Hasip ├ľZT├ťRK
Hasip  ├ľZT├ťRK
Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik)
  • 05 Nisan 2020 Pazar
  • +
  • -
  • ┬áHasip ├ľZT├ťRK /

Ali Tany─▒ld─▒z’─▒n Honaml─▒ Y├Âr├╝kleri’nde ÔÇťgelin at─▒n─▒n s─▒├ž─▒r─▒lmas─▒!ÔÇŁ b├Âl├╝m├╝ (Isparta) akl─▒m─▒ kar─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒. ÔÇťGelinin namusu at─▒n g. den mi sorulur?ÔÇŁ diye olmazlanm─▒┼čt─▒m. Atalar ÔÇťEli, alemi k─▒nama! Ba┼č─▒na gelir!ÔÇŁ diye uyar─▒rd─▒. Honaml─▒’da duyup k─▒nad─▒─č─▒m g├Ârese─či, ba┼čkalar─▒nda da g├Ârmek beni ┼čok etmi┼čti. Bu garip g├Ârese─čin ├Âyk├╝s├╝n├╝ payla┼čmadan edemedim!

├ľzetle, ÔÇťHonaml─▒ y├Âr├╝kleri, gelinin binece─či at─▒, sabahtan ba┼člayarak s─▒├ž─▒rana kadar gezdirirmi┼č! At d─▒┼čk─▒lad─▒ktan sonra, gelinin binece─či k─▒vama gelirmi┼č!ÔÇŁ Buna ÔÇťGelin at─▒n─▒ s─▒├ž─▒r-mak!ÔÇŁ denirmi┼č! Komik diye hemen g├╝lmeyin! Turpun b├╝y├╝─č├╝ heybede! (Ali Tany─▒ld─▒z- Honaml─▒ Y├Âr├╝kleri)

Gelin, ata bindikten sonra, damat evinde inene de─čin, at─▒n ‘ s─▒├žmamas─▒’ gerekirmi┼č! At─▒n s─▒├žmas─▒ u─čursuzlukmu┼č! ├ľyle bir u─čursuzluk ki, ÔÇťGelinin k─▒z o─član k─▒z olmad─▒─č─▒!ÔÇŁna i┼čaret say─▒l─▒rm─▒┼č! Tuhaf yeri de buras─▒yd─▒! ÔÇťNe alakas─▒ var? At─▒n s─▒├žmas─▒yla gelinin iffeti aras─▒nda nas─▒l bir ili┼čki kurulur?ÔÇť diye aksilenmeyin!. Oluyormu┼č i┼čte! (Tany─▒ld─▒z. Honaml─▒ Y├Âr├╝kleri)

Ge├žmi┼čte olup biten her ┼čeyin mant─▒kl─▒ olmas─▒n─▒ aramak bo┼čunad─▒r!┬á Nas─▒l olmu┼čsa olmu┼č, vaktiyle b├Âyle bir gelenek do─čmu┼č. Yak─▒n zamana de─čin bu g├Ârenek ya┼čam─▒┼č. Belki bir yerlerde, hala gelin at─▒n─▒n s─▒├ž─▒r─▒lmas─▒ ciddi bir sorundur. Bir k─▒nal─▒ gelinin yazg─▒s─▒, bir at─▒n densizli─čine ba─članm─▒┼čt─▒r!..

Gelinin iffetiyle, gelin at─▒n─▒n d─▒┼čk─▒lamas─▒ aras─▒nda ba─č kurulunca; at─▒n ÔÇťs─▒├ž─▒r─▒lmas─▒ÔÇŁ ├žok ├Ânemli i┼č olurmu┼č. G├╝venilir birinin at─▒ al─▒p d─▒┼čk─▒lat─▒ncaya kadar dola┼čt─▒rmas─▒ gerekirmi┼č. D├╝─č├╝n alay─▒ s─▒ras─▒nda, at─▒n densizlik etmemesi i├žin b├Âyle ├Ânlem al─▒n─▒rm─▒┼č! Aksi halde d├╝─č├╝n evi cenaze evine d├Ân├╝verirmi┼č! Duy da inanma dedikleri budur zahir!..

E┼če, dosta elde k─▒nad─▒─č─▒m─▒z bu konuyu bir ara┼čt─▒r─▒n demi┼čtim.

Toroslar─▒n denize bakan yama├žlar─▒na ge├žti─čimiz s─▒rada, Toroslar─▒n yukar─▒ yaylalar─▒n─▒, K─▒r’─▒ seyil ve yama├ž y├Âr├╝kleri birlikte kullan─▒rm─▒┼č. Yayla’ya ├ž─▒kan t├╝m y├Âr├╝k boylar─▒ birbiriyle tan─▒┼č─▒r, kom┼čuluk ve i┼č birli─či ederlermi┼č. Sonra yava┼č yava┼č tar─▒ma ge├žip oturak olmaya ba┼člam─▒┼člar.

G├Â├žebelik k├Âkenli g├Âresekler bir bir yitip gitmeye ba┼člam─▒┼č! Kalanlar─▒ da unutulmaya y├╝z tutmu┼č! Y├Âr├╝k boylar─▒n─▒n adlar─▒ unutulmu┼č. Yerlerini k├Âylerinin adlar─▒ alm─▒┼č! Biz Ke┼čli Y├Âr├╝kleri ad─▒m─▒z─▒ unutmam─▒┼č─▒z! Biz k├Âylerimizin ad─▒na ke┼čli-ke┼člik s├Âz├╝n├╝ ekledi─čimiz i├žin unutmam─▒┼č─▒z. K├Ây├╝n ad─▒ da Ohunke┼člik idi. Sonra ad─▒n─▒ Do─čan├žay yapm─▒┼člar. Ad─▒m─▒z da unutulacaklar aras─▒na kat─▒lm─▒┼č! Ard─▒na g├Â├žebelikten kalma gelenekler s─▒ralanm─▒┼čt─▒!..

E┼če dosta, densiz at─▒n ve bahts─▒z Honaml─▒ gelinin ├žekisini anlatm─▒┼čt─▒m.

Etrafa kulak kesilmelerini, ya┼čanm─▒┼č ├Ârnek olursa haber vermelerini istemi┼čtim. K─▒z karde┼čim A.├ľzt├╝rk Kele┼č’e a├ž─▒k├ža angarya y├╝klemi┼čtim. Biz, Mersin yak─▒nlar─▒ndaki buca─ča t─▒k─▒┼čmadan ├Ânce bir├žok yayla se├žene─čimiz varm─▒┼č! K├óh G├Âlp─▒nar’a, kah Urum’a, Ere─čli y├Âresine do─čru Y─▒ld─▒z Da─č─▒’n─▒n eteklerindeki yaylalara ├ž─▒karm─▒┼č─▒z! Urum dedi─čim Rim, yani Roma demekti. Yani Toroslar─▒n ├╝st├╝ndekiler, ard─▒ndaki b├Âlgeye urum derdi. Oraya ├ž─▒k─▒nca Urum Konya olurdu. Konya’ya eri┼čince Urum ├Âtesiydi.┬á Sahici Urum’a kadar her yerin bat─▒s─▒ Urum’du! Marmara Denizi’ne var─▒nca da kar┼č─▒ yaka Urumeliydi! Yani Roma’ya kadar uzan─▒r giderdi!

Osmanl─▒, Karaman Beyli─či’ni ezince, s─▒ra Y├Âr├╝k ve T├╝rkmenlere gelmi┼č! Osmanl─▒ onlar─▒ asi saym─▒┼čt─▒. Eskiden ya┼čad─▒─č─▒m─▒z Karaman topra─č─▒n─▒, Ere─čli, Ayranc─▒ ve Karaman alanlar─▒n─▒ Osmanl─▒ bize haram etmi┼čti! Karamanl─▒’ya arka ├ž─▒kman─▒n bedeli K─▒br─▒s’a, Adalara, U├žlara ve Rumeli’ne s├╝r├╝lmek olmu┼čtur!

Bizimkiler ayaklar─▒n─▒ ├žabuk tutup Toroslar─▒n Akdeniz yamac─▒na ka├žm─▒┼člar! Uluk─▒┼čla, Sertavul ve D├╝mbelek Bo─čazlar─▒’n─▒ kullanm─▒┼člar! Yaz gelince yine o yana yaylaya ├ž─▒kar, oralara yak─▒n yerlerde yazlan─▒rm─▒┼č! Ka├žmadan ├Ânce de oralarda yazlarm─▒┼č─▒z. S├╝rg├╝nden kurtulmu┼člar ama ya┼čad─▒klar─▒ topraklardan olmu┼člar. Yayla yapt─▒klar─▒ yerden Ayranc─▒, ─░vriz, Ere─čli, Halkap─▒nar vb. yama├žlara bakar bakar; eski yurtlar─▒na (Ergenekon) ├Âzlem duyarlarm─▒┼č. Urum’da Y├Âr├╝k boylar─▒ yan yana yurt tutarlar; oba oba ├žad─▒rlar─▒n─▒ kom┼čuca kurarlarm─▒┼č. Boy boy, oba oba birbirlerini tan─▒r, k─▒z al─▒r verirlermi┼č. D├╝─č├╝n dernek yap─▒p akrabal─▒klar kurarlarm─▒┼č!…

├çift├ži kimli─čiyle, dar alana s─▒k─▒┼č─▒p kal─▒nca, eski bildiklerinin t├╝m├╝yle yabanc─▒s─▒ olmu┼člar!..

Eskisi gibi oymak oymak birbirlerine kar─▒┼čamaz olmu┼člar. Adlar─▒ unutulmu┼č. Soruldu─čunda, k├Âylerinin ad─▒n─▒ vermi┼čler. D├╝nya olarak kendi k├Âylerini ├ževiren da─člar─▒n aras─▒n─▒, ├ževli─či g├Ârmeye ba┼člam─▒┼člar! K├Âyl├╝ kimlikleri, y├Âr├╝k kimliklerinin ├Ân├╝ne ge├žmi┼č. K├Âklerini unutmu┼člar. Yeni nesiller eski k├╝lt├╝re yabanc─▒ kalm─▒┼člar! Atalar─▒n─▒n sa─čl─▒─č─▒nda anlatt─▒klar─▒n─▒ ciddiye almaz, kulak vermez olmu┼člar. Hatta komik bulup alaya almaya ba┼člam─▒┼člar!..

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Babam sa─čl─▒─č─▒nda, Honaml─▒’larla yak─▒n oldu─čumuzu; hatta akraba d├╝┼čt├╝─č├╝m├╝z├╝ s├Âylerdi. Yak─▒nlarda bildik bir Honaml─▒ obas─▒ yoktu. Bir de ÔÇťHonaml─▒ kar─▒s─▒ gibi kam─▒tmak!ÔÇŁ deyimi kalm─▒┼čt─▒ akl─▒mda. Honaml─▒ kad─▒nlar─▒n uzunca, boru gibi, ortas─▒na yazma ba─članan; heybetli bir hotozu -ba┼čl─▒─č─▒- olurmu┼č. Ba┼čl─▒k a─č─▒r olunca, onlar da a─č─▒r ve oturakl─▒ olurlarm─▒┼č! Heybetli ve a─č─▒r hotozun alt─▒nda hareketleri k─▒s─▒tlan─▒rm─▒┼č! Oturup kalkmalar─▒ zorla┼č─▒rm─▒┼č! (Ers├Âz, Y├Âr├╝kler)

Bu y├╝zden olmal─▒, bir k├Â┼čeye kurulup heykel gibi sessiz ve k─▒p─▒rt─▒s─▒z oturanlara, ÔÇťNe o g─▒─▒z? Honaml─▒ kar─▒s─▒ gibi kam─▒tt─▒n kald─▒n hoy!?ÔÇŁ derlermi┼č.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Kam─▒tmak veya an─▒tmak s├Âz├╝, bildi─čimiz (an─▒t-heykel) s├Âz├╝nden t├╝remedir.

Heykel gibi k─▒p─▒rt─▒s─▒z dikilip kalmaya an─▒tmak denirdi. Anac─▒─č─▒m da bunu bize s─▒k s─▒k kullan─▒r-

d─▒!. S├Âz├╝n mecaz anlam─▒, b├Ân b├Ân, aptal gibi bakakalmakt─▒! At─▒n ya da ta┼č─▒n ├╝st├╝nde k─▒p─▒rt─▒s─▒z oturmaya kam─▒tmak derlerdi. Ta┼č─▒n ├╝st├╝nde oturup kalanlara kam─▒t─▒yor derlerdi. Orta Asya’da T├╝rk An─▒tlar─▒ diye an─▒lan an─▒t ta┼člar─▒, bozk─▒r─▒n ortas─▒nda ├Âylece hareketsiz dururlarm─▒┼č! Bu an─▒t ta┼člar─▒n─▒ g├Âzleriyle g├Ârm├╝┼čler. Bu s├Âzlerle an─▒s─▒n─▒ ya┼čatm─▒┼člar; hem de ele┼čtiri olarak alg─▒lay─▒p deyi┼čet haline getirmi┼čler!┬á An─▒t gibi, hoyuk (korkuluk) gibi k─▒p─▒rt─▒s─▒z durmay─▒ burada k─▒narken; tarihi bir an─▒ da ya┼čad─▒klar─▒n─▒ anlatm─▒┼č oluyorlard─▒!

┬á┬á┬á┬á┬á┬á An─▒tmak, an─▒t gibi k─▒p─▒rt─▒s─▒z durmak; at ├╝st├╝ndekine de kam─▒tmak demi┼čler. At kurbanlar─▒n─▒, uzun bir s─▒r─▒─ča ge├žirip ba┼č─▒ yukar─▒da arkas─▒ a┼č─č─▒da at─▒ asarlarm─▒┼č. At orada kuruyup da─č─▒lana kadar ├Âyle as─▒l─▒ kal─▒rm─▒┼č.

Hoyuk, giysili bir adam profilidir. Atlar─▒ sahiplerinin ard─▒ndan kurban ederken, ba┼č─▒ndan sonuna uzun bir s─▒r─▒k ge├žirirler ve y├╝kseltirlermi┼č. At orada yava┼č yava┼č kurururmu┼č. Zaman ge├žip da─č─▒lana kadar orada ├Âylece kal─▒rm─▒┼č. Hoyuk, h├╝y├╝k deyimi de bu at kurban─▒ndan g├╝n├╝m├╝ze gelen bir adland─▒rma olmal─▒d─▒r.

***

Bunlar─▒ an─▒msay─▒nca, ┼ču ÔÇťat s─▒├ž─▒rma i┼čiÔÇŁ Toroslara eri┼čmi┼č mi? Bizim y├Ârede ├Ârne─či var m─▒ diye bak─▒n─▒yordum! El elin e┼če─čini t├╝rk├╝ ├ža─č─▒rarak ararm─▒┼č! ÔÇŁNamazda g├Âz├╝ olmayan─▒n ezanda kula─č─▒ olmaz!ÔÇŁ derler diye kendimi ele┼čtirirdim. Aradan birka├ž y─▒l ge├žti. Ama buluntu ├ž─▒kt─▒ geldi. El alemde k─▒nad─▒─č─▒m─▒z kendi oyma─č─▒m─▒zda ya┼čanm─▒┼č me─čer! Bir kere daha ┼ča┼č─▒rd─▒k!

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Anam─▒n ÔÇťeli k─▒namay─▒n u┼čaklar, ba┼č─▒n─▒za gelir!ÔÇŁ uyar─▒s─▒ ba┼č─▒m─▒za ge├žen y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda gelmi┼č me─čer!..Y├╝z y─▒ll─▒k bir ├Âyk├╝!..

Gelin at─▒n─▒n pislemesi, eskiden bizde de bilinirmi┼č. Honaml─▒ kom┼čulardan ├Âd├╝n├ž m├╝ ald─▒k, yoksa bizim ├Âz g├Ârese─čimiz miyd─▒? Oras─▒n─▒ Allah bilir! G├Âresek, Ke┼čli y├Âr├╝klerine de bula┼čm─▒┼č!┬á At pislemesi sanakas─▒ burada da bilinirmi┼č! Gelinin k─▒z o─član k─▒z olmad─▒─č─▒na yorulurmu┼č.

G├╝vey ‘densiz at─▒n s─▒rt─▒nda, gelini, baba oca─č─▒na geri ├ževirmeye’ mecbur ve hakl─▒ say─▒-l─▒rm─▒┼č! Vay gele, yazg─▒s─▒ k├Ât├╝ k─▒nal─▒ gelinin ba┼č─▒na gelene!

Bu ├Âyk├╝y├╝ an─▒msayan biri ├ž─▒km─▒┼č! Olanlar─▒ anlatm─▒┼č!

Vurgun oldu─ču k─▒z─▒ alamayan bir ├ž─▒lg─▒n a┼č─▒─č─▒n yedi─či haltlar─▒ anlatm─▒┼č.

Adam ba┼čkas─▒yla evlenip ├žolu─ča ├žocu─ča kar─▒┼čm─▒┼č, sayg─▒n s─▒n─▒f─▒na kat─▒lm─▒┼č!

─░nsan ne denli sayg─▒n say─▒l─▒rsa say─▒ls─▒n, i┼čin i├žine kara sevda, k─▒skan├žl─▒k, bencillik girince bak─▒n neler oluyormu┼č!

***

Adam eskiden tutkunu oldu─ču k─▒z─▒ alamam─▒┼č. K─▒z─▒n evlenece─čini duyunca, hem at─▒n─▒ verme-

yi, hem de gelin at─▒n─▒n yedicisi olmay─▒ ├╝stlenmi┼č. K─▒z─▒n ailesi ki┼činin evli barkl─▒, sayg─▒n birisi olu┼čuna, biraz da h─▒s─▒m-akraba olu┼čuna bakarak bir sak─▒nca g├Ârmemi┼čler. Adama gelin at─▒n─▒n s─▒├ž─▒r─▒lmas─▒, g├╝vey evine girinceye kadar, gelinin koruyuculu─čunu yapmas─▒na izin vermi┼čler.

Hani geline, ata binince ‘nereye’ diye sormu┼člar! Gelin ‘ya k─▒smet’ diye yan─▒t vermi┼č.

G├Ârese─če g├Âre, gelinle g├╝veyin evleri kapsa kapsaya (kap─▒ kap─▒ya) bile olsa, gelin alay─▒n─▒n dola┼čaca─č─▒ bir yol vard─▒r. O yollardan ge├žilir! Gelin alay─▒, ├Ânlerinde davul zurna ile g├╝le oynaya, oralar─▒ dolan─▒r gelirler! Bu s├╝re gelin alay─▒n─▒n co┼čkusuna g├Âre 3 ila 5 saat s├╝rebilir. Gelin baba oca─č─▒nda ata biner, ├╝├ž, be┼č saat sonra, at s─▒rt─▒nda g├╝vey evine var─▒rd─▒! ├ľnce k├Ây├╝n giri┼č yolundan Mezarl─▒─ča ├ž─▒k─▒l─▒rd─▒. Ge├žmi┼člerin ruhuna Fatiha okunur ve rahmet dilenirdi!┬á Oradan Uluyola ├ž─▒k─▒l─▒rd─▒. D├╝─č├╝n alay─▒ Uluyol’dan Say’a Yayla yolu sapa─č─▒na kadar y├╝r├╝rd├╝. Buradan k├Âye y├Ânlenirler, g├╝veyin evinin ├Ân├╝ne gelirlerdi! At ├╝zerindeki gelin merdiven e┼či─činde dururdu…

D├╝─č├╝n Alay─▒’n─▒n ├Ân├╝nde bayrak ta┼č─▒y─▒c─▒ olurdu. Yi─čitba┼č─▒ veya onun g├Ârevlendirdi─či bir gen├ž, bayra─č─▒ ta┼č─▒rd─▒! Ard─▒nda halay ├žeken gen├žler olurdu. Onlar─▒n ard─▒ndan davulcu ve zurnac─▒ abdallar gelirdi. Gelin at─▒ ve dizginleri s─▒k─▒ca tutan yedici, davulcunun-zurnac─▒n─▒n ard─▒ s─▒ra gelin alay─▒nda yerini al─▒rd─▒. Gelinin ard─▒s─▒ra atlar─▒na yenge binmi┼č; gelinin g├Âr├╝mceleri, k─▒z karde┼čleri, arkada┼člar─▒ atlar─▒yla gelirdi. Onlar─▒n at yedicileri olmazd─▒. Atlar─▒n─▒ kendileri y├Ânetirdi. Yengelerin ard─▒ndan da d├╝─č├╝n alay─▒ gelirdi. Bunlar─▒n ard─▒ndan da atl─▒ izleyiciler gelirdi. Yayalar bunlar─▒n arkas─▒nda yer al─▒rd─▒. Onlar─▒n ard─▒nda da ├žehizleri ta┼č─▒yan deve katar─▒ gelirdi.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni... Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

D├╝─č├╝n alay─▒ b├Âyle s─▒ralan─▒rd─▒…

├çehiz y├╝kl├╝ develerin ├Ân├╝nde, daylak denilen erkek deve olurdu. Dayla─č─▒n y├╝klerinin ├╝st├╝ne, g├╝ld├╝rdek, g├╝mb├╝rdek ├žanlar─▒ tak─▒l─▒rd─▒. Bu ├žanlar─▒n her biri bir bak─▒r helke kadard─▒. D├Ârt ila alt─▒ adet g├╝ld├╝rdek ├žan─▒ tak─▒l─▒rd─▒. ├çanlar devenin kar─▒n alt─▒na de─čin sarkard─▒. G├╝ld├╝rdek, gelin alay─▒n─▒n bando m─▒z─▒kas─▒ gibiydi. Y├╝ksek sesler ├ž─▒kar─▒rd─▒. Devenin y├╝r├╝y├╝┼č├╝ne, ─▒rgalamas─▒na g├Âre sesler de─či┼čir, artar, y├╝kselir ve pesle┼čirdi. Da─člarda yank─▒lan─▒r, sesler geri d├Ânerdi! Yank─▒n─▒n da yank─▒s─▒ olurdu. G├╝ld├╝rdek ├žanlar─▒, ├žanc─▒ya ├Âzel yapt─▒r─▒l─▒rm─▒┼č. Her oban─▒n g├╝ld├╝rde─činin sesi ve tonu farkl─▒ olurmu┼č. ├çok uzaktan kimin deve katar─▒n─▒n geldi─či bilinirmi┼č.

Gelin alay─▒ belli g├╝zergah─▒ izleyip dolan─▒rken, g├╝vey ile sa─čd─▒c─▒ evde beklermi┼č! G├╝veyin d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kmas─▒, gen├žler taraf─▒ndan ka├ž─▒r─▒lmas─▒yla sonu├žlanabilirmi┼č. G├╝veyin kurtulmal─▒k (!) bedeli, babas─▒na a─č─▒ra patlarm─▒┼č!

Gelin alay─▒, g├╝veyin merdiveni e┼či─čine gelip dayanmas─▒yla bitmezmi┼č!
Gelinin attan inmesinden ├Ânce yap─▒lmas─▒ gereken zorunlu ├╝r├╝s├╝mler varm─▒┼č!
├ľnce davul-zurna ÔÇťgelin indi havas─▒ÔÇŁ vurmaya ba┼člarm─▒┼č!

├ľks├╝z veya yetim bir ├žocu─čun eline, i┼člemeli k├╝├ž├╝k bir yast─▒k verilirmi┼č. ├çocu─čun yast─▒kla s─▒rt─▒na vurdu─ču ki┼čilerin, bah┼či┼č vermesi g├Âresekti. D├╝─č├╝n, yast─▒k vuran ├žocu─čun da y├╝z├╝n├╝ g├╝ld├╝rm├╝┼č olurdu.┬á Sonra birisi dellal-okuyucu olurdu. H─▒s─▒m akrabay─▒, konu kom┼čuyu okumaya ba┼člard─▒! Yeni evlenen ├žifte kimin ne katk─▒s─▒ olaca─č─▒ sorulurdu! Adlar─▒ bir bir okunurdu! Ad─▒ okunan y├╝ksek sesle ne verece─čini bildirirdi. Tellal onun s├Âzlerini y├╝ksek sesle yinelerdi. ÔÇťEmmisi H├╝seyin’den bir kuzulu koyuuun!ÔÇŁ diye duyururdu. Hediyesi haz─▒r olan verir, olmayan vaad ederdi. Burada verilen s├Âzler tutulurdu. Bu ÔÇťokumaÔÇŁ fasl─▒ kay─▒n baban─▒n ve kay─▒n anan─▒n okunmas─▒yla biterdi! Yeni evlilere yap─▒lacak c├Âmertli─čin son demiydi. Tam burada, gelinin ÔÇťbah┼či┼čini almadan attan inmeyece─či, nazlanaca─č─▒ÔÇŁ tutard─▒. Gelinin ÔÇťg├Âyn├╝ olsun, attan inmeye raz─▒ gelsinÔÇŁ diye g├╝veyin anas─▒-babas─▒ geline bir ba─č─▒┼čta bulunur ve i┼či tatl─▒ya ba─člard─▒.

Ortal─▒kta g├Âr├╝nmeyen g├╝vey, bu s─▒rada dam─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒km─▒┼č; oradan gelinin ba┼č─▒na sa├ž─▒ sa├žard─▒! Sa├ž─▒ torbas─▒ndan gelinin ba┼č─▒na, gelin alay─▒n─▒n ├╝st├╝ne bozuk para kabuklu ┼čeker, k├Âv├╝k ┼čeker, ┼čekerleme, kuru yemi┼č vb. ┼čeyler sa├žard─▒! Sa├ž─▒ sa├ž─▒lmas─▒ eski bir T├╝rk gelene─či idi. ─░lk ├╝r├╝nden G├Âk Tanr─▒’ya bir ┼č├╝k├╝r ikram─▒ idi.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á Sa├ž─▒ sa├ž─▒l─▒rken, d├╝─č├╝n alay─▒ndakiler sa├ž─▒dan pay almak i├žin yere e─čildikleri s─▒rada bir karga┼ča ├ž─▒kard─▒. Merdiven e┼či─činde, tetikte bekleyen yengeler, g├╝veyin yak─▒nlar─▒, arkada┼člar─▒; gelini at─▒n ├╝st├╝nden indirirler! Gelini kapt─▒klar─▒ gibi, merdivenden, koltuklayarak yukar─▒ ├ž─▒kar─▒rlard─▒. Gelinin aya─č─▒ yer g├Ârmezdi! Sa├ž─▒ i┼čini bitirip merdiven ba┼č─▒na inmi┼č olan g├╝vey, gelini kucaklayarak e┼čikten ge├žirirdi. Gelin a─č─▒r gelirse, e┼či─če basmadan y├╝r├╝terek i├žeriye al─▒n─▒rd─▒.

Gelin e┼čikten ge├žerken, kay─▒nbaba ile kay─▒nanan─▒n g├Âsterisi ba┼člard─▒.

├ľnce g├╝veyin anas─▒, su dolu bir testiyi tepikle k─▒rard─▒. ÔÇťG├Ân├╝l k─▒rg─▒nl─▒─č─▒ olmas─▒n, gelin u─čurlu ve bereketli olsun! S├Âz dinler olsun!’ diye yap─▒lan bir umu u─črasas─▒yd─▒. K─▒r─▒lan testinin sular─▒ u─čurdu! Ard─▒ndan g├╝veyin anas─▒ ile babas─▒, yalanc─▒ktan bir g├╝re┼če tutu┼čurdu! Bu ├╝r├╝s├╝m d├╝─č├╝n├╝n sonu demekti. G├╝le┼či kaynana kazan─▒rd─▒! Bunun anlam─▒ ‘Bu evde kad─▒n─▒n s├Âz├╝ ge├žer! Evin erke─či kad─▒n─▒na, kad─▒n─▒ erke─čine sayg─▒l─▒ olur!ÔÇŁ demekti.

G├╝veyin babas─▒ herkese te┼čekk├╝r eder, helallik dilerdi. Evli evine, k├Âyl├╝ k├Ây├╝ne d├Ânerdi…

                                                   ***                               

Bu ba─člamda, at─▒n s─▒├ž─▒r─▒lmas─▒ ├Âyk├╝s├╝ne d├Ânelim.

Gelin at─▒n─▒n yedicisi, geline vurgun, k─▒z─▒n ba┼čkas─▒na yar olmas─▒n─▒ i├žine sindirememi┼č!

Gelin alay─▒ boyunca yapacaklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nm├╝┼č! Akl─▒, sevda bungunundan i┼člemez olmu┼č.

├ľnceden at─▒n burunsulu─ču ├╝st├╝ne, i┼člemeli bir mendil ba─člam─▒┼č! Elleri g├Âr├╝nmesin diye ├Ân-

lem alm─▒┼č. Gelin indi ├╝r├╝s├╝m├╝ s─▒ras─▒nda, parmaklar─▒n─▒ at─▒n burun deliklerine sokup ├Âteki eliyle de at─▒n a─čz─▒n─▒ kapatm─▒┼č! A─čz─▒ndan, burnundan nefes alamayan at, can havliyle havaya s─▒├žram─▒┼č! Nefessiz kalan at, can havliyle biraz s─▒├žm─▒┼č!┬á┬á┬á┬á

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  G├╝vem K├Ây├╝ÔÇÖnden bir mucit

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Herkesin dikkati gelin inme ├╝r├╝s├╝m├╝ ile me┼čgulken, bunlar─▒ yapm─▒┼č!

At─▒n yak─▒n─▒nda duranlar ÔÇťEyvah! At s─▒├žt─▒!ÔÇŁ diye ba─čr─▒┼čm─▒┼člar!

Davul, zurna z─▒nk diye susmu┼č!

Ortal─▒k bir ├Âl├╝m sessizli─čine b├╝r├╝nm├╝┼č! D├╝─č├╝n evi, bir anda cenaze evine d├Ân├╝vermi┼č!

D├╝─č├╝n├╝n keyfi, co┼čkusu u├žup gitmi┼č! Herkesi derin bir ├╝z├╝nt├╝ sarm─▒┼č. Gelin ne yapaca─č─▒n─▒ bilemez halde, at─▒n ├╝st├╝nde ├Âylece kam─▒t─▒rm─▒┼č! Bir at─▒n densizli─či herkesi peri┼čan etmeye yetmi┼č!

K─▒z─▒n ailesi, h─▒s─▒m akrabas─▒ b├╝y├╝k bir ├╝z├╝nt├╝ye kap─▒lm─▒┼č! Savunulamaz bir d├╝┼čk├╝nl├╝k hissetmi┼čler. G├╝vey ve ailesi i├žin durum ├žok daha zormu┼č!

┼×urada birka├ž dakika ├Ânce ├╝r├╝s├╝m bitse, bunlar ya┼čanmayacakt─▒ diye hay─▒flanm─▒┼člar!

Herkes belirsizli─čin ├žukurunda s─▒k─▒┼č─▒p kalm─▒┼č!

G├╝vey evet dese sakal, hay─▒r dese b─▒y─▒k aras─▒na s─▒k─▒┼čm─▒┼č! Binlerce y─▒l─▒n g├Ârese─či var! Sanki zaman─▒n bir an─▒nda, donup kalm─▒┼člar!

D├╝─č├╝n alay─▒nda, at─▒n yedicisinden huylananlar ve izeyenler de varm─▒┼č!

At─▒n a─čz─▒n─▒, burnunu kapat─▒p nefessiz b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ g├Ârm├╝┼čler! Bunlardan biri duruma el koymu┼č ve at─▒n dizginine yap─▒┼čm─▒┼č! At─▒n zorla s─▒├ž─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒, at─▒n burun deliklerini ─▒srarla s─▒karak bu sonucu yaratt─▒─č─▒n─▒ kalabal─▒─ča bildirmi┼č! Durumdan huylanan ba┼čkalar─▒ da varm─▒┼č. Onlar da g├Ârd├╝klerini y├╝ksek sesle dile getirmi┼čler! Haberi verenin ard─▒nda durmu┼člar! Yedicinin eskiden bu k─▒zda g├Âz├╝ oldu─čunu bilenler de an─▒msam─▒┼člar. At─▒n burnunun s─▒k─▒larak yap─▒lan─▒n ge├žerli olmad─▒─č─▒n─▒, do─čal olmad─▒─č─▒n savunmu┼člar!

Bunun geline bir zarar─▒ dokunmaz, gelin inme ├╝r├╝s├╝m├╝ tamamlans─▒n demi┼čler!

D├╝─č├╝n alay─▒ halk─▒ bu g├Âr├╝┼če arka ├ž─▒km─▒┼člar! Davul ve zurnaya, ├žal─▒n demi┼čler!

D├╝─č├╝n alay─▒, uykudan uyan─▒rcas─▒na uyanm─▒┼č! Canlanm─▒┼člar! Benizlerine renk gelmi┼č! Herke-sin y├╝z├╝ yeniden g├╝lmeye ba┼člam─▒┼č. D├╝─č├╝n alay─▒ toparlanm─▒┼č! Davul zurna yeniden gelin indi havas─▒ vurmaya ba┼člam─▒┼č!

Yengeler gelini at─▒n ├╝st├╝nden alm─▒┼člar, koltuklayarak kap─▒ e┼či─čine ├ž─▒karm─▒┼člar! G├╝vey, orada gelini kucaklay─▒p e┼čikten ge├žirmi┼č! Damat gelinin bir kusuru olmad─▒─č─▒n─▒, kucaklay─▒p e┼čik a┼č─▒rarak; evine alarak kabullenmi┼č! Gelinin namus ve iffetinin eksiksiz oldu─čunu do─črulam─▒┼č. Bir k─▒nal─▒ gelinin iffeti ┼č├╝pheden ar─▒nd─▒r─▒lm─▒┼č!…

At─▒n dizginini adam─▒n elinden kap─▒p alan, kalabal─▒─ča ÔÇťAllah─▒n─▒ seven vursun!ÔÇŁ diye seslenmi┼č! ┬áK├Ât├╝l├╝k cezas─▒z kalmam─▒┼č! Adam ka├ž─▒p kurtulana kadar epeyce h─▒rpalanm─▒┼č! Hak etti─či cezay─▒ g├Âreseklere uygun bi├žimde vermi┼čler!…

Bu g├Âresek, kam-┼čaman zaman─▒ndan kalma bir fosil adettir. ┼×aman, k├╝├ž├╝k ┼čeylerden sonu├žlar ├ž─▒kar─▒rm─▒┼č. Gizleri yorumlar ├ž├Âzermi┼č!┬á ┼×imdi kam yok, ┼čaman yok! At densizlik ederse, masum gelinin iffetine etmi┼č say─▒lacakt─▒r.

Bug├╝n ortada ne kam var ne ┼čaman! Ama, at bokundan mana ├ž─▒kar─▒p g├╝nahs─▒z gelinleri t├Âhmet alt─▒nda b─▒rakan, fosil g├Ârese─čin hortlam─▒┼č─▒ aram─▒zdad─▒r. Zavall─▒ at, densizli─či ile bir k─▒nal─▒ gelini t├Âhmet alt─▒nda b─▒rakt─▒─č─▒ndan habersiz, def-i hacetini g├Âr├╝rm├╝┼č!

Ak─▒ll─▒ ge├žinen g├Ârg├╝l├╝ insanlar─▒n, bu sanakaya metelik vermesi gariptir! Ge├žen y├╝zy─▒lda, yani 20.nci yy ba┼člar─▒nda ya┼čanm─▒┼č bu g├Âresek hala canl─▒ym─▒┼č. Honaml─▒’da k─▒nad─▒─č─▒m─▒z bu gelenek-g├Ârenek fosili, aram─▒zda h├╝k├╝m├╝n├╝ s├╝rd├╝rm├╝┼č!

Allahtan, gelinler art─▒k ata (!) binmiyorlar. At─▒n densizli─čiyle (!) ├Âm├╝r boyunca zan alt─▒nda kalm─▒yorlar! Allah k─▒nal─▒ gelinleri, zan ve ┼č├╝pheden ar─▒ sili k─▒ls─▒n!┬á ─░ffetlerini ┼č├╝pheden ari k─▒ls─▒n!..

Bunlara kulak asanlara da Allah ak─▒l, fikir versin!..

  • Hasip ├ľZT├ťRK
    ÔÇťKe┼čli Y├Âr├╝kleri ÔÇô Ohunke┼člikÔÇŁ
    Hen├╝z Bas─▒lmam─▒┼č kitaptan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Toplam Okuma: 1,037 , Bug├╝n: 3 

Hasip ├ľZT├ťRK

Hasip ├ľZT├ťRK

Mersin, 1943 do─čumlu. Emekli ├Â─čretmen, avukat ─░┼čletme Y├Ânetim uzman─▒, Ara┼čt─▒rmac─▒,yazar. "F─▒nd─▒kp─▒nar Bir Sevdad─▒r" ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda K├Âlemenlerden g├╝n├╝m├╝ze eri┼čen Pazaryeri, Pazarkent ge├žmi┼čli; Y├Âr├╝k ve T├╝rkmenlerin 1400 metre irtifal─▒ yayla─č─▒ F─▒nd─▒kp─▒nar merkezli ara┼čt─▒rmas─▒; Ke┼čli T├╝rkleri-Ohunke┼člik k├Ây├╝ merkezli Y├Âr├╝kler ara┼čt─▒rmas─▒ vard─▒r. Bursa Haber Gazetesi'nde 7 y─▒l kadar s├╝ren k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ yapm─▒┼čt─▒r. ├ľncelikle T├╝rk tarihi,Y├Âr├╝k ve T├╝rkmenlerin tarihi konusuyla ilgilenir..Toroslar'da Ke┼čli Y├Âr├╝kleri ile yak─▒ndan ilgilidir. Saliyazilari.blogspot.com adl─▒ blo─ču vard─▒r. Eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar