─░ngiliz subay─▒n yarg─▒lanmas─▒na yol a├žan tekmil: ÔÇťTaburum EmrinizdeÔÇŁ

─░ngiliz subay─▒n yarg─▒lanmas─▒na yol a├žan tekmil: ÔÇťTaburum EmrinizdeÔÇŁ

  • Em. Hava Albay Kemal ─░ntepe

Bu yaz─▒,┬á Kurtulu┼č Sava┼č─▒m─▒z─▒n ba┼člad─▒─č─▒ g├╝n 19 May─▒s 1919 sabah─▒ ger├žekle┼čen tarihi bir olay─▒ anlatmaktad─▒r. Daha Samsun’a ├ž─▒k─▒┼č esnas─▒nda Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ ba┼člamadan bitirmek isteyen ─░ngilizlerin, kimsenin akl─▒na gelmeyecek bir hadisenin ger├žekle┼čmesiyle bu emellerine ula┼čamamalar─▒n─▒ bizzat ya┼čayan ki┼činin a─čz─▒ndan okuyacaks─▒n─▒z.
1941 y─▒l─▒nda ─░ngiltere’ye u├žu┼č e─čitimi i├žin g├Ânderilmi┼čtik. Londra’ya vard─▒─č─▒m─▒zda, grubumuzun ─░ngiliz makamlar─▒ ile irtibat─▒n─▒ sa─člamak ├╝zere ya┼čl─▒ bir ─░ngiliz hava binba┼č─▒s─▒n─▒ irtibat subay─▒ olarak atam─▒┼člard─▒. Ad─▒ Mr. Salter olan bu subay T├╝rk├žeyi bizlerden daha iyi konu┼čuyordu. Mr.Salter’i birka├ž defa e┼či ile birlikte ikindi ├žay─▒na davet ettim. O da beni ak┼čam yemeklerine evine ├ža─č─▒r─▒yordu.
Bir ak┼čam bana ┼čunlar─▒ anlatt─▒:
1919 y─▒l─▒nda Piyade Binba┼č─▒ Salter olarak Samsun’daki ─░ngiliz i┼čgal Tabur komutan─▒ idim. 18 May─▒s1919 g├╝n├╝ ─░stanbul’daki ─░ngiliz i┼čgal kuvvetleri komutanl─▒─č─▒ndan ┼čifreli bir telsiz telgraf─▒ ald─▒m. Bu telgrafta; “16 May─▒s 1919 g├╝n├╝, Mustafa Kemal ad─▒nda bir T├╝rk generalinin, Band─▒rma Vapuru ile ─░stanbul’dan g├Ârevli olarak ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve fakat vapurdan g├Ânderdi─či
telgrafta istifa etti─čini, e─čer Samsun’a inecek olursa tutuklanarak ─░stanbul’a g├Ânderilmesini” istemekte idi. Kumandanl─▒─č─▒m─▒n bu emrini en iyi ┼čekilde yerine getirebilmem i├žin ilk i┼č olarak tabur subaylar─▒m─▒ toplayarak kendilerine telsiz emrini okudum ve gerekli emirleri verdim. ┼×ehirdeki durumu g├Ârmek i├žin Samsun’a indim. ┼×ehir her zamankinden daha kalabal─▒kt─▒.
Bu kalabal─▒k pazar kalabal─▒─č─▒ndan farkl─▒ bir g├Âr├╝n├╝mde idi. Siyah ├žizmeli, k├╝lot pantolonlu ve siyah kalpakl─▒, sert bak─▒┼čl─▒ kimselerin ├žoklu─ču dikkat nazar─▒m─▒ ├žekti. Sonradan, bunlar─▒n T├╝rk subaylar─▒ oldu─čunu ├Â─črendim. Durum ├žok nazikti. D├Ârt g├╝n ├Ânce Yunanl─▒lar ─░zmir’i i┼čgal etmi┼čler T├╝rkler buna ├žok sert bir tepki g├Âstermi┼člerdi. Rum terc├╝man─▒m ├žok korkuyor. B├╝t├╝n gece hi├ž uyumadan yata─č─▒mda d├Ând├╝m durdum.
19 May─▒s g├╝n├╝ sabah erkenden iskeleye gittim. Sabah namaz─▒ndan ├ž─▒kan herkes sahile inmi┼čti. Kurtar─▒c─▒lar─▒n─▒ bekliyorlard─▒. Bir olay ├ž─▒kmamas─▒ i├žin taburumla b├╝t├╝n iskele ve civar─▒n─▒ kordon alt─▒na ald─▒m.
Denizde, bat─▒ taraf─▒nda bir duman g├Âr├╝nd├╝. Sahildeki kalabal─▒─č─▒n heyecan─▒ son haddini buldu. Bir de g├Ârd├╝m ki her askerimin arkas─▒nda siyah ├žizmeli kara kalpakl─▒ bir T├╝rk subay─▒ duruyor. Hepsinin silahl─▒ oldu─ču muhakkakt─▒.
Vapur iyice g├Âr├╝nd├╝. Baz─▒ il ve belediye g├Ârevlileri sandallarla vapurun demirleyece─či yere do─čru gitmeye ba┼člad─▒lar.
G├Ârevimi, iskele ├╝zerinde yapamayaca─č─▒m─▒ d├╝┼č├╝nerek ben de motoruma atlay─▒p vapura do─čru hareket ettim.┬á Vapura ilk varan benim motorum oldu. Beraberimde getirdi─čim iki erimi motorda b─▒rakarak terc├╝man─▒mla birlikte vapurun iskelesine t─▒rmand─▒m. ─░skelede beni selamlayan iki tayfaya;
“Vapurdaki generali g├Ârmek istedi─čimi” s├Âyledim. Bir tanesi ├Ân├╝m├╝ze d├╝┼čerek bizi salonun kap─▒s─▒na kadar g├Ât├╝rd├╝. Kap─▒daki g├Ârevli, durumu i├žeriye bildirdi ve geriye d├Ân├╝p bizi i├žeriye ald─▒. Herkes ayakta idi. Ortadaki mavi g├Âzl├╝, sert bak─▒┼čl─▒ ki┼či ile g├Âz g├Âze gelince ne s├Âyleyece─čimi ┼ča┼č─▒rd─▒m.
Sert bir asker selam─▒ verirken a─čz─▒mdan ┼ču s├Âzler d├Âk├╝ld├╝: “Taburum emrinizdedir.”
Bunu nas─▒l s├Âylemi┼čtim? Daha ├Ânce hi├ž b├Âyle bir ┼čeyi akl─▒mdan dahi ge├žirmemi┼čtim. Terc├╝man─▒m bir an duraklad─▒. Kendisine d├Ân├╝p bak─▒nca hemen toparland─▒ ve T├╝rk├že olarak generale iletti. Mustafa Kemal Pa┼ča’n─▒n y├╝z├╝nde hafif bir tebess├╝m belirdi. Te┼čekk├╝r etti ve beni de yan─▒na alarak d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kt─▒k. ├ľteki sandallar da vapurun etraf─▒na varm─▒┼člard─▒. Gemiye ├ž─▒km─▒┼č olan birka├ž ki┼čiyle tokala┼čt─▒ktan sonra vapurdan benim motorumla ayr─▒ld─▒k.
─░skeleye vard─▒─č─▒m─▒zda muavinim ko┼čarak yan─▒ma geldi. Kendisine; Taburu safta toplamas─▒n─▒, silah ├žatt─▒rmas─▒n─▒ ve T├╝rk makamlar─▒na teslim olmalar─▒n─▒ s├Âyledim. Biraz duraklad─▒ktan sonra emir tekrar─▒ yaparak selam verip ayr─▒ld─▒ ve emrimi aynen yerine getirdi. Taburu o siyah ├žizmeli, kara kalpakl─▒ ki┼čiler teslim alm─▒┼čt─▒. Yan─▒lmam─▒┼čt─▒m. Onlar hakk─▒nda edinmi┼č oldu─čum
bilgiler do─čru ├ž─▒km─▒┼čt─▒.
Mustafa Kemal Pa┼ča; benim yan─▒ma, o siyah ├žizmeli kara kalpakl─▒ ki┼čilerden birini vererek kendi makam otomobilimle -tabi kendi ┼čof├Âr├╝mle birlikte misafir edilece─čimi s├Âyledikleri Ankara’ya g├Ânderdiler. Taburumun erleri de ├çorum, ├çank─▒r─▒ ve Kastamonu’da kurulan esir kamplar─▒na yerle┼čtirilmi┼čler.
Kurtulu┼č sava┼č─▒n─▒n sonuna kadar Ankara’da, Ogust├╝s Mabedi’nin yan─▒ndaki Hac─▒ Bayram Camii’nin ├Ân├╝ndeki cadde ├╝zerinde bulunan iki katl─▒ ah┼čap bir evde kald─▒m. Hizmetimi g├Ârece─čini s├Âyledikleri, fakat asl─▒nda gardiyan─▒m olan ve s─▒ksa suyumu ├ž─▒karacak kuvvetteki bir kad─▒nla d├Ârt seneye yak─▒n bir s├╝re bu evde oturdum.
Sava┼č─▒n sonunda imzalanan anla┼čma gere─čince ben ve taburum, Malta’daki T├╝rk
esirlerle de─či┼čtirildik. ─░ngiltere’ye d├Âner d├Ânmez tutukland─▒m ve divan─▒ harbe verildim. Ben askeri hapishanede tutuklu iken ziyaretime gelen ailem ve ebeveynim, savunmam─▒ yapabilmem i├žin bana bir├žok gazete ve kitap getirmi┼člerdi. Onlardan yararlanarak, k─▒sa, fakat ├Âz bir savunma haz─▒rlad─▒m.
Bana isnat edilen su├ž taburumu hi├ž direnmeden teslim edi┼čim idi. Y├╝ksek Askeri Mahkeme’nin ├Ân├╝ne ├ž─▒kt─▒─č─▒mda savunmam─▒ b├╝y├╝k bir so─čukkanl─▒l─▒kla okudum ve ┼ču c├╝mlelerle bitirdim :
“Say─▒n h├ókimler Ba┼čbakan─▒m─▒z L─▒oyd George’e Avam Kamaras─▒’nda ┼č├Âyle bir soru
sorulmu┼čtur: Yunanl─▒lar─▒ silahland─▒rarak 15 May─▒s 1919’da ─░zmir’e ├ž─▒kard─▒k
ve o tarihten bu yana milyarlar─▒ bulan (sterling) masraflar yapt─▒k. Sonu├ž ne oldu? Yunanl─▒lar ─░zmir’de denize d├Âk├╝ld├╝ler ve Anadolu’daki b├╝t├╝n Rumlar at─▒ld─▒lar veya muhacerete zorland─▒lar. Bizim kazanc─▒m─▒z nedir?”
Bu soruya kar┼č─▒l─▒k Ba┼čbakan Loyd George ┼čunu s├Âylemi┼čtir: ‘Y├╝zy─▒llar bir veya iki dahi yeti┼čtirir. XX. Y├╝zy─▒l─▒n d├óhisinin T├╝rkiye’den ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ ben nereden bilebilirdim?’
G├Âr├╝yorsunuz say─▒n h├ókimler, kar┼č─▒n─▒zdaki bu subay, Ba┼čbakan─▒m─▒z─▒n bahsetti─či, XX. Y├╝zy─▒l─▒n d├óhisi ile hi├ž beklemedi─či bir anda kar┼č─▒ kar┼č─▒ya ve g├Âz g├Âze gelmi┼čti. Ne yapabilirdi? E─čer ben ba┼čka t├╝rl├╝ hareket edecek olsa idim, bug├╝n benimle beraber b├╝t├╝n taburumun mezarlar─▒n─▒ ziyarete gidecektiniz. Fakat ┼čimdi, eceli ile ├Âlm├╝┼č olan ├╝├ž erimizin d─▒┼č─▒nda hepimiz sa─č salim yurdumuza d├Ânm├╝┼č, ailelerimize kavu┼čmu┼č durumday─▒z. Karar y├╝ksek adaletinizindir.”

Beraat ettim ve terhise tabi oldum. Sivil hayatta bir t├╝t├╝n ┼čirketinde i┼č buldum. ┼×irketim “Abdullah Cigarette” ad─▒ndaki T├╝rk t├╝t├╝n├╝ ve Virginia kar┼č─▒m─▒ sigaray─▒ ├ž─▒kart─▒yordu. Ben T├╝rk├žeyi ├žok iyi konu┼čtu─čum i├žin beni bir kursa tabi tutarak t├╝t├╝n eksperi yapt─▒lar ve T├╝rkiye’ye g├Ânderdiler. ─░lk i┼č olarak Mustafa Kemal Pa┼ča’y─▒ ziyaret ettim. Beni kabul buyurdular ve ilgililere, T├╝rkiye’deki ikametim hususunda yard─▒mc─▒ olmalar─▒n─▒ ve kolayl─▒k
g├Âstermelerini emir buyurdular. Ailemle birlikte ikinci D├╝nya Sava┼č─▒’na kadar, t├╝t├╝n ├╝reten k├Âylerde, T├╝rk k├Âyl├╝s├╝ ile birlikte ya┼čad─▒m. Ben ve ailem T├╝rk k├Âyl├╝s├╝n├╝ o kadar ├žok sevdik ve o kadar ├žok benimsedik ki e─čer h├╝k├╝metimiz taraf─▒ndan resmen ─░ngiltere’ye ├ža─čr─▒lmasayd─▒k T├╝rkiye’de kalmay─▒ tercih ederdik.
─░ngiltere’ye d├Ând├╝─č├╝m├╝zde beni hava bakanl─▒─č─▒ndan ├ža─č─▒rd─▒lar ve yeni g├Ârevimi bildirdiler. ├çok sevindim ve m├╝jdeyi aileme b├╝y├╝k bir zevkle bildirdim.┬á Beni terhis oldu─čum r├╝tbe ile Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF)’ne alm─▒┼člard─▒. G├Ârevim istihbarat Ba┼čkanl─▒─č─▒nda idi. T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda 1939’da yap─▒lan bir anla┼čmaya g├Âre ─░ngiltere’ye u├žu┼č e─čitimine g├Ânderilecek olan subaylar─▒n RAF ile irtibat─▒n─▒ sa─člayacakt─▒m yani yine T├╝rklerle birlikte olacakt─▒m.
Mr. Salter ile iki y─▒ldan fazla bir s├╝re birlikte bulunduk. Bu s├╝re i├žerisinde bizleri daima savundu ve kendisini daima bizden sayd─▒.

Kaynak: Silahl─▒ Kuvvetler Dergisi
Y─▒l: 103, May─▒s 1984, Say─▒:291

739 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Kemal ─░ntepe

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒