Kapaklardaki Uluda─č

Kapaklardaki Uluda─č

  • Asl─▒han CEYHAN/Bursa Mart 2012

├ço─ču zaman h─▒zl─▒ bir g├Âz gezdirme sonras─▒nda ├ž├Âpe at─▒lan kirli beyaz – sar─▒ sayfalarÔÇŽ

Hayat─▒n i├žinden g├╝nleri, haftalar─▒, aylar─▒ ve y─▒llar─▒ belgeleyen; dolu dolu sat─▒rlar─▒, reng├órenk kapaklar─▒, arka sayfalar─▒nda bulmacalar─▒, iki sat─▒r ciddi memleket meselesi yan─▒nda sayfalar dolusu ─▒v─▒r z─▒v─▒rlar─▒, duygusal, macerac─▒ ve bazen de dedikoducu dostlar onlar.

Kitap kadar itibar g├Ârmedikleri, televizyon gibi takip edilmedikleri, radyo kadar ses getirmedikleri a┼čik├ór olsa da, Pazar g├╝nlerinin vazge├žilmez misafiri, okuma koltuklar─▒n─▒n e┼čsiz yaveri ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ zamanlar─▒n e─člencesi olmad─▒klar─▒n─▒ kim s├Âyleyebilir.

Dergiler, s├╝reli yay─▒nlar, ekler, Pazar ilaveleriÔÇŽ Siz nas─▒l derseniz art─▒k!

1967

Ak┼čam i┼č d├Ân├╝┼č├╝nde, durakta otob├╝s beklerken, gazete bayisinin cam─▒ndan g├Âz├╝ken b├╝y├╝k puntolu man┼četleri, ├žekici bir aktris foto─čraf─▒ veya ┼čahane bir deniz manzaras─▒ ile d├Â┼čeli kapaklar─▒ ├žo─ču zaman al─▒p bizi g├Ât├╝rmez mi? Hayal meyal, diyar diyarÔÇŽ

Beni de b├Âyle al─▒p g├Ât├╝rd├╝ i┼čte k├╝t├╝phanemin raflar─▒ndan elime ge├žen1930ÔÇÖlardan kalma bir dergi. Asl─▒han Pasaj─▒nda bir sahafta, b├╝y├╝k bir koli i├žinde di─čerleri gibi kaderine tek edilmi┼č ve hasbelkader g├╝n├╝m├╝ze ula┼čm─▒┼č bir ÔÇť7 G├╝n dergisiÔÇŁ.

Kapakta kayaklar─▒n─▒ omzuna yaslam─▒┼č g├╝zel bir k─▒z, fonunda kayak yapan adamlarÔÇŽ

D─▒┼čar─▒da lapa lapa kar─▒n ya─čd─▒─č─▒ ve Uluda─čÔÇÖ─▒n b├╝t├╝n ihti┼čam─▒ ile BursaÔÇÖya kol kanat gerdi─či ┼čairane bir g├╝nÔÇŽ

1930ÔÇÖlardan g├╝n├╝m├╝ze misafirim olan yorgun ama ne┼čeli, sararm─▒┼č ama renkli dergimÔÇŽ

├ľzlem dolu bir saat beni bekliyor.

Kapa─č─▒ uzun uzun inceledikten sonra, Cemal KutayÔÇÖ─▒n kaleminden okuyorum kapak devam─▒n─▒ÔÇŽ

ÔÇťDA─× DEN─░Z KAR ORMAN ULUDA─×ÔÇŁ YED─░G├ťN 21 ─░kinci te┼črin 1939[1]

K─▒┼č geldi art─▒k. Hayat─▒ takvim yapraklar─▒ ├╝zerinde sayan d├╝nk├╝ neslin insanlar─▒, belki ┼čimdiden ilkbahar─▒ ├Âzleyerek cemreleri hesaplamaya ba┼člad─▒lar. Bug├╝nk├╝ nesil ise elinde kaya─č─▒, tepelerin ├╝zerinde kar irtifa─▒n─▒n adalele┼čmi┼č v├╝cudunun ta┼č─▒yamayaca─č─▒n─▒ hesaplayarak mayosunu haz─▒rl─▒yor. Fakat ├╝z├╝nt├╝ye ne l├╝zum var? B├╝t├╝n co─črafya kitaplar─▒n─▒n tekmil hususu ile anlatmak i├žin aciz duydu─ču hakikati hat─▒rlay─▒n─▒z. T├╝rkiye k├╝├ž├╝lt├╝lm├╝┼č bir cihand─▒r. Bu cihan─▒n her k├Â┼česinde b├╝t├╝n sihirli haliyle bahar ya┼čarken bir taraf─▒nda yaz─▒n kavurucu, s─▒cak y├╝z├╝, bir taraf─▒nda sonbahar─▒n olgun, fakat ya┼članmaya ba┼člayan bir kad─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒ ve h├╝zn├╝n├╝ ta┼č─▒yan ├žehresi, bir tarafta k─▒┼č─▒n sert ve ha┼čin varl─▒─č─▒ h├╝k├╝m s├╝rer. Tabiat bu topraklar ├╝zerinde ya┼čayan milletin yery├╝z├╝nde insanl─▒─č─▒ temsil etti─čini d├╝┼č├╝nm├╝┼č ve ona anavatan olarak k├╝├ž├╝lt├╝lm├╝┼č bir cihan hediye etmi┼čtir.

Tabiat─▒n en heybetli varl─▒─č─▒n─▒n da─č oldu─čunu nas─▒l ink├ór edebilirsiniz. Da─č insan varl─▒─č─▒n─▒n tabiatta kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan en canl─▒ bir kuvvetin timsalidir. Hayat─▒ kendisine gaye edinen insan i├žin bu m├╝cadelede yenilecek en b├╝y├╝k kuvvetlerden birisi da─čd─▒r. Da─č yollar─▒ uzat─▒r, da─č bir ovan─▒n d├╝zl├╝─č├╝nden uzak yal├ž─▒n bir duvar olur. Da─č kalpleri g├Ân├╝lleri birbirinden ay─▒r─▒r, da─č daima ├Ân├╝m├╝ze ├ž─▒kar, da─č her zaman a┼čmak zorunda oldu─čumuz yer, ona ├ž─▒karken bile secde eder gibi ├Âne b├╝k├╝ld├╝─č├╝m├╝z en ├žetin bir kuvvettir.

Bir T├╝rk olarak da─č kelimesini anarken Uluda─čÔÇÖ─▒ nas─▒l hat─▒rlamazs─▒n─▒z? Fakat Beynelmilel Avc─▒lar Birli─či reisi Kont Maxim de Krok diyor ki: Uluda─čÔÇÖ─▒ g├Ârmeden ve gezmeden T├╝rkiyeÔÇÖyi gezmi┼č ve g├Ârm├╝┼č say─▒lamazs─▒n─▒z!

Yeni yeni ciddiye al─▒nmaya ba┼član─▒yor turizm meselesi besbelli. Ayd─▒nlar kafa yormaya ba┼čl─▒yor, d├╝nya ile mukayese edilmeye ba┼član─▒yor her yap─▒lan.

O g├╝nlerde 7 G├╝n, Hayat, Modern T├╝rkiye, B├╝t├╝n D├╝nya vb. gibi dergiler toplumumuzun ekonomik, sosyo-ekonomik, politik hatta ideolojik yap─▒lanmas─▒nda etkili olmu┼č, zihinlerdeki mesafe olgusu yeniden bi├žimlendirmi┼č, d├╝nyada uzaklar─▒ yak─▒nla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Gittik├že artmaya ba┼člayan okuma yazma oran─▒ ile birlikte 1930ÔÇÖlu y─▒llarda yayg─▒nla┼čmaya ba┼člayan yeni harfli T├╝rk├že haftal─▒k magazin ve kad─▒n dergilerinin tirajlar─▒ da y├╝kselen bir grafik ├žiziyordu. Hal b├Âyle olunca da magazinsel- sosyal dergicilik, toplumumuzun hayat tarz─▒n─▒ etkilemeye ba┼čl─▒yor, bat─▒l─▒la┼čma ve modernle┼čmeye y├Ânelik yay─▒nlar da dikkat ├žekmeye ├žal─▒┼č─▒yordu.

1930’lu y─▒llar─▒n magazin dergilerinin en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri, AvrupaÔÇÖda ya┼čanan ┼ča┼čaal─▒ hayat─▒ tan─▒tmak, ├Âzellikle kad─▒nlar─▒n k─▒yafetinden ailedeki konumuna, uyulmas─▒ gereken adab-─▒ mua┼čeret kurallar─▒ndan, g├Ârg├╝ konular─▒na ve cinselli─če kadar ÔÇťbat─▒l─▒la┼čmay─▒ÔÇŁ t├╝m kad─▒nlara yaymakt─▒.

─░┼čte tam bu s─▒ralarda, d├╝nyay─▒ kas─▒p kavuracak 2. D├╝nya sava┼č─▒n─▒n etkileri ba┼člamadan b├╝t├╝n d├╝nya bas─▒n─▒ olimpiyatlardan, sporculardan bahsediyor, Alplerdeki kayak m├╝sabakalar─▒ dergi sayfalar─▒n─▒ i┼čgal ediyor, hatta Avrupal─▒ jet sosyete kad─▒nlar─▒n nas─▒l kayak yapt─▒klar─▒ mevzusu t├╝m dergilerde yer al─▒yordu. Turizm ve kayak s─▒k├ža telaffuz edilen bir konu halini alm─▒┼č, bizim yeni yetme dergiler de bu konuya kay─▒ts─▒z kalmamak istemi┼člerdi. Bu dergilerden biri de Celal ErgunÔÇÖun sahibi oldu─ču ÔÇťModern T├╝rkiyeÔÇŁ[2] idi.

Masmavi bir g├Âky├╝z├╝ ve Uluda─čÔÇÖda beyaz karlar ├╝zerinde kayak yapan kad─▒n resmi derginin 24 1. Kanun 1938 say─▒s─▒n─▒n kapa─č─▒n─▒ s├╝sl├╝yordu.

Uzak ┼×arkta Neler Var? Bir G├╝nde 5 Evlat Do─čuran Ana, Ana Sevgisi, G├╝zeller Se├žilirken, Madam AtinaÔÇÖn─▒n Tuza─č─▒na D├╝┼čenlerden ┼×├╝kran Anlat─▒yor, D├╝nyan─▒n Biricik Y├╝z Boyac─▒s─▒ ÔÇťMaks FaktorÔÇŁ, Gen├ž ─░stidatlar, Ecnebi Karikat├╝rleri diye ak─▒yor i├ž sayfalar.

ÔÇťModern T├╝rkiyeÔÇŁ ad─▒ ├╝st├╝nde: 1940’l─▒ y─▒llarda T├╝rkiyeÔÇÖde daha ├Ânceden hi├ž duyulmam─▒┼č konulardan bahsediyordu. Bu arada da yine bat─▒l─▒ akranlar─▒ ile mukayese edilen gen├žler bir yazar─▒m─▒z─▒n diline fena d├╝┼č├╝yordu. Ba┼č─▒ dumanl─▒ Uluda─čÔÇÖ─▒m─▒z da bu ele┼čtiri yaz─▒s─▒na vesile oluyordu.

ÔÇťSIHHATL─░ ─░NSANLAR ─░├ç─░N KARAKI┼× B─░LE NE┼×E KAYNA─×IDIRÔÇŁ[3]

D├╝nya gen├žli─či karl─▒ da─člar da birbirleri ile yar─▒┼ča giri┼čirken bizim hala Arnavut kald─▒r─▒mlar─▒nda k─▒zak kayd─▒rarak yahut k├Â┼če ba┼člar─▒nda kartopu oynayarak k─▒┼č ge├žirmemiz biraz de─čil, hayli garip ve hazindir.

Bir├žok memleketlerde yaln─▒z gen├žler ve sporcular de─čil, orta ya┼č─▒lar, hatta ihtiyarlar bile k─▒┼č─▒ iple ├žekerler. Ve ┼čehirlerin s─▒cak ocak ba┼člar─▒ndan, kaloriferli odalardan ka├žarak solu─ču karl─▒ teperlerinde al─▒rlar. Orada a├ž─▒k havada sporun envaini yaparlar.

Bir de bizim halimizi d├╝┼č├╝n├╝n: Her sene dinler dururuz: Uluda─čÔÇÖda kayak sporlar─▒ÔÇŽ

Ka├ž ki┼či Uluda─čÔÇÖa ├ž─▒k─▒yor? Bunlar─▒n say─▒s─▒ y─▒ldan y─▒la ne kadar art─▒yor? Haberimiz bile yoktur. Di─čer taraftan yaln─▒z Uluda─č yeter mi?

┼×u anda AvrupaÔÇÖn─▒n her taraf─▒ndaki karl─▒ da─člarda s─▒hhatli, din├ž, g├╝rb├╝z, gen├žler ne┼če i├žinde spor yaparlarkenÔÇŽ Bizim hatta bir Uluda─čÔÇÖ─▒m─▒zda bile cinlerin cirit oynad─▒─č─▒ndan ┼č├╝pheniz olmas─▒n!

Bu say─▒m─▒z─▒n kapa─č─▒n─▒ s├╝sleyen resme bak─▒n, sonra bir ski partisinde karlar ├╝st├╝nde mola veren iki arkada┼ča bak─▒n ve s├Âyleyin:

Yurdumuzda k─▒┼č sporlar─▒n─▒n bug├╝nk├╝ uyu┼čuklu─čundan kurtulmas─▒n─▒ ve lay─▒k oldu─ču canl─▒l─▒─ča kavu┼čmas─▒n─▒ isteriz! Demekte hakk─▒m─▒z var m─▒ yok mu?

Yazar─▒ belki bu ele┼čtirisinde hakl─▒yd─▒, Uluda─čÔÇÖda kayak yapmak ger├žek bir s─▒hhat kayna─č─▒yd─▒. Fakat Cumhuriyetinin hen├╝z emekleme safhas─▒nda olan, ÔÇťYeni T├╝rkiyeÔÇŁde ise halk─▒n kar ya─čd─▒─č─▒nda tek derdi ─▒s─▒nma sorunuydu ve kimsenin akl─▒ndan boyu ge├žen karlarla ├Ârt├╝l├╝ da─člara k─▒┼č─▒n ├ž─▒kmak ge├žmiyordu.

Birka├ž deli y├╝rek d─▒┼č─▒ndaÔÇŽ

├ľ─črenimi FransaÔÇÖda yapan ┼×aban ├ľrnektekin 1924 y─▒l─▒nda ÔÇťtek ba┼č─▒na s─▒rt─▒nda ├žad─▒r d├óhil, battaniye, yiyecek, i├žecek,40 kiloluk bir s─▒rt ├žantas─▒ ta┼č─▒yarak ve iki kayak omzunda, yaya olarak Temenyeri, su depolar─▒, Elma ├çukuru k├Ây├╝ ve sonra ne B├╝y├╝k Otel ne Kayakevi ne de bir tek s─▒─č─▒nak bulunmayan bom bo┼č Uluda─čÔÇÖa ├ž─▒kmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒rÔÇŁ. Ancak, k├Ât├╝ hava ┼čartlar─▒ alt─▒nda en b├╝y├╝k hayali olan zirve t─▒rman─▒┼č─▒n─▒ ger├žekle┼čtiremeyerek birka├ž g├╝nl├╝k kayak sonras─▒nda BursaÔÇÖya geri d├Ânm├╝┼čt├╝rÔÇŁ[4]

Zirveye ├ž─▒kma hayalini ger├žekle┼čtiremeyen bu deli y├╝rek en az─▒ndan baz─▒ kap─▒lar─▒ a├žacakt─▒r elbet!

9 y─▒l sonra ba┼čka bir sporcu, Spor Te┼čkilat─▒nda ├žal─▒┼čan bir atletizm ko├žu olan Abraham kayaklar─▒n─▒ k├óh s─▒rtlayarak, k├óh ayaklar─▒na takarak 1933 y─▒l─▒nda tek ba┼č─▒na Uluda─čÔÇÖa ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Uluda─čÔÇÖ─▒n do─čal g├╝zelliklerine ve kaya─ča uygun yap─▒s─▒na dikkat ├žekmek isteyen sporcu, bol bol foto─čraf ├žekerek bunlar─▒ Vali Fatin G├╝vendirenÔÇÖe g├Âsterip, Uluda─čÔÇÖ─▒n Alplerden bir fark─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ izah etmi┼č ve da─čda m├╝kemmel bir ┼čekilde kayak sporunun yap─▒labilece─čini anlatm─▒┼čt─▒r.

Kulaktan kula─ča yay─▒lan bu haber, ─░stanbullu macera tutkunu bir kafileyi Bursa yollar─▒na d├╝┼č├╝r├╝r.

─░stanbul Valisi Muhittin ├ťst├╝nda─č ile arkada┼člar─▒, kayak kaymak gayesiyle, 1933 y─▒l─▒ Nisan ay─▒nda 30 ki┼čilik bir kafile halinde Uluda─čÔÇÖa ├ž─▒karak bir hafta kadar kalm─▒┼člard─▒r. [5]

Bu haberi ─░stanbullulara duyurmak g├Ârevi yine 7 G├╝n dergisine d├╝┼čm├╝┼čt├╝. Dergi 11 Nisan 1934 y─▒l─▒ndaki 57. say─▒s─▒nda ─░stanbul’dan Uluda─č’a olan yolculu─ču, 17 Nisan 1934 y─▒l─▒ndaki 58. say─▒s─▒nda ise Uluda─č’da kayak sefas─▒n─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ olarak anlatm─▒┼č ve birbirinden ilgin├ž foto─čraflar ve metinlerle belgelemi┼čti.[6]

Bu macera, Yazar Naci Sadullah ve foto muhabiri Herr Kravze’nin, Yalova iskelesinde ÔÇťomuzlar─▒nda skileri, bastonlar─▒, s─▒rtlar─▒nda ├žantalar─▒, ayaklar─▒nda golfleri, kal─▒n ├žoraplar─▒, yol pabu├žlar─▒yla” Uluda─č’a kaya─ča gitmekte olan ─░stanbullu kayak├ž─▒larla kar┼č─▒la┼čmas─▒ ile ba┼člay─▒p, beraber zorlu bir Yalova-Bursa otob├╝s yolculu─ču ile devam eden ve Uluda─č’a ula┼č─▒m, kayak ve d├Ân├╝┼č an─▒lar─▒ ile son bulan e┼čsiz bir hik├óyedir. Say─▒n─▒n kapa─č─▒ ise yine ┼čahane Uluda─č foto─čraflar─▒ ile donat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Muzip yazar, bu maceray─▒ e─členceli bir dille okuyucular─▒ ile bulu┼čturur (muhakkak okuyun tavsiye ederim). Yalova-Bursa hatt─▒ otob├╝s├╝n├╝n berbat yollardan ge├žmesinden helak olan yazar, fazla ya─člar─▒n─▒ eritmek i├žin bin bir yola ba┼čvuran tombul han─▒mlara, bu otob├╝sleri tavsiye ederek, “Bir defa gidip gelirlerse yontulmu┼č ince bir fidana d├Âneceklerini” s├Âyler… Tevfik Halis ise g├╝lerek “Mon┼čer, bu otob├╝s adam nakletmekten ba┼čka i┼člere de yarar, burada biraz s├╝t koysak Bursa’ya gidene kadar ├žalkalana ├žalkalana tereya─č─▒na kesilir” diye cevap yeti┼čtirmekte ge├ž kalmaz ve yolculuk bu ┼čekilde zor ama e─členceli ge├žer.

BursaÔÇÖya vard─▒klar─▒nda epeyce yorulan grup, ertesi g├╝n CHP binas─▒ ├Ân├╝nden kalkan ÔÇśkapt─▒ka├žt─▒ÔÇÖ ile Uluda─čÔÇÖa gitmek i├žin yola ├ž─▒kar. 9 ki┼čidirler: Foto─čraf├ž─▒ Herr Kravze, kayak ├Â─čretmeni Herr Riedel, Da─čc─▒l─▒k Ve Kayak Sporlar─▒ Kul├╝b├╝ Reisi Can, k├ótibi Umumi Saim Bey (Alt─▒ok) ve Saim beyin bald─▒z─▒ muallim Muzaffer han─▒m…

Yoldaki g├╝zellikler kar┼č─▒s─▒nda adeta dilleri tutulur.

KarabelenÔÇÖe kadarki yolculukta i├žlerinden ge├žtikleri orman ├Ârt├╝s├╝, yol kenar─▒ndan akan dereler, belirli bir irtifadan sonra ya┼čad─▒klar─▒ ÔÇťbulutlar─▒n ├╝st├╝ndeymi┼č hissiÔÇŁ bu gurubu kapt─▒ka├žt─▒n─▒n i├žinden al─▒p ba┼čka h├╝lyalara g├Ât├╝r├╝r. Bu sonsuz beyazl─▒k ve berrakl─▒ktan ┼čehirlerin siyah ve dumanl─▒ havas─▒na nas─▒l d├Ânecekleri konusunu konu┼čmaya ba┼člarlarÔÇŽ

─░mdat evine ula┼čan ekip, Herr Riedel ├Ânderli─činde skilerini tak─▒p kayak yapmaya ba┼člarlar. Antren├Âr├╝n ÔÇťs├╝r├╝n├╝n s├╝r├╝n├╝nÔÇŁ demesi ├╝zerine ├žok bozulan Tevfik Halis, ÔÇťkad─▒nlara bahane buldu─čumuz gibi davranmamÔÇŁ diyerek ├Âncelikle g├╝ne┼č kremini s├╝rmeyi esprili bir ┼čekilde reddederek daha sonra k─▒zg─▒n g├╝ne┼čin yak─▒c─▒ etkisinden korunmak i├žin kremlerini s├╝r├╝n├╝rler.

Kayak boyunca Herr Riedel kayak severleri hem e─čitir, hem g├╝ld├╝r├╝r, hem de epeyce zorlar. Kayak bitip ─░mdat evine d├Ânen bu macerac─▒ grup, bitkin bir ┼čekilde ┼č├Âminenin ba┼č─▒nda dinlenmeye ge├žerler. Bu arada g├╝ne┼č kremi ├žok da faydal─▒ olmam─▒┼čt─▒r anla┼č─▒lanÔÇŽ

ÔÇťSabah ba┼čl─▒yorÔÇŽ G├╝ne┼č ba┼čl─▒yorÔÇŽ Hayat ba┼čl─▒yorÔÇŽ Tabiat beyaz hotoz ile vakur bir gelin gibi y├╝kselen Uluda─č zirvesinin etraf─▒nda emsalsiz bir d├╝─č├╝n yap─▒yor. Hepsinin v├╝cutlar─▒, aylarca k─▒zg─▒n g├╝ne┼č alt─▒nda banyo yapm─▒┼č gibi yan─▒kÔÇŽ Parafinli kayaklar─▒ ├╝zerinde, sa├žlar─▒ dalgalanarak a┼ča─č─▒lara do─čru s├╝z├╝len gen├ž k─▒zlar, bu k─▒l─▒klar─▒, bu halleri, bu tabii edalar─▒yla balolarda dekolte gece elbiseleriyle vals oynad─▒klar─▒ zamanlardan ├žok daha sempatikÔÇŽ Balo gecelerinin bulan─▒k havas─▒ i├žinde oldu─ču gibi maddi arzular─▒n ve ihtiraslar─▒n membalar─▒n─▒ tahrik etmiyorlar.ÔÇŁ

Sempatik? O d├Ânemde ÔÇťerotikÔÇŁ kelimesin kar┼č─▒l─▒─č─▒ idi herhaldeÔÇŽ

ÔÇťKaymak ├Âyle kolay kiÔÇŽ Muvazeneyi temin edebildiniz mi burunlar─▒ efzon ├žar─▒klar─▒ gibi kalk─▒k skiler karda k├╝rekleri iyi ├žekilen Venedik gondollar─▒ gibi s├╝z├╝l├╝yor.

-Ya muvazeneyi temin edemezsek diye meraklanmay─▒n. ├ç├╝nk├╝ d├╝┼čmek, kaymaktan daha kolay.ÔÇŁ

Uluda─č’─▒n ├╝n├╝ her ge├žen g├╝n art─▒yordu. Duyanlar duymayanlara, g├Ârenler g├Ârmeyenlere anlatt─▒k├ža ├╝nl├╝ simalar, politikac─▒lar, sanat├ž─▒lar veya sosyete gruplar─▒ Uluda─č’a gelmek i├žin ├že┼čitli programlar yapmaya ba┼čl─▒yordu. 28 Nisan 1933 y─▒l─▒nda ─░hsan Celal Antel ve on arkada┼č─▒n─▒n Bursa Da─čc─▒l─▒k Kul├╝b├╝n├╝ kurmas─▒, kul├╝b├╝n te┼čebb├╝s├╝ ile 1935 y─▒l─▒nda Kayakevinin yap─▒lmas─▒ ile art─▒k ─░stanbul Uluda─čÔÇÖa ak─▒n etmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.[7] Da─č─▒n pop├╝ler olmaya ba┼člad─▒─č─▒ bu y─▒llarda, ilk T├╝rkiye ve D├╝nya g├╝zelimiz Keriman Halis Han─▒mefendi de 1934 y─▒l─▒ k─▒┼č─▒nda Uluda─čÔÇÖa te┼črif etmi┼č ve bas─▒n da bu olaya geni┼č ├Âl├ž├╝de yer vermi┼čtir. Keriman Halis, Bursa’ya geldi─činde Bursa Da─čc─▒l─▒k Kul├╝b├╝ÔÇÖne ├╝ye olduktan sonra bir grup ile da─ča ├ž─▒karak kayak yapma f─▒rsat─▒ da bulmu┼čtur.

7G├╝n dergisi D├╝nyaÔÇÖn─▒n iki harikas─▒n─▒n bulu┼čmas─▒n─▒┬á Musa Ata┼č’─▒n kaleminden okuyucular─▒ ile payla┼čm─▒┼čt─▒.

Musa Ata┼č’─▒n kalemi bu haberde fena ├žo┼čmu┼č, kanatlanm─▒┼č hatta u├žmu┼čtu…Bunun tek a├ž─▒klamas─▒ olabilirdi..Hayranl─▒k belki de a┼čk… Keriman Han─▒mÔÇÖa m─▒ dediniz? Yok can─▒m ULUDA─×ÔÇÖAÔÇŽ. Uluda─čÔÇÖaÔÇŽ

ÔÇťMe─čer tabiat─▒n ├Âzene bezene yaratt─▒─č─▒ iki g├╝zelli─či bir arada g├Ârmek kadar zevkine doyulmaz bir ┼čey yokmu┼čÔÇŽ

Diyebilirim ki: bug├╝n Uluda─č efsanevi bir da─č de─čil, sahiden bir cennetti, Keriman Han─▒m da bu cennete lay─▒k bir huriÔÇŽ Y├╝r├╝rken onun ayaklar─▒n─▒; g├Âky├╝z├╝n├╝n rengini g├Ârmekten morarm─▒┼č koyu mavi mineler sar─▒yor, ba┼č─▒n─▒n ├╝st├╝nde ─▒rmaklar─▒n koyu ye┼čil derinliklerini and─▒ran z├╝mr├╝t gibi ye┼čil ├žam dallar─▒ titre┼čiyordu.

Bize ├Âyle geliyordu ki; Uluda─č bug├╝n Keriman i├žin makyaj yapm─▒┼č ve bir kat daha g├╝zelle┼čmi┼čti. Hatta kartal yuvalar─▒n─▒n ├╝zerinde h─▒r├ž─▒n r├╝zgarlar─▒n s─▒k ├žald─▒klar─▒ korkun├ž ┼čahikalar bile bug├╝n, e┼čini g├Ârmedi─čimiz mahmur bir g├╝zellik ve hi├ž rastlamad─▒─č─▒m─▒z tatl─▒ bir rehavet i├žinde idiler.ÔÇŁ[8]

Y─▒llar ge├žtik├že BDK ├╝yelerinin ├žabalar─▒ yerini buluyor ve 1938 y─▒l─▒ k─▒┼č─▒nda 3000 ki┼či Uluda─čÔÇÖa t─▒rman─▒yor.

1940ÔÇÖlarda kayak├ž─▒lar kayakevinin konforu ile yetiniyor…

BursaÔÇÖda kl├╝p ├╝yelerinin ve kayak├ž─▒lar─▒n say─▒s─▒ art─▒yor, hatta usta kayak yapan kad─▒nlar─▒n foto─čraflar─▒ dergi ve gazetelerin sayfalar─▒n─▒ s├╝slemeye ba┼čl─▒yordu. Uluda─č, kayak sporu ile ├Âzellikle Bursal─▒ bir k─▒s─▒m kad─▒n─▒n modernle┼čmesini, bat─▒l─▒la┼čmas─▒n─▒ ve sporcu olmas─▒n─▒ sa─čl─▒yordu.

1950ÔÇÖlere gelindi─činde Uluda─č kelimenin tam manas─▒ ile ÔÇťhitÔÇŁolmu┼čtu. ├ľzellikle yeni a├ž─▒lan ve modernle┼čen otellerini ─░stanbullu zenginler dolduruyordu.

1958 y─▒l─▒ Hayat Mecmuas─▒, Uluda─č’a ilk ciddi ├ž─▒k─▒┼č olan 1933 y─▒l─▒na ait maceraya g├Ânderme yaparak 1958 y─▒l─▒ ilk ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒ Sami G├╝nerÔÇÖin enfes foto─čraflar─▒yla okuyucular─▒na anlat─▒yordu.

ÔÇť1933 Nisan ay─▒nda Uluda─čÔÇÖ─▒n 2000 metre y├╝kseklikteki otelinin bek├žisi kar┼č─▒s─▒nda d├Ârt ki┼či g├Âr├╝nce ┼ča┼č─▒r─▒p kald─▒. O g├╝ne kadar Uluda─čÔÇÖa kar mevsiminde ├ž─▒kan olmam─▒┼čt─▒. Herkes yaz─▒n gelir, otelde kalarak da─č havas─▒ al─▒rd─▒. ─░leride kurulacak ─░stanbul Da─čc─▒l─▒k Kul├╝b├╝n├╝n n├╝vesini te┼čkil eden bu d├Ârt ki┼čilik kafile ile Uluda─čÔÇÖda kayak sporu da ba┼člam─▒┼č olduÔÇŽ O g├╝nden beri memleketimizde kayak sporunda hat─▒r─▒ say─▒l─▒r bir mesafe kat edilmi┼čtir. Da─čc─▒l─▒k ve k─▒┼č sporlar─▒ federasyonu te┼čekk├╝l etmi┼č, ba┼čta ─░stanbul olmak ├╝zere muhtelif b├Âlgelerde da─čc─▒l─▒k kul├╝pleri kurulmu┼čtur. Uluda─č ise Aral─▒k ile Nisan aras─▒nda say─▒s─▒z sporcu kafilelerinin ra─čbet etti─či Avrupai bir kayak istasyonu halini ald─▒. Otel geni┼čletildi. Kalorifer konuldu. Bir kayak evi ve tepeye s─▒─č─▒naklar yap─▒ld─▒. Nihayet eski bir kayak├ž─▒n─▒n yapt─▒rd─▒─č─▒ ÔÇťOdunpalasÔÇŁ ile de Uluda─č 250-300 ki┼čiyi bar─▒nd─▒racak hale geldi. Bu sene Uluda─čÔÇÖa ilk kayak├ž─▒ kafilesi Aral─▒k ay─▒n─▒n sonlar─▒nda ├ž─▒kt─▒.ÔÇŁ[9]

Globalle┼čen d├╝nya, buna ayak uydurmaya ├žal─▒┼čan T├╝rkiye, AvrupaÔÇÖya kap─▒lar─▒n─▒ a├žan BursaÔÇŽ1950ÔÇÖler ve 60ÔÇÖlarda art─▒k Uluda─č, ÔÇťk─▒┼č─▒nÔÇŁ olmazsa olmaz─▒.

Sadece ─░stanbul sosyetesi de─čil, art─▒k Ankara, ─░zmir ve b├╝t├╝n Marmara b├Âlgesinden, yak─▒n Avrupa ├╝lkelerinden, baz─▒ Arap ├╝lkelerinden misafirler, hatta ├že┼čitli kolej ├Â─črencileri de k─▒┼č tatillerini Uluda─čÔÇÖda ge├žirmeye ba┼čl─▒yor, otellerde ÔÇťrekabetÔÇŁ kelimesi telaffuz ediliyor.

Bu arada Kayak Federasyonu, BDK ve bireysel katk─▒larla d├╝zenlenen Milletleraras─▒ Uluda─č Kupas─▒ kayak yar─▒┼člar─▒ÔÇťo g├╝n├╝n ko┼čullar─▒ndaÔÇŁ g├Ârkemli ge├žiyor.

ÔÇťIl─▒k bir bahar havas─▒ b├╝t├╝n yurdu kaplarken 1967 Uluda─č kayak mevsimi heyecanl─▒ bir m├╝sabaka ile kapand─▒.

T├╝rkiye Kayak Federasyonu taraf─▒ndan tertip edilen Uluda─č Kupas─▒ kayak yar─▒┼čmalar─▒n─▒n bu y─▒l yap─▒lan 8.sinde T├╝rk, Frans─▒z, ─░talyan, Yugoslav, L├╝bnan, Bulgar ve Avusturyal─▒ kayak├ž─▒lar kat─▒ld─▒lar. Ge├žti─čimiz hafta Uluda─čÔÇÖda yap─▒lan yar─▒┼čmalar iyi bir organizasyonla ve m├╝sait hava ┼čartlar─▒ i├žinde yap─▒ld─▒ ve zevkle takip edildi. Tecr├╝beli ve ┼č├Âhretli misafirler aras─▒nda kayak├ž─▒lar─▒m─▒z derecelere giremezken, Frans─▒z Alain Penz slalom ve b├╝y├╝k slalomda birinci gelerek bu y─▒l─▒n ┼čampiyonu oldu.

Fatintepe-Mand─▒ra aras─▒ndaki 450 m. Mesafede yap─▒lan ve 30 kayak├ž─▒n─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ slalomda ilk 3 ┼č├Âyleydi

Penz-Fr. 94.1; J.Augert Fr. 94.3; E.Demetz-─░tl. 97.5

Bizden en iyi dereceyi yapan Salih Yurdakul ise 10. olabildi

Ku┼čakl─▒yaka-mand─▒ra aras─▒ndaki 1500 m. ─░ni┼č parkurunda ve 61 kap─▒l─▒ olarak yap─▒lan b├╝y├╝k slalomda ilk 3 ┼č├Âyleydi

Penz 89.3; Erich Sturm Av. 98.6; Roger Rossat Fr 89.7

T├╝rk tak─▒m─▒ndan en iyi dereceyi yapan Bahattin Topal ise 16. GeldiÔÇŁ

Bas─▒nda s─▒k├ža yer alan kayak sporu ve Uluda─č, 60ÔÇÖlarda me┼čhur olan ba┼čka bir kavramla tan─▒┼č─▒yordu. ÔÇťGece E─členceleriÔÇŁ. Oteller, girdikleri rekabet i├žinde, g├╝nd├╝z karda alabildi─čine kayanlar gece gazinolarda diledikleri gibi dans etsin diye ├že┼čitli e─členceler d├╝zenliyor, dansl─▒, i├žkili ve ├žo─ču zaman misafir sanat├ž─▒l─▒ bu e─člencelere kat─▒lanlar─▒n foto─čraflar─▒ ertesi g├╝nlerde magazin dergilerine konu olmaya ba┼čl─▒yordu. Gitmeyenlerin g├Âz├╝nde Uluda─č art─▒k tam anlam─▒yla bir ÔÇťsosyete mek├ón─▒ÔÇŁ haline gelmi┼čti. Ba┼čl─▒ ba┼č─▒na ekonomik g├╝├ž gerektiren kayak sporu; da─ča ula┼č─▒m, otelde konaklama gibi masraflar─▒n yan─▒na bir de bar e─člencesi eklendi miydi; bir k─▒s─▒m geziyor, bir k─▒s─▒m ise sadece izlemekle yetiniyorduÔÇŽ ─░zleyenler de gezenlere laf etmeden olmuyordu tabii ki.

ÔÇť─░ki ┼čahsiyetli insanlar gibi, k─▒┼č mevsiminin dondurucu so─ču─čunda Uluda─čÔÇÖa gidenler, birbirine taban tabana z─▒t iki ├ólemde ya┼čarlarÔÇŽ G├╝nd├╝zleri o temiz da─č havas─▒n─▒ teneff├╝s eden ci─čerleri, geceleri ┼č├Âminelerde, sobalarda yanan odunlar─▒n veya dudaklar─▒nda t├╝ten sigaralar─▒n dumanlar─▒yla dolarÔÇŽ G├╝nd├╝zleri dondurucu da─č r├╝zg├ór─▒n─▒n etkisiyle pen├že pen├že k─▒zaran eler, y├╝zler; geceleri sobalar─▒n, ┼č├Âminelerin veya kaloriferlerin s─▒cakl─▒─č─▒yla alevli bir k─▒z─▒ll─▒─ča b├╝r├╝n├╝r. Yine g├╝nd├╝zleri yama├žlar─▒n u├žsuz bucaks─▒z beyazl─▒─č─▒ i├žinde yaln─▒zl─▒k sarho┼člu─čuna kap─▒lanlar, geceleri kald─▒klar─▒ otelin b├╝y├╝k salonunda omuz omza ┼čark─▒lar s├Âylerler, danslar ederler, t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ oynarlarÔÇŽ

ÔÇťS├Âz├╝n k─▒sas─▒ T├╝rkiyeÔÇÖnin en g├Âzde kayak merkezi Uluda─čÔÇÖ─▒n g├╝nd├╝z├╝ g├╝zel gecesi ise bir ba┼čka g├╝zeldirÔÇŽÔÇŁ[10]

1930ÔÇÖlarda macerac─▒ bir ka├ž insan─▒n ├╝lkemiz turizmine kazand─▒rmak i├žin didindi─či Uluda─č, o g├╝nlerden bu g├╝ne yaz─▒l─▒ bas─▒nda ├žok├ža yer alm─▒┼čt─▒r.

Bu yaz─▒ i├žerisinde 1960ÔÇÖlara kadar ki d├Ânemin naif, esprili, renkli ve magazinsel bas─▒n─▒ndan ufak kesitlerle takip etmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z ÔÇťkapak g├╝zeliÔÇŁ g├╝n├╝m├╝zde yayg─▒n bi├žimde bilinen ve hatta t├╝ketilmeye ├žal─▒┼č─▒lan ÔÇťbir avu├ž cennetÔÇŁ tir. Bir d├Ânemler kapaklardan inmeyen Uluda─č, g├╝n├╝m├╝zde sanki ke┼čfedilmi┼č, fethedilmi┼č hatta gasp edilmi┼čtirÔÇŽ

Oysaki bizim an─▒lar─▒m─▒zdaki Uluda─č, ┼čehrimizin ├╝st├╝nde hala gizli, esrarl─▒ ve ba┼č─▒ dumanl─▒ bir gelin gibidir.

[1] YED─░G├ťN dergisi 21 ─░kinci te┼črin 193, M.C Bursa K├╝lt├╝r Kaynaklar─▒ Ara┼č.K├╝t├╝p.

[2] Modern T├╝rkiye 24 1. Kanun 1938 M.C Bursa K├╝lt├╝r Kaynaklar─▒ Ara┼č.K├╝t├╝p

[3] Modern T├╝rkiye 24 1. Kanun 1938 M.C Bursa K├╝lt├╝r Kaynaklar─▒ Ara┼č.K├╝t├╝p

[4] ┼×aktimur,┼×emsi;T├╝rkiyeÔÇÖde Kayak Sporunun Tarih├žesi,1994,sh.73-75, http://www.bursadagcilikkulubu.com/

[5] ) ┬áAta┼č, Musa: D├╝nya Cenneti Uluda─č, 1951, sh. 59-60 http://www.bursadagcilikkulubu.com

[6] 7 G├╝n dergisi 11 Nisan 1934 y─▒l─▒ndaki 57. Say─▒s─▒, 17 Nisan 1934 y─▒l─▒ndaki 58. say─▒

[7] Kul├╝b├╝n kurulu┼č tarihi Bursa┬á HalkeviÔÇÖnin 1933 y─▒l─▒na ait┬á Raporunda 22.4.1933 olarak g├Âsterilmektedir (Bu kitab─▒n 8 inci sayfas─▒ndaki 8 nolu dip notuna bk.). Kul├╝b├╝n 1944 y─▒l─▒ndaki Y├Ânetim Kurulu; Ba┼čkan ─░.Celal Antel,Katip Selim S├╝ter,├ťyeler Turgut Karatal,Dr.Cevat Tahsin Peksun ve Sedat Ate┼č. www.bursadagcilikklubu.com

[8] Musa Ata┼č ;Yedig├╝n. 4 Temmuz 1934, no.69, sh.7 vd.M├╝min Ceyhan Bursa K├╝l.Kay.Ara┼č.K├╝t├╝p.

[9] Hayat mecmuas─▒, 1958

[10] Hayat Mecmuas─▒ 2 ┼×ubat 1967 6. Say─▒, M├╝min Ceyhan Bursa K├╝l.Kay.Ara┼č.K├╝t.

766 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒