Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN
Prof. Dr. Hilmi  ├ľZDEN
Karacahisar’da Vatan
  • 16 Mart 2021 Sal─▒
  • +
  • -
  • Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN /

Rahmetli Prof. Erol G├╝ng├ÂrÔÇÖ├╝n┬ádeyimiyle ÔÇťBizim medeniyet eserlerimizin ve k├╝lt├╝r k─▒ymetlerimizin ├ódeta imbikten ge├žmi┼č, numunelerini vermi┼č ve yap─▒c─▒ g├╝c├╝m├╝z├╝n en y├╝ksek sembol├╝ haline gelmi┼č Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ba┼čar─▒lar─▒ndaki s─▒rÔÇŁ, bug├╝n dahi tam olarak ├ž├Âz├╝lememektedir. Zira yetmi┼č iki millete kendini sevdirmek ve onlar─▒ y├╝z y─▒llarca huzur ve refah i├žerisinde idare etmek ├Âyle k─▒l─▒├žla, topla, t├╝fekle, ak├ža ile olacak i┼čler de─čildi. Peki nas─▒l olmu┼čtu. Nas─▒l ger├žekle┼čmi┼čti. Gelin, Kay─▒ yi─čitlerinin S├Â─č├╝tÔÇÖe geli┼člerine do─čru bir uzanal─▒m: Osmanl─▒lar─▒n atas─▒ G├╝nd├╝z AlpÔÇÖin o─čullar─▒ Sungur Tekin, G├╝n-do─čdu, Ertu─črul ve D├╝ndar babalar─▒n─▒n vefat─▒ndan sonra bir m├╝ddet Pasin ovas─▒nda oturmu┼člard─▒.

Bunlardan Sungur Tekin ve G├╝n-do─čdu buradan tekrar geriye ata yurduna d├Ânerken. Ertu─črul ile D├╝ndar ─░├ž AnadoluÔÇÖya do─čru harekete ge├žtiler. Ertu─črul G├óziÔÇÖnin yan─▒nda se├žme d├Ârt y├╝z kadar cengaveri bulunuyordu. Sohbet ederek yol alan gaziler bir tepeyi a┼čm─▒┼člard─▒ ki ovada k─▒z─▒lca k─▒yametin kopmu┼č oldu─čunu g├Ârd├╝ler. Tam bir ├Âl├╝m kal─▒m sava┼č─▒ veriliyordu. Biraz daha yakla┼čt─▒klar─▒nda b├╝y├╝k bir Mo─čol birli─činin Sel├žuklu kuvvetlerini k─▒skaca alm─▒┼č mahvetmekte oldu─čunu anlad─▒lar. Sel├žuklu askerlerinin h├óli ger├žekten peri┼čand─▒. Ac─▒ bir ak─▒betin onlar─▒ bekledi─či belli oluyordu. Ertu─črul G├ózi yolda┼člar─▒na seslendi: ÔÇťHey g├óziler! Cenge rast geldik. Yan─▒m─▒zda k─▒l─▒├ž ta┼č─▒r─▒z. Korkak gibi ge├žip gitmek erlik de─čildir. Ne yapal─▒m?ÔÇŁ diye sordu.

Baz─▒lar─▒: ÔÇťMa─člup durumdakine yard─▒m etmek ├žok zordur. Kendimizi tehlikeye atmayal─▒mÔÇŁ, dediler. Ertu─črul Bey ise:ÔÇŁ Bu s├Âz merdaneler kelam─▒ de─čildir. Erlik zor durumda olan karde┼člerimize yard─▒m etmektir. ─░┼čleri kolay olsa yard─▒ma ne gerek vard─▒. Haydin bu dar g├╝nde H─▒z─▒r gibi bi├žarelerin imdad─▒na yeti┼čelimÔÇŁ. Beylerinin bu s├Âzleri ├╝zerine Kay─▒ yi─čitleri k─▒l─▒├žlar─▒na el att─▒lar. ┼×ahin kargaya girer gibi Mo─čollar─▒n i├žine dald─▒lar. K─▒l─▒├žlar─▒ ┼čim┼ček gibi ├žak─▒yor her alevinde bir Mo─čolun y─▒ld─▒z─▒ s├Ân├╝yordu. ┼×imdi galipler ma─člup, ma─čluplar galip duruma ge├žmi┼čti. Az sonra da Mo─čollar selameti ka├žmakta buldular. Me─čer Kay─▒larÔÇÖ─▒n yard─▒m ettikleri Sel├žuklu birli─činin ba┼č─▒nda bizzat Sultan Alaaddin Keykubat bulunuyormu┼č. Ertu─črul G├ózi h├╝rmetle gelerek elini ├Âpt├╝. Az evvel Mo─čollar aras─▒nda olanca heybetiyle yi─čitlik ve merdanelik g├Âsteren ve bir volkan gibi kaynayan gen├ž, ┼čimdi Sultan─▒n huzurunda el-pen├že divan duruyordu.[1]

Sultan asil soylu, pehlivan yap─▒l─▒, aln─▒nda saadet nurlar─▒ parlayan bu gen├ž muharibi hayranl─▒kla s├╝zd├╝. Aln─▒ndan ├Âpt├╝, sonra bat─▒ cihetine i┼čaretle: ÔÇťDomani├ž ve Ermeni da─člar─▒n─▒[2]┬áyaylak, S├Â─č├╝tÔÇÖ├╝ ise k─▒┼člak olarak size verdim. Cenab-─▒ Hak muininiz (yard─▒mc─▒n─▒z) olsunÔÇŁ, diyerek u─čurlad─▒. Kay─▒ yi─čitleri S├Â─č├╝tÔÇÖe do─čru atlar─▒n─▒ ┼čaha kald─▒r─▒p u├žarcas─▒na yol al─▒rken. Sultan AlaaddinÔÇÖin g├Âzleri ├žok uzaklara dalm─▒┼čt─▒. Bu gidi┼čin Viyana kap─▒lar─▒na kadar uzayaca─č─▒n─▒ m─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝ acaba? Kim bilir?.. Darda olan karde┼člerine yard─▒m elini uzatanlara Cenab-─▒ Hak ne devletler ne hilatlar ne servetler ihsan etmezdiÔÇŽ[3]

KaracahisarÔÇÖ─▒n Fethi

Karacahisar Osman GaziÔÇÖnin ilk ba┼čkenti olan yerle┼čim yeridir. Bug├╝n Eski┼čehirÔÇÖin bir mahallesi haline gelmi┼č olan Karaca┼čehir k├Ây├╝n├╝n ├╝st taraf─▒nda yer almaktad─▒r. KaracahisarÔÇÖ─▒n fethi Osman GaziÔÇÖnin ilk fetihleri i├žinde en ├Ânemli olanlar─▒ndand─▒r. O halde KaracahisarÔÇÖ─▒n fethinin ┼čartlar─▒ iyi anla┼č─▒lmal─▒d─▒r. ┼×unu ├Âncelikle belirtmeliyiz ki A┼č─▒kpa┼čaz├ódeÔÇÖye g├Âre birisi Ertu─črul Gazi, di─čeri Osman Gazi zaman─▒nda olmak ├╝zere Karacahisar iki defa fethedilmi┼čtir. ─░lk fetihten sonra KaracahisarÔÇÖ─▒n tekfuru, Sel├žuklu sultan─▒na vergi ├Âdemek ┼čart─▒yla yerinde b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Di─čer kaynaklarda bu ilk fetihten s├Âz edilmese de tekfurun Sel├žuklu sultan─▒n─▒n hara├žg├╝z├ór─▒ oldu─ču kaydedilmektedir. Dolay─▒s─▒yla KaracahisarÔÇÖa yap─▒lacak do─črudan m├╝dahale ayn─▒ zamanda Sel├žuklu sultan─▒n─▒n h├╝k├╝mranl─▒─č─▒na m├╝dahale anlam─▒na gelecektir. Bu nedenle olsa gerek Osman Gazi, KaracahisarÔÇÖa m├╝dahale etmek i├žin en uygun ┼čartlar─▒n ger├žekle┼čmesini beklemek durumundayd─▒. Bu uygun iklim i├žin baz─▒ ├Ânemli siyasal geli┼čmelerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ gerekmi┼čtir.[4]┬áBirincisi; 1277 y─▒l─▒nda ├Âzellikle Pervane Muin├╝ddin S├╝leymanÔÇÖ─▒n serbest hareketlerinin do─čurdu─ču tepkiyle idam edilmesi ve Mo─čol ─░lhanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n AnadoluÔÇÖdaki idareyi do─črudan ├╝zerine almas─▒d─▒r. Bu olaylar sonucunda art─▒k tamamen bir g├Âlge h├╝k├╝mdar haline gelen Anadolu Sel├žuklu sultan─▒n─▒n otoritesi ├╝lke genelinde ortadan kalkm─▒┼čt─▒r. Bu otorite kayb─▒ ├Âzellikle u├ž b├Âlgelerde baz─▒ par├žalanmalara ve baz─▒ yerel beylerin ba─č─▒ms─▒z hareketlerine yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bu ba─č─▒ms─▒zl─▒k├ž─▒ hareketlerin kuzeybat─▒ Anadolu ucundaki en ├Ânemli ├Ârne─či Sahipatao─čullar─▒ÔÇÖd─▒r. Sel├žuklu otoritesinden bo┼čalan yeri ku┼čkusuz Mo─čollar dolduracakt─▒r.[5]

─░kinci ├Ânemli geli┼čme Mo─čol idaresinin de u├žlardaki g├╝c├╝n├╝ zay─▒flatan i├ž ├žeki┼čmeleri ve ├Âzellikle S├╝lemi┼č isyan─▒d─▒r. Osman GaziÔÇÖnin a┼čiretin ba┼č─▒na ge├žti─či 1281ÔÇÖde ve izleyen birka├ž y─▒lda Mo─čollar─▒n Kuzeybat─▒ AnadoluÔÇÖdaki garnizonunun K├╝tahya merkezine 60 km uzakl─▒ktaki ├çavdarhisarÔÇÖda oldu─ču bilinmektedir. Muhtemelen bu garnizondan gelenler veya bu garnizonla ili┼čki i├žinde bulunan Germiyanl─▒larÔÇÖ─▒n ilk devirdeki baz─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒k alametlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒nda ├Âzellikle de ilk hutbenin okunmas─▒ ve ilk ├Ârfi verginin konulmas─▒nda ├žok ├Ânemli rolleri oldu─ču bilinmektedir. Yukar─▒da anlat─▒lanlar─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda Osman GaziÔÇÖnin KaracahisarÔÇÖ─▒ fethetmesi i├žin esasl─▒ bir gerek├žesinin bulunmas─▒ gerekti─či a├ž─▒kt─▒r. Bu gerek├že ayn─▒ zamanda Sel├žuklu sultan─▒na veya onun yerini alan Mo─čol idaresine ba┼čkald─▒r─▒ niteli─činde olmamal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ Osman GaziÔÇÖnin bu ilk devirlerde sahip oldu─ču asker miktar─▒ ve di─čer kaynaklar─▒ birka├ž cephede birden m├╝cadele etmesine yetecek d├╝zeyde de─čildir. Bu nedenle m├╝cadelesini daha ├žok bat─▒ y├Ân├╝nde geli┼čtirmek isteyen Osman Gazi Mo─čollarla ayr─▒ bir cephe a├žmay─▒ uygun g├Ârmemektedir. Bu y├╝zden fetih i├žin bulaca─č─▒ gerek├že Mo─čollar─▒n h─▒┼čm─▒n─▒ kendi ├╝zerine ├žekmemelidir. Olay─▒n geli┼čimi ├é┼č─▒kpa┼čaz├ódeÔÇÖde ┼č├Âyle anlat─▒l─▒r[6]:

ÔÇťÔÇŽ─░mdi Sultan Al├óaddinÔÇÖeÔÇŁ habar vard─▒ kim Osman GaziÔÇÖn├╝n ├╝zerine k├ófirler galaba le┼čker ile varm─▒┼člar;┬ákarda┼č─▒┬áSaru YatuÔÇÖy─▒ ┼čehid etmi┼čler. Her kank─▒ k├ófirim le┼čker├╝ varduyise bild├╝rdiler. Sultan dah─▒ ey├╝tmi┼č kim MaÔÇÖlum old─▒ kim Karacahisar tekv├╝ri biz├╝m ile ya─č─▒ olmu┼č dedi ve hem Cermiyano─čl─▒ o garibleri sevmezÔÇŁ dediÔÇŁ Ekseri o k├ófirler├╝n hareketinim ihmalindend├╝r ben hod┬ábilir├╝nÔÇŁ dedi.┬áEmr eldi ÔÇťtez le┼čker cem ol─▒nsunÔÇŁ der. Kim ol k├ófirler bunun gibi i┼č ederler. Ve ÔÇťya gayret-i ─░slam bizde yok mudurÔÇŁ dey├╝b le┼čkeri azim cenk ol─▒nd─▒ hucum etdiler Karaca Hisarun ├╝zerine d├╝┼čdiler. Osman Gazi dahi geldi. O da bir tarafdan cenge me┼čgul old─▒. Bir iki g├╝n ceng ol─▒nca feryatc─▒lar geldiler kim ÔÇťBay─▒ncar Tatar geldi Ere─čliÔÇÖyi ald─▒. Ve y─▒kd─▒. Ve halk─▒n─▒ k─▒rd─▒. Ve ┼čehrini oda urd─▒ÔÇŁ dediler. Sultan Ala├╝ddin dahi┬áOsman┬áGaziÔÇÖyi ok─▒d─▒ get├╝rdi. Hisar┬ái├ž├╝n┬ágel├╝rd├╝kleri silahlar─▒┬ácemiÔÇÖisini┬áverdi. Eyid├╝r:ÔÇŁ o─čul Osman Gazi sen de saadet┬áni┼čanlar─▒┬á├žokdur. Sana ve neslime ├ólemde mukabil┬áol─▒c─▒┬áyokt─▒r. Ben├╝m duam ve AllahÔÇÖun inayeti ve evliyan─▒n himmeti ve Muhammed├╝n mucizat─▒┬ásen├╝n ile┬ábiled├╝r.ÔÇŁ dedi. Ve kendisi vilayetine gitdi Sultan kim gitdi, Osman Gazi dahi birka├ž g├╝n sabr etdi. Ah─▒r kalay─▒ ya─čma etdi. Feth olund─▒. Tekvirini dahi dutd─▒. Gazileri dahi doyum etdi. ┼×ehrin├╝n evlerini gazilere ve gayr─▒ya verdi. ├én─▒ m├╝s├╝lman┬á┼čehir eldi.ÔÇŁ

Metinden anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere Osman Gazi, KaracahisarÔÇÖa sald─▒rma gerek├žesini Karacahisar tekfurunun sultana asi olmas─▒na dayand─▒rmaktad─▒r. B├Âylelikle, ba─č─▒ms─▒z hareket eden bir u├ž beyi olmak yerine sultan─▒n ve onun metbuu olan Mo─čol ilhan─▒n─▒n haklar─▒n─▒ koruyan bir bey vasf─▒n─▒ elde etmi┼č bulunmaktad─▒r.[7]

Yukar─▒da ├é┼č─▒kpa┼čaz├ódeÔÇÖnin metninde dikkatimizi ├žekmesi gereken bir nokta daha vard─▒r: Sel├žuklu Sultan─▒ u├žlardaki ahalinin u├ž beylerbeyi konumundaki Germiyanl─▒lar taraf─▒ndan yeterince korunamad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ndedir. Vekayinamelerimiz bu yolla da Osman GaziÔÇÖnin harek├ót─▒ i├žin bir di─čer me┼čruiyet zemini sa─člam─▒┼č olmaktad─▒rlar. U├ž beylerbeyli─činin Germiyanl─▒larÔÇÖdan Osman BeyÔÇÖin eline ge├ži┼č s├╝reci KaracahisarÔÇÖ─▒n fethiyle ba┼člam─▒┼č olmaktad─▒r. Demek ki, KaracahisarÔÇÖ─▒n fethiyle ba─č─▒ms─▒z bir Osman Bey g├Âremezsek bile art─▒k daha serbest hareket eden bir Osman Bey tarihi bir vak─▒a olarak kar┼č─▒m─▒zda durmaktad─▒r.[8]

KaracahisarÔÇÖda ─░lk Hutbenin Okunmas─▒

Karacahisar 1288ÔÇÖde al─▒n─▒nca bir k─▒s─▒m halk─▒n ┼čehri terk etmesi ├╝zerine evler uzun s├╝re bo┼č ve ─▒ss─▒z kalm─▒┼čt─▒. Ancak zamanla ├ževre illerden ve Germiyan ├╝lkesinden gelenlerle ┼čehir ┼čenlenmeye ba┼člad─▒. 699/1299 y─▒l─▒na gelindi─činde mescitleri, mektepleri, ├žar┼č─▒lar─▒ ve pazar─▒ ile mamur bir belde halini alm─▒┼čt─▒. Halk Dursun FakihÔÇÖe gelerek ┼čehirde Cuma namaz─▒ k─▒l─▒nmas─▒ i├žin izin istediler. Ayr─▒ca problemlerinin ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin kad─▒ tayin edilmesini arzu ettiler. Dursun Fakih konuyu ┼×eyh Edebal─▒ÔÇÖya a├žt─▒. Sonra beraberce Osman G├óziÔÇÖye arz ettiler. Osman G├ózi ÔÇťNe yap─▒lmak gerekiyorsa yap─▒ls─▒nÔÇŁ deyince. Dursun Fakih: ÔÇťH├ón─▒m! Sultandan izin almak gerektirÔÇŁ, dedi. Bunun ├╝zerine Osman G├ózi: ÔÇťBu ┼čehri ben kendi k─▒l─▒c─▒mla ald─▒m. Bunda sultan─▒n ne dahli var ki ondan izin alay─▒m? Ona sultanl─▒k veren Allah bana da gaza ile hanl─▒k verdi. E─čer minneti ┼ču sancak ise ben kendim dahi sancak kald─▒r─▒p d├╝┼čmanlarla u─čra┼čt─▒m. E─čer o, ben Sel├žuk hanedan─▒ndan─▒m derse ben de G├Âk Alp o─čluyum derim. E─čer bu ├╝lkeye ben onlardan ├Ânce geldim derse S├╝leyman ┼×ah dedem de ondan evvel geldiÔÇŁ, cevab─▒n─▒ verdi. Bu s├Âzlerden sonra Osman G├ózi, KaracahisarÔÇÖa Dursun FakihÔÇÖi hem kad─▒ hem de hatip tayin etti. ┼×eyh Edebal─▒ÔÇÖn─▒n akrabas─▒ ve talebesi olan Dursun Fakih, b├╝y├╝k alimlerdendi. Osman G├ózi ile b├╝t├╝n sava┼člara kat─▒l─▒r ve m├╝cahitlere namaz k─▒ld─▒r─▒rd─▒. Dursun Fakih ilk cuma g├╝n├╝, minberde hutbeye ├ž─▒kt─▒. Allah├╝ z├╝lcelalÔÇÖe hamd, Res├╝l├╝ne salevat, ├óline ve ashab─▒na duadan sonra; Osman G├óziÔÇÖnin ad─▒n─▒ hutbede zikretti.[9]

A┼čiret beyli─če d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝. A┼č─▒k Pa┼čazade tarihinde 699/1299 olarak tarihlendirilen bu olay─▒ Kemal Pa┼čazade, 688/1288-89 y─▒l─▒nda KaracahisarÔÇÖ─▒n fethinin hemen akabinde g├Âsterir. Kemal Pa┼čazadeÔÇÖye g├Âre Dursun FakihÔÇÖin Cuma namaz─▒ i├žin Sel├žuklu sultan─▒ndan izin istenmesi gerekti─či yolundaki s├Âzlerine Osman G├ózi ┼č├Âyle cevap vermi┼čtir: ÔÇťBen kimsenin taht-─▒ h├╝k├╝metinde de─čilim. Kendi ba┼č─▒ma sultan─▒m. Bu diyar─▒ k─▒l─▒c─▒mla a├ž─▒p dururum. Kul n├Âker almad─▒m ne efendim var ne sultan─▒m! Benim icazet verdi─čim yetmez mi? Benim iznim kifayet etmez mi? Sultan-─▒ zaman dedi─činiz Melik-i Yunan ise benim m├╝lk├╝mde an─▒n ne tasarrufu var. Nesebde ondan eksik de─čilim, benim asl─▒m geni┼čtir. G├Âk AlpÔÇÖi bilmeyen bilmez, bilen Sel├žukÔÇÖa nisbet k─▒lmaz.ÔÇŁ Kemal Pa┼čazade Osman G├óziÔÇÖnin KaracahisarÔÇÖda cemaatle Cuma namaz─▒ k─▒lma─ča izin verip ad─▒na hutbe okutmas─▒n─▒, serbest hareket etmeye ba┼člamas─▒na bir misal olarak g├Âsterir. Ancak o da kesin m├╝stakilli─čini ilan tarihi olarak 699/1299 tarihini ┼ču ifadelerle verir. ÔÇť├él-i Sel├žuk da─č─▒l─▒p saltanat i┼čleri ve memleket ahvali bozulunca Osman G├ózi cihangirlik meydan─▒nda idare dizginlerini eline ald─▒. Sultan-─▒ ali┼čan olup ├╝nvan─▒ emir iken han oldu. Hicretin 699. y─▒l─▒nda emirlik k├╝rsisinden saltanat taht─▒na ├ž─▒kt─▒. Hilafet hilÔÇÖatin e─čnine alup cihangirlik kemerin beline ku┼čand─▒.┬áKadr ├╝ celali hilal iken bedr, ki┼čveri karye iken ┼čehr, le┼čkeri nehir iken bahr oldu.ÔÇŁ G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi 1299 y─▒l─▒ Osmanl─▒ devletinin kurulu┼č tarihi olarak verilebilecek en g├╝├žl├╝ konumunu devam ettirmektedir. Ne┼čri tarihinde ise A┼č─▒k Pa┼čazade ve Kemal Pa┼čazade ye muhalif olarak; ÔÇťOsman G├ózi dahi Sultan Alaeddin zaman─▒nda devletini ilan etmi┼čti. Lakin edebe riayet ed├╝ben hutbeyi ve sikkeyi yine Sultan Alaeddin ad─▒na k─▒lm─▒┼čt─▒ÔÇŽ Ne zaman ki Sultan Alaeddin ahirete intikal etti, o─člu kalmad─▒─č─▒ndan yerine veziri Sahip Ata ge├žti. Osman bunu i┼čid├╝b buyurdu; KaracahisarÔÇÖa Dursun FakihÔÇÖi hem kad─▒ ve hem hatip ettilerÔÇŽ B├Âylece ilk defa hutbe KaracahisarÔÇÖda Osman G├ózi ad─▒na okunduÔÇŁ, ifadeleri yer almaktad─▒r.ÔÇŁ[10]

Y├Âr├╝k ve T├╝rkmen Kavram─▒

Y├Âr├╝k: Y├Âr├╝mek fiilinden t├╝remi┼č olup, AnadoluÔÇÖya gelip yurt tutan g├Â├žebe O─čuz Boylar─▒n─▒ (T├╝rkmenleri) ─░fade eden bir kelimedir (Er├Âz, 1991: 20). Faruk S├╝mer de ÔÇťY├Âr├╝kÔÇŁ kelimesini hemen ayn─▒ anlamda G├Â├žebe T├╝rkmenler olarak kullanmaktad─▒r (S├╝mer, 1950: 518). Baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar ÔÇťY├Âr├╝kÔÇŁ yerine ÔÇťY├╝r├╝kÔÇŁ kelimesini kullanm─▒┼člard─▒r. Buna neden olarak da y├╝r├╝mek fiilinden t├╝redi─čini iddia etmi┼člerdir (G├Âkbilgin, 1957: 4, G├╝ng├Âr, 1941). Bu g├Âr├╝┼č├╝ kabul etmeyenler ise, y├╝r├╝k kelimesinin asl─▒n─▒n ÔÇťY├╝─čr├╝kÔÇŁ oldu─čunu, bu tabirin s─▒fat halinde ileri, medeni, bilgili, cins ve saf anlamlar─▒na geldi─či gibi halk aras─▒nda kabiliyetli, dirayetli, cesur anlamlar─▒na da geldi─čini kaydetmektedirler. (Er├Âz, 1965: 121). Yine Er├Âz, Dinar T├╝rkmenlerinde d├╝─č├╝nlerde kullan─▒lan odunu kesmek i├žin gen├žlerin da─ča gitti─čini, odunu ilk getiren gence ├že┼čitli hediyeler verildi─čini ve bu oduna ÔÇťY├╝─čr├╝k OdunuÔÇŁ ad─▒ verildi─čini belirtmi┼čtir. Bu ├Ârnekten ÔÇťY├╝─čr├╝kÔÇŁ kelimesinin kabiliyetli, atak, iyi ko┼čan anlamlar─▒na geldi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Bu durumda bu konudaki ├žal─▒┼čmalar ve bizzat g├╝n├╝m├╝zdeki ya┼čayan gruplar─▒n kendilerine ÔÇťY├Âr├╝kÔÇŁ dedikleri dikkate al─▒n─▒rsa, bize g├Âre de ÔÇťY├Âr├╝kÔÇŁ kelimesinin daha uygun oldu─ču s├Âylenebilir.[11]

Faruk S├╝mer, Y├Âr├╝k s├Âz├╝n├╝n kesinlikle bir kavim, ulus (il) veya bir kabilenin ad─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Kelimenin yap─▒s─▒nda da i┼čaret edildi─či gibi, ┼čimdi g├Â├žebe kelimesiyle anlad─▒─č─▒m─▒z hayat tarz─▒n─▒n kastedildi─čini kaydetmi┼čtir (S├╝mer, 1950: 551). B├╝y├╝k LarousseÔÇÖde ise Y├Âr├╝k, Orta, G├╝ney ve Bat─▒ Anadolu ile RumeliÔÇÖde konar g├Â├žer ya┼čam─▒ s├╝rd├╝ren, T├╝rkmen boylar─▒ndan olan kimselere 14. Y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒ndan itibaren verilen bir ad olarak kaydedilmektedir (Larousse, c:24). T├╝rkmen kelimesi ise, M├╝sl├╝man olan o─čuzlara ÔÇťM├╝sl├╝man T├╝rkÔÇŁ manas─▒na ÔÇťT├╝rkmenÔÇŁ demi┼člerdir. 11. As─▒rdan beri O─čuz kelimesi ile ayn─▒ anlamda kullan─▒lan ÔÇťT├╝rkmenÔÇŁ kelimesi, O─čuzlar─▒n yerle┼čik olmayan, hen├╝z yerle┼čmeyen, g├Â├žebelikte devam eden k─▒s─▒mlar─▒na verilmi┼čtir. Sonradan ÔÇťO─čuzÔÇŁ kelimesi tamamen b─▒rak─▒lm─▒┼č, yerle┼čik o─čuzlara T├╝rk, g├Â├žebeli─če devam edenlere T├╝rkmen denilmi┼čtir. Bundan sonra O─čuz yerine T├╝rkmen kelimesi kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu durumda T├╝rk kelimesinin T├╝rkmenÔÇÖden daha medeni oldu─ču ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r (T├╝rk Ans., 1977: c:25). T├╝rkmen kelimesinin kullan─▒lmas─▒ndaki ├Ânemli bir nokta da T├╝rkmen kelimesinin O─čuzlar─▒, ┼×amanist O─čuzlardan ay─▒rt edebilmek i├žin kullan─▒ld─▒─č─▒ kaydedilmektedir (S├╝mer, 1980: 51). Y├Âr├╝k terimine ilk defa Yaz─▒c─▒o─člu AliÔÇÖnin kitab─▒nda (Tarih-i al-i Sel├žuk) rastlan─▒lm─▒┼čt─▒r. ÔÇťSahra ni┼čin ve g├Â├žk├╝nc├╝, yani yaban yurtlu ve Y├Âr├╝kÔÇŁ s├Âzlerini kullanm─▒┼čt─▒r. Yine ayn─▒ yazar ÔÇťY├Âr├╝k eviÔÇŁ kelimesini kullanm─▒┼čt─▒r (S├╝mer, 1950: 518). Ayr─▒ca Germiyano─člu Ali ┼×ah, Osman Gaziye Y├Âr├╝ko─člu tabirini kullanm─▒┼čt─▒r (S├╝mer, 1950: 518). Bu konuda dikkati ├žeken bir nokta da ├že┼čitli ara┼čt─▒rmalarda 15. ve 17. y├╝zy─▒llarda Anadolu, Suriye ve IrakÔÇÖta ya┼čayan a┼čiretlere T├╝rkmen denilmektedir. K─▒z─▒l─▒rmakÔÇÖ─▒n bat─▒s─▒nda ya┼čayan Adalar, Marmara, Bat─▒ Anadolu ve RumeliÔÇÖde ya┼čayan a┼čiretlere Y├Âr├╝k tabiri kullan─▒lmaktad─▒r. (S├╝mer, 1950: 551) Fuat K├Âpr├╝l├╝ de Y├Âr├╝klere T├╝rkmen denildi─čini ifade ederek, a┼čiret, Y├Âr├╝k ve T├╝rkmen kelimelerini ayn─▒ anlamda kabul etmektedir (G├Âkbilgin, 1957: 6). Er├Âz, K├Âpr├╝l├╝n├╝n g├Âr├╝┼č├╝ne yak─▒n bir g├Âr├╝┼č belirtmi┼čtir. Y├Âr├╝k kelimesinin T├╝rkmen eski adlar─▒n─▒n yerini tuttu─čunu belirtmektedir. T├╝rkmenÔÇÖin boy, ┼čube ismi olmaktan ba┼čka ekonomik ve sosyal hayat tarz─▒na sahip oldu─čunu belirtmi┼čtir. Bundan dolay─▒ T├╝rkmen kelimesinin yerini Y├Âr├╝k kelimesinin ald─▒─č─▒n─▒ ve tarih kaynaklar─▒nda bu iki kelimenin ├žo─ču e┼č anlaml─▒ olarak birlikte kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ kaydetmi┼čtir. T├╝rkman-─▒ Halep, Y├Âr├╝khan-─▒ Halep gibi (Er├Âz, 1965: 121).[12]

Yukar─▒da belirtildi─či gibi, Y├Âr├╝k tabirinin g├Â├žebe anlam─▒nda olmak ├╝zere, 14. Asr─▒n ikinci yar─▒s─▒nda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ veya kullan─▒lmaya ba┼čland─▒─č─▒ s├Âylenebilir. Bunun yan─▒nda Y├Âr├╝k s├Âz├╝n├╝n ┼čimdiki anlamda g├Â├žebe olarak kullan─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Bu durumu destekleyen ├že┼čitli ├Ârnekler verilebilir. Yerle┼čik hayata ge├ženlere (Antalya-Alanya civar─▒) manav denildi─čini ve Y├Âr├╝kl├╝kten ├ž─▒kt─▒ denildi─čini g├Ârd├╝k. Mehmet Er├ÂzÔÇÖ├╝n ara┼čt─▒rmas─▒nda Orta Asya ile Anadolu a┼čiretleri aras─▒nda ├Ânemli benzerlikler ve ba─čl─▒l─▒klar oldu─ču zengin ├Ârneklerle anlat─▒lmaktad─▒r (Er├Âz, 1991: 15). Yukar─▒daki ├žal─▒┼čmalar g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda T├╝rkmenlerin O─čuz T├╝rklerinin bizzat kendisi oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. O─čuz ulusu 24 boy ve soy ad─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Af┼čar, Be─čdili, ├çepni, Alayontlu, Y├╝re─čir, K─▒n─▒k, Bayat, Yaz─▒r, Akevli, Karaevli, D├Âger, Dodurga gibi kabile ve a┼čiretler halinde olmayanlar ise yerle┼čilen yer ve k├Ây adlar─▒ halinde bu unvanlar─▒n─▒ g├╝n├╝m├╝ze kadar ta┼č─▒maktad─▒rlar. Y├Âr├╝kler ise, y├╝r├╝yen, gezen, g├Â├žebe demektir. Naci Kum, her Y├Âr├╝kÔÇÖ├╝n T├╝rkmen oldu─čunu, buna kar┼č─▒l─▒k her T├╝rkmenÔÇÖin Y├Âr├╝k olmad─▒─č─▒n─▒ Kaydetmektedir (Kum, 1949:70). Y├Âr├╝kl├╝k T├╝rkmen a┼čireti hayat─▒n─▒n sadece davar s├╝r├╝leri otlamakla ge├žinen ve daha iptidai bir hayat tarz─▒ i├žinde olanlar─▒d─▒r. Di─čer bir nokta da Y├Âr├╝klerÔÇÖin k├Âk bir T├╝rkmen kabile veya a┼čiret adlar─▒ndan ├žok davarlar─▒n─▒n (ke├ži), koyunlar─▒n─▒n renklerini, a┼čiret ba┼čkanlar─▒n─▒n adlar─▒n─▒ ta┼č─▒malar─▒d─▒r. Sar─▒ge├žili, Tekeli, Sa├ž─▒karal─▒, ┼×─▒hl─▒, Akkoyunlu, Hac─▒l─▒, Kara─▒sal─▒, Hayta, Honam, Boynu inceli gibi. Naci Kum bunlar─▒n hepsine birden T├╝rkmen demenin daha uygun olaca─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Netice olarak Y├Âr├╝kler yaz─▒n yaylalarda, serin otlaklarda ve k─▒┼č─▒n k─▒┼člaklarda, daha s─▒cak ovalarda hayvanc─▒l─▒kla u─čra┼čan, b├╝y├╝kl├╝ k├╝├ž├╝kl├╝ gruplar halinde ya┼čayan, konar-g├Â├žer T├╝rklerdir. Bu konar-g├Â├žer gruplar az say─▒da haneler oldu─ču gibi, olduk├ža ├žok say─▒da (y├╝zlerce) haneli b├╝y├╝k gruplar da olabilir. Gruplar─▒n ba┼č─▒nda y├Ânetici durumunda bir bey bulunur. K─▒saca g├╝n├╝m├╝zdeki Y├Âr├╝k kavram─▒n─▒ Anadolu ve RumeliÔÇÖde konar-g├Â├žer olarak ya┼čayan, ge├žimlerini ├žo─čunlukla hayvanc─▒l─▒k ve ziraat ile sa─člayan, mevsimlere g├Âre k─▒┼člak ve yaylalarda kurduklar─▒ evlerde ya da ├žad─▒rlarda oturan, O─čuz T├╝rklerine verilen isim olarak s├Âyleyebiliriz.[13]

M├╝jgan CunburÔÇÖun┬á1999 y─▒l─▒ndaki T├╝rk K├╝lt├╝r├╝nde KARAKE├ç─░L─░LER isimli sempozyumda sundu─ču ÔÇťKarake├žili A┼čiretiÔÇŁ isimli bir Risaleden al─▒nt─▒lar─▒ sizlerle payla┼čmak istiyorum. Bu Risale II. Abd├╝lhamid d├Âneminde Sabah ve malumat matbaas─▒nda bas─▒lm─▒┼čt─▒r[14]:Karake├žililerin Osmanl─▒ soyunun atas─▒ Ertu─črul GaziÔÇÖyle birlikte geldikleri, devrin padi┼čah─▒na ba─čl─▒l─▒klar─▒ bilinmektedir. ├é┼č─▒k Pa┼čazade, Ne┼čri gibi ilk Osmanl─▒ tarih├žilerimiz Ertu─črul GaziÔÇÖyle birlikte gelen T├╝rk boylar─▒ndan yaln─▒z Kay─▒lar─▒n adlar─▒n─▒ yaz─▒yorlar. G├╝n├╝m├╝zde de en g├╝venilir kaynak olan ─░smail Hakk─▒ Uzun├žar┼č─▒l─▒,┬áOsmanl─▒ Tarihinde, Sel├žukn├ómeÔÇÖye┬ádayanarak, O─čuz boylar─▒n─▒ damga ve anlamlar─▒yla a├ž─▒klarken, ba┼čta Kay─▒lara yer verdi─či h├ólde kollar─▒ ├╝zerinde durmuyor. Ziya G├Âkalp ise,┬áT├╝rk Medeniyeti Tarihinde┬á(s.21-22), Y├╝r├╝klerden bahsederken,┬áÔÇťCel├óleddin Harezm ┼×ahÔÇÖla gelmi┼č T├╝rkmenlerdirÔÇŁ┬ádedikten sonra, onlar─▒n kollar─▒n─▒ ├çavdurlar, Tekeler, Karamanlar, Sar─▒lar, Karake├žiler, Kank-l─▒lar, Karapapaklar, Yumudlar, ─░lbekliler, G├Âklenler, Salurlar diye say─▒yor. Ziya BeyÔÇÖin bu fikri, son zamanlarda ├ž─▒kan eserlerde bir belgeye dayanmad─▒─č─▒ i├žin tenkit edilmi┼čtir. Karake├žililerin Osmanl─▒ tarihindeki rolleri k─▒saca ┼č├Âyle s─▒ralanabilir: A┼čiret Ertu─črul Gazi taraf─▒ndan e─čitilmi┼č, KaracahisarÔÇÖ─▒n fethinde karake├žilerinin boynuzlar─▒na birtak─▒m ─▒┼č─▒ldaklar ba─člayarak, alaycuk ├╝zerine kara ke├žeden ├Ârt├╝ ├Ârtmek suretiyle harp hilesi yaparak KaracahisarÔÇÖ─▒ alm─▒┼člard─▒r. Sava┼č s─▒ras─▒nda Ertu─črul Gazinin┬áÔÇťHaydin alplerim! Haydin Karake├žili y├╝r├╝klerim!ÔÇŁ┬ádiye te┼čvik etli─či i├žin a┼čiret mensuplar─▒na Karake├žililer Osmanl─▒lar─▒n b├╝t├╝n seferlerine kat─▒lm─▒┼člar, ├╝zerlerine d├╝┼čen g├Ârevi yapmak i├žin hi├žbir fedak├órl─▒ktan geri kalmam─▒┼člard─▒r. Bu arada Yavuz Sultan SelimÔÇÖin b├╝t├╝n seferlerinde de cansipar├óne mertlikler g├Âstermi┼čler, bu y├╝zden Yavuz onlara┬áÔÇťHaremeyn-i ┼×erifeyn A┼čiretiÔÇŁ┬áunvan─▒n─▒ vermi┼č, yani onlar─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n en mukaddes bildi─či iki yerin, Mekke ve MedineÔÇÖnin A┼čireti diye taltif etmi┼čtir. Devrin padi┼čah─▒ II. Abd├╝lhamidÔÇÖin Karake├žililerin bu ba─čl─▒l─▒klar─▒na ve hizmetlerine kar┼č─▒l─▒k a┼čireti anlat─▒lamayacak b├╝y├╝k bir arma─čanla ├Âd├╝llendirdi─či bilinmektedir. Bu arma─čan, o devrin deyi┼čiyle, ÔÇťav├ót─▒fÔÇŁ ┼čudur: Karacahisar k├Ây├╝ yeniden kuruluyor, Osmanl─▒lar─▒n ilk istikl├ól hutbesinin okundu─ču yere bir cami ve ├ževresine evler yapt─▒r─▒l─▒yor. A┼čiret halk─▒ buraya yerle┼čtiriliyor. Yaln─▒z bununla da kal─▒nm─▒yor, Ertu─črul Gazinin ruhunu ┼čad etmek i├žin o ├ževredeki bir├žok k├Ây ve kasaba imar ediliyor. Yukarda da i┼čaret edildi─či ├╝zere, merkezi Bilecik kasabas─▒ olmak ├╝zere┬áÔÇťErtu─črul Sanca─č─▒ÔÇŁ ad─▒yla bir liva olu┼čturuluyor.[15]

Karake├žili a┼čireti her y─▒l─▒n Rebi├╝levvel ay─▒nda Ertu─črul Gazinin t├╝rbesini ziyaret ederlermi┼č, bu ziyaret a┼čiretin kendilerine has bayram imi┼č. B├╝y├╝k bir topluluk h├ólinde atlara binerek, t├╝rbeye gelip, ziyaret ettikten sonra mevlit okuturlar, kurbanlar keserek, konuklara yedirip, ikramda bulunurlarm─▒┼č. Ve bu t├Âren dolay─▒s─▒yla ola─čan├╝st├╝ ne┼čelenir, kalpleri sevin├žle dolarm─▒┼č. Sonra a┼čiretin hayat─▒na ait baz─▒ ├Âzellikler anlat─▒lm─▒┼čt─▒r:┬áA┼čiret i├žinde kad─▒nlar─▒n b├╝y├╝klerine┬áÔÇťablaÔÇŁ,┬áerkeklere de┬áÔÇťba┼čaÔÇŁ┬ádenirmi┼č, pa┼ča kelimesinin buradan geldi─čine i┼čaret edilmi┼čtir.┬áErkek kad─▒n y├╝nden ve yapa─č─▒dan e─čirip dokuduklar─▒n─▒ giydikleri, bu i┼či bildikleri i├žin de asker i├žin gerekli abay─▒ dokumalar─▒ ve eksiklikleri gidermeleri i├žin Bal─▒kesirÔÇÖde bir fabrika kuruldu─ču, a┼čiretin oba oba oraya ilhak edildi─či, gerektik├že her oban─▒n ba┼č─▒ndaki eski me┼čhur alplar─▒n ├žocuklar─▒ndan birine emir verildi─či, onun da bu emri halka duyurdu─ču, ├Âvg├╝ye de─čer hizmetleri ge├žti─či i├žin oba halk─▒n─▒n m├╝k├ófat olarak askerden ve koyun vergisinden muaf tutulduklar─▒, ├žok az bir Haremeyn vergisi al─▒nd─▒─č─▒, bu vergiye mahsuben de e─čirme ├╝cretlerinin irat kaydedildi─či bildiriliyor. Obaya y├╝n verilir, ip al─▒n─▒rm─▒┼č. Bu ipten ba┼čka y─▒lda bir kere n├╝fus ba┼č─▒na birer, iki┼čer k─▒yye ÔÇťbeden ipiÔÇŁ denilen e─čri ─░mi┼č ip da─č─▒t─▒l─▒rm─▒┼č. Haremeyn vergisinin toplanmas─▒ ve di─čer hususlar─▒n ieras─▒ i├žin alpz├ódclerden biri bey atan─▒rm─▒┼č. 1259/1848 y─▒l─▒nda bir padi┼čah iradesiyle Manisa ve H├╝davendig├ór yani Bursa illerinde ve di─čer yerlerde b├Âl├╝k b├Âl├╝k ya┼čayanlar isk├ón edilip, baz─▒ vergiler kald─▒r─▒larak oba fertlerinden asker ve ├Â┼č├╝r al─▒nmaya ba┼članm─▒┼č. 1283/1867ÔÇÖde Ahmed Vefik Pa┼čan─▒n m├╝fetti┼čli─či s─▒ras─▒nda a┼čiret Bal─▒kesirÔÇÖden fek edilip, bulunduklar─▒ il├želere ilhak olunarak, be─člik ├╝nvan─▒ da kald─▒r─▒l─▒p, eskiden oldu─ču gibi muamele edilmeye ba┼članm─▒┼č.

Karake├žili a┼čireti ├ľzbek diyar─▒ndan geldi─či i├žin ad─▒ ├ľzbek ve T├╝rk a┼čireti ise de oba oba birer cemaat olduklar─▒ i├žin her obaya birer nesil ismi verilmi┼č, denildikten sonra ┼ču oba adlar─▒ s─▒ralan─▒yor: Veliler, T├╝l├╝zl├╝, Karabak─▒l─▒, ┼×azl─▒, Hae─▒ Halil. Hayyam Keth├╝da, Ak├žainli, Ayn-─▒ Han├«, ├ľzbekli cemaatleri diye tan─▒nan bu cemaatler sonradan ikiye ayr─▒l─▒p, de─či┼čik isimlerle de an─▒l─▒rlarm─▒┼č. ├ľzbekli ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan tek cemaat kalm─▒┼č.

Risalede bundan sonra ÔÇťala├žukÔÇŁ denilen ├žad─▒rlar─▒ndan ve bu ├žad─▒rlar─▒n kurulu┼čundan bahs olunmu┼čtur:ÔÇť┼×imdi pencerelerde g├Âr├╝len kafes misal ve ham y├╝nden mamul sofla iki parmak arz─▒nda ve yar─▒m parmak kal─▒nl─▒─č─▒nda iki adam boyu tul├╝nde tahtalar─▒ birbirine ├žatarak bir beygir dengi olacak kadar a─č─▒rl─▒kta ve icab─▒ takdirinde her ikisi kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirilip arka ve ├Ân taraflar─▒na dahi halla├žlar─▒n yay ast─▒klar─▒ a─ča├ž gibi ├žubuklar─▒ ip ile kafes misal ├Âr├╝l├╝p ├╝zerinden duman ├ž─▒kacak bir delik b─▒rakarak her taraf─▒n─▒ ke├že ile ├Ârt├╝p ve ke├že dahi duman─▒n ihatas─▒ndan beyaz iken kara ke├že olur ve bu h├ólde evlenirlermi┼č.[16]┬áVe elÔÇÖan T├╝rkistan ve ├ľzbek diyar─▒nda ve HorasanÔÇÖda bunun gibi haneler mevcut imi┼č. Y├╝k hayvanlar─▒n─▒n mahsus semerleri olmay─▒p ala├žuk ├╝zerine ├Ârt├╝len ke├ženin ismine torluk denilir ve semerin ├╝zerinde g├Âr├╝nen a─ča├ž gibi ┼čey de kendi imal├ót─▒ olarak al─▒k a─čac─▒ ilam─▒yla m├╝semma a─čac─▒n alt─▒na mezkur tozlu─ču yedi sekiz kat d├╝r├╝p beygirin ├╝zerine ve onun ├╝st├╝ne de al─▒─č─▒ koyup ip kolonlar─▒yla ba─člar ve a─čr─▒k tabir olunan p─▒rt─▒ ve e┼čyay─▒ saireleri de y├╝kleterek konup g├Â├žerek ya┼čarlar imi┼č.ÔÇŁ┬áRisalede┬áÔÇťyak─▒n zamana kadar Ertu─črul GaziÔÇÖnin t├╝rbesinde al├ómet-i mahsusa olmak ├╝zere torluk par├žas─▒yla al─▒k muhafaza olunur, a┼čiret ve ziyaret├žiler taraf─▒ndan takbil edilirmi┼čÔÇŁ┬ádiye a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r.

Uyan─▒k ve dirayet sahibi ki┼čilere┬áÔÇťAceÔÇŁ┬ádenirmi┼č. ├ľzbek cemaatinde risalenin yaz─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada ÔÇťAceÔÇŁ l├ókapl─▒ kimseler ya┼čamaktaym─▒┼č. Nitekim T├╝l├╝zl├╝ cemaatinde Osman Gazi zaman─▒ndaki emirlerden Durgut AlpÔÇÖa nispetle isim alanlar varm─▒┼č. Risalede ├╝├ž buyrultu yer almaktad─▒r: Bunlardan 1 Safer 64 yani 8 Ocak 1848 tarihlisi ├ľzbekl├╝ Cemaati Reisi Hac─▒ Kerim Bey torunu, Karaca Hac─▒ Mehmed BeyÔÇÖin o─člu Mehmed BeyÔÇÖe verilmi┼č, Beyin dirayetli ve denenmi┼č bir zat olmas─▒ dolay─▒s─▒yla m├╝lhakat─▒yla Karesi sanca─č─▒ muhassall─▒─č─▒n─▒n 1264 senesinde de beyli─činin ibka edildi─či bildirilmi┼čtir. Kendisinin bey bilinip, s├Âz├╝nden bir ad─▒m d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒lmamas─▒, halktan al─▒nacak miri mal─▒n─▒n zaman─▒nda toplan─▒p, mal sand─▒─č─▒na g├Ânderilmesi emredilmi┼čtir. Bu bahane ile fakirlerin tedirgin edilmemesine itina ve dikkat olunmas─▒ ve ayk─▒r─▒ hareketten ├žekinilmesine de ayr─▒ca i┼čaret olunuyor.

Yine Mehmed BeyÔÇÖe verilen ikinci buyrultu sureti 7 sene 285/1868 tarihli, ay ad─▒ yaz─▒lmam─▒┼č. K─▒dvet├╝ÔÇÖl-a┼č├óir veÔÇÖl-kab├óil ve HaremeynuÔÇÖ┼č-┼×erifeyn y├Âr├╝k├ón─▒ndan Eski┼čehir sanca─č─▒ kazalar─▒nda isk├ón ├╝zere bulunan T├╝l├╝zl├╝ ve Poyrazl─▒ ve Hac─▒ Halil obas─▒ ve ├ľzbekli ve Hayyam Keth├╝da ve Ak├žainli ve ┼×azl─▒ ve Karabak─▒l─▒ cemaatlerinin beyIcriyle bilc├╝mle muhtar ve s├Âz sahiplerine hitaben yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Askerin k─▒┼čl─▒k elbisesi i├žin kendi koyunlar─▒ndan al─▒nacak y├╝n iplerinin, taahh├╝t etmelerine ra─čmen Bal─▒kesirÔÇÖdeki aba-h├óneye teslim edilmedi─činin anla┼č─▒lmas─▒ ├╝zerine, buyrultunun yaz─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor. Buyrultu ile birlikte ne kadar y├╝n ipi toplanaca─č─▒n─▒ bildiren bir defter de g├Ânderilmi┼č, d─▒┼čar─▒ya bir dirhem ip sat─▒lmadan toplan─▒p aba-haneye teslim edilmesi emr olunarak, kararla┼čt─▒r─▒lan fiyat ├╝zerinden bahas─▒n─▒n ├Âdenece─či bildirilmi┼čtir.[17]

Risaleye a┼čiretin eski kahramanl─▒k t├╝rk├╝lerinden birka├ž ├Ârnek de eklenmi┼č, okuyal─▒m:

ÔÇťA┼ča─č─▒da alg─▒m salg─▒m bir sava┼č g├Âr├╝n├╝r

Gecesi d├╝┼č g├╝nd├╝z├╝ hayal meyal g├Âr├╝n├╝r

┬áKorkar─▒m yolda┼č─▒ma bir i┼č g├Âr├╝n├╝r

Er yollar─▒na can─▒n─▒ kurban eden alp─▒m benim

Gelin kom┼čular ben can ci─čerim ald─▒rd─▒m

─░ki ellerim b├╝t├╝n al kanlar i├žine dald─▒rd─▒m

Canlar dayanmaz sal─▒n─▒ kendi elimle kald─▒rd─▒m

 Ilgıd ılgıd kanlarla mezara giren benim

Y├Âr├╝k y├órimin mezar─▒n─▒ ye┼čil ├žemen b├╝r├╝d├╝

┬áG├Âzya┼č─▒yla kiral─▒m─▒z ├ž─▒lb─▒rca─č─▒n─▒ s├╝r├╝d├╝

┬áHep oba halk─▒ g├Âzlesine kalkt─▒ y├╝r├╝d├╝

 Obası yurd yerinde kurulu kalan serdarım benim

Bu sava┼č Ertu─črul GaziÔÇÖden kald─▒ bize eser

┬áOsman Gazi ├žok d├╝┼čmanlar─▒n ba┼č─▒n keser

B├Âyle ├Âl├╝m her kavme olmaz m├╝yesser

Yerin tutar m─▒ bilmem yadig├ór─▒n o─člum benim ÔÇť[18]

Risaleye Karacao─članÔÇÖdan da bir ko┼čma al─▒nm─▒┼č.

Ba┼č─▒nda┬áÔÇťKarake├žili A┼čiretinin ├ľzbekl├╝ Cemaati beyzadelerinden Hac─▒ Mehmed Beyin mecmuas─▒ndan istihra├ž olunmu┼čturÔÇŁ┬ádenilmi┼čtir.

ÔÇťBa─č─▒r k─▒r at─▒m ba─č─▒r

D├╝┼čman duymas─▒n dostumu ├ža─č─▒r

┬áD├╝┼čman─▒n arkas─▒nda ola ye─č ba─č─▒r

┬áAl─▒─č─▒m al─▒nmaya al─▒nmaya

Babamdan bunca ald─▒─č─▒m ├Â─č├╝t

┬áD├╝┼čman i├ž├╝n g├Ârd├╝─č├╝m kay─▒t

┬áD├╝┼čman duymasun dostuma ay─▒t

┬áUnuttular ├ža─čr─▒lmaya ├ža─čr─▒lmaya

├ça─č─▒r Karacao─član ├ža─č─▒r

Ta┼č koptu─ču yerde a─č─▒r

Adam dostundan bile so─čur

┬áCandan sar─▒lmaya sar─▒lmayaÔÇŁ

Son belge, Karake├žili a┼čiretinin Hac─▒ Halil obas─▒ cemaatinden Yusuf Beyzade Mehmed Hikmet BeyÔÇÖe verilen 7 sene 73/yani 1856 tarihli buyrultu sureti olup, Hikmet BeyÔÇÖin do─črulu─ču, ip imalinde, miri mal─▒n─▒n toplanmas─▒nda g├Âsterdi─či gayret ve cemaat halk─▒n─▒n kendinden ho┼čnut olmalar─▒ bak─▒m─▒ndan o y─▒l de beyli─či ├╝zerinde b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Buyrultuda cemaatin beyine itaat etmeleri, nizamiye askerinin abalar─▒ i├žin gerek aba-haneden alacaklar─▒ y├╝nlerin, gerekse kendi beden y├╝nlerinin gayet d├╝zg├╝n ve al├ó olmas─▒na dikkat etmeleri, beye de, ipleri zaman─▒nda toplay─▒p, peyderpey mal sand─▒─č─▒na g├Ât├╝r├╝p teslim etmesi, ahali ve fukarayla g├╝zel ge├žinmesi, fukaray─▒ iza├ž etmemesi emr olunmu┼čtur.[19]

Risalede bu buyrultunun, isimleri de zikredilerek, di─čer cemaat beylerine de yolland─▒─č─▒ bildiriliyor. Bundan sonra a┼čiretin n├╝fus ve h├óne say─▒s─▒n─▒ g├Âsteren bir cetvel yer al─▒yor. K├╝tahya, Eski┼čehir ve Ertu─črul Gazi sancaklar─▒nda, nahiye ve kazalarda toplam n├╝fus say─▒s─▒ 14521, h├óne say─▒s─▒ 2856ÔÇÖd─▒r. K├Ây adlar─▒ndan baz─▒lar─▒ ger├žekten g├╝zel, birka├ž─▒n─▒ sayay─▒m: Y├Âr├╝k Karacaviran, Ar─▒ Kaya, Yar─▒mca, Bozda─č, Kavac─▒k, Turgudo─člu, Ak├ž─▒n, Ak├žay─▒r, Y├Âr├╝k Kartal, E┼čen Karaca, Karaca Hisar, Ak├ža Kaya gibiÔÇŽ Daha sonra bu oba ve cemaatlerin askere ne kadar s├╝variyi, kimin maiyetinde yollayacaklar─▒n─▒ g├Âsteren cetvel yer al─▒yor. Bu cetvelin toplam─▒ da 435 atl─▒d─▒r. Bunlardan 45ÔÇÖi Eski┼čehirÔÇÖin Seyitgazi nahiyesine t├óbi Kuyucak k├Ây├╝nden ├ľzbckl├╝ cemaatinin Beyi Hac─▒ Kerim Beyzade Hac─▒ Bekir Bey, yedi karde┼či, d├Ârt o─člu, d├Ârt eni┼čtesi, d├Ârt damad─▒ ve torunlar─▒, 25ÔÇÖi yine SeyitgaziÔÇÖnin Numan Oluk k├Ây├╝nden Hikmet Beyzade Yusuf Bey ve o─člu Hikmet BeyÔÇÖle maiyetleridir. Di─čerleri de cemaatlerin n├╝fusuna g├Âre cetvelde yer al─▒yor. Y├Âr├╝k K─▒rka k├Ây├╝nden a┼čiret ser├žavu┼ču Mehmed Bey tek ki┼či olarak harbe kat─▒l─▒yor.[20]

Risale a┼čiret gen├žlerinin cirit oynarken s├Âyledikleri bir t├╝rk├╝ ile sona eriyor. A┼čiret Reisi Hac─▒ Bekir BeyÔÇÖin c├╝zdan─▒nda kay─▒tl─▒ olan bu t├╝rk├╝n├╝n atalar─▒ndan kald─▒─č─▒ belirtiliyor. T├╝rk├╝n├╝n s├Âzleri ┼č├Âyle:

ÔÇťHaydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi benim T├╝rklerim

Haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi benim yolda┼člar─▒m

Haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi benim y├╝r├╝klerim

Haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi haydi benim alplerim

├çabuk ├žabuk yeti┼čin ├žabuk ├žabuk yeti┼čin ├žabuk ├žabuk yeti┼čin d├╝┼čmanlara ula┼čal─▒m

Ula┼čal─▒m da kuvvetle elimizden ula┼čal─▒m da kuvvetle elimizden ula┼čal─▒m da kuvvetle elimizden geldi─či kadar sava┼čal─▒m

Asla korkmay─▒n d├╝┼čmandan asla korkmay─▒n d├╝┼čmandan asla korkmay─▒n d├╝┼čmandan ├çalaba eman olal─▒m

Bu yolda hepimiz bu yolda hepimiz bu yolda hepimiz ┼čehid ya gazi olal─▒mÔÇŁ[21]

En sonda padi┼čah II. Abd├╝lhamidÔÇÖe dua bulunmaktad─▒r. Risale yazar─▒ diyor ki: ├çocuklu─čumda dedemden Sultan HamidÔÇÖin┬áÔÇťBen onlara s├Âz s├Âyletmem. Onlar benim ceddimdir, ben onlar─▒n soyundan geliyorumÔÇŁ┬ádedi─čini ka├ž kere duydu─čumu hat─▒rl─▒yorum. Son olarak demek isterim ki, Karake├žili a┼čireti Yavuz Sultan SelimÔÇÖin verdi─či adla Haremeyn-i ┼×erifeyn A┼čireti hakk─▒ndaki bu k├╝├ž├╝k risalede, Karake├žililerin y├╝zy─▒l ├Ânceki ya┼čay─▒┼člar─▒ndan g├Âr├╝nt├╝ler dile getirilmi┼čtir.

Mehmet Er├ÂzÔÇÖde saha ara┼čt─▒rmas─▒nda Karake├želiÔÇÖleri a─čabeye Ba┼ča derler ki, pa┼ča kelimesi buradan gelmi┼č demektedir. ÔÇť─░l kelimesinin en eski manas─▒ (sulh) d├╝r. (Mahmud Ka┼čgari) ─░l├ži kelimesi bu manadan gelir: (─░l├ži) bidayette (sulh├ž├╝) manas─▒yd─▒. ─░l kelimesinin ikinci manas─▒ da (devlet) oldu. Orhun kitabe┬şsinde (il) kelimesi bu ikinci manada kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rklerin a┼č├«ret devri tarihten evvel ge├žmi┼čtir. Tarih T├╝rkleri (il) halinde yani g├Â├žebe devletler ┼čeklinde g├Ârm├╝┼čt├╝r. K├╝├ž├╝k illerde sulh mabudu (O─čan) d─▒r. Di─čer yersular a┼čiretlerini harbe te┼čvik ettikleri halde O─čan, bunlar─▒ harbden ve kan davas─▒ndan meneder.ÔÇŁ Sonradan halk manas─▒na geldi: ÔÇť─░lle kara g├╝n bayramd─▒rÔÇŁ yahut (elle gelen d├╝─č├╝n bayram) Sonra bu halk─▒n oturdu─ču ├╝lke manas─▒na gelme─če ba┼člad─▒: ─░├ž ─░l, D─▒┼č ─░l, Rum ─░li gibi. Daha sonralar─▒ (yabanc─▒) ma┬şnas─▒na gelme─če ba┼člad─▒: k├ótip benim, ben k├ótibin, il ne kar─▒┼č─▒r.[22]

Boy: 24 O─čuz boyu vesilesiyle daha yak─▒ndan a┼čina oldu─čumuz bu mefhum halen ya┼čamaktad─▒r. ÔÇťKabile (boy) bir hukuk├« mefhumdur. Bunun (oymak), (ar─▒s) gibi ┼čubelerinin, onlara mensup ┼čah─▒slar─▒n hukuku da ├Ârf├« kanun, (zang) ve (yasaca g├Âre muayyendir. M├╝stakil kabile hukukuna malik olan bir (ar─▒s) Kazak K─▒rg─▒zlarda bir ceddin neslinden yedinci bat─▒ndan sonra toplanan evl├ód─▒ndan has─▒l olur. M├╝stakil kabile ┼čeklini ald─▒ktan sonra bir ar─▒s hayvanlar─▒n─▒ bellemek i├žin kendisine has (damga) al─▒r, kabilelerin i├žtimalar─▒nda kendisine ayr─▒ yer (orun) al─▒r ve ancak biri di─čerinden ayr─▒ (ar─▒┼člar halinde akalyedi bat─▒n babalar─▒yla ayr─▒lan camialar biri di─čerinden k─▒z al─▒p evlenebilirler. Bunun i├žin T├╝rklerde her erke─čin yedi ceddini bilmek i├žtima├« bir nizam─▒n esaslar─▒ndan biri ÔÇśolmu┼čtur. Hatt├ó ─░sl├ómiyetÔÇÖi kabul ettikten sonra da bu usule riayet edilmi┼č, yedi bat─▒n i├žinde evlenmi┼čler, hatt├ó bunu ─░sl├ómiyetÔÇÖin bir h├╝km├╝ gibi tel├ókki etemislerdirÔÇŁ 80 k├╝sur ya┼č─▒nda, Sar─▒ke├žili A┼čiretinden Ali Osman Efendi boy te┼čekk├╝l├╝n├╝, (boy be─či) t├óbirini de kullanarak, a┼ča─č─▒daki ┼če┬şkilde anlatt─▒ ki, O─čuz Han─▒n alt─▒ o─člundan 24 O─čuz boyunun meydana gelmesi anÔÇÖane ve inanc─▒na uyuyor: ÔÇťDa─čl─▒, ┼×eytanlar, ├ťsemo─člu, Odaba┼č─▒ d├Ârt garda┼čm─▒┼č. Pederden bunu duyard─▒m. K├Âk├╝ bir. Herkes avanesini ├žekmi┼č, birer boy be─či olmu┼č.ÔÇŁ Bir (oymak)─▒n zamanla 6-7 ye ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gibi (oy┬şmaklardan baz─▒lar─▒n─▒n b├╝y├╝y├╝p, k─▒z ka├ž─▒rma, kavga, niza, arazi kifayetsizli─či gibi sebeplerden ba┼čka yerlere giderek m├╝stakil birer (boy) haline geldiklerini anl─▒yoruz.[23]

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunda┬áÔÇťbir boya bey t├óyini-─▒rs├« olm─▒yan te┼čekk├╝llerde o boyu te┼čkil eden gruplar─▒n ba┼č─▒nda bulunan keth├╝da ve ihtiyarlar─▒n birÔÇÖ┼čahs─▒ boy beyi olarak kabul edecekleri hakk─▒nda kanaatlar─▒ a├ž─▒kland─▒ktan sonra, h├╝k├╝met taraf─▒ndan o ┼čahs─▒n tayin edildi─čine dair beylik berat─▒ verilirdi. Fakat Ri┼čvan gibi baz─▒ te┼čekk├╝l┬şlerde boy beyli─činin ber├ót ile de─čil, ancak boy aristokrasisini te┼čkil eden kimselerin keth├╝da, ihtiyar ve s├Âz sahihleri eliyle se├žildi─čini ve istedikleri sahs─▒ boy beyi yapabileceklerini de il├óve etmeliyiz.┬áKeth├╝dalar ise i├žti┬şma├« ve idari bak─▒mdan t├óbi bulunduklar─▒ boy beyi taraf─▒ndan t├óyin edilmekte idiler. Fakat keth├╝dalar hakk─▒nda oymak ahalisinin kefa┬şletleri l├óz─▒m oldu─ču gibi kanunen, t├óyin edilmi┼č olan vergilerini Has Voyvodalar─▒na vermedi─či taahh├╝t etmeleri┬áde ┼čartt─▒. Bundan sonra daha ziyade bu hususun h├╝k├╝met taraf─▒ndan kabul edildi─čine dair bir ber├ót g├ÂnderiliyorduÔÇŁ[24]

BoyÔÇÖun kollar─▒ olup, T├╝rkiye g├Â├žebeleri aras─▒nda ya┼č─▒yan Oy┬şmak ve Oba mefhumlar─▒n─▒ da ┼č├Âyle tarif edebiliriz:┬áOba: Ka┼čgar├«ÔÇÖye g├Âre (I, 86,22) asl─▒nda kab├«le, ┼×eyh S├╝leymanÔÇÖa g├Âre, k├╝├ž├╝k ├žad─▒r, ├žad─▒r halk─▒, cemaat, ┼×emseddin SamiÔÇÖye g├Âre, birka├ž b├Âl├╝─če m├╝nkasem b├╝y├╝k ve uzun g├Â├žebe ├žad─▒r─▒, ├žad─▒r halk─▒, g├Â├žebe ailesi, H├╝seyin K├óz─▒m KadriÔÇÖnin T├╝rk l├╝g├ólinc g├Âre, ├ózcr├« dilinde ├žad─▒r, bir ├žad─▒r halk─▒, aile ├ža─čataycada (ova, oba) ├žad─▒r, yurt, mesken, ikametg├óh aile m├ónalar─▒na gelmektedir.

S├Â─č├╝t Kara┬şke├žili ve Karake├želiÔÇÖleri (oba)y─▒ (├žad─▒r) manas─▒nda kullan─▒yorlar. Yeniosmanl─▒ÔÇÖlarda ├žad─▒r toplulu─ču manas─▒na geldi─či gibi, kom┼ču manas─▒na da geliyor, Oba esas olarak ├žad─▒r toplulu─ču ├žad─▒r ma┬şhallesi manas─▒na gelir. 5-10 ├žad─▒rdan fazlas─▒ b├«r arada merÔÇÖa ki┬şfayetsizli─či sebeb ile bar─▒namad─▒─č─▒ndan obaÔÇÖlar v├╝cut bulur. Oba, 5-10 ├žad─▒r─▒n en ya┼čl─▒s─▒, en dirayetlisinin ismi ile an─▒l─▒r. Ekseri akraba olanlar bir oba te┼čkil eder. Bug├╝n Y├Âr├╝kler (oba) verine (mahalle) tabirini kullan─▒rlar. Bekdikler obaÔÇÖn─▒n hat─▒rl─▒, say─▒l─▒r kimsesine (obaba┼č─▒) derler. Bu oymak reisi olan (keth├╝da)n─▒n mukabili de olabilir. Gene BekdikÔÇÖIerin bir atas├Âz├╝ (oba) n─▒n manas─▒n─▒ sarih olarak g├Âsteriyor. (O─člunla oba ol, k─▒z─▒nla kom┼ču ol:)

Oymak:┬áB├╝y├╝k obaÔÇÖlar bir oymak te┼čkil ediyor. (Oba) mek├ón ifade ederken, (oymak) bir cemaat, bir i├žtima├« z├╝mredir. Y├Âr├╝klerÔÇÖden ba┼čka, ┼čehir halk─▒n─▒n da g├╝nl├╝k konu┼čmalar─▒nda gecen soy-sop, soylu-soplu, soyu-sopu temiz kelimelerinin men┬ş┼čeini Z. G├Âkalp izah ederek, (elan) manas─▒na geldi─čini s├Âyl├╝yor. ÔÇśYakutlar─▒n bug├╝n semiyeye verdikleri isim (sib) kelimesidir ki (soy-sop) kelimesindeki (sop) ile m├╝teradiftir. Eski T├╝rk├žede (Sob) kelimesi (Su) manas─▒na olup, gerek (soy) ve gerek (sop) kelimeleri bu iki kelimeden m├╝┼čtakt─▒r. O halde (elan) kelimesinin T├╝rk├žedeki mukabili ┼čark T├╝rk├žesinde (sop) ve O─čuz T├╝rk├žesinde (soy)dur. (Soy-sop) t├óbiri ikisinden m├╝rekkeptirÔÇŽHatt├ó DiyarbekirÔÇÖde kad─▒nlar─▒n ─▒st─▒lah─▒na g├Âre (soy) baba cihetinden olan akrabaya (sop) ise ana cihetinden olan akrabaya denilir. O halde T├╝rklerde en eski bir zamanda (Budun) (D├Ârt Ulus) a ve her Ulus da bir tak─▒m (sop) lara m├╝nkasem imi┼č ve saplarda meden├« saniye mahiyetini haiz olup birer (Kile) ye yani (Mader├« totemle malik bulunurmu┼č, Bil├óhare bu te┼čkil├ót inhil├ól ÔÇśede┬şrek YakutlarÔÇÖda Uluslar─▒n m├╝messilleri olarak d├Ârt b├╝y├╝k ┼×aman, soplar─▒n m├╝messili olarak da k├╝├ž├╝k ┼čamanlar zuhur etmi┼čÔÇŁ[25]

Yak─▒n zamanlara kadar Y├Âr├╝klerde kavga, niza, ihtil├óflar, k─▒z ka├ž─▒rma vakÔÇÖalar─▒n─▒ koca (ihtiyar) 1ar m├╝zakere, hal ve h├╝kme ba─člarlard─▒. Bey se├žiminde ihtiyarlar─▒n s├Âz├╝ b├╝y├╝kt├╝r. Beylerin ve keth├╝dalar─▒n otoritesinin yan─▒nda, ihtiyarlar m├╝┼čavere heyÔÇÖeti o┬şlarak yer al─▒yordu. Mehmet Er├Âz ÔÇťgezdi─čimiz a┼čiretlerde a─ča ile yana┼čma ├žoban─▒ ayn─▒ sofrada yemek verken g├Ârd├╝kÔÇŁ demektedir. Kaplanc─▒k K├Ây├╝ne (─░zmir) yerle┼čen Karatekelilerden dinledik: vaktiyle kimsesiz, fakir bir ├žo┬şban ihtiyarlar─▒n sohbetine kat─▒l─▒r, sopas─▒na yaslan─▒p sadece dinlermi┼č. Yeri gelince ak─▒ll─▒ca sarf etti─či laflar ihtiyarlar─▒n dikkatini ├žekmi┼č ve ÔÇťBu ├žoban ihtiyar gibi konu┼čuyorÔÇŁ demi┼čler. ┼×imdi bu nesle (ihtiyar u┼ča─č─▒) diyorlar. Bu hik├óye ve bizim m├╝┼čahedelerimiz Y├Âr├╝klerde keskin bir s─▒n─▒f farkl─▒la┼čmas─▒n─▒n derin bir tabakala┼č┬şman─▒n mevcut olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor.[26]

┼×eyh Edebal─▒ÔÇÖn─▒n Osman BeyÔÇÖe Nasihat─▒[27]

ÔÇťO─čul! insanlar vard─▒r, ┼čafak vaktinde do─čar, g├╝n batarken ├Âl├╝rler. Unutma ki d├╝nya sand─▒─č─▒n kadar b├╝y├╝k de─čildir.┬áD├╝nyay─▒ bize b├╝y├╝k g├Âsteren bizim k├╝├ž├╝kl├╝─č├╝m├╝zd├╝r. H─▒rs─▒m─▒z, bencilli─čimiz.

D├╝nya bir garip han, bir hoyrat mek├ón, insan bir garip varl─▒k kab─▒na s─▒─čmayanÔÇŽ Hayat bir yudum su, bir anl─▒k r├╝yaÔÇŽ ├ľm├╝r bir k─▒sa yol tekrar─▒ olmayanÔÇŽ Bu yolda nazar─▒m─▒z─▒ sonsuzlu─ča dikip; b├╝y├╝k y├╝r├╝mek ve b├╝y├╝k ├Âlmek gerek. Bu yolda h─▒rs, diken; benlik ve kibir engeldir o─čul. Sak─▒n ha kendine tak─▒lmayas─▒n ve kendinde bo─čulmayas─▒n. Teklik sadece AllahÔÇÖa mahsustur, tek ba┼č─▒na karara durup hoyrat d├╝nyan─▒n dayan─▒lmaz a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ kald─▒rmayas─▒n. ─░┼člerini ehil ki┼čilere dan─▒┼čarak tutas─▒n, dan─▒┼č─▒rsan yol al─▒rs─▒n, dan─▒┼čmazsan yolda tak─▒l─▒p kal─▒rs─▒n o─čul.

G├╝├žl├╝s├╝n, ak─▒ll─▒s─▒n, s├Âz sahibisin; ama bunlar─▒ nerede, nas─▒l kullanaca─č─▒n─▒ bilemezsen, sabah r├╝zgar─▒nda savrulup gidersin. Bir dem gelir bir tekmeyle d├╝nyalar─▒ y─▒kacak olursun, bir dem gelir yerdeki kar─▒ncaya ma─člup olursun. G├╝├ž hayvanda bile mevcut. Ak─▒l sadece anahtar. Anahtara tak─▒lmas─▒n. Aslolan anahtar─▒n a├žaca─č─▒ kap─▒lard─▒r. Kap─▒lar─▒n ard─▒nda hazineler, kap─▒lar─▒n ard─▒nda s─▒rlar vard─▒r. S─▒rlar ki, ebed├« mu┼čtulan koynunda bar─▒nd─▒r─▒r; sonsuza kavu┼čturur.┬áAkl─▒n─▒ kullan─▒p d├╝nyadayken cennetin kap─▒lar─▒n─▒ aralayas─▒n o─čul.

├ľfken ve benli─čin bir olup akl─▒n─▒ yener! Daima sab─▒rl─▒, sebatl─▒ ve iradene sahip olas─▒n, azminden d├Ânmeyesin.┬á├ç─▒kt─▒─č─▒n yolu, ta┼č─▒yaca─č─▒n y├╝k├╝ iyi bil, her i┼čin gere─čini vaktinde yap![28]

├ľfke ate┼č, ├Âfke afet, ├Âfke ┼čeytand─▒r o─čul. ─░nsano─člu da─člar─▒ devirir; ama ├Âfkesine ma─člup olabilir. ├ľfkeyle sava┼č─▒ daima taze tutmak gerektir.

ÔÇťYolcu, buruk ba┼č gerek

G├Âzde daim ya┼č gerek

Huy biraz yava┼č gerek

Yoksa yollar a┼č─▒lmaz.ÔÇŁ, diyen ne g├╝zel s├Âylemi┼čtir. ├ľfke benli─čin yemi, en lezzetli g─▒das─▒d─▒r. Benlik semirdi mi irade yok olur gider. ─░radesi zay─▒flayan─▒n ruhu intihar eder. Posala┼čm─▒┼č bir beden ta┼č─▒mak ne a─č─▒r zillet, ├Âtelere kapal─▒ bir ruh ta┼č─▒mak ne b├╝y├╝k ihanet. Sab─▒rs─▒z olmaz o─čul. Sab─▒rs─▒z menzile var─▒lmaz. Kaf Da─č─▒ÔÇÖna sab─▒rs─▒z ula┼č─▒lmaz.┬áSab─▒r kara bir dikeni yutmak, diken i├žini par├žalay─▒p ge├žerken de hi├ž ses ├ž─▒karmamaktad─▒r.┬á─░nsan ocaklar gibi yanmal─▒, yanmal─▒ da kimselere gam─▒n─▒ ilan etmemelidir. G├Âz├╝n├╝ ├Âtelere dikesin o─čul, hesab─▒n─▒ idealine g├Âre yapas─▒n. ┼×unu da asla unutmayas─▒n: Her ┼čeyin vakti tayin edilmi┼čtir. Vaktinden ├Ânce ├Âten horozun ba┼č─▒ kesilir.

Vazifen ├žetin, y├╝k├╝n a─č─▒rd─▒r o─čul. Hizmette ├Ânde, ├╝crette geride olas─▒n. Vazifenin en a─č─▒r─▒na talip olmakta ka├ž─▒nmayas─▒n. Vazifenin a─č─▒rl─▒─č─▒ YaratanÔÇÖ─▒n kullar─▒na ihsan─▒d─▒r. A├ž─▒k s├Âzl├╝ ol! Her s├Âz├╝ ├╝st├╝ne alma! G├Ârd├╝─č├╝n├╝ s├Âyleme, bildi─čini bilme, s├Âz├╝n├╝ unutma, s├Âz├╝ s├Âz olsun diye s├Âyleme.┬áBizler nefreti eritmek i├žin, muhabbetin asaletini d├╝nyaya yeniden h├ókim k─▒lmak i├žin ├ž─▒kt─▒k yola.┬áBu yolda utanacak bir ┼čeyimiz yoktur. Muhabbet yolunun gizlisi sakl─▒s─▒ yoktur o─čul. Ama alt─▒n─▒n de─čerini de sarraf bilir, s├Âz├╝n├╝ muhatab─▒na g├Âre ayarlayas─▒n. Cahilin kar┼č─▒s─▒nda alt─▒nlar─▒n─▒ ├žamura atmayas─▒n. Yi─čit olan k├Ârd├╝r, k├Ât├╝l├╝─č├╝ g├Ârmez; sa─č─▒rd─▒r, kem s├Âz├╝ i┼čitmez; dilsizdir, her a─čz─▒na geleni demez. Bildi─čini de her yerde ayaklar alt─▒na sermez. Yunus gibidir o; y├╝re─či muhabbete, g├Ân├╝l ibresi Hakikate ayarl─▒d─▒r. O bir defa s├Âz verdi mi, onu namusu bilir.[29]

Anan─▒, atan─▒ say; bereket b├╝y├╝klerle beraberdir!

Anadolu; i├žinden k─▒vr─▒m k─▒vr─▒m ─▒rmaklar akan, a─č─▒tlar─▒ alev alev ci─čerler yakanÔÇŽ ÔÇťAnaÔÇŁlarla dolu olanÔÇŽ Ana ├žile yuma─č─▒d─▒r, o─čul dua kayna─č─▒d─▒r. Ana y├╝re─či narin bir ipek, ata bile─či HakkÔÇÖ─▒n dikti─či en sa─člam direktir. Ne anan─▒n ince y├╝re─čini yakas─▒n ne de baban─▒n kap─▒ gibi bile─čini k─▒ras─▒n o─čul. Yar─▒n yuva kurdu─čunda oca─č─▒nla onlar aras─▒nda k├Âpr├╝ olas─▒n. Ana ve ata d├╝┼čmemek i├žin s─▒rt─▒m─▒z─▒ dayad─▒─č─▒m─▒z duvard─▒r, yar─▒n duvar y─▒k─▒ld─▒─č─▒nda k─▒ymetini anlars─▒n. Sevildi─čin yere s─▒k├ža gidip gelme, muhabbetin kalkar, itibar─▒n kalmaz. D├╝┼čman─▒n─▒ ├žo─čaltma, hakl─▒ oldu─čunda kavgadan korkma! Bilesin ki; at─▒n iyisine doru, yi─čidin iyisine deli derler! Her ┼čeyin ortas─▒ makbuld├╝r, sevginin de. Sevdi─čini gere─činden fazla sevmeyesin. Sevgini de, sadece y├╝re─činin eline vermeyesin. En ├žetin imtihan ÔÇťsevgiÔÇŁyle olan─▒d─▒r. ÔÇťKi┼či ne kadar bahad─▒r olsa da, muhabbete tu┼č olur.ÔÇŁ diyen atan─▒n s├Âz├╝n├╝ akl─▒ndan ├ž─▒karmayas─▒n. B├Âyle imtihan olmamak, istikbalde neslinden utanmamak i├žin gecelerin ba─čr─▒nda, seherlerin ayd─▒nl─▒─č─▒nda duaya duras─▒n. Senin ideallerin ve gelece─če dair hedeflerin var o─čul.

G├Ân├╝l adam─▒ ├Âmr├╝n├╝ bo┼ča harcamaz, y├╝re─čini ucuza satmaz, edep tac─▒n─▒ ba┼č─▒ndan almaz. G├Ân├╝l erinin her zaman y├╝z├╝ yerde, g├Ânl├╝ g├Âktedir. Hakl─▒ oldu─čunda kavga vermesini bilir. Kavgay─▒ sadece bile─čiyle de─čil, ilmiyle ve y├╝re─čiyle yapmas─▒n─▒ bilir.

─░yili─če k├Ât├╝l├╝k, ┼čer ki┼činin k├ór─▒,

─░yili─če iyilik her ki┼činin k├ór─▒

K├Ât├╝l├╝─če iyilik de er ki┼činin k├ór─▒ym─▒┼č o─čul.

Sen bizim r├╝yam─▒z, sen bizim devam─▒z, sen bizim duam─▒zs─▒n o─čul. Daima ba┼č─▒n dik, aln─▒n ak, g├Ânl├╝n pak olsun. Z├╝mr├╝t-├╝ AnkaÔÇÖn─▒ iyi se├ž ki Kaf Da─č─▒ sana yak─▒n olsun. Yolun ebediyete kadar a├ž─▒k olsun.[30]

_______________________________________________________

[1]┬áProf. Dr. Ahmet ┼×im┼čirgil, Birincil Kaynaklardan Osmanl─▒ Tarihi KAYI I, KTB Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2010, s.16.

[2]┬áErmeni Beli: Domani├žÔÇÖin alt yan─▒ndan ─░neg├ÂlÔÇÖe do─čru uzanan bir y├╝kselti silsilesidir (Cezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber Osmangazi ─░lkler ve Karacahisar, Odunpazar─▒ Belediyesi K├╝lt├╝r Yay─▒nlar─▒, Ankara, 2010, s. 47).

[3]┬áProf. Dr. Ahmet ┼×im┼čirgil, a. g. e., s.17.

[4]┬áCezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, Osmangazi ─░lkler ve Karacahisar, Odunpazar─▒ Belediyesi K├╝lt├╝r Yay─▒nlar─▒, Ankara, 2010, s.60.

[5]┬áCezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, a. g. e., s. 60-61.

[6]┬áCezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, a. g. e., s. 61.

[7]┬áCezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, a. g. e., s. 61-62.

[8]┬áCezmi Karasu, Tu─č├že M. Sakarya, Oktay Berber, a. g. e., s. 63.

[9]┬áProf. Dr. Ahmet ┼×im┼čirgil, a. g. e., s. 32.

[10]┬áProf. Dr. Ahmet ┼×im┼čirgil, a. g. e., s. 33.

[11]┬áDo├ž. Dr. M. Said DO─×AN, Do├ž. Dr. Cihangir DO─×AN, Tarihsel Geli┼čim Surecinde Y├Âr├╝kler, s. 16. (ER├ľZ Mehmet, ÔÇťY├Âr├╝klerÔÇŁ, T├╝rk D├╝nyas─▒ Ara┼čt─▒rmalar─▒, ─░stanbul, 1991. S├ťMER Faruk, ÔÇť16. As─▒rda Anadolu, Suriye ve IrakÔÇÖta Ya┼čayan T├╝rk A┼čiretlerine Umumi Bir Bak─▒┼čÔÇŁ, ─░.├ť.─░.F. Mecmuas─▒, cilt: 11, say─▒: 1-4, ─░stanbul, 1949-1950. G├ľKB─░LG─░N Tayyib, ÔÇťRumeliÔÇÖde Y├Âr├╝kler, Tatarlar ve Evlad-─▒ FatihanÔÇŁ, ─░stanbul, 1957.)

[12]┬áDo├ž. Dr. M. Said DO─×AN, Do├ž. Dr. Cihangir DO─×AN, a. g. m., s .17-18. (Larousse, cilt: 24. T├╝rk Ansiklopedisi, G├Â├ž Maddesi, cilt: 17, MEB Bas─▒mevi, Ankara, 1969. S├ťMER Faruk, ÔÇťO─čuzlar (T├╝rkmenler)ÔÇŁ, ─░stanbul, 1980. S├ťMER Faruk, ÔÇť16. As─▒rda Anadolu, Suriye ve IrakÔÇÖta Ya┼čayan T├╝rk A┼čiretlerine Umumi Bir Bak─▒┼čÔÇŁ, ─░.├ť.─░.F. Mecmuas─▒, cilt: 11, say─▒: 1-4, ─░stanbul, 1949-1950. G├ľKB─░LG─░N Tayyib, ÔÇťRumeliÔÇÖde Y├Âr├╝kler, Tatarlar ve Evlad-─▒ FatihanÔÇŁ, ─░stanbul, 1957. ER├ľZ Mehmet, ÔÇťT├╝rk Sosyolojisi Meseleleri ve Y├Âr├╝k T├╝rkmen K├ÂyleriÔÇŁ, Sosyoloji Konferanslar─▒ 6. Kitap, ─░stanbul, 1966.)

[13]┬áDo├ž. Dr. M. Said DO─×AN, Do├ž. Dr. Cihangir DO─×AN, a. g. m., s .17. (ER├ľZ Mehmet, ÔÇťY├Âr├╝klerÔÇŁ, T├╝rk D├╝nyas─▒ Ara┼čt─▒rmalar─▒, ─░stanbul, 1991. KUM Naci, ÔÇťT├╝rkmen ve Tahtac─▒lar Aras─▒nda Tetkikler, G├Âr├╝┼člerÔÇŁ, T.F.A. say─▒:5-1949, say─▒: 6-1950, say─▒:8-1950, say─▒: 10-1950, say─▒: 15-1950.)

[14]┬áM├╝jgan Cunbur, G├Âzden Ka├žan bir Risale, T├╝rk K├╝lt├╝r├╝nde KARAKE├ç─░L─░LER, Uluslararas─▒ Bilgi ┼×├Âleni Bildirileri, 3 Haziran 1999, ┼×anl─▒urfa, AKMBY, Ankara, 2000.

[15] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.27-28.

[16] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.29

[17] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.30.

[18] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.30-31.

[19] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.31.

[20] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.32.

[21] Müjgan Cunbur, a. g. m., s.32.

[22]┬áMehmet Er├Âz, Y├Âr├╝kler, TDAV, ─░stanbul, 1991, s. 42.

[23]┬áMehmet Er├Âz, a. g. e., s.42-43.

[24]┬áMehmet Er├Âz, a. g. e., s.43-44

[25]Mehmet Er├Âz, a. g. e., s.44-45.

[26]┬áMehmet Er├Âz, a. g. e., s.50.

[27]├ťnl├╝ Osmanl─▒ Tarih├žisi Cenab─▒n─▒n┬áCenab├« Tarihi┬áad─▒yla da bilinen┬áEl-H├ófil├╝-l V├ós─▒t┬á ve Aylem├╝ÔÇÖz-Z├óhirul-Muh├«t┬áadl─▒ Arap├ža eserinin S├╝leymaniye K├╝t├╝phanesi de kay─▒tl─▒ bir n├╝shas─▒nda mevcuttur. Mustafa Cenab├«, 1540-1590 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čam─▒┼čt─▒r, kendisi b├╝t├╝n kaynaklara g├Âre ArapÔÇÖt─▒r, ondan ├Ânce kimse Edebal─▒ÔÇÖn─▒n b├Âyle bir vasiyetinden s├Âz etmemi┼čtir.┬á┬á (Nurullah ├çetin, Mill├« Do─črulu┼č Yeniden, ├ľnc├╝ Kitap, Ankara, 2010)

[28] Nurullah Çetin, a. g. e.,s.83.

[29] Nurullah Çetin, a. g. e.,s.84-85.

[30] Nurullah Çetin, a. g. e.,s.85-86.

Toplam Okuma: 1,101 , Bug├╝n: 5 

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN

Hilmi ├ľzden, 1959 y─▒l─▒nda d├╝nyaya geldi. Konya ve Eski┼čehirÔÇÖde ─░lk ve Orta ├Â─črenime devam etti. Y├╝ksek ├ľ─črenimini Ankara ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesinde tamamlad─▒ktan sonra, iki y─▒l mecburi hizmet ve on alt─▒ ay askerlik g├Ârevlerini takiben Sa─čl─▒k Ocaklar─▒nda, K├Ây Hizmetleri 14. B├Âlge M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde tabip olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1995 y─▒l─▒nda Eski┼čehir Osmangazi ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi Anatomi Anabilim Dal─▒nda Prof. Dr. G├╝rsel ORTU─× ve Prof. Dr. Nedim ├ťNAL dan─▒┼čmanl─▒klar─▒ndaÔÇťOmurgan─▒n Torakal B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde Medulla Spinalis ├çaplar─▒n─▒n Manyetik Rezonans Tekni─či ─░le ├ľl├ž├╝m├╝ ve De─čerlendirilmesiÔÇŁisimli tezi tamamlayarak Anatomi doktoru ├╝nvan─▒ ald─▒. 2005 y─▒l─▒nda ESOG├ť taraf─▒ndan Nottingham ├ťniversitesine g├Ânderildi ve Dr. Lopa LeachÔÇÖin yan─▒nda angiogenesis ├╝zerine ├žal─▒┼čt─▒. Yurt i├žinde s─▒├žan ve farelerde transplantasyon, embriyonik k├Âk h├╝cre ve mikrocerrahi ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar yapan ekiplerde g├Ârev ald─▒. 2013 y─▒l─▒nda, Eski┼čehir T├╝rk D├╝nyas─▒ Ba┼čkenti Ajans─▒ Dan─▒┼čma Kurulunda ESOG├ť temsilcisi oldu. ┼×u anda EST├ťDAM (ESOG├ť T├╝rk D├╝nyas─▒ Uygulama ve Ara┼čt─▒rma Merkezi) m├╝d├╝r├╝ olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Anatomi sahas─▒nda yurt i├ži ve yurt d─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ bulunan yazar ESOG├ť T─▒p Fak├╝ltesi Anatomi Anabilim dal─▒nda ├Â─čretim ├╝yesidir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
hilmi ├Âzden
  • YEN─░
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti?

Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti?

4 A─čustos 2021, Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti? i├žin yorumlar kapal─▒
TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller

TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller

4 A─čustos 2021, TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller i├žin yorumlar kapal─▒
Ba─člamam Var 3 Telli

Ba─člamam Var 3 Telli

27 Haziran 2021, Ba─člamam Var 3 Telli i├žin yorumlar kapal─▒
1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒

1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒

27 Haziran 2021, 1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek

AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek

27 Haziran 2021, AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek i├žin yorumlar kapal─▒
Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni

Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni

27 Haziran 2021, Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni i├žin yorumlar kapal─▒
K├Ây Enstit├╝leri

K├Ây Enstit├╝leri

27 Haziran 2021, K├Ây Enstit├╝leri i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne?

T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne?

21 Haziran 2021, T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne? i├žin yorumlar kapal─▒
Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi

Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi

21 Haziran 2021, Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi i├žin yorumlar kapal─▒
Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če

Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če

21 Haziran 2021, Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če i├žin yorumlar kapal─▒
Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l

Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l

31 May─▒s 2021, Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l i├žin yorumlar kapal─▒
Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi

Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi

30 May─▒s 2021, Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi i├žin yorumlar kapal─▒
Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ

Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ

┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ

30 May─▒s 2021, ┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ

Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ

Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ

Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem

G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem

29 May─▒s 2021, G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem i├žin yorumlar kapal─▒
Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya

Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya

29 May─▒s 2021, Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya i├žin yorumlar kapal─▒