Dr Ya┼čar KALAFAT
Dr Ya┼čar  KALAFAT
Halk K├╝lt├╝r├╝nden B├Âlgesel Ekonomik Siyasi G├╝├ž Yap─▒lanmas─▒na
  • 27 Temmuz 2019 Cumartesi
  • +
  • -

HALK K├ťLT├ťR├ťNDEN B├ľLGESEL EKONOM─░K-S─░YAS├Ä G├ť├ç YAPILANMASINA*

Giri┼č **

Bu ├žal─▒┼čmada, k├╝lt├╝r├╝n bilhassa halk k├╝lt├╝r├╝n├╝n de stratejik bir obje oldu─ču, bu g├╝c├╝n, Kafkasya ve Anadolu halklar─▒nda ya┼čad─▒─č─▒, uygulanacak ger├žek├ži k├╝lt├╝r stratejileri ile bu g├╝c├╝n harekete ge├žirilerek b├Âlgesel ekonomik ve siyas├« g├╝├ž olu┼čturulabilece─či savunulmaktad─▒r. ┬á┬á

Halk k├╝lt├╝r├╝n├╝n bir ├Âzelli─či de emperyalizmin ona s─▒zmas─▒na kar┼č─▒ genlerinin di─čer k├╝lt├╝r kesimlerine nispeten ├žok daha mukavim olmas─▒d─▒r. O g├╝c├╝n├╝ biraz da anonim olmas─▒ndan al─▒r. Kendisini biteviye yenileme g├╝c├╝ne sahip iken, ayn─▒ zamanda onun kalelerini y─▒kabilmek, onu ta┼č─▒yan, ya┼čatan halk say─▒s─▒ kadar emperyalist k├╝lt├╝r vir├╝s├╝n├╝ gerektirir.

Anadolu; Kuzey ve G├╝ney Kafkasya, Balkanlar, Yak─▒n Orta Do─ču halklar─▒ ile tarih├« derinli─či olan akrabal─▒k ba─člar─▒na sahiptir. Baz─▒ b├Âlge halklar─▒ b├╝y├╝k dinlere mensup olma itibariyle do─čal olarak farkl─▒l─▒k g├Âsterseler de, halklar─▒n bin y─▒l evveli itibariyle ya┼čamlar─▒nda ciddi de─či┼čmeler olmu┼čtur. Bin y─▒l evvelin Gregoryen T├╝rkleri bug├╝n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de G├╝rc├╝ ve Ermeni kimlikleri ile varl─▒klar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedirler.

Bununla kal─▒nmam─▒┼č, 93 Harbi (1877-1878) ile G├╝rcistanÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya dinda┼člar─▒n─▒n yan─▒na g├Â├ž├╝ tercih eden G├╝rc├╝ler, Anadolu M├╝sl├╝man halk─▒n─▒n G├╝rc├╝ce konu┼čan kesimlerini olu┼čturmu┼člar. Kuzey KafkasyaÔÇÖn─▒n bir k─▒sm─▒ ve G├╝ney KafkasyaÔÇÖn─▒n hemen hemen tamam─▒nda ya┼čayan halklar─▒n ana dil ve mensubu bulunduklar─▒ dinlere g├Âre haritaland─▒rmalar─▒ denense, dil ve dinlerin fevkalade i├ž i├že ge├žtikleri g├Âr├╝lebilir.

Farkl─▒ siyas├« uluslararas─▒ bloklara mensup olunmas─▒na ve ya┼čan─▒lan farkl─▒ mensubiyetler olu┼čturulmas─▒ aray─▒┼člar─▒na ra─čmen, b├Âlge ├╝lkelerinin halk k├╝lt├╝rleri aras─▒nda ciddi ortakl─▒klar vard─▒r.

Uluslararas─▒ ili┼čkilerde ekonomi, teknoloji, silahl─▒ g├╝├ž gibi g├╝├žler ├╝st├╝nl├╝k sa─člay─▒c─▒ fakt├Ârler olmakla birlikte, k├╝lt├╝r b├╝t├╝n bunlardan ├žok daha etkili bir stratejik objedir. B├Âlge ├╝lkeleri, kullanamad─▒klar─▒ bu g├╝ce sahiptirler. Bilhassa ana dil farkl─▒l─▒─č─▒ ve mensup olunan dinlerin de─či┼čik de olabilmelerine ra─čmen, halk k├╝lt├╝rlerinde ayn─▒l─▒k derecesinde bir benzerlik vard─▒r. Bu do─čal bir sonu├žtur. B├Âlge halklar─▒, siyas├« iradelerin m├╝dahalelerine ra─čmen, tarih├« s├╝re├ž onlara kendi dil ve din haritalar─▒n─▒ ├žizdirmi┼čtir.

Halk k├╝lt├╝r├╝, g├╝c├╝n├╝ birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n k├╝lt├╝r ortakl─▒─č─▒ arz eden genlerinden al─▒r. Ayn─▒ co─črafyay─▒ payla┼čan halklar─▒n birlikte ya┼čama hukukundan, kom┼ču olabilme meziyetlerinden ileri gelen ├Âylesine olu┼čturulmu┼č, ├Âylesine g├╝├žl├╝ bir dokular─▒ vard─▒r ki, bunu ancak etnik milliyet├žilik, mikro milliyet├žilik, kavmiyet├žilik, ─▒rk├ž─▒l─▒k tahrip edebilir. Bu nokta, mill├« olman─▒n kar┼č─▒s─▒nda, emperyalizm ile ─▒rk├ž─▒ milliyet├žili─čin ittifak haline girdikleri noktad─▒r.

Irk├ž─▒l─▒k merkezli milliyet├žilik anlay─▒┼č─▒nda birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n k├╝lt├╝rel haklar─▒ yok say─▒l─▒r. Toplum tek tiple┼čtirilir. K├╝lt├╝rel farkl─▒l─▒klar da arz edebilen halklar─▒n bu zenginlikleri ink├ór edilir.

Halklar─▒n k├╝lt├╝rel uyum haklar─▒ da vard─▒r. Y├Ânetimlerin ├╝lkenin mill├« birli─čini sa─člamak ad─▒na bunu yapma g├Ârevleri ve vatanda┼člar─▒ndan bekleme haklar─▒ vard─▒r. Ancak uyum ile asimilasyon farkl─▒ farkl─▒ i├žerikli kavramlard─▒r. ─░nk├órc─▒l─▒─ča kap─▒lar─▒ a├žmak emperyalizme faaliyet alan─▒ olu┼čturur. K├╝lt├╝rlerini ya┼čayamayan halklar, bulunduklar─▒ ├╝lkelerde emperyalizm taraf─▒ndan tahrik edilirler. Keza bu t├╝r halk kesimlerinin kom┼ču ├╝lkelerdeki uzant─▒lar─▒ da emperyalizm taraf─▒ndan farkl─▒ formatta tahrik edilirler.

Y├Ânetimler, enerjilerini etnik milliyet├žilikle m├╝cadeleye veya etnik milliyet├žili─či te┼čvike y├Ânlendirdikleri nispette, kaynaklar─▒n─▒ t├╝ketirler, i├žeride ve d─▒┼čar─▒da huzursuzluk ya┼čarlar. Bu geli┼čme, mill├« devletlerin kom┼ču mill├« devletlerle b├Âlgesel g├╝├ž olmalar─▒n─▒ engeller, b├Âlge d─▒┼č─▒ g├╝├žlerin siyas├« ve ekonomik, hatta asker├« faaliyet alanlar─▒ haline gelir.

D├╝nyan─▒n hi├žbir yerinde ve tarihin hi├žbir d├Âneminde halk─▒ tek dil ile anla┼čan ve halk─▒n─▒n inan├ž hayat─▒nda tek dinin bulundu─ču devlet olmam─▒┼čt─▒r. Devletler, ger├žek├ži dil politikalar─▒ ile mill├« k├╝lt├╝r dillerinin ve halklar─▒n─▒n hayat─▒nda yer alan di─čer dillerin yerlerini belirler. Bu kural, din├« hayat i├žin de b├Âyledir. Konu┼čulan b├╝t├╝n diller ve ya┼čan─▒lan b├╝t├╝n inan├žlar, o ├╝lkenin mill├« servetlerdir.

Vatan sath─▒nda binlerce y─▒l evveline ait arkeolojik veri ├╝r├╝nlerine hangi medeniyete ait oldu─čuna bak─▒lmaks─▒z─▒n sahip ├ž─▒k─▒labilirken, ├╝lkenin yeralt─▒ ve yer├╝st├╝ zenginlikleri sahiplenilirken, o co─črafyan─▒n insan─▒n─▒n k├╝lt├╝rel kimli─čini ink├ór etmenin anlam─▒ olamaz.

Kom┼ču ├╝lkelerde ya┼čayan az say─▒l─▒ halklar─▒n aralar─▒ndaki akrabal─▒k ba─člar─▒na da sayg─▒l─▒ davran─▒lmal─▒ ve demokratik bir hak olarak g├Âr├╝lmelidir. Kom┼ču ├╝lkelerin halklar─▒ aras─▒ndaki k├╝lt├╝rel akrabal─▒k, bir anlamda bu ├╝lkelerin akrabal─▒klar─▒ anlam─▒na gelir. Akrabal─▒k ba─člar─▒n─▒n sa─člaml─▒─č─▒ndan g├╝├ž do─čarken, zay─▒fl─▒─č─▒ndan ise zafiyet do─čar.

Mill├« siyas├« s─▒n─▒rlar ile resmi devlet s─▒n─▒rlar─▒ ├žok kere ├Ârt├╝┼čmeyebilirler. S─▒n─▒rlar─▒ kapsam─▒nda kom┼ču ├╝lkenin halk─▒n─▒n uzant─▒s─▒n─▒ bar─▒nd─▒ran devletler, onlara mill├« birli─či tehdit etmeyecek demokratik k├╝lt├╝rel hayatlar─▒n─▒ ya┼čama ortam ve imk├ón─▒n─▒ vermesi halinde, onlar─▒n vatanda┼čl─▒k duygular─▒n─▒ g├╝├žlendirebilmi┼č olacak ve onlar─▒n mill├« birli─či tehdit eder davran─▒┼člar─▒ kar┼č─▒s─▒ndaki engelleyici tedbirleri al─▒rken de hakl─▒ konumuna girmi┼č olacakt─▒r.

Milletlerin mill├« k├╝lt├╝rel de─čerleri vard─▒r. Mill├« destanlar bunlardand─▒r ve onlar─▒ mill├« yapan milletlerin mal─▒ olmalar─▒n─▒ belirleyen ├Âzelliklerinden gelir, bunlar ├Âzeldirler. Milletlerin b├Âlgenin derin tarihinden gelen bir k─▒s─▒m halk k├╝lt├╝rleri de vard─▒r ki, bunlar b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ortak ├Âzellik arz ederler. Millet hayat─▒ndaki her iki k├╝lt├╝r vasat─▒ ┼č├╝phesiz birbirinden kopuk de─čildir. K├╝lt├╝rel akrabal─▒─č─▒ belirleyen ba─člar bunlard─▒r. Bunlar─▒n bilinmesi ve korunmalar─▒ ├Âzel mill├« k├╝lt├╝rler kadar ├Ânemlidir. Halk k├╝lt├╝r├╝n├╝n mill├« olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, halklar aras─▒ olma gibi bir ├Âzelli─či de vard─▒r.

Devletlerin mill├« birliklerini sa─člama haklar─▒ ile halklar─▒n k├╝lt├╝rel hayatlar─▒n─▒ ya┼čayabilme halklar─▒ aras─▒nda kurulacak dengenin g├╝├žl├╝l├╝─č├╝ nispetinde, emperyalizmin b├Âlge ├╝lkelerinin b├Âlgesel ekonomik ve siyas├« g├╝├ž olmalar─▒ engellemesi o nispette ba┼čar─▒s─▒z olur.

Ortak halk k├╝lt├╝rlerini, halklardan sadece birisi ad─▒na resmi politika olarak benimseyip uygulamaya koymak, o k├╝lt├╝rlerin ger├žek sahibini bulma ad─▒na o k├╝lt├╝rleri par├žalay─▒p yok etmek anlam─▒na gelir.

Mill├« sosyal b├╝nye kapsam─▒nda, az say─▒l─▒ ├žok miktarda farkl─▒ halklarla birlikte ya┼čayabilmek, mill├« devletlere farkl─▒ projeler, de─či┼čik stratejiler uygulama imk├ón─▒ verir. Kom┼ču ├╝lkedeki soyda┼č toplumdan hareketle yay─▒lmac─▒ bir politika izlenebilir. Bize g├Âre bu emperyalizmin b├Âlge halklar─▒n─▒ zay─▒f d├╝┼č├╝rme aray─▒┼č─▒na ortam haz─▒rlar. Ulus devleti, halk─▒n─▒ tek tiple┼čtirme ad─▒na bu halklar─▒ asimile etmeye y├Ânlendirebilir. Bu aray─▒┼č ve uygulaman─▒n da bize g├Âre do─čuraca─č─▒ ak─▒bet ayn─▒d─▒r.

Bize g├Âre, b├Âlgesel ekonomik ve siyas├« g├╝├ž olu┼čturma ad─▒na izlenecek emperyalizm kar┼č─▒t─▒ stratejide, bu t├╝r halklar─▒ kom┼ču ├╝lkeler aras─▒ ili┼čkilerde k├╝lt├╝rel k├Âpr├╝ olarak istihdam edebilmektir.

Bu itibarla, kom┼ču ├╝lkelerin ├╝niversitelerindeki ilgili b├Âl├╝m ve ara┼čt─▒rma merkezlerinde, k├╝lt├╝rel etkinlik ama├žl─▒ derneklerde ve uluslararas─▒ k├╝lt├╝r ┼č├Âlenlerinde, ├Â─črenci ve akademisyen m├╝badelesinde bu hassasiyetler g├Âzetilebilmelidir. Keza tarihi anla┼čmalarla kom┼ču ├╝lke s─▒n─▒rlar─▒ kapsam─▒ndaki belirli b├Âlgelerin demografik yap─▒s─▒na dair kay─▒t alt─▒na al─▒nm─▒┼č, y├Âre halk─▒n─▒n dil ve dini ile ya┼čayabilme hakk─▒na sayg─▒l─▒ davran─▒lmal─▒, ilgili anla┼čmalara riayet edilebilmelidir.

B├Âlge ├╝lkelerinin, ortak k├╝lt├╝rlerinin, b├Âlgesel siyas├« ve ekonomik g├╝├ž olu┼čturma ad─▒na sahip ├ž─▒k─▒lmas─▒ tarz─▒ndaki antiemperyalist k├╝lt├╝r stratejileri, b├Âlgenin ilgili t├╝m ├╝lkeleri taraf─▒ndan benimsenebildi─či s├╝rece bir anlam ifade eder.

Olu┼čturulacak bu sosyok├╝lt├╝rel taban, do─čal olarak b├Âlgesel ekonomik ve b├Âlgesel siyas├« bir g├╝c├╝ do─čuraca─č─▒ i├žin, b├Âlge d─▒┼č─▒ emperyalizmin hedefi olacakt─▒r.

Sonu├ž olarak, ekonomik ve siyas├« b├Âlgesel g├╝├ž olu┼čturabilmek i├žin, bu ama├žla sosyok├╝lt├╝rel bir taban olu┼čturmak da gerekir. G├╝ney Kafkasya ├╝lkeleri ile ├Âncelikli olmak ├╝zere, T├╝rkiyeÔÇÖnin bu potansiyeli vard─▒r. Bu maksatla, ilgili ├╝lkeler aras─▒nda halklar─▒n halk k├╝lt├╝rleri konusunda baz─▒ demokratik ad─▒mlar─▒n at─▒lmas─▒ ba┼člang─▒├ž i├žin yetebilecektir.

* Bu ├žal─▒┼čma, ÔÇťI. Uluslararas─▒ Karadeniz Dergi Sosyal Bilimler Sempozyumu (09-11 ┼×ubat 2018, Tiflis-G├╝rcistan)ÔÇŁ i├žin bildiri olarak haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. [Ya┼čar Kalafat, ÔÇťG├╝├ž Olmak ─░├žin Sosyo K├╝lt├╝rel Taban ┼×art-Halk K├╝lt├╝r├╝nden B├Âlgesel G├╝├ž Yap─▒lanmas─▒naÔÇŁ, Turquie Diplomatique, Say─▒: 113 (04 Eyl├╝l 2018, ─░stanbul), s. 2].

** Dr. Ya┼čar Kalafat, Halk Bilimi Ara┼čt─▒rmalar─▒ K├╝lt├╝r ve Strateji Merkezi, [email protected], www.yasarkalafat.info

411 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar