ├╝zerine ├╝├ž tane matematik sormu┼čtu. Bir de; ÔÇś├ľ─čretmen olmak istedi─činize g├Âre d├╝┼č├╝nceniz nedir?ÔÇÖ sorusunu yan─▒tlamam gerekiyordu. Aradan be┼č y─▒l ge├žmi┼č, so─čuk bir ter ├ž─▒kard─▒m dersem yeridir. ┼×├Âyle bir t├╝mce kurdum;

ÔÇśBen okur da ├Â─čretmen olursam,ÔÇŽÔÇÖ (araya bir de virg├╝l takt─▒m) ÔÇśÔÇŽT├╝rk ├žocuklar─▒n─▒ T├╝rk milletine yak─▒┼č─▒r bir ┼čekilde okutaca─č─▒m.ÔÇÖ nokta. Maarif memuru ┼×eref ├ľnen├ž benim cevab─▒m─▒ g├Âr├╝nce, b├╝t├╝n parmaklar─▒ yukar─▒ya bakacak ┼čekilde elini uzatt─▒.

ÔÇť├çok m├╝kemmel!ÔÇŁ┬á dedi─činde g├Âzlerinin i├ži g├╝l├╝yordu ve ekledi;

ÔÇťBen ┼čimdi bunun alt─▒na not d├╝┼čece─čim. Seni yirmi g├╝nde isterler. Git haz─▒rl─▒─č─▒n─▒ yap.ÔÇŁ

Kalkt─▒m, ak┼čam├╝zeri k├Ây├╝me d├Ând├╝m, eve geldim. O g├╝n annem b├╝y├╝k tavada ak─▒tmalar yap─▒yordu.

ÔÇťAnne, ben bug├╝n mektebe yaz─▒ld─▒m. Babama s├Âyle art─▒k izin versin, gideyim. Ben okumak istiyorum.ÔÇŁ

Surat─▒n─▒ ast─▒.

ÔÇťNiye surat─▒n─▒ ast─▒n anne?ÔÇŁ Cahillik i┼čteÔÇŽ

ÔÇťO─člum, gurbet?!!ÔÇŁ

ÔÇťAnne, on yedi ya┼č─▒nday─▒m. ─░ki y─▒l sonra asker olaca─č─▒m. Gurbet diye askere de mi g├Ândermeyeceksiniz? Bak! Babama s├Âyle. E─čer izin vermezse ka├žaca─č─▒m. Ka├žarsam da bir daha bu eve gelmem.ÔÇŁ

Babamdan o izin ├ž─▒kt─▒. Yirmi ikinci g├╝n Jandarma onba┼č─▒s─▒ yan─▒nda bir jandarmayla birlikte k├Âye geldi, benim evrak─▒m─▒ getirdi. ─░mzalad─▒m, ald─▒m. K├Ây├╝m├╝z├╝n alt─▒ndan ─░znik yolu ge├žer. O yola kadar b├╝t├╝n aile oldu─ču gibi geldi beni u─čurlad─▒. Babam─▒n orada etti─či s├Âzleri halen hat─▒rlar─▒m.

ÔÇťO─člum, her tuttu─čun alt─▒n olsun, derslerine iyi ├žal─▒┼čÔÇŁ

Duyguland─▒m. Onlar geriye d├Ând├╝. Ben kestirmeden OrhangaziÔÇÖye yaya olarak bir bu├žuk saatte y├╝r├╝d├╝m. Hem a─člad─▒m hem y├╝r├╝d├╝m, ama neticede arzu etti─čim okula da kavu┼čacakt─▒m. OrhangaziÔÇÖye geldim, s├╝l├╝s almak i├žin ilk├Â─čretime ├ž─▒kt─▒m. Vapur ve trende yar─▒m bilet olmas─▒ i├žinÔÇŽ O tarihlerde BursaÔÇÖdan YalovaÔÇÖya tek bir otob├╝s vard─▒. Ad─▒ da ÔÇśPostaÔÇÖ idi. S├╝l├╝s├╝ almak i├žin gitti─čimden o g├╝nk├╝ postay─▒ ka├ž─▒rd─▒m. K├Âye geri d├Ânmedim, ÔÇťYa babam b─▒rakmazsa?ÔÇŁ diye korktum. Bak─▒rdanlar─▒n Han diye kahvesi de olan bir yer vard─▒. K├Ây├╝mden de, sonradan orman bak─▒m memuru olan, Mehmet ad─▒nda bir arkada┼č─▒m─▒ g├Ârd├╝m. Onunla birlikte o gece ben o kahvede kald─▒m. Sandalyeleri birle┼čtirdik. Yatak att─▒k. Ben sevin├žten uyuyamad─▒m. K├Âyl├╝m, arkada┼č─▒m pat diye uyuyuverdi. Ertesi g├╝n YalovaÔÇÖya, YalovaÔÇÖdan vapurla ─░stanbulÔÇÖa Haydarpa┼čaÔÇÖya ge├žtik. Trene bindim. Arifiye ─░stasyonunda indim. 1 Aral─▒k 1939ÔÇÖda Arifiye K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖne teslim oldum. Belgeleri verdim.

O tarihlerde ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ ba┼člad─▒─č─▒ i├žin yoksullukla birlikte her t├╝rl├╝ eksiklikler de vard─▒. Ben ve benim gibi t├╝m yeni gelenleri hemen banyoya ald─▒lar. B├╝t├╝n ├╝st├╝mdekileri ├ž─▒kar─▒p et├╝v denilen f─▒r─▒nlara koydular, mikrop, bit, ┼ču bu ne varsa gitsin diye. Yeni ┼čayak bir elbise, yeni bir postal ayakkab─▒ verdiler. ─░├ž ├žama┼č─▒rlar─▒ ve ├žoraplar─▒ da. Bir de kasketimiz vard─▒ bizim bu─čday ba┼čakl─▒. O kasketi de giyince ben kendimi adeta yeni do─čmu┼č gibi hissettim. Bu suretle ├Â─črencili─čim ba┼člam─▒┼č oldu.

ArifiyeÔÇÖnin ilk d├Ânemlerinin tan─▒─č─▒s─▒n─▒z. ─░lk d├Ânemlerini ya┼čam─▒┼č, g├Ârm├╝┼č bir insan olarak oradaki d├╝zen ve ya┼čamla ilgili biraz daha ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi almak istesekÔÇŽ

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖni genel olarak ele ald─▒─č─▒m─▒zda i├žeri─činde bir ├Âz var. Hasan ├éli Y├╝cel ve ─░lk├Â─čretim Genel M├╝d├╝r├╝ ─░smail Hakk─▒ Tongu├žÔÇÖun ortak paydas─▒; yazg─▒ya bel ba─člamayan, dinsel d├╝┼č├╝ncelerden umut beklemeyen; buna kar┼č─▒n i┼č yapma g├╝c├╝ne ve kudretine g├╝venen, g├Â─čs├╝n├╝n alt─▒nda her zaman vicdan denilen olguyu ta┼č─▒yan, laik insan tipini ve toplumunu yaratmakt─▒.

Benim yan mesle─čim demircilikti. Bir hafta demircilik, bir hafta ├ža─čda┼č e─čitim, ertesi haftada ise tar─▒mla ilgili e─čitim al─▒rd─▒k.

Yani siz gitti─činiz ilk andan itibaren bu t├╝r faaliyetler var m─▒yd─▒?

Hepsi vard─▒, tam te┼čkilatt─▒. Bizim d├Ânemimizde bize bir bu├žuk kilometre mesafede Kalayc─▒ K├Ây├╝ vard─▒. Be┼č y─▒l i├žerisinde k├Ây s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde ayr─▒ca gelecek olan y├╝z elli ki┼čilik ├Â─črenci k├╝mesi i├žin salonu, dershanesi, du┼ču tuvaleti olan binalar da yapt─▒k. El ele vererek bir bu├žuk kilometre mesafedeki Arifiye ─░stasyonundan tu─čla kiremit aktarm─▒┼čt─▒k yeni binalar i├žin.

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnin i├žeri─činde yani ├Âz├╝nde; k├Ây g├╝zelle┼čmedik├že, k├Âyl├╝ bilin├žlenecek ┼čekilde okutulmad─▒k├ža ve k├Âyl├╝ kalk─▒nmad─▒k├ža devrimler ya┼čayamaz d├╝┼č├╝ncesi egemendi. Bu nedenle K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖni kapatanlar, hem k├Âyl├╝m├╝ze, hem de Atat├╝rk T├╝rkiyeÔÇÖsine ihanet etmi┼člerdir.

Gitti─činizde e─čitim yapabilecek durumda olan haz─▒r binalar var m─▒yd─▒?

Hepsi vard─▒. Dershanemiz de vard─▒. A, B, C ve D ┼čubeleri vard─▒. Yatakhanemiz ve yemekhanemiz de haz─▒rd─▒. Tar─▒m alan─▒m─▒z─▒ biz yeti┼čtirdik. Yetmi┼č dekar meyve bah├žesi yapt─▒k. On yedi ya┼č─▒mda gitti─čim i├žin rahmetli ziraat ┼čefimiz ─░smail Hakk─▒ Tanberk bir yere gitti─či zaman -evinde k─▒z karde┼či Huban Abla vard─▒- beni evine n├Âbet├ži b─▒rak─▒rd─▒. Hepsi rahmetlik oldu. Enine boyuna ba┼čka bir insand─▒r. N├Âbet├ži oldu─ču g├╝n bana da g├Ârevler verirdi.

Konumuza d├Ânersek; ziraatte g├╝nde alt─▒ tane kuyu a├žt─▒─č─▒m─▒ bilirim. Y├╝z santim derinlik, y├╝z yirmi santim geni┼člik, kare ┼čeklinde kirizmaÔÇŽ ─░smail Hakk─▒ Tanberk hocam─▒z biraz da kekemeydi. (Hocas─▒n─▒ taklit ederek NK)

ÔÇťSenin ├žook hi-iizmetin var bu-buurada.ÔÇŁ

Bana alt─▒ d├Ân├╝ml├╝k bir yer g├Âsterdi.

ÔÇťBuraya patates tohumu bul ve ek. Ben senin patateslerini o-okula ald─▒r─▒r─▒m.ÔÇŁ

Day─▒m Adapazar─▒- S├Â─č├╝tl├╝ÔÇÖde ya┼č─▒yordu. Gittim, patates tohumunu day─▒mdan temin ettim. Arkada┼člar─▒ma g├╝nde yirmi be┼č kuru┼č yevmiye verdim, patatesleri ektik, ├žapalad─▒k.

O yevmiyeyi okul mu ├Âd├╝yordu?

Hay─▒r, ben kendi cebimden ├Âdedim. Paray─▒ day─▒mdan ald─▒m. Adapazar─▒ÔÇÖnda toprak zengindi, Sonbaharda patatesler oldu. ─░smail Hakk─▒ Tanberk benim patateslerimi okula ald─▒rd─▒. ─░nan─▒r m─▒s─▒n─▒z, ├žok g├╝zel paralar kazand─▒m. Hemen Adapazar─▒ÔÇÖna gidip ├žift k├Âseleli, k├╝t burunlu, g─▒c─▒rdakl─▒ ayakkab─▒ ─▒smarlad─▒m. O tarihlerde g─▒c─▒rdakl─▒ ayakkab─▒ modas─▒ vard─▒. Kahverengi pantolonlar, g├ÂmleklerÔÇŽ Giyinmem bile de─či┼čti. Diyece─čim, o ├žal─▒┼čmam─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r t├╝m bunlar.

├çevre k├Âyl├╝lerin pulluk demirini, araba tekerinin ┼č─▒nas─▒n─▒, belini, ├žapas─▒n─▒ ├╝cretsiz olarak kaynaklar verirdik. K├Âyl├╝ bize -bizimkiler daha o zaman yeti┼čmemi┼čti- sand─▒klar dolusu meyve getirirdi.

Verilen yemekler yeterli miydi?

Bizim okullar─▒m─▒zda yemekler ├žok kaliteliydi. Hele hele ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ s├╝recinde ki┼či ba┼č─▒na ├╝├ž y├╝z gram ekmek veriliyordu. Bu miktar kas g├╝c├╝yle de ├žal─▒┼čan bir gence yeter mi? Ama buna kar┼č─▒l─▒k ├Ârne─čin bir tencere nohudun yan─▒nda bir b├╝y├╝k tencere de pilav yap─▒l─▒r, ho┼čafla birlikte verilirdi. Yani mideler doyuyordu da g├Âz doymuyordu.

Okul d├Âneminde ya┼čad─▒─č─▒n─▒z ilgin├ž olaylar var m─▒?

H├╝seyin ve Mehmet Emin ad─▒nda arkada┼člar vard─▒. ─░stasyonda n├Âbet├žiydim. Bakt─▒m bunlar vagonlar aras─▒nda dola┼č─▒yorlar. Ka├žacaklar─▒n─▒ anlad─▒m. Arkalar─▒ndan yakla┼čarak yakalad─▒m. H├╝seyin G├╝rsuluydu, sordum;

ÔÇťH├╝seyin, niye ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒yorsunuz?ÔÇŁ

ÔÇťFaik Abi, i┼č yapt─▒r─▒yorlar. Ben dayanam─▒yorum.ÔÇŁ

ÔÇť─░yi, ama H├╝seyin! Burada bize bir hafta i┼č yapt─▒racaklar. Bir hafta ders, bir hafta i┼č… Bunun yan─▒nda bize g├Ârev verecekler. O zaman da maa┼č verecekler. Sen G├╝rsuÔÇÖya gidersen senin anne baban seni ba─ča bah├žeye ├žapa yapmaya, bellemeye g├Ât├╝rmeyecek mi?ÔÇŁ

ÔÇťG├Ât├╝recekler.ÔÇŁ

ÔÇťEee, orada da i┼č, burada da i┼č. Burada bir de ayd─▒nlanma var, okuyoruz.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇŽÔÇŁ

ÔÇťE─čer ikna olduysan─▒z kol kola girelim, birlikte okula gidelim. Ben hi├žbir ┼čey bilmiyorum. Yok, ka├žacaksan─▒z ben usulcac─▒k giderim. Siz yine ka├ž─▒n. Ama ya┼čam─▒n─▒z boyunca pi┼čman olursunuz.ÔÇŁ

ÔÇťBen sana inand─▒m Faik Abi. Y├╝r├╝ Mehmet!ÔÇŁ dedi arkada┼č─▒na.

Okula birlikte d├Ând├╝k. H├╝seyin beni her g├Âr├╝┼č├╝nde; ÔÇťYa┼čam─▒m─▒ sen kurtard─▒n.ÔÇŁ derdi.

S├╝leyman Edip Balk─▒rÔÇÖ─▒n ÔÇťDipten Gelen Ses- Arifiye K├Ây Enstit├╝s├╝ 1940-1946ÔÇŁ adl─▒ kitab─▒n─▒ okudum. ─░lk d├Ânemlerde d─▒┼čar─▒dan ├é┼č─▒k Veysel gibi, Demirci Efe gibi zaman─▒n kendi konusunda uzmanlar─▒ gelip dersler verirmi┼č.┬á Olan biteni, d├Ânemin ├Â─črencisi olarak, sizden dinleyebilir miyiz?

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnde halk t├╝rk├╝lerine bir de milli oyunlara b├╝y├╝k ├Ânem verilir, ayr─▒ca uygulan─▒rd─▒. Sabahlar─▒ alt─▒ bu├žukta kalkard─▒k. Kahvalt─▒dan sonra ilk yar─▒m saat i├žerisinde milli oyunlar oynan─▒rd─▒. Ondan sonra k─▒rk be┼č dakika et├╝d saati, serbest kitap okumaÔÇŽ Dersler daha sonra ba┼čl─▒yordu.┬á Milli oyunlar i├žin bir zeybe─čimiz vard─▒. Zeybek elbiselerinden ben de giydim. Ben kendi gurubumuzda milli oyunlar─▒n ekip ┼čefiydim. ─░smet Pa┼ča k─▒rk iki y─▒l─▒nda okulumuza geldi. Okulu gezdirdiler, sonra meydanda topland─▒k. Kendisine zeybek elbiseleriyle alt─▒ milli oyun oynad─▒k. Denizk─▒s─▒─č─▒, Harmandal─▒, Sepet├žio─člu gibi oyunlarÔÇŽ ─░smet Pa┼ča oyunlar bittikten sonra yan─▒m─▒za geldi, bizi ├Âperek kutlad─▒. Yirmi alt─▒ ├že┼čit oyun biliyorduk. Hepsi de ritimli; ba┼člang─▒├ž var, biti┼č var. Zeybek, Allah rahmet eylesin, ├žok iyi bir insand─▒. Hat─▒r─▒mda kald─▒─č─▒ kadar─▒yla ─░zmirliydi.

Arifiye K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde ald─▒─č─▒n─▒z e─čitimi nas─▒l de─čerlendirirsiniz?

─░smail Hakk─▒ Tongu├žÔÇÖun bir deyi┼či vard─▒r; ÔÇś─░nsan halka hizmet etmeden ├Âlmeye utanmal─▒d─▒r.ÔÇÖ Onun ├╝lk├╝s├╝; insan ve vatand─▒r. ÔÇś├ťlke ve ulus kitaplardan ├Â─črenilmez. Ayd─▒n olarak; AnadoluÔÇÖya gidecek, k├Âylerde ├žal─▒┼čacak, dertlerine ortak olacaks─▒n. Bu toprak bize o zaman vatan olur. Biz yar─▒nlar─▒n insan─▒y─▒z. Emeklerimizi bilgi ve duygular─▒m─▒z─▒, yapt─▒─č─▒m─▒z b├╝t├╝n i┼čleri bizden sonra geleceklere bir kal─▒t de─čil, bir vasiyet olarak terk ediyoruz.ÔÇÖ der.

Hasan ├éli Y├╝cel de; ÔÇśBir ki┼činin ataca─č─▒ dev ad─▒m─▒n de─čil, bin ki┼činin ataca─č─▒ insan ad─▒mlar─▒ ├Ânemlidir.ÔÇÖ der. Hasan ├éli Y├╝celÔÇÖin bir ba┼čka felsefesi de ┼čudur; ÔÇśOkumak, ya┼čamak demektir. Okuyan bir adam durmayan bir adamd─▒r. Fikri ve manevi varl─▒─č─▒ kat─▒la┼čmam─▒┼č, kemikle┼čmemi┼č taze ve din├ž adamd─▒r.ÔÇÖ┬á Hasan ├éli Y├╝celÔÇÖin ger├žekten ├Âzel bir karakteri vard─▒. 1942 y─▒l─▒n─▒n Haziran ay─▒nda TBMMÔÇÖde yapt─▒─č─▒ konu┼čmada; ÔÇśT├╝rkiyeÔÇÖnin da─člar─▒nda ve en ├╝cra k├Âylerinde kendi kendine a├ž─▒p solan tek bir ├ži├žek b─▒rakmayaca─č─▒z.ÔÇÖ demi┼čtir.

Bu iki e─čitimcinin ortak paydas─▒, topra─č─▒ emebilecek, ├že┼čme ba┼č─▒nda felsefe ├╝retebilecek bir nesil yeti┼čtirmekti. Biz tar─▒m ├╝lkesiyiz. Topra─č─▒ i┼čleyebilecek bilgide, yetenekte bir nesil yeti┼čtirebilirseniz hem k├Ây g├╝zelle┼čir, hem de k├Âyl├╝ bilin├žlenir.

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖndeki e─čitimin temel amac─▒; el ve beyin g├╝c├╝ erdeminin yan─▒nda okudu─čunu anlamak, anlad─▒─č─▒n─▒ olgunla┼čt─▒rmak, kendi kendine tart─▒┼čmak, sonra da ba┼čkalar─▒yla payla┼čmakt─▒r.

Hi├ž s─▒n─▒fta kalmadan 1 Ekim 1945 tarihinde mezun olup k├Ây├╝me ba┼č├Â─čretmen olarak geldim. Bizim okulumuz tam kadroydu. Kom┼ču Karsak ve Gemi├ž k├Âylerinde e─čitmen vard─▒. ├ť├ž├╝nc├╝ s─▒n─▒fa kadar kendi k├Âylerinde okuyup d├Ârd├╝nc├╝ ve be┼činci s─▒n─▒flar─▒ okumaya bizim k├Âye geliyorlard─▒.

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnin ikinci d├Ânem mezunlar─▒ndans─▒n─▒z. Kitaplardan okumu┼čtum; mezunlara g├Ârev yerlerine giderken araba, at, s─▒─č─▒r, ├Âk├╝z ve i┼čle ilgili tak─▒mlar veriliyormu┼č. Size de verildi mi?

Bana bir ├žift ├Âk├╝z verildi. Ayr─▒ca demirci tak─▒mlar─▒ da verildi. ─░lk mezunlara OrhangaziÔÇÖnin k├Âylerinde y├╝z elli a─ča├ž zeytin verilmi┼čti. Bana on d├Ân├╝m tarla ancak verilebildi. Onu da 1946- 1947 ders y─▒l─▒nda geri ald─▒lar.┬á K─▒rk alt─▒ se├žimlerinden sonra ne yaz─▒k ki K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnin i├žeri─či bo┼čalt─▒ld─▒. ─░├žeri─či derken; el ve beyin g├╝c├╝ erdemiyle yeti┼čen nesil gitti, yaln─▒zca e─čitim s├╝reci yani ├Â─čretmenlik kald─▒.

OrhangaziÔÇÖnin Yukar─▒ S├Âl├Âz K├Ây├╝ÔÇÖnden Tahsin ad─▒nda bir arkada┼č─▒m, Uluda─čÔÇÖda tek ba┼č─▒na be┼č katl─▒ bir hotel yapm─▒┼čt─▒r. Yan mesle─či in┼čaat├ž─▒yd─▒, duvar ustas─▒yd─▒ yani. Bizler; demircili─činden d├╝lgerli─čine, marangozlu─čuna, zootekni yani hayvan bak─▒m uzmanl─▒─č─▒na, sa─čl─▒k memurlu─čuna kadar; sebzecilikten meyvecili─če her t├╝rl├╝ bilgiyle donat─▒ld─▒─č─▒m─▒z i├žin, k├Âyl├╝ hem bilin├žlenecek ┼čekilde e─čitim al─▒yordu hem de k├Ây├╝n g├╝zelle┼čmesi yani kalk─▒nmas─▒ kendili─činden sa─član─▒yordu.

├çok g├╝zel ideallerle yola ├ž─▒k─▒ld─▒, ama sonras─▒nda i┼č de─či┼čti. Sizce de─či┼čen neydi?

K─▒rk alt─▒ se├žimlerinde kendi k├Ây├╝mde sand─▒k ba┼čkan─▒yd─▒m. ─░ki se├žim hilesi ya┼čad─▒m ben sand─▒k ba┼čkan─▒ olarak. Birisi k─▒rk alt─▒ se├žimlerinde kendi k├Ây├╝mde, ikincisi yedek subaydan d├Ând├╝kten sonra g├Ârev yapt─▒─č─▒m ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n Bedre K├Ây├╝ÔÇÖndeÔÇŽ┬á K─▒rk alt─▒ se├žimlerinde Kaymakaml─▒k ├Â─čle paydosunda; ÔÇťSand─▒klar Jandarmaya teslim edilecektir!ÔÇŁ diye talimat verdi. Ben teslim etmedim. Okula yiyecek getirmi┼člerdi. Teslim etmeyince yar─▒m saat, k─▒rk dakika sonra kaymakam jiple kap─▒ya damlad─▒.

ÔÇťFaik Bey, sand─▒─č─▒ jandarmaya teslim edeceksin.ÔÇŁ

ÔÇťKaymakam Bey, bu sand─▒k bana ait. Bu benim namusum. Ben buradayken jandarmaya niye teslim edeyim. ÔÇŁ

Bu yan─▒t─▒ verdi─čimde ya┼č─▒m yirmi ├╝├žt├╝. Kaymakam;

ÔÇťBu bir emirdir!ÔÇŁ

ÔÇťEfendim, o zaman beni g├Ârevden al─▒n. Ben bu sand─▒─č─▒ teslim etmem.ÔÇŁ

Cebinden ├Âfkeyle bir defter ├ž─▒kar─▒┼č─▒ vard─▒. G├Âr├╝lmeye de─čerdi. Bir k├ó─č─▒t y─▒rtt─▒ ve ┼čunlar─▒ yazd─▒;

ÔÇťG├Âr├╝len l├╝zum ├╝zerine Sand─▒k Ba┼čkan─▒ Faik Acar g├Ârevden al─▒nm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

Ald─▒m k├ó─č─▒d─▒, soktum cebime. O zamanlar benim k├Ây├╝mde d├Ârt y├╝z seksen ├╝├ž se├žmen vard─▒. Kat─▒lan─▒ var, kat─▒lmayan─▒ var. Ben o k├ó─č─▒d─▒ al─▒p k├Ây kahvesine gidip oturdum. Saat be┼čten sonra okula gittim, bakt─▒m. Yazm─▒┼člar; Cumhuriyet Halk Partisi be┼č y├╝z k─▒rk oy, Demokrat Parti seksen alt─▒ oy ald─▒. Bal gibi se├žim hilesiÔÇŽ

Elli yedi se├žimlerinde de Menderes; ÔÇťH├╝viyeti ├╝zerinde olan se├žmen diledi─či sand─▒kta oy kullan─▒r.ÔÇŁ ┼čeklinde bir kararname ├ž─▒kard─▒. Ne yapt─▒lar biliyor musun? Bindirilmi┼č k─▒talar olu┼čturdular. Bu mahalleden o mahalleye, o mahalleden ├ÂtekineÔÇŽ Her yere gittiler ve oy kulland─▒lar. Ben bunlar─▒n tan─▒─č─▒y─▒m.

Adnan Menderes; ÔÇśBen odunu koysam bu millete se├žtiririm.ÔÇÖ diyen adamd─▒r.┬á ├ľ─čretim ├╝yelerine, rekt├Ârlere ilk kez ÔÇśKara C├╝bbeliÔÇÖ diyen MenderesÔÇÖtir.┬á Atat├╝rk T├╝rkiyesinin Said-i NursiÔÇÖnin elini ├Âpen ilk ba┼čbakan─▒d─▒r. Ayn─▒ bug├╝nk├╝ iktidar gibi, ne ├Âzg├╝rl├╝k b─▒rakt─▒, ne bir ┼čey… Gazeteler bo┼č ├ž─▒km─▒┼čt─▒r, bo┼čÔÇŽ Tepki olarak; sadece ba┼čl─▒k var gerisi bombo┼čÔÇŽ Bir not daha ekleyeyim; hile yap─▒ld─▒─č─▒ halde Demokrat Parti d├Ârt y├╝z on be┼č milletvekilinden iki y├╝z altm─▒┼č sekize d├╝┼čm├╝┼čt├╝.

1945ÔÇÖten sonra tersine esen yelin sebebi neydi sizce?

K─▒rk alt─▒ se├žimlerinden ├Ânce bir toprak reformu yasas─▒ ├ž─▒kar─▒ld─▒ mecliste. Askerlik yapt─▒─č─▒m VanÔÇÖ─▒n Ba┼čkaleÔÇÖsinden ├Ârnek vereyim. Y─▒l elli d├Ârt, Ba┼čkaleÔÇÖnin y├╝z yedi muhtarl─▒─č─▒ var. B├╝t├╝n bu k├Âyler Mahmut A─ča ile Cafer A─čaÔÇÖn─▒n emrinde. Se├žimlerde k├Âylere gidiyorlar; ÔÇśYabanc─▒ rey ├ž─▒karsa yakar─▒m k├Ây├╝n├╝z├╝.ÔÇÖ diyorlar.

K├Âyl├╝ye soruyorum;

ÔÇťSand─▒kta kim g├Ârecek?ÔÇŁ

ÔÇťBegim, bizim k├Âyden ├╝├ž tane yabanc─▒ rey ├ž─▒ks─▒n, a─čan─▒n adamlar─▒ an─▒nda onlar─▒ bulur. Ondan sonra koyunumuzu, ke├žimizi satamay─▒z. Peynirimizi, yo─čurdumuzu satamay─▒z.┬á A├žl─▒ktan ├Âl├╝r├╝z.ÔÇŁ

T├╝rkiye Cumhuriyetiyle ya┼č─▒ts─▒n─▒z. ├çocuklu─čunuzdan bug├╝ne T├╝rkiyeÔÇÖnin bir foto─čraf─▒n─▒ ├žekmenizi istesemÔÇŽ

Kurtulu┼č sava┼č─▒ bitmi┼č, Cumhuriyet kurulmu┼č. T├╝rkiye geneline bakt─▒─č─▒m─▒z zaman; tar─▒m ilkel, sanayi yok, ├╝lke Banglade┼č kadar yoksul. Yeni h├╝k├╝metin b├╝t├žesi yok. Osmanl─▒ ─░stanbulÔÇÖdan hazinesini de alm─▒┼č gitmi┼č. Kefen bezi bile d─▒┼čar─▒dan geliyor. Okuma yazma yok. K├Ây ├žocuklar─▒ tabiat anan─▒n veya k├Ây cahilinin insaf─▒na teslim edilmi┼č durumdad─▒r.

K├Ây Enstit├╝leri ilk mezunlar─▒n─▒ k─▒rk d├Ârtte verir.┬á Bu s├╝recin devam etmesi gerekirken; k─▒z erkek bir arada olmazm─▒┼č, yok zina ocaklar─▒ym─▒┼č, yok sosyalist yeti┼čtiriyormu┼č diye 1954ÔÇÖ├╝n ┼×ubat ay─▒nda Demokrat Parti taraf─▒ndan kapat─▒lm─▒┼čt─▒r ne yaz─▒k ki… K├Ây Enstit├╝leri on, on be┼č y─▒l daha devam etseydi bug├╝n T├╝rkiye ne cemaatle┼čirdi, ne de tarikatlar─▒n elinde kendi kendini harcayan tipik insanlar yeti┼čmezdi.

K├Ây enstit├╝l├╝ler ku┼ča─č─▒ olarak biz insan─▒m─▒z ad─▒na dertli ├Âlece─čiz. Benim ├Âzlemini ├žekti─čim Atat├╝rk├ž├╝l├╝k yok. Benim ├Âzlemini ├žekti─čim e─čitim yok. Prof. Dr. Ahmet ─░nam; ÔÇś─░nsanlar─▒n iyi ya da k├Ât├╝ yazg─▒lar─▒na benzer; d├╝┼č├╝ncelerin de yazg─▒lar─▒ vard─▒r, uygun topra─ča d├╝┼čerlerse ├ži├žek a├žarlar, yoz topra─ča d├╝┼čerlerse solarlar.ÔÇÖ┬á diyor Cumhuriyet Bilim Teknik dergisinde. ─░┼čte biz o uygun topra─ča d├╝┼čen ├žocuklar─▒z. Bizim ki┼čili─čimizi b├╝t├╝nle┼čtiren ald─▒─č─▒m─▒z e─čitimdir. Mevlana da ┼č├Âyle der:

ÔÇśSen bir d├╝┼č├╝ncesin karde┼čim,

Geri kalan et ve kemik,

G├╝l d├╝┼č├╝n├╝rsen g├╝listan olursun,

Diken d├╝┼č├╝n├╝rsen dikenlik.ÔÇÖ

├çok geni┼č kapsaml─▒, bilgi y├╝kl├╝ bir s├Âyle┼či oldu. ├çok te┼čekk├╝r ederim.

Ben de te┼čekk├╝r ederim. Okuyanlara selam olsun. Herkesin kitap sevdal─▒s─▒ olmas─▒n─▒ diliyorum. ─░nsan kitap okuyarak ├žo─čal─▒r, bilgeli─če eri┼čebilir. Her ┼čey azimle, istekle elde edilebilir. Ôľá

– G├Âr├╝kle / Bursa, Mart 2014 –

 

[1] S├Âyle┼činin tamam─▒ i├žin; ÔÇśNadir ├ľ─čretmen, Nazmi Karata┼č, Alp Yay─▒nlar─▒, ┼×ubat 2013ÔÇÖÔÇŽ

 

1,202 total views, 1 views today

Nazmi KARATA┼×

Nazmi KARATA┼×

Elmal─▒(Biga/├çanakkale) K├Ây├╝ÔÇÖnde do─čdu. ├ľ─čreniminin ilk ├╝├ž y─▒l─▒n─▒ k├Ây├╝nde; kalan k─▒sm─▒n─▒ BigaÔÇÖda tamamlad─▒. Uluda─č ├ťniversitesi Elektronik ve Haberle┼čme M├╝hendisli─či B├Âl├╝m├╝ 1989 mezunudur. Halen Elektronik M├╝hendisi olarak ├Âzel sekt├Ârde ├žal─▒┼čmaya devam etmektedir. Evli ve bir ├žocuk babas─▒d─▒r. Yak─▒n tarihle ilgili bilgi, belge toplamak, yak─▒n tarihi bizzat ya┼čayanlarla s├Âyle┼čiler yapmak, notlar tutmak ilgi alanlar─▒ndan biridir. "Nadir ├ľ─čretmen", "Evcek Selamlar", "Kobilyane Panay─▒r─▒", "Bozk─▒r Bilgeleri", "Tuz Kokmu┼čsa" ve "Kutup Y─▒ld─▒z─▒" adl─▒ yap─▒tlar─▒ yay─▒nland─▒. E-Posta: nkaratas0@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒