┼×aban YALAZI
┼×aban  YALAZI
KaracabeyÔÇÖin eski gayrim├╝slim mahalleleri
  • 24 Haziran 2018 Pazar
  • +
  • -

1573 tarihli Tahrir Defterinde Mihali├žÔÇÖte 16 m├╝sl├╝man mahallesinin ve gayr─▒m├╝slim mahallesinin (Mahalle-i kefere) bulunu─ču kayd─▒ var. ├ľzel m├╝lkiyetin devlet g├╝vencesi alt─▒na al─▒nd─▒─č─▒ Tanzimat Ferman─▒n─▒n 5. maddesi ÔÇťHer ferdin mal varl─▒─č─▒ ve maddi g├╝c├╝ne, kazanc─▒na g├Âre uygun bir vergi vermesiÔÇŁ-yani vergide e┼čitlik- ilkesini getirmektedir. Bununla daha ├Ânce de─či┼čik adlar ve fas─▒llar halinde al─▒nan vergiler yerine, ki┼čiye ait kazan├ž sa─člayacak her t├╝rl├╝ mal varl─▒─č─▒, d├╝kkan, tarla, ba─č, bah├že, hayvanlar ve gelir getiren mesle─či varsa bunlar─▒ da tesbit eden, her m├╝kellefin ki┼čisel servetine ve t├╝ccar ve esnaf─▒n y─▒ll─▒k kazanc─▒na g├Âre, din farkl─▒l─▒─č─▒ g├Âzetilmeksizin, adil ├Âl├ž├╝ler i├žinde vergi al─▒nmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r. Bu uygulama sonras─▒ b├Âlgemizi dola┼čan seyyahlar─▒n yazd─▒klar─▒na da bak─▒l─▒rsa T├╝rklerin yan─▒nda Rumlar, Ermeniler ve Yahudilerden olu┼čan b├╝t├╝n etnik gruplar─▒n kendi k├╝lt├╝rlerini bir k├╝lt├╝r zenginli─či i├žinde ya┼čad─▒klar─▒n─▒, M├╝sl├╝man, Hristiyan ve Musevi inan├ž ve k├╝lt├╝rlerinin, zaman zaman ├žok k├╝├ž├╝k s├╝rt├╝┼čmeler olmas─▒na ra─čmen, yan yana uyum i├žinde bar─▒nd─▒klar─▒n─▒┬á g├Âr├╝yoruz. Buna uygun bir ├Ârnek vermek gerekirse, ÔÇťsadece M├╝sl├╝man ├žocuklar─▒na e─čitim veren ┬áMihali├ž Mekteb-i R├╝┼čdiyesi’ne mahalli h├╝k├╝metin m├╝nasip g├Ârmesi, ahalinin de bir ┼čey dememesi halinde Hristiyan ├žocuklar─▒n─▒n da al─▒nabilece─čiÔÇŁ bile H.1292/1876 y─▒l─▒nda ┬á┬ákararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. (BOA.MF.MKT.32/29)

Gayrim├╝slimler defterlerde ÔÇťMillet-i Ermeniyan, Millet-i Rumiyan ve Taife-i K─▒btiyan gibi etnik kimlikleriyle belirtilmi┼čler. Gayrim├╝slimler askerlik hizmetine al─▒nmad─▒klar─▒ i├žin bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak ÔÇťcizyeÔÇŁ ├Âderlerdi. Gayr─▒m├╝slimlerin yaz─▒ld─▒─č─▒ n├╝fus defterinde┬á 13-15 ya┼č grubundan ba┼člayarak her erkek ki┼čiye, cizyenin gelir durumuna g├Âre al─▒nabilmesini sa─člayabilmek i├žin, gelir durumlar─▒n─▒n farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ g├Âsteren edna, evsat ve ├ól├ó kay─▒tlar─▒ konulmu┼č. Ancak elimizde cizye m├╝kelleflerinin mali durumlar─▒n─▒n hangi kriterlere g├Âre tesbit edildi─čini g├Âsterir bir veri yok. Sadece ┼čunu biliyoruz ki cizye m├╝kellefleri ├╝├ž s─▒n─▒fa ayr─▒lm─▒┼č. Gelir durumu ÔÇťgani/├ól├óÔÇŁ yani ├žok iyi olanlardan y─▒lda 48, ÔÇťevsatÔÇŁ yani orta hallilerden 24, ÔÇťednaÔÇŁ yani fakir olanlardan 12ÔÇÖ┼čer dirhem al─▒nmakta idi. (BOA. ML. VRD. No:462)┬á Gayr─▒m├╝slimlerden al─▒nan cizye tarifesi 1840ÔÇÖl─▒ y─▒llarda de─či┼čtirilmi┼č ve gelir durumu ala olanlardan 60, evsad olanlardan 30, edna olanlardan 15ÔÇÖer dirhem al─▒nmaya ba┼članm─▒┼čt─▒. Osmanl─▒ Ar┼čivlerindeki Kamil Kepecio─čluÔÇÖnun tasnifi┬á Cizye DefteriÔÇÖnde 14-15 ya┼č─▒ndan ba┼člamak ├╝zere mahalle ve k├Âylerdeki b├╝t├╝n erkekler kaydedilmi┼čtir. Temettuat (gelir) defterlerinde hane reisi itibariyle arazi, hayvan varl─▒klar─▒ ve hane gelirleri g├Âsterildi─či i├žin kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan hane say─▒lar─▒ ile┬á varidat (vergi) ve cizye defterlerindeki kay─▒tlarda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z hane say─▒lar─▒ ve vergi veya cizye m├╝kellefleri say─▒lar─▒ farkl─▒l─▒k g├Âstermektedir. ├ç├╝nk├╝ hane i├žerisinde 14-15 ya┼č─▒na gelmi┼č ve cizye vermekle, daha sonraki ya┼člarda vergi vermekle y├╝k├╝ml├╝ olan erkekler bulunabilmektedir. Mahalleleri incelerken bu tasnifleri ayr─▒ ayr─▒ g├Âstermeye ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Cizyeler cizyedarlar arac─▒l─▒─č─▒ ile toplanm─▒┼čt─▒r. (BK,I/237)┬á K─▒btilerin de gayrim├╝slimler gibi askerlik y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ bulunmaz ve cizye (devlet teminat─▒ alt─▒nda bulunma kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan vergi) ├Âderlerdi. Cizyenin kald─▒r─▒lmas─▒ndan sonra K─▒ptilerden al─▒nan vergiye ÔÇŁk─▒ptiyan vergisiÔÇŁ denilmi┼čtir.┬á┬á Kanuni d├Ânemine ait Tapu-Tahrir DefteriÔÇÖne g├Âre m├╝sl├╝man k─▒btiyan─▒n her hane ve m├╝cerredi (ergin bekar─▒) y─▒lda 22 ak├že, kafir (gayrim├╝slim) k─▒btiyan─▒n her hane ve m├╝cerredi(bekar─▒) ise y─▒lda 25 ak├že, biveleri(dul kad─▒nlar─▒) 6 ┼čar ak├že ispen├ž verirlerdi. E─čer m├╝sl├╝man K─▒pti, gayrim├╝slim K─▒ptilere kar─▒┼č─▒p onlarla g├Â├ž├╝p konacak olursa, k─▒nan─▒p teÔÇÖdip edildikten (hadleri bildirildikten) sonra, onlardan da gayrim├╝slim k─▒ptiler gibi vergi al─▒n─▒rd─▒.┬á┬á ├ľnceleri askeri s─▒n─▒f d─▒┼č─▒nda kalan, devlet hizmetine al─▒nmayan m├╝sl├╝manlara ve z─▒mmilere (─░slam diyar─▒nda ya┼čamas─▒ kabul edilmi┼č gayrim├╝slimlere) reaya denirdi. Daha sonra bu deyim gayrim├╝slim tebaa anlam─▒nda kullan─▒lmaya ba┼čland─▒.┬á Osmanl─▒ fermanlar─▒nda reaya i├žin ┼č├Âyle denir: ÔÇťReaya taifesi ki AllahÔÇÖ─▒n bir emanetidir, onlar─▒ himaye etmek ve kimsenin zul├╝m yapmas─▒na m├╝saade etmemek padi┼čah─▒n vazifesidir.ÔÇŁ (H.─░nalc─▒k, Osmanl─▒ Padi┼čahlar─▒, s.74)

├çok milletli bir yap─▒ya sahip olan Osmanl─▒ Devletinde 1839 Tanzimat-─▒ Hayriye Ferman─▒ÔÇÖn─▒n uygulanmas─▒ ile tutulmaya ba┼člayan Temettuat Defterlerindeki kay─▒tlarda┬á Mihali├ž (Karacabey)ÔÇÖte bulunan 13 mahalleden Abdullah Pa┼ča, ─░maret, Rungu┼č(Rum-gu┼č) Pa┼ča, Tav┼čanl─▒ ve Yenice mahalleleri d─▒┼č─▒nda g├╝n├╝m├╝zde var olan Debba─člar (Tabaklar) ve Garip├že┬á mahallelerini hari├ž tutarsak Bozin, ├çakalo─člu, Tepeko─člu, Salmasl─▒, Sisamo─člu ve Birabo─člu mahalleleri kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Bir de Temettuat Defterlerinde kayd─▒na rastlamad─▒─č─▒m─▒z, ancak H.1254 tarihli ve Rum kilisesinin yap─▒ld─▒─č─▒ mahalle olarak ad─▒ ge├žen Kuyumcuo─člu Mahallesi var. Bu mahallenin ad─▒na ba┼čka hi├žbir belgede rastlamad─▒k. Belki de yukar─▒da s├Âz├╝n├╝ etti─čimiz gayrim├╝slim mahallelerinden bir tanesi k─▒sa bir s├╝re bu isimle an─▒lmaktayd─▒. Ger├ži Bozin mahallesinin ┼čimdiki yerinin, m├╝badele ile gelen Drama g├Â├žmenlerinin yerle┼čtirildi─či b├Âlge oldu─ču kay─▒tlardan anla┼č─▒l─▒yor. ┼×imdiki Karacaahmet Mahallesi ve Tav┼čanl─▒ Mahallesinin bir b├Âl├╝m├╝nde de Ermeniler oturuyordu. Buraya da Salmasl─▒ Mahallesi denirdi.┬á 1740ÔÇÖl─▒ y─▒llarda AnadoluÔÇÖya yapt─▒─č─▒ seyahatte Mihali├žÔÇÖe de u─črayan Richard Pockocke burada be┼č y├╝z Rum aile ile 200 Ermeni ailenin ya┼čad─▒─č─▒n─▒ ve her cemaatin kendilerine ait kiliseleri oldu─čunu yaz─▒yor. 1831`de┬á Bursa Muhtesibi Haf─▒z A─ča`n─▒n yapt─▒rd─▒─č─▒ say─▒ma g├Âre 13 mahallesi olan Mihali├žÔÇÖte, il├že merkezinde 2.324 hane M├╝sl├╝man (5.919 erkek), 1.358 hane Rum (3.886 erkek), 200 hane Ermeni (526 erkek), 29 hane K─▒pti (69 erkek) vard─▒. 1870 tarihli Bursa Salnamesine g├Âre de KaracabeyÔÇÖdeki 11.262 erkek n├╝fusun 6.689ÔÇÖu m├╝sl├╝man, 4.573ÔÇÖ├╝ gayr─▒m├╝slim idi. N├╝fus 1875ÔÇÖte 9.469 (5.234 ─░sl├óm, 4.235 ─░sl├óm olmayan) ÔÇśa d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.

Vasil K─▒n├žev ÔÇťK├╝├ž├╝k AsyaÔÇŁ adl─▒ 1899ÔÇÖda yay─▒nlad─▒─č─▒ eserinde Mihali├žÔÇÖte 80 haneden olu┼čan Gregoryen Ermeninin oturdu─čunu s├Âyl├╝yor. Son y─▒llara kadar kiliselerinin kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n bulundu─ču Ermenilerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun I. D├╝nya Harbi s─▒ras─▒ndaki Ermeni olaylar─▒n─▒n etkisiyle, kalanlar─▒n─▒n da Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra Rumlar ile birlikte il├žeyi terk ettikleri g├Âr├╝l├╝yor.┬á┬á Geriye kalan ├çakalo─člu, Tepeko─člu, Sisamo─člu ve Pirabo─člu mahallelerinin ise isimlerinin de─či┼čtirilerek g├╝n├╝m├╝zdeki hangi mahallelerin yerinde olduklar─▒n─▒n tesbiti ├Ânemli. ┬á1926 y─▒l─▒nda ─░l Genel Meclisinde al─▒nan bir karar ile: ÔÇťRum ve Ermenilerin metruk/terk edilmi┼č ve muhterik/yanm─▒┼č 6 mahallesinde tesis edilen ├╝├ž mahalleye Karacaahmet, Drama ve ─░stiklal adlar─▒ verilmesiÔÇŁ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝z mahalleleri aras─▒nda ise ─░stiklal Mahallesi yok. Onun yerine ba┼čka bir isim konmu┼č olmal─▒. Bize bu konuda bilgi verebilecek, veya yararlanabilece─čimiz ba┼čka kayna─ča da ula┼čamad─▒k. Eski mahallelerin yerleri konusunda en ├žok bilgi derleyebilmeyi ├╝mit etti─čimiz Karacabey Belediye Meclisi toplant─▒ tutanaklar─▒ da Seka Ka─č─▒t Fabrikas─▒ÔÇÖna g├Ânderilmi┼č.┬á Bundan sonras─▒n─▒ ancak varsay─▒mlarla y├╝r├╝tece─čiz. Sadece ┼čunu s├Âylemek m├╝mk├╝n. M├╝sl├╝man mahallelerinin ├žo─ču nas─▒l ki bir mahalle camii etraf─▒nda toplanm─▒┼č ve isimlerini ├žo─čunlukla oradan alm─▒┼čsa, Hristiyan mahalleleri i├žin de kiliselerin yeri ├Ânem kazanmakta. Yine Vasil K─▒n├ževÔÇÖden al─▒nt─▒ yapal─▒m. K─▒n├žev, etraf─▒ dut bah├želeri ile ├ževrilmi┼č Mihali├žÔÇÖte Rumlar─▒n 2 kilisesi oldu─čunu belirtmi┼č. O halde KaracabeyÔÇÖdeki eski kilise kal─▒nt─▒lar─▒ndan hareketle bu mahallelerin yerle┼čim yerlerini tesbit etmek m├╝mk├╝n.┬á Bu g├╝ne kadar tesbit edebildi─čimiz iki adet Rum Kilisesi var. Biri eskiden Canbal─▒ Mahallesi s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde iken ┼čimdi Yeni MahalleÔÇÖde Ulubatl─▒ Hasan CamiiÔÇÖnin arka taraf─▒na d├╝┼čen b├Âlgede, yan─▒nda mezarl─▒─č─▒ da olan ÔÇťSar─▒ KiliseÔÇŁ, di─čeri de Vodinal─▒ AhmetÔÇÖin Drama Mahallesindeki evinin bah├žesinde kal─▒nt─▒lar─▒ bulunan kilise. E.SchwertheimÔÇÖda “Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung” adl─▒ eserinde, ara┼čt─▒rmac─▒ LeBas`─▒n Karacabey`deki Haghia Paraskevi Rum kilisesinin duvar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝ mezar ta┼člar─▒ndan s├Âz etmekte. Yukar─▒daki kilisenin mezarl─▒─č─▒ Lise binas─▒n─▒n yan─▒nda bulunan Hac─▒ YusufÔÇÖun ardiyelerinin oldu─ču yerde idi. ┼×unu ├žok iyi biliyoruz ki Rumlar─▒n yo─čun olarak oturdu─ču mahalleler Pomak mahallesindeki (Karacaahmet Mahallesindeki) Hac─▒ Ali Camiinin kar┼č─▒s─▒na d├╝┼čen S├Â─č├╝tl├╝ Kahvenin arkas─▒ndan ba┼člay─▒p yukar─▒ya do─čru ├çapano─člu Pasaj─▒ÔÇÖna kadar gider, oradan Rungu┼č Pa┼ča ve Drama Mahallesine kadar uzan─▒rd─▒. Ayr─▒ca Manast─▒r mahallesi de d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Daha sonralar─▒ ad─▒ Mamuriyet olarak de─či┼čtirilen bu mahallede bir manast─▒r─▒n bulunmas─▒ buras─▒n─▒n bir gayrim├╝slim yerle┼čim b├Âlgesi oldu─čunu akla getirmekte.┬á H.1254 tarihli bir belgede de, Kuyumcuo─člu MahallesiÔÇÖnde yap─▒lacak Rum kilisesinden s├Âz edilmekte. Bundan da ┼čunu anlamaktay─▒z ki baz─▒ mahalleler zaman zaman de─či┼čik isimlerle an─▒lmakta. Buradaki Kuyumcuo─člu Mahallesi ile yukar─▒da s├Âz├╝ edilen mahallelerden hangisinin kastedildi─čini tesbit edemedik. Sadece n├╝fus defterindeki kay─▒tlarda Kuyumcular Mahallesi yerine Kuyumcular Soka─č─▒ndaki f─▒r─▒nda perakende olarak kalanlardan bahsediliyor. S├Âz├╝n├╝ etti─čimiz ve belgelerde Rum kilisesi yap─▒m─▒ ile ad─▒ndan s├Âz edilen Kuyumcuo─člu Mahallesinin gayrim├╝slim mahallesi oldu─ču belli. Bu mahalle olas─▒l─▒kla gayrim├╝slim mahallelerinden birine ad─▒n─▒ veren, ancak mesle─či kuyumculuk olan ailelerden birine ait olabilir.┬á┬á┬á Daha ├Ânceki ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒zdan, 1922 y─▒l─▒na kadar il├žemizde say─▒lar─▒ sadece 8-10 hane kalm─▒┼č olan Yahudilerin de, bir etnik grup olarak, ├žok eski y─▒llarda ┼čimdiki K├╝mbetli CamiiÔÇÖni bir havra olarak kulland─▒klar─▒n─▒ biliyoruz. Hatta 1912 y─▒l─▒ndaki Bursa ─░l Genel MeclisiÔÇÖndeki bir kararda Musevi Abrani(veya ─░brani) OkuluÔÇÖnun ad─▒ ge├žiyordu. Sinegog ise, bug├╝n K├╝mbetli/T├╝mbekli Camii olarak kullan─▒lan mescidin yan─▒nda idi, kayd─▒ var. B├Âylece 3 dine hizmet etti─čini bildi─čimiz b├Âylesine bir yap─▒da┬á E.Schwertheim, Hasluck`un, K├╝mbetli Camiinin duvar─▒nda Diakonin Theodora`nn mezar ta┼č─▒n─▒n kal─▒nt─▒s─▒n─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ tesbit etti─čini yaz─▒yor.[i] Ayr─▒ca, H.Lechat ve G.Radet`in, Miletopolis`in ileri gelenlerinden Asper`in an─▒s─▒na, M.S. I. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda i┼členmi┼č ├╝├ž y├╝zeyli b├╝y├╝k bir ta┼č─▒n┬á caminin giri┼čine konulmu┼č oldu─čunu g├Ârd├╝klerini ifade eden yazar, bu ta┼člar─▒n ┼čimdi bulunamad─▒─č─▒n─▒ da belirtiyor. Ne zaman cami olarak kullan─▒lmaya ba┼čland─▒─č─▒ bilinmedi─či gibi, ilk olarak ne zaman yap─▒ld─▒─č─▒ ile ilgili hi├žbir bilgi elimizde yok. Daha sonra ilave edilen son cemaat yeri ayr─▒ tutulursa, Havra ve Kilise olarak kullan─▒lm─▒┼č olan as─▒l ibadet yerinin Bizans d├Ânemi yap─▒s─▒ oldu─ču g├Âzlemlenmekte. Restorasyon ├žal─▒┼čmalar─▒ndan ├Ânce inceledi─čimiz K├╝mbetli camiinin i├žinde bulunan iki s├╝tundan g├╝neydekinin ba┼čl─▒─č─▒n─▒n iki y├╝z├╝ kabartma tekni─či ile stilize edilmi┼č ha├ž ve yaprak motifi ile bezenmi┼č idi. Yaprak motifi sekiz dall─▒ idi. S├╝tunda bulunan kabartma tekni─či ile stilize edilmi┼č olan ha├žÔÇÖ─▒n sadece dikey ├žubu─ču kalm─▒┼č di─čeri kaz─▒nm─▒┼čt─▒. Restorasyon ├žal─▒┼čmalar─▒nda bu kabartmalar tamamen kaz─▒nm─▒┼č ve ├ž─▒plak kalan mermer s├╝tunun ┬á├╝st k─▒sm─▒nda mermerin kendisine i┼členmi┼č olan ha├ž fark ediliyor. Keza ayn─▒ ┼čekilde, caminin arka odas─▒ndaki pencerenin g├╝ney kanad─▒nda bulunan musevilerin Davut y─▒ld─▒z─▒ da restorasyon ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n kurban─▒ olmu┼č. Caminin bah├žesindeki ─░branice yaz─▒l─▒ mezar ta┼člar─▒ da yok. Defne yaprakl─▒ sekiz kollu motif, musevilerin dokuz kollu Hanuka (I┼č─▒k Bayram─▒) ┼čamdanlar─▒n─▒ ├ža─č─▒r─▒┼čt─▒r─▒yordu.

Gayr─▒m├╝slim mahallelerinin mahallenin se├žkin ve ileri gelen ailelerinden adlar─▒n─▒ ald─▒klar─▒n─▒, ├žo─čunlukla mahalleye ad─▒n─▒ veren ailelerin hane s─▒ralamas─▒n─▒n ilk s─▒ralar─▒nda an─▒lmas─▒ndan anl─▒yoruz. Bu k─▒sa a├ž─▒klamadan sonra temettuat, varidat ve cizye defterleri kay─▒tlar─▒ndan KaracabeyÔÇÖin eski gayr─▒m├╝slim mahallelerini ayr─▒ ayr─▒ g├Ârelim.

BOZ─░N┬á MAHALLES─░ (di─čer ad─▒yla Bozin ├çorbac─▒)

Olas─▒d─▒r ki bu mahallenin ad─▒ da Bozino─člu ailesinden gelmi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ temettuat defterinin 11 numaral─▒ hanesinde kay─▒tl─▒ Bezzaz Bozino─člu HristoÔÇÖnun maddi durumu itibariyle mahallenin ileri gelenlerinden oldu─ču belli.┬á N├╝fus kay─▒tlar─▒nda Rum mahallesi olarak Rungu┼č Pa┼ča mahallesinin eski ad─▒ ÔÇťBozin ├çorbac─▒ÔÇŁ olarak g├Âsterilmi┼č. 1830-1838 tarihli n├╝fus defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre, mahallenin ÔÇťs├Âz ba┼č─▒s─▒ÔÇŁ Sotiri o─člu Yorgi(43 ya┼č─▒nda)ÔÇÖdir. 1838ÔÇÖden sonraki n├╝fus kay─▒tlar─▒nda ise, birinci hanede┬á s├Âz ba┼č─▒ yerine ÔÇťKoca Ba┼č─▒ÔÇŁ deyimi kullan─▒lm─▒┼č. Mahallenin ÔÇťKoca Ba┼č─▒ÔÇŁ olarak bu defa bezzaz Mihail veled-i Yani(35) bulunuyor.

Bozin mahallesinde oturanlar─▒n 387 d├Ân├╝m dut bah├žesi, 92 d├Ân├╝m ba─č─▒, 110 d├Ân├╝m├╝ ekilen 476 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒ var. Mahallelinin sahibi oldu─ču 387 d├Ân├╝m dutluk varl─▒─č─▒na dikkat edilirse hane ba┼č─▒na ortalama 2,5 d├Ân├╝mden fazla dutluk d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝r├╝z.┬á Mahallede 19 e┼ček, 36 at, 7 hanenin sahibi oldu─ču 441 koyun, 13 manda, 23 inek ve 38 ├Âk├╝z var. Bozin┬á mahallesinde bezzaz, kuyumcu, ipek t├╝ccar─▒ gibi meslekler yayg─▒n. Bunun yan─▒nda mahallede ┼čimdiye kadar kar┼č─▒la┼čmad─▒─č─▒m─▒z bir meslek t├╝r├╝ ile kar┼č─▒la┼čt─▒k. Yani v. HristoÔÇÖnun mesle─či Mutaf. Bu meslek sahipleri ke├ži k─▒l─▒ndan dokunmu┼č at┬á ko┼čum tak─▒m─▒ yaparlard─▒.

Mahallede bezzazl─▒k yapmakta olan Bozino─člu HristoÔÇÖnun y─▒ll─▒k geliri 6.100 kuru┼čtur. Ayr─▒ca, mahallede ─░pek t├╝ccar─▒, bezzaz Vasilaki vld. Adrian gibi y─▒ll─▒k geliri 11.500 kuru┼č olan, Abac─▒ Andono─člu bezzaz Yani bezirgan gibi y─▒ll─▒k geliri 9.550 kuru┼č olan, Gebe Kilisenin mutasarr─▒f─▒ olarak g├Âsterilen ve 12,5 d├Ân├╝m dutlu─ču, 2 d├Ân├╝m ba─č─▒, 80 d├Ân├╝m ekilen, 300 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 3 at─▒, 6 mandas─▒, 14 ine─či, 4 ├Âk├╝z├╝ ve d├╝kkanlar─▒ olan y─▒ll─▒k geliri 9.160 kuru┼č ile Mihail veled-i Abe,┬á 9.250 kuru┼č y─▒ll─▒k geliriyle ─░pek t├╝ccar─▒ Komyonozo─člu Andon bezirgan, 7.875 kuru┼č geliriyle bakkal Tondolo─člu Kiryako, 6.440 kuru┼č ile ├žift├ži ├çantao─člu Save, 5.580 kuru┼č geliriyle Aktar Mersinizo─člu Dimitraki 5.530 kuru┼č ile ├žoban Kumyato veled-i Agapi, 5.520 kuru┼č ile ├žoban kahyas─▒ Yuvan veled-i Usanyak, 5.050 kuru┼č ile ekmek├ži ├çak─▒r Yorgi veled-i Panayot, 5.370 kuru┼č ile urganc─▒ Yorgaki veled-i Yani gibi gelir seviyesi ├žok iyi zenginler de var. Bu da g├Âsteriyor ki mahallenin gelir d├╝zeyi ├žok iyi.┬á 139 haneli mahallenin 100 hanesinin y─▒ll─▒k gelirleri 1.000 kuru┼čun ├╝zerinde. 33 hane orta halli, sadece 6 hanenin hi├ž geliri yok. Bunlardan Papazo─člu K├Âr Tana┼č vld. Hristo ile Ekmek├ži Yorgi vld. DimitriÔÇÖnin ge├žimi ÔÇť┼čunun bunun ihsan─▒ ileÔÇŁ sa─član─▒yor. 139 haneli Bozin mahallesinin y─▒ll─▒k toplam geliri 290.393 kuru┼č (bunun 127.760 kuru┼ču mesleki gelir ├žal─▒┼čmalar─▒ndan elde edilmi┼č) , vergi tutar─▒ 28.352 kuru┼č, aÔÇÖ┼čar vergisi 16.791 kuru┼č (14.149 kuru┼ču harir aÔÇÖ┼čar─▒, 153 kuru┼ču a─čnam aÔÇÖ┼čar─▒)ÔÇÖtur. Bu durumda hane ba┼č─▒na d├╝┼čen y─▒ll─▒k ortalama gelir 2.089 kuru┼čtur.

1258 y─▒l─▒ Varidat defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre, Abac─▒ Andon o─člu Yani bezirgan 2.360, Zahari o─člu Mihail 1.400, Bursal─▒ Vasilaki 1.400 (1260 y─▒l─▒ varidat defterinde ─░pek t├╝ccar─▒ Vasilaki┬á vld. Adrian 1.200 kuru┼č vergi vermi┼č), Hac─▒ Andon 1.400 (1260 y─▒l─▒ varidat defterine g├Âre ipek t├╝ccar─▒ Komyonoz o─člu Andon 1.125 kuru┼č vergi vermi┼č), Ekmek├ži Yorgi 1.000 kuru┼č ile mahallede en ├žok vergi verenlerdir. Mahallede 11 ki┼či 100ÔÇÖer kuru┼č, bir ki┼či de 97 kuru┼č ile en az vergi verenler aras─▒nda. 92 vergi m├╝kellefinin bulundu─ču Bozin mahallesinde toplam 35.591 kuru┼č vergi toplanm─▒┼č. Ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama vergi miktar─▒ da 387 kuru┼čtur.

Cizye defterindeki (KK.d.03889) kay─▒tlarda ise hane reisinin yan─▒nda,┬á 13-15 ya┼č─▒ndan ba┼člayarak yeti┼čkin erkeklerin de vergi m├╝kellefi olarak g├Âsterildi─či i├žin vergi veren ki┼či say─▒s─▒ 181 olarak g├Âz├╝k├╝yor. Bunlar─▒n 17ÔÇÖsi (├ól├ó)zengin, 131ÔÇÖi (evsat)orta ve 33ÔÇÖ├╝ (edna)fakir olarak g├Âsterilmi┼č. Zenginler ki┼či ba┼č─▒na 60, orta halliler 30, fakirler 15ÔÇÖer kuru┼č cizye ├Âdemi┼čler. Zenginler 1.020 kuru┼č, orta halliler 3.930 kuru┼č, fakirler 495 kuru┼č olmak ├╝zere toplam 5.445 kuru┼č cizye ├Âdemi┼čler.

1835 y─▒l─▒nda mahalle muhtar─▒ Yorgi veled-i Zafiri, 2. Muhtar Konstantin veled-i Panaki idi.

Hatuniye Vakf─▒ÔÇÖn─▒n Bozin Mahallesinde tarla ve evleri ile, Gebekilise ├çiftli─čini (├çiftli─čin bir tarla ve dut bah├žesini) Mihali├ž Voyvodas─▒ zaptetmi┼č. Vakf─▒n Karaosmanlar mevkiinde tarlas─▒ var.Bozin Mahallesindeki Ayvag├╝l MescidiÔÇÖnin arsas─▒n─▒ i┼čgal etti─či i├žin evinin bir k─▒sm─▒ y─▒k─▒lan ┼čahs─▒n arzuhali ├╝zerine gerekli tahkikat─▒n yap─▒lmas─▒ istenmi┼č. (Y─▒l:H.1319)

├çAKALO─×LU MAHALLES─░

Temettuat defterinde ├çakalo─člu mahallesinin bir numaral─▒ hanesinde Papaz Dimitri veled-i ─░stimadi kay─▒tl─▒. Hemen iki numaral─▒ hanesinde de mahalleye ad─▒n─▒ veren ├çakalo─člu ailesinden mahallenin en zengini┬á Hristodoli o─člu ├çakalo─člu Yani kay─▒tl─▒. 1830-1838 tarihli N├╝fus defterinin birinci hanesinde mahalle s├Âz ba┼č─▒s─▒ ├çakalo─člu Hristodoli(40), o─čullar─▒ Yani(27), Abraham(16), Yanaki(14), Pera┼čkovo(9), Anasta┼č(7) ve Mavridi(4) kay─▒tl─▒. Burada dikkati ├žeken baba Hristodoli 12 ya┼č─▒nda evlenmi┼č olmal─▒ ki, o─člu Yani babas─▒ 40 iken 27 ya┼č─▒nda olsun. 1838ÔÇÖden sonra yaz─▒lan n├╝fus defterinin ba┼č─▒ndaki hanede s├Âz ba┼č─▒ yerine ÔÇťkoca ba┼č─▒ÔÇŁ ├╝nvan─▒ veya g├Ârevi verilmi┼č. Bir ├Ânceki defterde s├Âz ba┼č─▒ ├çakalo─člu HristodoliÔÇÖnin 27 ya┼č─▒ndaki o─člu bu defa 34 ya┼č─▒nda ve mahallenin koca ba┼č─▒s─▒d─▒r. Bu da bize bu defterin ├Âncekinden 7-8 y─▒l sonra d├╝zenlendi─čini g├Âsteriyor. Mahallenin en zengini ├çakalo─člu ailesinden YaniÔÇÖnin┬á ekilen 475 ekilen 50 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒n─▒n yan─▒nda 5 d├Ân├╝m ba─č─▒, 13 d├Ân├╝m┬á dut bah├žesi, kira geliri elde etti─či ekmek├ži f─▒r─▒n─▒, ┼čerbet├ži d├╝kkan─▒ (┼čaraphanesi), berber d├╝kkan─▒, bakkal d├╝kkan─▒, t├╝t├╝nc├╝ d├╝kkan─▒, terzi d├╝kkan─▒,┬á han odalar─▒ ve┬á 51 at, 290 koyun, 6 ├Âk├╝z, 36 inek, 29 manda ve 20 buza─č─▒dan olu┼čan┬á ├žok say─▒da k├╝├ž├╝k, b├╝y├╝k ba┼č hayvan─▒ var.

Temettuat Defterlerinde kay─▒tlar─▒na ula┼čabildi─čimiz 36 haneye g├Âre bir de─čerlendirme yaparsak, mahallelinin 152 d├Ân├╝m dut bah├žesi, 34 d├Ân├╝m ba─č, 495 d├Ân├╝m ekilen, 50 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, 6 d├Ân├╝m bah├žesi (5 d├Ân├╝m├╝ Danasio─člu Polon├živaÔÇÖn─▒n) ile 20 ar─▒ kovan─▒ (20 si de Donkuzo─člu Petro v. ─░stratiÔÇÖnin) oldu─čunu g├Âr├╝yoruz. Ayr─▒ca mahallede 7 e┼ček, 48 at, 672 koyun, 39 manda, 41 inek, 20 buza─č─▒dan olu┼čan k├╝├ž├╝k b├╝y├╝k ba┼č hayvan varl─▒─č─▒ mevcut. 6 hanenin koyun yeti┼čtiricili─či yapt─▒─č─▒ mahallede 672 koyunun 290ÔÇÖ─▒, keza mahalledeki 39 mandan─▒n 29ÔÇÖu, 41 buza─č─▒n─▒n 36ÔÇÖs─▒, 20 ├Âk├╝z├╝n hepsi ├çakalo─člu YaniÔÇÖnin. 36 hanenin y─▒ll─▒k toplam geliri 86.220 kuru┼čtur. Bu toplam gelirin 21.495 kuru┼čluk b├Âl├╝m├╝ mesleki ├žal─▒┼čmalardan elde edilmi┼č.

Mahallenin temettuat kay─▒tlar─▒ndaki ├Âzet tabloda 110 hane oldu─ču g├Âz├╝k├╝yorsa da varidat kay─▒tlar─▒nda 61 hane var. Biz ise temettuat kay─▒tlar─▒nda ancak 36 hanenin kayd─▒na ula┼čabildik. Temettuat defterindeki ├Âzet kay─▒tlardaki 110 haneden 61ÔÇÖinin y─▒ll─▒k geliri 1000 kuru┼ču ge├žiyor. ├ľzet tablodaki 110 haneli mahallenin toplam geliri: 171.680 kuru┼č, mahallelinin verdi─či vergi toplam─▒ 22.435 kuru┼č, a┼čar vergisi(tah─▒l ├╝r├╝nlerinden al─▒nan vergi) ise 10.108 kuru┼čtur. Hane ba┼č─▒na d├╝┼čen y─▒ll─▒k ortalama gelir ise 1561 kuru┼čtur. Mahallelerin genel de─čerlendirmesinde biz bu de─čerleri g├Âz ├Ân├╝ne alaca─č─▒z.

H.1258 y─▒l─▒ varidat defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre ├çakalo─člu Yani 3.700, Galip Nikola 1.297, Tana┼č Kahya, Dinyakoz Tana┼č ve Apostol Kahya 1200ÔÇÖer kuru┼č vergi ile listenin ba┼č─▒ndad─▒r. Kirasi o─člu Apostol 60 kuru┼č vergi ile listenin sonundad─▒r. 91 vergi m├╝kellefi 37.597 kuru┼č vergi verdi─čine g├Âre ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama vergi miktar─▒ 414 kuru┼č olmaktad─▒r.

Cizye defterinin birinci s─▒ras─▒nda orta boylu sar─▒ b─▒y─▒kl─▒ karde┼či Kosta vld. ─░stimati(23 ya┼č─▒nda) ve orta boylu kumral b─▒y─▒kl─▒ ├çakalo─člu Yani vld. Hristodolo (35 ya┼č─▒nda)ÔÇÖnun yer ald─▒─č─▒ (KK.d.03889) kay─▒tlara g├Âre 119 y├╝k├╝ml├╝ toplam 3.530 kuru┼č cizye ├Âdemi┼č. Yukar─▒da da belirtildi─či gibi 13-15 ya┼č─▒ndaki ├žocuklardan ba┼člayarak yeti┼čkin her erkek cizye ├Âdedi─či i├žin say─▒ temettuat ve varidat defterlerindeki hane say─▒s─▒ndan farkl─▒ ├ž─▒kmakta. ├çakalo─člu mahallesinde maddi durumu iyi olan 10 ki┼čiye 600, orta halli 93 ki┼čiye 2790, fakir olan 16 ki┼čiye ise 240 kuru┼č cizye tahakkuk ettirilmi┼č. Yine cizye defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre mahallede bir ki┼či de perakende Ermeni var ve 30 kuru┼č cizye vermi┼č.

1835 y─▒l─▒nda mahallenin papaz─▒ Yani veled-i Tana┼č, Muhtar Hristodolo veled-i Yani, 2. Muhtar Dimitri veled-i Dimitri idi.

P─░RABO─×LU┬á MAHALLES─░

Yukar─▒da da belirtti─čimiz gibi, 1844 y─▒l─▒ Temettuat Defterlerinde g├Âsterilen, ancak g├╝n├╝m├╝zde de─či┼čen ismi ile hangi mahalleye d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ tesbit edemedi─čimiz ve┬á Rumlar─▒n oturdu─ču bu mahalle ad─▒n─▒, bezzazl─▒k yapmakta olan ve mahallenin en zengini Pirabo─člu ailesinden almakta. 1830-1838 y─▒llar─▒n─▒ kapsayan N├╝fus defterinin birinci s─▒ras─▒nda mahallenin ÔÇťS├Âz ba┼č─▒s─▒ÔÇŁ olarak Pirabo─člu Kostandi(60 ya┼č─▒nda) kay─▒tl─▒. Bu defterden 7-8 y─▒l sonra d├╝zenlenmi┼č ba┼čka bir defterde s├Âz ba┼č─▒l─▒─č─▒ ├╝nvan─▒ de─či┼čmi┼č ve koca ba┼č─▒ olmu┼č. Bu defterde mahallenin koca ba┼č─▒ olarak bezzaz Pirabo─člu Panaki veled-i Nikola(50) g├Âsteriliyor.

Mahallenin kay─▒tl─▒ oldu─ču temettuat defterinin ilk ├╝├ž hanesindeki Pirabo─člu ailesinin mahalledeki maddi g├╝c├╝ g├Âr├╝lmekte. Ba┼čka bir ├Ârnek vermek gerekirse, mahallelerde ki┼či ba┼č─▒na ortalama 3 d├Ân├╝m dut bah├žesi d├╝┼čerken, Pirabo─člu PanayotÔÇÖun 11, Pirabo─člu KonstantinÔÇÖin 15 d├Ân├╝m dut bah├žesi var. Mahallelinin 113 d├Ân├╝m dut bah├žesi, 35 d├Ân├╝m ba─č─▒, 90 d├Ân├╝m├╝ ekilen, 28 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlas─▒, (Kay─▒k├ž─▒ UstodoloÔÇÖnun) 4 d├Ân├╝m t├╝t├╝n tarlas─▒,┬á 6 e┼ček, 21 at, 50 ke├ži (├çoban Hac─▒ Nikola TodoriÔÇÖnin), 452 koyun (155ÔÇÖi ├çoban kahyas─▒ YorgiÔÇÖnin, 80ÔÇÖi ├çoban Hac─▒ Nikola TodoriÔÇÖnin, 70ÔÇÖi Karo─člu DimitriÔÇÖnin, 52ÔÇÖsi ├çoban AndriaÔÇÖn─▒n, 50ÔÇÖsi Pirabo─člu PanayotÔÇÖun, 45ÔÇÖi de F─▒├ž─▒c─▒ Nikola v. Pera┼čkeveÔÇÖnin), 4 manda, 7 inek, 2 buza─č─▒, 10 ├Âk├╝zden olu┼čan hayvan varl─▒─č─▒ var. Sadece bezzaz Yorgi 10 ar─▒ kovan─▒na bak─▒yor. Koyunculuk yapan hane say─▒s─▒ ise 6ÔÇÖd─▒r. Pirabo─člu Panayot, Kostantin ve YorgiÔÇÖnin hem bezzaz hem de abac─▒ d├╝kkanlar─▒ var.

1260 y─▒l─▒ varidat defterinde, vergi m├╝kellefi olarak vergi veren 50 ki┼či en ├žoktan verenden en aza do─čru s─▒ralanm─▒┼č. Buna g├Âre Pirabo─člu Kostandi 1.420, Pirabo─člu Panayot 1.080 kuru┼č vergi vermi┼č. En az vergi verenlerden Pi┼čtikozo─člu YorgiÔÇÖnin vergisi ise 30 kuru┼čtur. H.1258 tarihli varidat defterinde vergi verenler listesinde yine ayn─▒ isimler var. Pirabo─člu KostandiÔÇÖnin 2.500 kuru┼č, Pirabo─člu PanayotÔÇÖun 1.700 kuru┼č ile ba┼č─▒nda bulundu─ču 36 ki┼čilik m├╝kellef listesi Hakalmaz KaraniÔÇÖnin 100 kuru┼č vergisi ile son buluyor. Toplam verginin 15.400 kuru┼č oldu─ču vergi tablosunda ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama vergi 428 kuru┼čtur.

Temettuat defterindeki kay─▒tlara g├Âre mahalle asl─▒nda 50 hanedir. Ancak kay─▒tlarda 39 hane ile 28 ve 36 nolu hanelerde oldu─ču gibi karde┼č veya kay─▒nlar─▒ndan olu┼čan 2 haneyi de eklersek 41 hanenin┬á bilgisi var. Bunlardan 32 hanenin y─▒ll─▒k geliri 1.000 kuru┼ču ge├žiyor. Sadece Pi┼čtikozo─člu Ostodolo o─člu YorgiÔÇÖnin emlak ve arazisi olmad─▒─č─▒ gibi hi├žbir geliri yok. Temettuat defterinin sonu muhtar ve imam─▒n m├╝h├╝rleri ile kapat─▒lmam─▒┼č, ancak ├Âzet halinde gelir ve vergi tablosu eklenmi┼č. ├ľzet gelir ve vergi tablosuna g├Âre 50 haneli mahallenin y─▒ll─▒k toplam geliri 123.475 kuru┼čtur. ├éÔÇÖ┼čar vergisi 6.911 kuru┼č olan mahallenin vergi toplam─▒ 11.034 kuru┼čtur. Bu tabloya g├Âre, 50 haneden 39ÔÇÖunun 1845 y─▒l─▒ y─▒ll─▒k geliri 1.000 kuru┼ču a┼č─▒yor. 3 hanenin ise hi├ž geliri yok. Buna g├Âre, mahallelinin hane ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama geliri 2.470 kuru┼čtur. Biz mahalleleri genel tablo halinde kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒rken bu de─čerleri g├Âz ├Ân├╝ne alaca─č─▒z.

Cizye defterinin birinci s─▒ras─▒nda orta boylu k─▒r b─▒y─▒kl─▒ bezzaz Pirabo─člu PanayotÔÇÖun yer ald─▒─č─▒ kay─▒tlara g├Âre mahallede 9 iyi halli erkek ki┼či 540, 46 orta halli ki┼či 1380, 5 fakir ki┼či 75 kuru┼čtan toplam 60 ki┼či 1.995 kuru┼č cizye ├Âdemi┼čler.

1835 y─▒l─▒nda mahallenin papaz─▒ Yorgi veledi Tana┼č, Muhtar Konstantin veledi Nikola, 2. Muhtar Mikail veledi ─░stavroz idi.

SALMASLI  MAHALLESİ

XVII. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda Osmanl─▒ topraklar─▒nda ve ├Âzellikle Anadolu yakas─▒nda i├ž g├╝venlik ve kamu d├╝zeni ├Âylesine bozulmu┼čtu ki, Celali isyanlar─▒ndan, Celalilerin ya─čmalamas─▒ndan ve y─▒k─▒mlar─▒ndan korunabilmek amac─▒yla bat─▒ya g├Â├žler ba┼člam─▒┼čt─▒. Do─ču AnadoluÔÇÖdaki Ermenilerin bir k─▒sm─▒ da Celalilerden ka├žarak daha g├╝venli olan bat─▒ya ka├žt─▒lar. Mihali├žÔÇÖe gelen Ermenilerin yerle┼čtirildi─či Salmasl─▒ Mahallesi b├Âyle do─čdu. 1609 y─▒l─▒nda Mihali├ž`e gelen seyyah Polonyal─▒ Simeon Mihali├žÔÇÖte y├╝z Ermeni ailenin ya┼čad─▒─č─▒n─▒ s├Âylerken, 1745`te gelen Richard Pockocke Ermeni n├╝fusunu 200 aile olarak belirtmektedir.

Bu mahallenin ad─▒ da Salmasl─▒o─člu ailesinden geliyor. ├ç├╝nk├╝┬á Mihali├ž n├╝fus defterinin birinci hanesinde o y─▒l 35 ya┼č─▒nda olan Salmasl─▒o─člu Kevork mahalle ÔÇťs├Âz ba┼č─▒s─▒ÔÇŁ olarak kay─▒tl─▒. Bu defterden 7-8 y─▒l sonra d├╝zenlenmi┼č olan n├╝fus defterinde mahallenin s├Âz ba┼č─▒s─▒ ├╝nvan─▒ koca ba┼č─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č. Bu defterin birinci hanesinde koca ba┼č─▒ Salmasl─▒ Kevork veled-i Mardirus(45)ÔÇÖtur.┬á Salmasl─▒ mahallesinin, di─čer mahallelerdeki gibi hane numaras─▒ verilerek her hanenin gelirlerini g├Âsteren temettuat kay─▒tlar─▒na ula┼čamam─▒za ra─čmen, mahalle hakk─▒nda bilgi verebilmek i├žin n├╝fus, cizye defteri ve varidat kay─▒tlar─▒ndan derlediklerimizi a┼ča─č─▒da sunuyoruz.

1830ÔÇÖlu y─▒llarda yap─▒lm─▒┼č n├╝fus say─▒mlar─▒n─▒ i├žeren n├╝fus defterleri yard─▒m─▒yla da ula┼čt─▒─č─▒m─▒z Salmasl─▒ mahallesi kay─▒tlar─▒nda sadece erkek aile fertleri boy, sakal, b─▒y─▒klar─▒ ile tarif edilmi┼č. K├╝├ž├╝k erkek ├žocuklar─▒ ÔÇťsabiÔÇŁ, 12-13 ya┼č─▒ndan itibaren 18-19ÔÇÖa kadar olanlar ÔÇť┼čeb emretÔÇŁ olarak belirtilmi┼čler. Osmanl─▒ Devletinde Ermeni Papazlar─▒ ve ke┼či┼člerinden cizye al─▒nm─▒yordu. 12-13 ya┼č─▒na gelmi┼č Ermeni ├žocuklar─▒ndan yar─▒m, bul├╝─ča eri┼čenlerden tam cizye al─▒n─▒rd─▒. Gayrim├╝slimlerden al─▒nan cizyeler herkesin mali durumuna g├Âre ve erkek ki┼či ba┼č─▒na al─▒n─▒rd─▒. Mahallenin cizye defterinde hane reislerinin yan─▒na yeti┼čkin erkeklerin de yaz─▒lmas─▒yla cizye m├╝kellefleri say─▒s─▒ 237ÔÇÖye ula┼čm─▒┼č. Buna g├Âre 22 hane zengin, 146 hane orta halli, 69 hane de fakir olarak g├Âsterilen Ermenilerin durumu iyi olanlar─▒ndan 60, orta hallilerinden 30, fakir olanlar─▒ndan 15ÔÇÖer dirhem olmak ├╝zere toplam 6.735 dirhem cizye al─▒nm─▒┼čt─▒r. Mahallede ayr─▒ca bir tanesi ─░stanbulÔÇÖdan olmak ├╝zere 6 hane de perakende yabanc─▒ var ve toplam 180 kuru┼č cizye vermi┼čler.

Mahallenin H.1258/1842 y─▒l─▒ kay─▒tlar─▒na g├Âre vergi m├╝kellefi 174 ki┼čiden al─▒nan toplam vergi miktar─▒ 55.544 kuru┼čtur. A┼ča─č─▒da verece─čimiz H.1260 y─▒l─▒ varidat kay─▒tlar─▒ ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda g├Âr├╝lecektir ki mahallenin gelir seviyesi en iyi olan vergi y├╝k├╝ml├╝leri yine ayn─▒ ki┼čilerdir. Sadece ┼ču fark var, H.1258 y─▒l─▒ vergi miktarlar─▒ di─čerine g├Âre daha fazla. ┼×imdi vergi listesinin ba┼č─▒ndakileri g├Ârelim: Listenin ba┼č─▒ndaki Monaskan Ha├žador ile Meyhaneci Agop 2352ÔÇÖ┼čer kuru┼č vergi vermi┼č. Di─čerleri Salmasl─▒ Agop(2052), Uzun Karabet(2052), Salmasl─▒ Kevork(1500) Ekinli Agop(725), Kara Salmasl─▒(725) kuru┼č diye devam ediyor.┬á Listenin sonundaki 13 ki┼či 102ÔÇÖ┼čer kuru┼č vergi vermi┼čler. 174 ki┼čiden toplanan 55.544 kuru┼č ile de─čerlendirildi─činde vergi m├╝kellefi ba┼č─▒na ortalama olarak 319 kuru┼č d├╝┼č├╝yor. Tapu sicillerinde de Ermeni vatanda┼člar ile ilgili ├žok kay─▒t var. Biz burada mahallenin, en az─▒ndan gelir seviyeleri konusunda bilgi verebilmek i├žin ÔÇťemval (mallar) vergisinin herkesin hal tahamm├╝l ve temettuat─▒na (gelirine) g├Âre tarh ve tevzi olundu─čuna m├╝beyyin (beyan eden) defterÔÇŁ┬á (BOA.ML.VRD.9/1574) kay─▒tlar─▒ndan H.1260ÔÇÖda kimin ne kadar vergi verdi─čini de g├Ârelim. Buna g├Âre, Ha├žator, Ekinli Agop, Bahoncuo─člu Agop ve Akka┼čo─člu Agop 1.350ÔÇÖ┼čer, Salmasl─▒o─člu Kevork, Salmasl─▒o─člu Agop ve Uzuno─člu Karabet 1.000ÔÇÖer, Terzi M─▒g─▒r ve Madiko─člu Bagos 800ÔÇÖer, Dabao─člu┬á Artin, Kat─▒rc─▒o─člu Karabet ve Papaz (Georgios) Kirkos Efendi 750ÔÇÖ┼čer, Halla├ž Artin, ├çeltiko─člu Garbis, Vanl─▒ Karabet ve Manuko─člu Nezder 550ÔÇÖ┼čer, karde┼čio─člu, Viziro─člu Agop, Do─čal─▒o─člu Sarkis, Kuyumcuo─člu Nursis ve Karad├Âneko─člu Nevarsek 450ÔÇÖ┼čer, Balio─člu Avamis(?), Karamanl─▒ Sali Agop, Havaso─člu Mardiros, Tevleto─člu Karabet, Kargao─člu Ha├žator, Eltere o─člu Bedros 336ÔÇÖ┼čar kuru┼č vergi vermi┼č. Liste b├Âyle devam ediyor ve en az 49 kuru┼č vergi verenler ile son buluyor. Mahallede H.1260ÔÇÖta 146 erkek vergi m├╝kellefi var ve Salmasl─▒ mahallesinin y─▒ll─▒k toplam vergi miktar─▒ 35.835 kuru┼ča ula┼č─▒yor. Buna g├Âre mahallelilerin ortalama y─▒ll─▒k vergisi 245 kuru┼čtur. Ancak yine de bu bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda ┼čunu s├Âylemek m├╝mk├╝n. Verilen vergi miktar─▒na g├Âre y─▒ll─▒k toplam gelirler oranland─▒─č─▒nda g├Âr├╝lecektir ki, 1.350 kuru┼č vergi veren ki┼či ortalama 9.000 ile 10.000 kuru┼č aras─▒nda gelir elde etmi┼čtir. Bu da yukar─▒daki miktarlar g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda mahallenin gelir seviyesinin ├žok iyi oldu─čunu g├Âstermekte.

Salmasl─▒ mahallesinde Ermenilerin, bah├želerinde okulu olan bir kiliseleri vard─▒. H.1219 y─▒l─▒nda, Hem┼čire-i Padi┼čahi Beyhan SultanÔÇÖ─▒n hass─▒ olan Mihali├žÔÇÖte oturmakta olan Ermenilerin bu kiliselerinin tamiri i├žin izin verilmi┼č.

1835 y─▒l─▒nda Mihali├žÔÇÖin mahalle ve k├Âylerinde idari g├Ârevli olanlara ait olmak ├╝zere m├╝h├╝r├╝ kaz─▒lacak ki┼čilerin isim listesinde ÔÇťMahalle papaz─▒ Kirkor veled-i Agop, Muhtar Kevork veled-i Madriuis ve 2.Muhtar Abyahin veled-i ArtinÔÇŁin isimleri kay─▒tl─▒.

Bir belgeye g├Âre, ÔÇť1790 Moskoflu, Nem├želi kefere ├╝zerine sefer haz─▒rl─▒klar─▒ yap─▒ld─▒─č─▒ndan, Donanmay─▒ H├╝mayun gemilerinde gemi kullan─▒m─▒nda ve deniz fenninde mahir, deniz ve ─▒rmak kenar─▒nda bulunan kazalardan be┼čer kuru┼č ayl─▒k, pirin├ž ve peksimetle ├╝├žer ayl─▒klar─▒ pe┼čin olmak ├╝zere bir miktar Ermeni reaya, kendilerine eza ve cefa olunmayarak istihdam edilmeleri talep edilmi┼č, Mihali├žÔÇÖten 15 nefer tertip olunmu┼čtur.ÔÇŁ

Salmasl─▒ mahallesindeki Ermeni kilisesi, k├Â┼čelerinde Pehlivan Adem ile Say─▒o─čullar─▒ÔÇÖn─▒n evlerinin bulundu─ču d├Ârtyolda idi. Kilisenin bah├žesi, papaz─▒n y├Ânetim binas─▒ Arnavut FikretÔÇÖin evinin oldu─ču bah├že idi. Ermeni okulu da kilisenin bah├žesinde idi.

S─░SAMO─×LU┬á MAHALLES─░

Mahallenin ad─▒ Sisamo─člu ailesinden gelmi┼č olmal─▒ ki n├╝fus defterinde mahallenin birinci hanesinde o y─▒l 55 ya┼č─▒nda olan Sisamo─člu Tana┼čÔÇÖ─▒n ad─▒ var.

Sisamo─člu mahallesi 32 haneli. Mahallelinin toplam 121 d├Ân├╝m dut bah├žesi, 27 d├Ân├╝m ba─č─▒, 76 d├Ân├╝m ekilen, 175 d├Ân├╝m├╝ nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č(bunun 50 d├Ân├╝m ekilen 150 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č b├Âl├╝m├╝ Karag├Âzo─člu AvramÔÇÖ─▒n Kara YuvanÔÇÖ─▒n) tarlas─▒, 3 e┼če─či, 9 at─▒, 80 koyunu(30 koyun Mana┼č o─člu KiryakoÔÇÖnun, 50 koyun Panayot damad─▒ Kosta 11 veled-i YorgiÔÇÖnin), 6 mandas─▒, 24 ine─či(20 inek Mana┼č o─člu KiryakoÔÇÖnun), 1 buza─č─▒s─▒ ve 30 ar─▒ kovan─▒(hepsi ├ľlm├╝┼čo─člu Kostanti veled-i DimitriÔÇÖye ait) var. Sisamo─člu mahallesinde 32 haneden 28 ailenin y─▒ll─▒k geliri 1.000 kuru┼ču ge├žiyor. 2 hanenin hi├ž geliri yok. T├╝ccar Karag├Âzo─člu AvramÔÇÖ─▒n Kara Yuvan y─▒ll─▒k 9.300 kuru┼č gelir ile mahallenin en zengini. Temettuat defterinin sonu muhtar ve imam─▒n m├╝h├╝rleri ile kapat─▒lmam─▒┼č oldu─ču i├žin, hanelerin gelir miktarlar─▒ndan yararlanarak, gelir tablosunu biz d├╝zenledik.┬á Mahallenin y─▒ll─▒k toplam geliri 68.199 kuru┼čtur. Do─čal olarak ├Âdenen ├óÔÇÖ┼čar vergisini ve y─▒ll─▒k vergiyi tesbit etme imkan─▒m─▒z olmad─▒. Hane ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama y─▒ll─▒k gelir de 1.749 kuru┼čtur.

Mal vergisi kay─▒tlar─▒n─▒n tutuldu─ču H.1258 y─▒l─▒ varidat defterine┬á g├Âre, Karag├Âzl├╝ Avram ile Ustuvan KahyaÔÇÖn─▒n 1200ÔÇÖer kuru┼č, Mihazc─▒ KostaÔÇÖn─▒n 720 kuru┼č vergi verdi─čini g├Âsteren liste devamla Kemanc─▒ Tana┼čÔÇÖ─▒n 100, Berber YorgiÔÇÖnin 100, PanakiÔÇÖnin 100, D├╝lger YaniÔÇÖnin 100, Bah├ževan YuvanÔÇÖ─▒n 80 kuru┼č vergi miktarlar─▒ ile son buluyor. Mahallede vergi vermekle y├╝k├╝ml├╝ 81 erkek ki┼či toplam 25.551 kuru┼č vergi vermi┼č ve mahallenin m├╝kellef ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama vergisi 316 kuru┼čtur.

Orta boylu kumral b─▒y─▒kl─▒ bakkal Kiryako vld. Mano┼č (43 ya┼č─▒nda) ile ba┼člayan Sisam mahallesi cizye defterine g├Âre 119 y├╝k├╝ml├╝ toplam 3.735 kuru┼č cizye ├Âdemi┼č. Bu toplam─▒n 900 kuru┼čunu geliri iyi olan 11 ki┼či, 2.430 kuru┼čunu orta halli 81 ki┼či, 405 kuru┼čunu da 27 fakir ki┼či ├Âdemi┼č.

1835 y─▒l─▒nda mahallenin papaz─▒ Ustodolo veled-i Dimitri, Muhtar Kiryako veled-i Mano┼č, 2. Muhtar Nikola veled-i Dimitri olarak kay─▒tl─▒.

TEPEKO─×LU┬á MAHALLES─░

1830-1838 y─▒llar─▒ n├╝fus defterinin birinci hanesinde mahallenin s├Âzba┼č─▒s─▒ olarak Tepeko─člu Hristodoli(60 ya┼č─▒nda) kay─▒tl─▒.1838ÔÇÖden sonra d├╝zenlenen n├╝fus defterinde Tepeko─člu mahallesi ad─▒ alt─▒nda bir mahallenin kayd─▒ yok. Bunun yerine belki de ayn─▒ mahalle sakinlerinden olu┼čan ÔÇťDik mahalleÔÇŁ var. Bizi bu kan─▒ya g├Ât├╝ren de gerek temettuat defteri, gerek 1830ÔÇÖlu y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda haz─▒rlanm─▒┼č n├╝fus defterindeki baz─▒ hanelerin Dik mahalle sakinleri ile ├žak─▒┼čm─▒┼č olmas─▒d─▒r.

Tepeko─člu mahallesi 117 haneli. Temettuat defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre, mahallelinin toplam 314 d├Ân├╝m dutlu─ču, 68 d├Ân├╝m ba─č─▒, 111 d├Ân├╝m ekilen 40 d├Ân├╝m nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č(nadasa b─▒rak─▒lm─▒┼č tarlalar─▒n hepsi H─▒z─▒ro─člu KostantiÔÇÖnin) tarlas─▒, 9 e┼če─či, 18 at─▒, 1.070 koyunu (Mahallede 15 hane koyunculuk yap─▒yor, koyunlar─▒n 200ÔÇÖ├╝ Sa─č─▒ro─člu Yorgi veled-i LazariÔÇÖnin), 13 mandas─▒, 24 ine─či, 2 buza─č─▒s─▒, 8 ├Âk├╝z├╝ ve 9 d├Ân├╝m bah├žesi var. Mahallede sadece Nalbant G├Âbelli KostantiÔÇÖnin 30 ar─▒ kovan─▒ var. 142.240 kuru┼č y─▒ll─▒k toplam geliri olan Tepeko─člu Mahallesi 708 kuru┼č ├óÔÇÖ┼čar vergisi (arazi mahsullerinden al─▒nan onda bir nisbetindeki vergi), 7.262 kuru┼č ipek ├óÔÇÖ┼čar─▒ vergisi ve 15.215 kuru┼č ta vergi vermi┼č. Mahallede 65 hanenin geliri 1.000 kuru┼ču a┼č─▒yor. ─░kinci Muhtar ├çak─▒ro─člu YamandiÔÇÖnin y─▒ll─▒k geliri 6.000 kuru┼č iken 17 hanenin hi├ž geliri yok. Hane ba┼č─▒na d├╝┼čen ortalama y─▒ll─▒k gelir 1.129 kuru┼čtur.

Varidat defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre, H.1258 y─▒l─▒nda Kasap Dimitri, Mano Dimitri, Tana┼č KahyaÔÇÖn─▒n 750ÔÇÖ┼čer kuru┼č ile en ├žok vergi verdi─čini g├Âsteren liste, Papaz H─▒rati, Mihazc─▒ Nikol ve Panakoz damad─▒n─▒n 100ÔÇÖer kuru┼č ve en son Tar├ž─▒nc─▒o─čluÔÇÖnun 80 kuru┼čluk vergisi ile bitiyor. 73 vergi y├╝k├╝ml├╝s├╝ toplam 16.693 kuru┼č vergi ├Âdemi┼č. Ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen y─▒ll─▒k ortalama vergi miktar─▒ 229 kuru┼čtur.

Delikalpako─čluÔÇÖnun karde┼či o─člu uzun boylu sar─▒ b─▒y─▒kl─▒ Yordan vld. Petro (23 ya┼č─▒nda) ile ba┼člayan cizye defterine g├Âre gelir durumu (├ól├ó) iyi olan 4 haneden 240, orta gelir grubunda (evsat) 83 haneden 2.490 ve fakir (edna) 17 ki┼čiden 255 kuru┼č hesab─▒yla toplam 2.985 kuru┼č cizye al─▒nm─▒┼č.

1835 y─▒l─▒ndaki mahalle papaz─▒ Petro veled-i Yorgi, Muhtar ├çuvanaki veled-i Panaki, 2. Muhtar Pera┼čkova veled-i Estrati idi.

[i] E.Schwertheim, Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung, S.76

1,859 Toplam, 5 okuma bug├╝n

┼×aban YALAZI

┼×aban YALAZI

KaracabeyÔÇÖde do─čdu. Bursa E─čitim Enstit├╝s├╝ mezunudur. A.├ť. E─čitim Fak├╝ltesinde E─čitim ─░daresi ve Planlamas─▒ dal─▒nda Lisans ├ťst├╝ ├žal─▒┼čmas─▒, A.├ť. Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesi ─░┼čletme ─░ktisad─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde Marketing dal─▒nda Y├╝ksek Lisans yapt─▒. Bir sure ├Â─čretmenli─čin ard─▒ndan D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ge├žen Yalaz─▒, Mainz Ba┼čkonsoloslu─čuÔÇÖnda 33 y─▒l g├Ârev yapt─▒ktan sonra emekliye ayr─▒ld─▒. ÔÇťKaracabeyÔÇŁ, ÔÇťN├╝fus ve Temettuat Defterlerine G├Âre KaracabeyÔÇÖin Ekonomik ve Toplumsal Yap─▒s─▒ÔÇŁ kitaplar─▒n─▒ yazan Yalaz─▒, ÔÇťBa┼čbakanl─▒k Osmanl─▒ Ar┼čivlerinde Mihali├ž ─░le ─░lgili BelgelerÔÇŁi 6 cilt halinde derledi. Son olarak ÔÇťH├╝davendigar Vilayeti Salnamelerinde Mihali├žÔÇŁ kitab─▒n─▒ yay─▒nlayan Yalaz─▒ÔÇÖn─▒n Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi ba┼čta olmak ├╝zere ├žok say─▒da dergi ve gazetede KaracabeyÔÇÖi konu alan yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Halen Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi yay─▒n kurulu ├╝yesidir. Evli ve 3 ├žocukludur. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Uluda─č nostaljisi

Bir Uluda─č nostaljisi

5 Aral─▒k 2019, Bir Uluda─č nostaljisi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

3 Aral─▒k 2019, ├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim i├žin yorumlar kapal─▒
Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

3 Aral─▒k 2019, Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

1 Aral─▒k 2019, K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu i├žin yorumlar kapal─▒
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

1 Aral─▒k 2019, TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti i├žin yorumlar kapal─▒
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar