Kayac─▒kl─▒ Abdi!

Kayac─▒kl─▒ Abdi!

Dr. Salih EROL

E─čitimci ve Tarih ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ ÔÇô yazar.
Lisans ├Â─črenimini Bal─▒kesir Necatibey E─čitim Fak├╝ltesi Tarih ├ľ─čretmenli─činde tamamlad─▒. Anadolu ├ťniversitesinde Tarih b├Âl├╝m├╝nde y├╝ksek lisans ve doktora yapt─▒. 1998ÔÇÖden beri BursaÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapmaktad─▒r.
Birisi T├╝rk Tarih KurumuÔÇÖndan olmak ├╝zere iki kitab─▒ ve ├žok say─▒da makalesi yay─▒nland─▒.
E-Posta: drsaliherol@gmail.com
Dr. Salih EROL

Orhan Veli ┼čiirde neyse, ben de tarihte ayn─▒s─▒y─▒m.
Ne demek bu?
┼×u demek efendim:
Nas─▒l ki, Orhan Veli s─▒radan ki┼čileri ve durumlar─▒ ┼čiirinin ba┼č─▒na yerle┼čtirmi┼čse ben de tarih├žili─čimin ba┼č─▒na s─▒radan adamlar─▒ ve k├╝├ž├╝k olaylar─▒ yerle┼čtiririm.
ÔÇťB├╝y├╝k adamÔÇŁlarla ve olaylarla pek i┼čim olmaz. Sultan S├╝leymanÔÇÖdan ziy├óde herhangi bir S├╝leyman Efendi daha ├žok ilgimi ├žeker.

┼×ahsi ar┼čivimde bulunan y├╝z y─▒l ├Ânceki birka├ž mektuptan hareketle, bu yaz─▒mda s─▒radan bir gen├žten, Kayac─▒kl─▒ AbdiÔÇÖden bahsedeyim o zaman.

BursaÔÇÖn─▒n ├ževresel co─črafyas─▒n─▒ bilenler bilir:

Kayac─▒k, KestelÔÇÖe ba─čl─▒, Uluda─čÔÇÖa n├óz─▒r ┼čirin bir k├Ây├╝m├╝zd├╝r.

─░┼čte bu k├Ây, AbdiÔÇÖnin k├Ây├╝d├╝r. Her ne kadar ki, kader ona bu k├Âyde bir mezar ta┼č─▒n─▒ dahi ├žok g├Ârse de,┬á 1899 y─▒l─▒nda burada do─čmu┼čtur ve k─▒sac─▒k hayat─▒n─▒n neredeyse tamam─▒n─▒ Kayac─▒kÔÇÖta ge├žirmi┼čtir Galip o─člu Abdi.

Abdi, do─čumundan hayat─▒n─▒n sonuna kadar nazl─▒, zay─▒f ve biraz da maraz├« bir ki┼čidir.

Babas─▒ Galip, k├Ây├╝n zenginlerinden say─▒l─▒r. ─░lk ├žocu─ču AbdiÔÇÖnin ├╝zerine titremektedir.

AbdiÔÇÖnin ├žocuklu─ču ailesinin s─▒k─▒ g├Âzetiminde, k├Ây├╝nde ge├žmi┼čtir. B├╝t├╝n ├Âzene ra─čmen Abdi, akranlar─▒ndan daha zay─▒f, daha g├╝├žs├╝zd├╝r.

Belki de ta┼č─▒d─▒─č─▒ birtak─▒m genetik problemlerden ├Ât├╝r├╝ geli┼čimi nispeten daha yava┼čt─▒r AbdiÔÇÖnin.

G├╝nler g├╝nleri, y─▒llar y─▒llar─▒ kovalar ve derken bizim Galip o─člu Abdi, gen├žlik evresine girer.

Osmanl─▒, I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna s├╝r├╝klendi─činde Abdi, on be┼č ya┼č─▒nda bir delikanl─▒d─▒r ve h├ólen k├Ây├╝nden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmam─▒┼čt─▒r.

Bu sava┼č─▒n hayat─▒na mal olaca─č─▒n─▒, askere erken al─▒nmas─▒na sebep olaca─č─▒n─▒ muhtemelen hayal dahi etmemi┼čtir.

O d├Ânemde ya┼čayanlar─▒n ÔÇťHarbi UmumiÔÇŁ dedikleri I. D├╝nya Sava┼č─▒, umulandan ├žok daha uzun s├╝rd├╝ ve ├žok daha y─▒k─▒c─▒ oldu.

Y├╝zbinlerce gencecik insan─▒m─▒z Kafkasya, ├çanakkale, Kanal ┬áÔÇŽ ve s├óir cephelerde hayat─▒n─▒ kaybetti.

Kayac─▒kl─▒ Abdi, hen├╝z tam anlam─▒yla askerlik ├ža─č─▒na eri┼čmedi─činden sava┼č─▒n ba┼člar─▒nda silah alt─▒na hemen al─▒nmad─▒.

Akranlar─▒ndan daha zay─▒f b├╝nyeli, n├órin biri olmas─▒ hasebiyle askere al─▒nmayaca─č─▒ da d├╝┼č├╝n├╝lebilirdi.

Ancak 1917 y─▒l─▒ sonlar─▒na do─čru silah alt─▒na al─▒nan 17 ÔÇô 18 ya┼člar─▒ndaki delikanl─▒lar aras─▒nda Abdi de yer almaktayd─▒.

AbdiÔÇÖnin ya┼čl─▒ca babas─▒ Galip ve g├Âz├╝ ya┼čl─▒ anas─▒ ├╝zerine titredikleri biricik evladlar─▒, k─▒nal─▒ kuzular─▒ AbdiÔÇÖyi ├çekirgeÔÇÖdeki askerlik ┼čubesine teslim ettiler.

1917ÔÇÖnin so─čuk bir sonbahar g├╝n├╝nde i├žinde AbdiÔÇÖnin de bulundu─ču Bursal─▒ asker kafilesi ─░stanbulÔÇÖa g├Ât├╝r├╝ld├╝.

─░htiya├ž duyulan cephelere peyderpey g├Ânderilmek ├╝zere bekletiliyorlard─▒.

Her ge├žen g├╝n sava┼č─▒n gidi┼čat─▒ aleyhimize d├Ânmekteydi.

Hayat, hem ya┼čl─▒ Osmanl─▒ i├žin; hem de zay─▒f b├╝nyeli Abdi i├žin zor bir son demini ya┼č─▒yordu.

AbdiÔÇÖnin yolunu g├Âzleyen babas─▒ ve anas─▒na g├Ânderilen ilk mektupta AbdiÔÇÖnin durumu ┼č├Âyle belirtilmi┼čtir:

ÔÇť Abdi 24 Kanunusani 1334 (24.01.1918) tarihinde Dersaadet Haydarpa┼čaÔÇÖda Selimiye K─▒┼člas─▒nda sevk─▒yat-─▒ askeri komisyonunun 3/778 numaral─▒ k├╝nye defterinde kayd olunmu┼č ve ber├ó-y─▒ muayene (muayene amac─▒yla) 27 ┼×ubat 1334 tarihinde mezk├╗r (s├Âz├╝ edilen) komisyonun s─▒hhiye kalemine sevk edilmi┼č ve kendisi zaif ├╝l b├╝nye bulunmas─▒na mebni (dolay─▒) ├╝├ž├╝nc├╝ derecede askerli─če, yani gayr-i m├╝sellah efr├ód mey├ón─▒na (silahs─▒z fertler aras─▒na) tefrik edilmi┼č (ayr─▒lm─▒┼č) ve mezk├╗r kaleme 7253 s─▒ra numaral─▒ muayene defterine kayd olunmu┼čturÔÇŁ.

Asker├« komisyon AbdiÔÇÖnin zay─▒f b├╝nyeli oldu─čunu kabul etmi┼č ve kendisine silah verilmesini yasaklam─▒┼čt─▒. Gerideki yedek hizmetlerde bekletilecekti Abdi.

├çocuklar─▒n─▒n cepheye g├Ânderilmeyece─čini, ─░stanbulÔÇÖda bekletilece─čini haber alan AbdiÔÇÖnin ailesi biraz rahatlam─▒┼č bir durumdayken, 4 Nisan 1918ÔÇÖde ald─▒klar─▒ bir mektupla adeta y─▒k─▒ld─▒. Bu gelen yeni mektup, AbdiÔÇÖnin vefat etti─čini haber veriyordu.

Hayat─▒n─▒n bahar─▒nda, daha yirmiyi bile bulmadan, solan c─▒l─▒z bir ├ži├žek misali Abdi, bu hayata veda etmi┼čti.

Vefat haberini aileye mektupla haber vermek gibi zor bir g├Ârev, AbdiÔÇÖnin komutan─▒na d├╝┼čm├╝┼čt├╝.

Mektuptaki ifadelerinden komutan─▒n AbdiÔÇÖnin hem ┼čehrisi oldu─ču ve aileyi tan─▒d─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Biz de bu trajik mektuptan bir al─▒nt─▒yla yaz─▒m─▒z─▒ bitirelim:

ÔÇť..Abdi hastalanarak Selimiye K─▒┼člas─▒n─▒n alt kap─▒s─▒nda d├╝┼čerek hemen hastane arabas─▒yla do─čruca Kad─▒k├Ây Fenerbah├že Hastanesine g├Ânderildi─či haberini ald─▒m ve derhal hastaneye gittim. Kalem odas─▒na girdim. Orada icra k─▒l─▒nan tahkik├ót ve tedkik├óttan merk├╗m 26 ┼×ubat 1334 tarihinde vefat etti─čini ve hastanenin 1168 numaras─▒nda mukayyed bulundu─ču g├Âr├╝lm├╝┼č ve oradan mezk├╗r Selimiye K─▒┼člas─▒ ├╝st├╝ndeki ├çaml─▒ca Umum Askeri Kabristan─▒ mezarl─▒─č─▒nda birinci s─▒ras─▒nda ve 384. K─▒s─▒m mezarl─▒─č─▒nda defnedildi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ruhuna Fatiha okudum ve mezk├╗r mezarl─▒ktaki defin memurunun defterini dahi tetkik ettim ve memurla beraber m├╝teveffan─▒n mezar─▒na kadar gittim. Orada da bir Fatiha okudum. ─░┼čte malumat budur.

Karde┼čim Galip A─ča,

Bi-├žare familyan─▒z─▒ teselli ediniz. Siz de metin, sab─▒rl─▒ olunuz. Ne ├žare, emri b├Âyle imi┼č. Emin olunuz ki, vaktim m├╝sait olur ise sizi teselli etmek i├žin size kadar gelmek istiyorum. Ne ├žare ki, vaktim m├╝sait de─čil. ├ľn├╝m├╝zdeki Pazar g├╝n├╝, yani NisanÔÇÖ─▒n yedinci Pazar g├╝n├╝, birka├ž g├╝n i├žin BursaÔÇÖya gelece─čim. Daha ziyade tafsilat almak isterseniz bir iki ak┼čam BursaÔÇÖda bana misafir olarak gelmenizi beklerim. Baki afiyette olunuz. Familyan─▒zla beraber selam ederim ve beni soran arkada┼člar─▒n c├╝mlesine selam ederim. 4 Nisan 1334 (04.04.1918)ÔÇŁ.

─░┼čte, b├Âyle de─čerli okurlar;

Yaz─▒k oldu bizim AbdiÔÇÖyeÔÇŽ
Sadece ona m─▒? Elbette hay─▒r. Abdi gibi binlerce Anadolu ├žocu─čuna, onlarca cephede yaz─▒k oldu.
├ço─čundan geriye bir mezar ta┼č─▒ dahi kalmad─▒.
Mevlâ, cümlesine rahmet eyleye.

794 total views, 8 views today

Dr. Salih EROL

Dr. Salih EROL

E─čitimci ve Tarih ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ ÔÇô yazar. Lisans ├Â─črenimini Bal─▒kesir Necatibey E─čitim Fak├╝ltesi Tarih ├ľ─čretmenli─činde tamamlad─▒. Anadolu ├ťniversitesinde Tarih b├Âl├╝m├╝nde y├╝ksek lisans ve doktora yapt─▒. 1998ÔÇÖden beri BursaÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapmaktad─▒r. Birisi T├╝rk Tarih KurumuÔÇÖndan olmak ├╝zere iki kitab─▒ ve ├žok say─▒da makalesi yay─▒nland─▒. E-Posta: drsaliherol@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒