G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

Toplam: 685 , Bug├╝n: 2 Okuma

├ťzg├╝n erkekler ve kad─▒nlar; ├Ânlerinden ge├žen t├Âren alay─▒, atl─▒ m├╝zisyenler. Pi┼čmi┼č topraktan 45 heykelcikÔÇŽ Yeralt─▒na inen koridorun duvarlar─▒nda dev parslar, kutsal a─ča├žlar─▒n alt─▒nda a─člayan kad─▒nlar. Bir G├Âkt├╝rk ka─čan─▒na ait, bulunan ilk yeralt─▒ mezar─▒ÔÇŽ Mo─čolistanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti Ulan BatorÔÇÖun bat─▒s─▒ndaki Mayhan Uul Kurgan─▒ 7. y├╝zy─▒ldaki T├╝rklerin ya┼čam tarz─▒, sanat─▒, mimarisi, g├Âm├╝ gelene─či ve d├╝nyaya bak─▒┼č─▒ hakk─▒nda e┼čsiz bilgiler sa─čl─▒yor.[1]┬á

  • Yaz─▒: Sartkojauli Karcaubay ÔÇô Cantekin Karcaubay
  • Foto─čraflar: Mayhan Uul Kaz─▒ Ar┼čivi

G├Âkt├╝rk ka─čanlar─▒n─▒n ÔÇť├Ârg├╝ (saray) y├╝kseltipÔÇŁ ├Ârg├╝lerine dokuz tu─č dikerek 200 y─▒l saltanat s├╝rd├╝kleri Alt─▒n Be┼čik, ┼čimdiki Mo─čolistanÔÇÖ─▒n s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde yer al─▒yor. G├Âkt├╝rkler bu topraklarda binlerce de─čerli k├╝lt├╝r miras─▒ b─▒rakm─▒┼člard─▒. Bunlardan biri de Mayhan Uul Kurgan─▒ÔÇÖyd─▒. Kazakistan ve Mo─čolistanÔÇÖ─▒n 2011 y─▒l─▒nda Prof. Kharcaubay Sartkojaul─▒ÔÇÖn─▒n ba┼čkanl─▒─č─▒nda ba┼člatt─▒─č─▒ ortak bir proje ile bu kurganda kaz─▒lar ger├žekle┼čtirildi.

Mayhan Uul Kurgan─▒ Orta Mo─čolistanÔÇÖda, ba┼čkent Ulan BatorÔÇÖun 210 kilometre bat─▒s─▒nda, Bulgan eyaletinde, ad─▒n─▒ ald─▒─č─▒ da─č─▒n, Mayhan UulÔÇÖun (├çad─▒r Da─č─▒ÔÇÖn─▒n) ete─čindedir. Ayr─▒ca, yine bu da─č─▒n eteklerinde, Mayhan Uul gibi y─▒─čma topraktan, k├╝mbete benzer 12 kurgan bulunmaktad─▒r; 7-10. y├╝zy─▒llar aras─▒na tarihlenen bu an─▒tmezarlar─▒n t├╝m├╝ G├Âkt├╝rklere ├Âzg├╝ bir gelenek olarak bilinen hendeklerle ├ževrilidir.

Mayhan Da─č─▒ÔÇÖn─▒n g├╝ney ete─činde uzanan Ulan Hirem (K─▒z─▒l Kale) bozk─▒r─▒nda ise, kalesiyle bu bozk─▒ra ad─▒n─▒ veren bir Orta ├ça─č kentinin kal─▒nt─▒lar─▒ bulunmaktad─▒r. Mayhan Uul Kurgan─▒ÔÇÖn─▒n 20 kilometre bat─▒s─▒nda da bir eski T├╝rk yaz─▒t─▒ olan Ar Hanan yer al─▒r. Bu co─črafyay─▒ ┼čekillendiren bir di─čer ├Âzellik ise kurganlar─▒n 5 kilometre kadar do─čusunda, kuzeye do─čru akan Tola Irma─č─▒ÔÇÖd─▒r. Eski T├╝rk yaz─▒tlar─▒nda Tola Irma─č─▒ÔÇÖn─▒n ad─▒ ÔÇťto´╗╗laÔÇŁ diye yaz─▒l─▒d─▒r ve eski Mo─čolcada da ÔÇťto´╗╗laÔÇŁ olarak ge├žer. Eski T├╝rk├žedeki anlam─▒ gibi nehir kavislenerek yani menderesler yaparak ilerler.

Mayhan Uul Kurgan─▒ Mayhan Uul Kurgan─▒ 34├Ś36 metre ├žap─▒nda bir alan─▒ kaplar ve y├╝ksekli─či 4 metreye ula┼č─▒r. Kurgan─▒ ├ževreleyen 110 metre ├žap─▒ndaki hende─čin bug├╝nk├╝ derinli─či 50 santimetre kadard─▒r.
Bir benzeri, 760 y─▒l─▒nda ÔÇť─░l Etmi┼č Bilge Ka─čanÔÇŁ onuruna yap─▒lan Mogoyn ┼×ine Us Bar─▒q─▒n (Bar─▒q─▒n: an─▒t tap─▒nak) yan─▒ndaki ├ľrg├Ât Da─č─▒ÔÇÖn─▒n tepesinde bulunan bu t├╝r kurganlar─▒n, ┼čekilleri bozmayacak bir y├Ântemle kaz─▒lmalar─▒ gerekiyordu. Kazakistan ad─▒na Kharcaubay Sartkojaul─▒ ve Jantekin Kharjaubayul─▒ ile Mo─čolistan ad─▒na Ayudayn O├žir ve Lhagvasuren ErdeneboldlarÔÇÖ─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ proje ekibi, ├Âzellikle bozk─▒r arkeolojisinde pek fazla bilinmeyen, sadece y─▒─čma topraktan tepe ┼čeklinde yap─▒lan bu t├╝r kurganlar i├žin yeni bir kaz─▒ stratejisi geli┼čtirme ihtiyac─▒ duydu. Gerek y├╝kseltiyi tahrip etmeyen gerekse geni┼č alanlar─▒ kazmadan an─▒tmezara ula┼čmaya y├Ânelik bir strateji geli┼čtirildi ve an─▒tmezar─▒n yap─▒m─▒ s─▒ras─▒nda giri┼č ├ž─▒k─▒┼č─▒ sa─člayan, dromos ad─▒n─▒ verdi─čimiz koridor tespit edilerek kaz─▒lara bu koridordan ba┼čland─▒.

─░lk olarak topo─črafik detaylara g├Âre kurgan─▒n g├╝ney ete─čindeki giri┼č koridorunun izi belirlendi ve onu tamamen dolduran toprak ve ta┼č temizlendi. Uzunlu─ču 42 metreye ula┼čan koridorun ilk 20 metresi yakla┼č─▒k 35 derecelik e─čimle al├žal─▒yordu. D├╝z ilerleyen son 22 metrede ise kenarlar─▒n y─▒k─▒lmas─▒n─▒ engellemek i├žin be┼č tane kemer yap─▒lm─▒┼čt─▒. Bu son b├Âl├╝m├╝n in┼čas─▒ i├žin ├Ânce ayn─▒ hizada 7,5 metre derinli─činde d├Ârt ├žukur a├ž─▒ld─▒ktan sonra ├žukurlar─▒n aras─▒ndaki toprak alttan t├╝nel gibi delinerek birbirine ba─članm─▒┼čt─▒. Bu sayede arada kalan k─▒s─▒mlar kemer ┼čeklini alm─▒┼č ve kemerli bir koridor olu┼čmu┼čtu. An─▒tmezar─▒ in┼ča edenler bu y├Ântem sayesinde hem hava ve ─▒┼č─▒k ihtiya├žlar─▒n─▒ gideriyor, hem de kaz─▒lan topraklar─▒ buralardan ├ž─▒kart─▒yorlard─▒.

Koridorun b├╝t├╝n duvarlar─▒ samanl─▒ bir har├žla s─▒van─▒p ├╝zerine ince toprakla son kat ├žekilmi┼č ve resimlerle bezenmi┼čti. Duvarlarda, 99,2 metrelik bir b├Âl├╝m├╝ kaplayan, k─▒rm─▒z─▒ ve siyah boyalarla yap─▒lm─▒┼č 45 resim a├ž─▒─ča ├ž─▒kar─▒ld─▒. Bunlar─▒n en b├╝y├╝─č├╝, ├╝rk├╝t├╝c├╝ bir ┼čekilde tasvir edilen ve boyu 7,5 metreyi bulan pars betimlemesiydi. Kemerleri s├╝sleyen resimler aras─▒nda oryantal ├╝slupta tap─▒naklar, koruyucu bo─ča ve nil├╝fer ├ži├že─či dikkati ├žeken di─čer betimleri olu┼čturuyordu.

Koridorun e─čimli k─▒sm─▒nda iki pars, alt─▒ k─▒rm─▒z─▒ bayrak ve sekiz farkl─▒ r├╝tbe ve te├žhizata sahip insan resimleri ile kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒. Koridorun di─čer yar─▒s─▒ da resimlerle kapl─▒yd─▒. ─░lk ├žukurun bulundu─ču yerde iki s├╝vari ile ko┼čumlu iki at; ikinci ├žukurda iki erkek betimi, ├╝├ž├╝nc├╝de yine iki erkek ve bir taz─▒ ile d├Ârd├╝nc├╝de d├Ârt erkek hizmet├ži resmi bulundu. Olduk├ža net ve en ince detaya kadar ├Âzenle yap─▒lan resimler niteliklerinin yan─▒ s─▒ra ├žok say─▒da ve b├╝y├╝k boyutlu olmalar─▒yla da Mo─čol bozk─▒r─▒nda bir ilki temsil ediyordu.

T├Âreni Anlatan Heykelcikler D├Ârd├╝nc├╝ ├žukurun bulundu─ču kesimde bizleri bir ba┼čka ke┼čif bekliyordu. Mezar odas─▒na ula┼čan koridorun duvar─▒na a├ž─▒lan iki odac─▒k (ni┼č) ah┼čap bir kap─▒ ile ├Ârt├╝lerek tun├ž bir kilitle de kilitlenmi┼čti. D─▒┼č y├╝z├╝ d├╝─čmelerle s├╝sl├╝, 122Đů102 santimetre boyutlar─▒ndaki iki kanatl─▒ kap─▒n─▒n ard─▒ndaki bu odac─▒klar─▒n her birinde pi┼čmi┼č topraktan 45 heykelcik bulundu. Kad─▒n ve erkek betimlerinden olu┼čan, baz─▒lar─▒ elinde bayrak tutan bir grup, yuvarlak bir d├Ân├╝┼če sahip kenarlara paralel dizilmi┼člerdi. Odac─▒─č─▒n ortas─▒nda ise at ├╝st├╝nde m├╝zisyenler, z─▒rhl─▒ at, deve, tan─▒mlanamayan baz─▒ hayvan ve taz─▒ heykelcikleri yer al─▒yordu. Olas─▒l─▒kla g├Âm├╝ t├Ârenini canland─▒ran bu eserler Mayhan Uul Kurgan─▒ÔÇÖn─▒n bir ba┼čka gizemini ortaya koyuyordu.

Mezar Odas─▒ Kurgan─▒n ana b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturan mezar odas─▒n─▒n giri┼čine ula┼čt─▒─č─▒m─▒zda, mezar─▒ soygunculardan ve mezar kapat─▒l─▒rken koridora doldurulan topraktan korumak i├žin ├Âr├╝lm├╝┼č bir ta┼č duvar ile kar┼č─▒la┼čt─▒k. Duvar─▒n yan─▒ s─▒ra giri┼čte, koruyucu olarak bir├žok y─▒rt─▒c─▒ hayvan─▒n karakteristik yanlar─▒n─▒ kendinde toplayan iki mitolojik hayvan ile iki z─▒rhl─▒ insan heykeli yer al─▒yordu. Boyalarla renklendirilen bu pi┼čmi┼č topraktan insan heykelcikleri, varl─▒klar─▒ kadar olduk├ža detayl─▒ i┼členmi┼č y├╝zleriyle dikkat ├žekiyordu.

Heykellerin ard─▒nda, mezar odas─▒n─▒n ah┼čaptan, kilitli kap─▒s─▒na ula┼č─▒ld─▒. Ne yaz─▒k ki ├ž├Âken toprak kap─▒y─▒ tahrip etti─či gibi mezar odas─▒n─▒n zeminindeki t├╝m buluntular─▒ ├Ârtm├╝┼č ve oday─▒ 1,5 metre y├╝ksekli─če kadar doldurmu┼čtu. Odan─▒n eni ve boyu 4 metre, y├╝ksekli─či ise 4,5 metreydi. Temizli─či tamamland─▒ktan sonra odan─▒n bat─▒ kenar─▒nda ah┼čap bir tabut, do─čusunda ise ah┼čap e┼čyalar a├ž─▒─ča ├ž─▒kar─▒ld─▒. Yamuk bi├žimde, iki kat tahtadan yap─▒lan tabutun i├žinde, 80├Ś35 santimetre boyutunda bir kutu vard─▒. D├Ârt kat farkl─▒ bezle sar─▒lan kutunun i├žinde alt─▒ndan yap─▒lm─▒┼č e┼čyalar ile kar┼č─▒la┼č─▒l─▒rken, kutunun yan─▒nda duran bez torban─▒n i├žinde de 45 adet alt─▒ndan Bizans ve yerel ├╝retim sikke bulundu. G├Âkt├╝rk geleneklerine g├Âre yak─▒lan ├Âl├╝n├╝n k├╝lleri ise ah┼čap bir kutuya konulmu┼čtu.

Bulunan e┼čyalar aras─▒nda ta├ž, alt─▒n bardak ve kemer plakalar olas─▒l─▒kla g├Âm├╝ t├Âreni i├žin yap─▒lmam─▒┼č, mezar sahibinin ya┼čarken kulland─▒─č─▒ e┼čyalard─▒. Koridorda oldu─ču gibi mezar odas─▒n─▒n duvarlar─▒ da b├╝y├╝k boy resimlerle kapl─▒yd─▒. Yan─▒nda erkek ve kad─▒n bulunan kutsal a─ča├ž resmi be┼č ayr─▒ yeri s├╝sl├╝yordu. Y├╝zleri h├╝z├╝nl├╝ olarak betimlenen insanlar aras─▒ndaki bir kad─▒n fig├╝r├╝ de elinde mendile benzer bez par├žas─▒yla a─člar ┼čekilde ├žizilmi┼čti.

Yaz─▒l─▒ bir belgeye rastlanmayan mezar─▒n gerek yap─▒m ┼čekli gerekse a├ž─▒─ča ├ž─▒kar─▒lan buluntular de─čerlendirildi─činde G├Âkt├╝rk y├Âneticilerinden birine ait oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Tabuttan ├ž─▒kan Bizans sikkelerine g├Âre 7. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lan kurgan G├Âkt├╝rk y├Âneticilerine ait, bug├╝ne kadar bulunan ilk mezar. Toplam 560 ah┼čap e┼čya, pi┼čmi┼č topraktan heykelcikler, alt─▒n e┼čyalar, s├╝slemeler ve duvar resimleri gibi ├že┼čitli buluntular yine 7. y├╝zy─▒lda bu b├Âlgede ya┼čayan T├╝rklerin ya┼čam tarz─▒, sanat─▒, mimarisi, g├Âm├╝ gelene─či ve d├╝nyaya bak─▒┼č─▒ hakk─▒nda e┼čsiz bilgilere ula┼čmam─▒z─▒ sa─člad─▒.

  • DR. SARTKOJAUL─░ KARCAUBAY, AVRASYA ├ťN─░VERS─░TES─░ T├ťRKOLOJ─░ ENST─░T├ťS├ť M├ťD├ťR├ť
  • CANTEK─░N KARCAUBAY, Mimar Sinan G├╝zel Sanatlar ├ť. Tarih B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde doktora ├Â─črencisi

D─░PNOT
[1] ÔÇťATLASÔÇŁ DERG─░S─░NDE YAYINLANMI┼×TIR – OCAK 2013 / SAYI:238
https://www.atlasdergisi.com/kesfet/arkeoloji-haberleri/gokturkun-toprk-halki.html

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
The Huns And Magyars Of The Caucasus

The Huns And Magyars Of The Caucasus

9 Ocak 2022, The Huns And Magyars Of The Caucasus i├žin yorumlar kapal─▒
KKTCÔÇÖnin ├╝niversiteler adas─▒ olmas─▒n─▒n fikir babas─▒, babam Prof. Dr. Hakk─▒ Atun

KKTCÔÇÖnin ├╝niversiteler adas─▒ olmas─▒n─▒n fikir babas─▒, babam Prof. Dr. Hakk─▒ Atun

12 Aral─▒k 2021, KKTCÔÇÖnin ├╝niversiteler adas─▒ olmas─▒n─▒n fikir babas─▒, babam Prof. Dr. Hakk─▒ Atun i├žin yorumlar kapal─▒
AttilaÔÇÖn─▒n Cenaze T├Âreni ve Anas─▒r-─▒ Erba (D├Ârt Unsur) Simgesi

AttilaÔÇÖn─▒n Cenaze T├Âreni ve Anas─▒r-─▒ Erba (D├Ârt Unsur) Simgesi

12 Aral─▒k 2021, AttilaÔÇÖn─▒n Cenaze T├Âreni ve Anas─▒r-─▒ Erba (D├Ârt Unsur) Simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
H├Ây├╝klerin ─░zinde Tarih ├ľncesi Yeni┼čehir B├Âlgesi Yerle┼čimleri

H├Ây├╝klerin ─░zinde Tarih ├ľncesi Yeni┼čehir B├Âlgesi Yerle┼čimleri

12 Aral─▒k 2021, H├Ây├╝klerin ─░zinde Tarih ├ľncesi Yeni┼čehir B├Âlgesi Yerle┼čimleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe, Yer: Yeni┼čehir

Tarih 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe, Yer: Yeni┼čehir

12 Aral─▒k 2021, Tarih 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe, Yer: Yeni┼čehir i├žin yorumlar kapal─▒
Yeni┼čehir Saat Kulesi

Yeni┼čehir Saat Kulesi

12 Aral─▒k 2021, Yeni┼čehir Saat Kulesi i├žin yorumlar kapal─▒
M├╝zelerdeki de─či┼čimin fark─▒nda m─▒s─▒n─▒z?

M├╝zelerdeki de─či┼čimin fark─▒nda m─▒s─▒n─▒z?

12 Aral─▒k 2021, M├╝zelerdeki de─či┼čimin fark─▒nda m─▒s─▒n─▒z? i├žin yorumlar kapal─▒
‘Yaz─▒ÔÇÖn─▒n Bulunu┼ču

‘Yaz─▒ÔÇÖn─▒n Bulunu┼ču

12 Aral─▒k 2021, ‘Yaz─▒ÔÇÖn─▒n Bulunu┼ču i├žin yorumlar kapal─▒
Origin of Turkish Architecture Turkish Pointed Arches (T├╝rk Mimarisinin K├Âkenleri ve T├╝rk Sivri Kemeri)

Origin of Turkish Architecture Turkish Pointed Arches (T├╝rk Mimarisinin K├Âkenleri ve T├╝rk Sivri Kemeri)

12 Aral─▒k 2021, Origin of Turkish Architecture Turkish Pointed Arches (T├╝rk Mimarisinin K├Âkenleri ve T├╝rk Sivri Kemeri) i├žin yorumlar kapal─▒
Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri

Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri

27 Kas─▒m 2021, Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi

27 Kas─▒m 2021, Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti

─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti

3 Kas─▒m 2021, ─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi

T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi

1 Kas─▒m 2021, T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

1 Kas─▒m 2021, G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p

Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p

1 Kas─▒m 2021, Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p i├žin yorumlar kapal─▒
Kestanenin ├ľyk├╝s├╝

Kestanenin ├ľyk├╝s├╝

25 Ekim 2021, Kestanenin ├ľyk├╝s├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na

Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na

24 Ekim 2021, Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet

Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet

24 Ekim 2021, Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet i├žin yorumlar kapal─▒
SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler

SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler

24 Ekim 2021, SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler i├žin yorumlar kapal─▒
Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒

Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒

24 Ekim 2021, Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒