Fatih, ─░stanbul’un fethinde gemileri nas─▒l indirdi?

Fatih, ─░stanbul’un fethinde gemileri nas─▒l indirdi?

Harita m├╝hendisi emekli T├╝mgeneral Cevat ├ťlkekul’un, Topkap─▒ Saray─▒’ndaki ar┼čivlerde bulunan haritalarda yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar sonucu, ─░stanbul’un fethi s─▒ras─▒nda Hali├ž’e indirilen gemilerin kulland─▒─č─▒ g├╝zerg├óhlardan biri olarak kabul edilen Dolmabah├že-Ka─č─▒thane b├Âlgesine ili┼čkin belgeler ilk defa ortaya ├ž─▒kt─▒.

─░stanbul K├╝lt├╝r A┼×’nin yay─▒nlad─▒─č─▒ ÔÇť1453ÔÇŁ dergisinde, ├ťlkekul imzal─▒ ÔÇťFatih Sultan Mehmet’in Donanma Gemilerini Karadan Denize ─░ndirmesi ├ťzerine bir Ara┼čt─▒rmaÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ makalede, bu bilginin ger├žekli─čini kan─▒tlamak i├žin yapm─▒┼č oldu─ču teknik ├žal─▒┼čmalar detayl─▒ bir ┼čekilde anlat─▒l─▒yor.

Makalede, ─░stanbul‘un ku┼čat─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda Fatih Sultan Mehmet’in donanma gemilerini karadan y├╝r├╝terek Hali├ž’e indirmesi, ku┼čatman─▒n ve tarihinin en ilgin├ž olaylar─▒ndan biri olarak tan─▒mlan─▒yor. Olay─▒n T├╝rk gemilerinin karadan y├╝r├╝t├╝lmelerinin ilk de─čil, ikinci harek├ót oldu─ču belirtilen makalede, her ne kadar Fatih Sultan Mehmet’in yapt─▒─č─▒ sava┼č stratejisiyle, arazi durumu ve gemi say─▒s─▒yla mukayese edildi─činde olduk├ža k├╝├ž├╝k ├žapta bir harekat olarak de─čerlendirilebilirse de, Gazi Umur Reis’in T├╝rklerde gemileri karadan y├╝r├╝ten ilk komutan oldu─ču kaydedildi.

Gemilerin karadan y├╝r├╝t├╝lmesinin Fatih Sultan Mehmet’ten sonra da s├╝rd├╝r├╝ld├╝─č├╝ ve k├╝├ž├╝k ├žapta benzer bir harek├ót─▒n 1565 y─▒l─▒ndaki Malta ku┼čatmas─▒ s─▒ras─▒nda da sandallarla da yap─▒ld─▒─č─▒ bildirilen makalede, daha ├Ânce yap─▒lan t├╝m giri┼čimlere ra─čmen, Fatih’in gemilerini karadan y├╝r├╝t├╝p denize indirmesi harekat─▒n─▒n, arazi yap─▒s─▒, sava┼č durumu ve gemilerin yap─▒s─▒ ve b├╝y├╝kl├╝─č├╝ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda g├╝n├╝m├╝zde bile bug├╝ne kadar yap─▒lm─▒┼č en c├╝retkar ve dahiyane bir hareket olarak de─čerlendiriliyor.

Gemiler denize nas─▒l indirildi?

─░stanbul’un ku┼čat─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda Osmanl─▒ donanmas─▒na mensup gemilerin, 22 Nisan 1453’te sabah vakti, Kas─▒mpa┼ča liman─▒ndaki dere yata─č─▒ a─čz─▒nda belirdi─či, bu geli┼čme kar┼č─▒s─▒nda pek ├žok Bizansl─▒’n─▒n ┼ča┼čk─▒nl─▒k ve umutsuzluk i├žerisinde kald─▒─č─▒ belirtilen makalede, ÔÇťBu gemiler buraya nas─▒l gelmi┼člerdi? ├ç├╝nk├╝ Hali├ž’in ├ž─▒k─▒┼č─▒ noktas─▒ olan Karak├Ây-Emin├Ân├╝ b├Âlgesi gerilmi┼č zincirlerle kapat─▒lm─▒┼čt─▒. ├ťstelik bu zincirler ├ž├Âz├╝lmemi┼č ve yerinde duruyordu. Hali├ž’in di─čer taraf─▒ da K├ó─č─▒thane ve Alibeyk├Ây derelerinin suyunu ve topra─č─▒n─▒ ta┼č─▒yan bir aland─▒. Peki Osmanl─▒ gemileri Kas─▒mpa┼ča ├Ânlerine nas─▒l gelmi┼čti?ÔÇŁ ifadelerine yer verildi.

Makalede, Fatih’in ku┼čatma s─▒ras─▒nda gemilerin karadan denize indirilmesinde izlenilen g├╝zerg├óha ili┼čkin iki g├Âr├╝┼č bulundu─ču anlat─▒larak, birinci g├Âr├╝┼če g├Âre, ÔÇťGemiler, ─░stanbul Bo─čaz─▒’n─▒n Avrupa yakas─▒ k─▒y─▒lar─▒ndan hareketle Kas─▒mpa┼ča ├╝zerinden Hali├ž’e indirilmi┼čtirÔÇŁ deniliyor.

─░kinci g├Âr├╝┼če g├Âre ise ÔÇťGemiler, Okmeydan─▒ veya civar─▒ndan denize indirildiÔÇŁ denilen makalede, bu s├Âz konusu iki g├Âr├╝┼č├╝n ortak noktas─▒ Osmanl─▒ gemilerinin Kas─▒mpa┼ča ├Ânlerinde Hali├ž’te konu┼članm─▒┼č oldu─ču hususu oldu─čuna dikkat ├žekilerek, ┼ču bilgilere yer veriliyor:
ÔÇťAncak gemi say─▒s─▒ kadar, hatta ondan da ├Ânemli olarak gemilerin hangi g├╝zerg├óh izleyerek karadan g├Ât├╝r├╝ld├╝kleri konusunda hale bir fikir birli─či bulunmamaktad─▒r. Gemilerin b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla Dolmabah├že b├Âlgesinden veya Tophane liman─▒ civar─▒ndan yukar─▒ ├ž─▒k─▒larak, bug├╝nk├╝ Kumbarac─▒ yoku┼čunu takiben, Asmal─▒ Mescit’ten Tepeba┼č─▒ yolu ile Kas─▒mpa┼ča’ya indirildi─či genel kabul g├Ârmektedir. Hangi g├Âr├╝┼č ortaya ├ž─▒karsa ├ž─▒ks─▒n ortada iki ger├žek bulunmaktad─▒r. Birincisi, Fatih’in donanma gemilerini karadan ay─▒rarak Hali├ž’e indirmi┼čtir. ─░kincisi ise gemilerin karadan a┼č─▒r─▒ld─▒─č─▒ g├╝zerg├óh zamanla kaybolmu┼č ve art─▒k bilinmemektedir. Bu nedenle de─či┼čik g├Âr├╝┼čler bulunmaktad─▒r.ÔÇŁ

Haritalar ilk defa ortaya ├ž─▒kt─▒

T├╝rk denizcili─či ve haritalar ├╝zerinde ara┼čt─▒rmalar yapan ├ťlkekul, konuya ili┼čkin AA muhabirine yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada, Fatih’in gemilerin Hali├ž’e indirdi─či g├╝zerg├óh ile ilgili fikir birli─činin bulunmad─▒─č─▒n─▒, baz─▒lar─▒n─▒ ise gemilerin karadan Hali├ž’e indirmedi─či y├Ân├╝nde oldu─čunu dile getirdi.

├ťlkekul, Topkap─▒ Saray─▒ M├╝zesi ar┼čivinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ s─▒rada ÔÇťSultan Mehmet’in ─░stanbul muhasaras─▒nda ordular─▒n─▒ y├╝r├╝tt├╝─č├╝ yollar─▒n haritas─▒ÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda bir dosya
buldu─čunu anlatt─▒.

├ťlkekul, ÔÇťB├╝y├╝k olas─▒l─▒kla 2. Mahmud, ecdad─▒ Fatih’in dahiyane d├╝┼č├╝ncesi ve giri┼čiminin canl─▒ tan─▒─č─▒ olabilecek, ‘donanma gemilerini karadan a┼č─▒r─▒p denize indirdi─či yolun’ giderek kayboldu─čunu g├Ârm├╝┼č, yolun izlerinin b├╝sb├╝t├╝n silinmeden kay─▒t alt─▒na al─▒nabilmesi i├žin s├Âz konusu haritalar─▒ yapt─▒rm─▒┼č olabilirÔÇŁ diye konu┼čtu.

├ťlkekul, Topkap─▒ Saray─▒’nda bulunmu┼č olmalar─▒, kapsad─▒─č─▒ alan ve i├žerikleri birlikte ele al─▒nd─▒─č─▒nda s├Âz konusu haritalar─▒n veya en az─▒ndan baz─▒lar─▒n─▒n ─░stanbul’un fethine ili┼čkin bilgi vermek ├╝zere ├Âzel olarak yapt─▒r─▒ld─▒─č─▒ sorusunu akla getirdi─čini s├Âyledi. Haritalar─▒n b├╝y├╝k ├Âl├žekli olmalar─▒ ve kapsad─▒─č─▒ alanlar incelendi─činde, kara harek├ót─▒yla ilgili olmad─▒─č─▒n─▒n g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ belirten ├ťlkekul, ancak deniz harek├ót─▒yla ilgili olabilecek haritalar─▒n, i├žerdikleri arazi dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda ilk akla gelenin Fatih’in ─░stanbul’u ku┼čatt─▒─č─▒nda donanma gemilerini karadan y├╝r├╝t├╝p, denize indirdi─či ve yolu belirlemek ├╝zere 1870’li y─▒llarda ├Âzel olarak yapt─▒r─▒lm─▒┼č olabilece─čini ifade etti.

Dosyadakinin bir g├╝zerg├óh haritas─▒ oldu─čunu fark etti─čini ifade eden ├ťlkekul, haritan─▒n ├╝zerindeki yaz─▒lar ve resimlerin izinden giderek bilgisayardan ─░stanbul’un uydu g├Âr├╝nt├╝lerini inceledi─čini ve 9 pafta haritaya e┼čle┼čtirdi─čini kaydetti. 2 y─▒ll─▒k bir inceleme sonunda birinci paftan─▒n Dolmabah├že’den ba┼člad─▒─č─▒n─▒, son paftan─▒n ise K├ó─č─▒thane deresinde bitti─čini belirten ├ťlkekul, ÔÇťBu ilk belirlemeye g├Âre g├╝zerg├óh baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n yazm─▒┼č oldu─ču gibi Dolmabah├že b├Âlgesinden ba┼člay─▒p K├ó─č─▒thane deresinde son buluyordu. Haritalardan ├ž─▒kard─▒─č─▒m, Fatih’in fetih s─▒ras─▒nda gemilerini Dolmabah├že-K├ó─č─▒thane g├╝zerg├óh─▒ndan ge├žirmi┼č olabilece─či tezidir. Bu g├╝zerg├óh zaten ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan ortaya at─▒lan g├╝zerg├óhlardan biri. Benim buna getirdi─čim yenilik ise bu g├╝zerg├óha y├Ânelik haritalar─▒n ilk defa benim taraf─▒ndan ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒. Bu haritalar─▒ da bu ┼čekilde yorumluyorumÔÇŁ ┼čeklinde konu┼čtu.

665 Toplam, 1 okuma bug├╝n

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Cevat ├ťlkekul

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒