Quantcast
Kent M├╝zesi Kurulum S├╝reci ve Yerel M├╝zecilik – Belgesel Tarih

Fikret ALKAN
Fikret  ALKAN
Kent M├╝zesi Kurulum S├╝reci ve Yerel M├╝zecilik
  • 23 Ocak 2023 Pazartesi
  • +
  • -
  • Fikret ALKAN /

Loading

Fikret ALKAN[1]
Ay┼čeg├╝l KOYUNCU OKCA[2]

K├╝lt├╝r, bir toplumun tarihsel s├╝re├ž i├žinde ├╝retti─či t├╝m soyut ve somut de─čerlerdir. Bu de─čerler nesiller aras─▒nda aktar─▒larak birikir. Ortaya ├ž─▒kan de─čerler co─črafi ├Âl├žekte kente ait ise kent k├╝lt├╝r├╝, daha b├╝y├╝k ortak birikimler i├žinde ise ulusal k├╝lt├╝r├╝ olu┼čturur. S├Âz konusu k├╝lt├╝rel birikimin korunmas─▒, tan─▒t─▒lmas─▒, ya┼čat─▒lmas─▒ ve gelecek ku┼čaklara aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan en ├Ânemli kurumlardan biri de m├╝zelerdir. B├Âylelikle m├╝zelerin toplumu ortak bir paydaya toplayan ve k├╝lt├╝rel birlikteli─či sa─člayan mek├ónlar olma y├Ân├╝ ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.

Kent ├Âl├že─činde, de─čerlerini gelece─če ta┼č─▒yan en ├Ânemli m├╝ze ├že┼čitlerinden birisi de kent m├╝zeleridir. Kent m├╝zeleri koleksiyonu bulundu─ču co─črafi b├Âlgenin de─čerlerini i├žermektedir ve ihtisas m├╝zelerine g├Âre daha genel bir i├žeri─če sahiptir. Kent m├╝zeleri bulunduklar─▒ kentin k├╝lt├╝r├╝n├╝ ya┼čat─▒rken kentli taraf─▒ndan olu┼čmu┼č ya┼čanm─▒┼čl─▒klar─▒ da i├žerir ve bunlar─▒ saklar. Dolay─▒s─▒yla ayn─▒ zamanda bir kent haf─▒zas─▒ g├Ârevini ├╝stlenir. G├╝n├╝m├╝zde yerel y├Ânetimlerin kentlerini korumaya ve tan─▒tmaya y├Ânelik istekleri kent m├╝zelerine olan ilgiyi de artt─▒rm─▒┼čt─▒r. 2863 say─▒l─▒ yasan─▒n kamu kurumlar─▒na, vak─▒flara, derneklere ger├žek ve t├╝zel ki┼čilere m├╝ze kurma hakk─▒ tan─▒mas─▒yla ba┼čta yerel y├Ânetimler ve sivil toplum kurulu┼člar─▒ olmak ├╝zere ├Âzel m├╝ze stat├╝s├╝yle m├╝zeler olu┼čturabilmektedir.

Bu ├žal─▒┼čman─▒n amac─▒, g├╝n├╝m├╝zde ├ža─čda┼č m├╝zecilik kavram─▒ ile ├žok fonksiyonlu yap─▒lar haline d├Ân├╝┼čen kent m├╝zelerinin, kentin k├╝lt├╝rel de─čerlerini koruma ve aktarmadaki ├Ânemi, kurulum s├╝re├žleri, i├žerikleri ve g├╝n├╝m├╝zdeki durumlar─▒ hakk─▒nda bir de─čerlendirme yap─▒larak; kentlerin tarihini, k├╝lt├╝r├╝n├╝, de─čerlerini ve bir anlamda markalar─▒n─▒ gelece─če ta┼č─▒yan kent m├╝zelerinin kurulum ve y├Ânetim a┼čamalar─▒n─▒ pratik bir bi├žimde a├ž─▒klamakt─▒r. ├çal─▒┼čman─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin literat├╝r taramas─▒ yap─▒lm─▒┼č, y├Ânetimsel esaslar─▒ pratik uygulamalar ile do─črulayan m├╝ze y├Âneticileri ile g├Âr├╝┼čmeler sa─članm─▒┼č, kent m├╝zelerinden foto─čraflar ile metin k─▒sm─▒ desteklenmi┼čtir.

G─░R─░┼×

K├╝lt├╝r, s├Âzl├╝kte: tarihsel, toplumsal geli┼čme s├╝reci i├žinde yarat─▒lan b├╝t├╝n maddi ve manevi de─čerler ile bunlar─▒ yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullan─▒lan, insan─▒n do─čal ve toplumsal ├ževresine egemenli─činin ├Âl├ž├╝s├╝n├╝ g├Âsteren ara├žlar─▒n b├╝t├╝n├╝, olarak tan─▒mlanmaktad─▒r (https://sozluk.gov.tr, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022). S├Âzc├╝k, ─░ngilizce ve Frans─▒zcaÔÇÖya (culture) LatinceÔÇÖdeki cultura s├Âzc├╝─č├╝nden ge├žmi┼č; ekip bi├žmek, toprak i┼člemek anlam─▒ndaki colore fiilinden t├╝retilmi┼čtir (https://nisanyansozluk.com, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022). Kelimenin tan─▒m ve etimolojisinden maddi-manevi, soyut-somut ├╝retimlerin tamam─▒, bunlar─▒n i┼členerek g├╝ncellenmesi ve zaman i├žinde ku┼čaklara ta┼č─▒nmas─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Sosyal bilimlerde k├╝lt├╝r, insan toplumunda biyolojik olarak de─čil, toplumsal ara├žlar ile aktar─▒l─▒p iletilen her ┼čeyi anlat─▒r (Marshall, 2005: 442).

K├╝lt├╝r i├žinde yap─▒lan t├╝m ├╝retimler y─▒llar ge├žtik├že ├žo─čal─▒r, birikir ve ┼čartlara g├Âre de─či┼čim g├Âsterir. K├╝lt├╝r├╝n yeni nesillere aktar─▒lmas─▒ onu ├╝reten toplumun ilerlemesini sa─člar. Toplumun sahip oldu─ču de─čerlerin korunmas─▒, ya┼čat─▒lmas─▒ ve gelecek ku┼čaklara aktar─▒lmas─▒ da b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r; bu da ancak k├╝lt├╝rel miras─▒n s├╝rd├╝r├╝lebilir bir ┼čekilde aktar─▒m─▒ ile m├╝mk├╝nd├╝r (Koyuncu Okca vd. 2020: 1761). Bu aktar─▒m ortak ge├žmi┼če dayal─▒ birlik-beraberlik duygular─▒n─▒ da sa─člamlamaktad─▒r (Koyuncu Okca & ├ľz 2019: 282). Bu ama├žla k├╝lt├╝r├╝n ya┼čat─▒lmas─▒nda, korunmas─▒nda ve s├╝rd├╝r├╝lebilir bir ┼čekilde aktar─▒m─▒nda en ├Ânemli yap─▒lardan biri de m├╝zelerdir. M├╝zeler ihtisas alanlar─▒na g├Âre ge├žmi┼čten gelen k├╝lt├╝r birikimini koruyarak gelece─če aktarmada k├Âpr├╝ g├Ârevini g├Âr├╝rler.

─░nsan yarad─▒l─▒┼č─▒ gere─či, ya┼čam─▒nda yer eden birikimleri saklama e─čilimindedir. An─▒lar─▒n biriktirilmesi ile olu┼čan koleksiyonlar─▒n m├╝ze kurumlar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmas─▒, ki┼čisel birikimlerin ├Âtesine ge├žmi┼č, zaman i├žinde bir co─črafi alana ait ortak haf─▒za ve de─čerleri i├žermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu co─črafi alan k├Ây, il├že, ┼čehir ya da ulusal ├Âl├žekte olabilmektedir. B├Âylelikle m├╝zelerin toplumu ortak bir paydaya toplayan ve k├╝lt├╝rel birlikteli─či sa─člayan mek├ónlar olma i┼člevi kazand─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

Uluslararas─▒ M├╝zeler Konseyi (ICOM), 2019 y─▒l─▒nda yay─▒mlad─▒─č─▒ m├╝ze tan─▒m─▒nda, m├╝zeleri: Toplum ad─▒na eserlerin korundu─ču, k├╝lt├╝r ├Ârnekleri ve eserlerin gelece─če ta┼č─▒nmas─▒n─▒n teminat─▒, demokratik, e┼čit haklar sunan, kat─▒l─▒mc─▒, ┼čeffaf, sosyal adalet ve insan onuru kavramlar─▒n─▒ ├Ân planda tutan ve de─čer veren yap─▒s─▒yla her kesime a├ž─▒k; sergileyen, yorumlayan, ara┼čt─▒ran, ge├žmi┼č ve gelece─či de─čerlendiren ve bu y├Ânde aktif ├žal─▒┼čan, k├ór amac─▒ g├╝tmeyen kurumlar olarak tan─▒mlar (www.mmkd.org.tr, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022).

M├╝zeler koleksiyon ├že┼čitlerine g├Âre; arkeoloji m├╝zeleri, sanat m├╝zeleri, end├╝striyel m├╝zeler, askeri m├╝zeler, tarih m├╝zeleri, do─ča tarihi m├╝zeleri, jeoloji m├╝zeleri, bilim m├╝zeleri gibi isimler al─▒rken, hizmet verdikleri b├Âlgeye g├Âre kent m├╝zeleri, ulusal m├╝zeler, yerel m├╝zeler ┼čeklinde ya da ba─čl─▒ olduklar─▒ kurum ve kurulu┼č isimlerine g├Âre devlet m├╝zeleri, ├╝niversite m├╝zeleri, belediye m├╝zeleri, askeri m├╝zeler, ├Âzel m├╝zeler, ┼čirket m├╝zeleri olarak da s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒rlar (Salderay & G├Ân├╝lay ├çal─▒ml─▒, 2020: 85-88; Aytokmak, 2006: 27-28).

Kent s├Âzc├╝─č├╝ k├Âkeni Orta Asya T├╝rk├žesiÔÇÖne kadar uzanan ÔÇťkendÔÇŁ ya da ÔÇť┼čehirÔÇŁ kelimelerinden evrilmi┼č, yerle┼čim yerini tan─▒mlamak i├žin kullan─▒lmaktad─▒r (https://nisanyansozluk.com, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022). Yunan ÔÇťpolisÔÇŁ ┼čehir devletlerinin olu┼čmas─▒ kent ve kentli kavramlar─▒na yeni bir tan─▒m getirmi┼č, LatinceÔÇÖde cite, ─░ngilizce city s├Âzc├╝kleri bat─▒ dillerine yerle┼čmi┼čtir (Holton, 1999: 13). Arap├žaÔÇÖda ise medeniyet kelimesi ├╝zerinden t├╝reyerek medine ismini alm─▒┼čt─▒r (https://nisanyansozluk.com, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022). ─░ngilizceÔÇÖde kentsel-┼čehirli tan─▒mlar─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak kullan─▒lan urban ise g├Ârg├╝ (urbanite) de kent ├╝zerinden t├╝remi┼čtir. Dolay─▒s─▒yla kent, birlikte ya┼čanan, medeni toplumsal alanlar─▒ ifade etmek i├žin kullan─▒lmaktad─▒r (Kele┼č, 2005: 10).

Kentlerde olu┼čan toplumsal ya┼čam, insanlar─▒ ortak bir paydada bulu┼čturarak maddi- manevi de─čerlerini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Ortak de─čerler ├╝reten kentin birikimleri kent haf─▒zas─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒, kent haf─▒zas─▒n─▒n olu┼čmas─▒ da kent k├╝lt├╝r├╝n├╝ meydana getirmi┼čtir (Hayta, 2016: 166). Kentin de─čerlerini gelece─če ta┼č─▒yan en ├Ânemli m├╝ze ├že┼čitlerinden birisi de kent m├╝zeleridir. Kent m├╝zeleri koleksiyonu bulundu─ču co─črafi b├Âlgenin de─čerlerini i├žermektedir ve ihtisas m├╝zelerine g├Âre daha genel bir i├žeri─če sahiptir. Kent m├╝zeleri, kentin birikimini sergileyen ve bu ama├žla koruyan, bu birikimi kent belle─činde saklayan, birikimini aktaran ve bu aktar─▒mda e─čitim-├Â─čretim y├Ântemlerini de kullanan, kentlilik bilincini peki┼čtiren, kentin sorunlar─▒na ├ž├Âz├╝m odakl─▒ ve birle┼čtirici yap─▒s─▒ ile yakla┼čan bir kurumdur (Dedehay─▒r, 2013: 9-10).

Bu do─črultuda kentin tarihi, k├╝lt├╝rel, sosyolojik, ekonomik vb. de─čerleri m├╝zeler ile korunur, tan─▒t─▒l─▒r ve gelecek ku┼čaklara aktar─▒l─▒r. Aktar─▒m─▒n ger├žekle┼čmesinde kentin karar alma mekanizmalar─▒n─▒n iradesi ve sivil toplum ├Ârg├╝tlerinin deste─či, dolay─▒s─▒ ile kentin m├╝zeye b├╝t├╝nc├╝l halde katk─▒ koymas─▒ ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. B├Âylece m├╝zenin kurulu┼č amac─▒ hem kentliye hem de kent d─▒┼č─▒ndan gelen ziyaret├žilere hitap edebilir.

T├╝rkiyeÔÇÖde ilk kent m├╝zesi, 1990 y─▒l─▒nda ─░stanbulÔÇÖda Y─▒ld─▒z Saray─▒ Bah├žesiÔÇÖnde a├ž─▒lan ─░stanbul ┼×ehir M├╝zesiÔÇÖdir. 2000ÔÇÖli y─▒llara do─čru Tarih Vakf─▒ÔÇÖn─▒n ve ├çevre ve K├╝lt├╝r De─čerlerini Koruma ve Tan─▒tma Vakf─▒ÔÇÖn─▒n (├çEK├ťL) birbirinden ba─č─▒ms─▒z konularda yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar T├╝rkiyeÔÇÖde kent m├╝zecili─činin, kent ar┼čivlerinin, kent k├╝lt├╝r├╝n├╝n ├Ânemini vurgulayacak ├Ânc├╝ ├žal─▒┼čmalar olmu┼čtur. B├Âylece kent m├╝zeleri Anadolu kentlerine de yay─▒lm─▒┼č; 2004-Bursa Kent M├╝zesi (Bkz. G├Ârsel: 1-2), 2004-─░zmir Ahmet Piri┼čtina Kent Ar┼čivi ve M├╝zesi-AP─░KAM (Bkz. G├Ârsel: 3), 2006-Sak─▒p Sabanc─▒ Mardin Kent M├╝zesi ve Dilek Sabanc─▒ Sanat Galerisi (Bkz. G├Ârsel: 4), 2009-├çanakkale Kent M├╝zesi ve Ar┼čivi (Bkz. G├Ârsel: 5) kurulmu┼čtur (Albasan, 2020: 18).

G├Ârsel 1: Bursa Kent M├╝zesi D─▒┼č G├Âr├╝n├╝m├╝ – Kaynak: https://www.kulturportali.gov.tr,┬á Eri┼čim Tarihi: 20.09.2022
G├Ârsel 2: Bursa Kent M├╝zesi ─░├ž G├Âr├╝n├╝m├╝ –Kaynak: https://www.kulturportali.gov.tr, ┬áEri┼čim Tarihi: 20.09.2022
G├Ârsel 3: ─░zmir AP─░KAM D─▒┼č G├Âr├╝n├╝m –Kaynak: https://www.apikam.org.tr, Eri┼čim Tarihi: 20.09.2022)
G├Ârsel 4: Sak─▒p Sabanc─▒ Mardin Kent M├╝zesi ve Dilek Sabanc─▒ Sanat Galerisi –Kaynak: https://www.tutap.com.tr, Eri┼čim Tarihi: 20.09.2022
G├Ârsel 5: ├çanakkale Kent M├╝zesi ve Ar┼čivi – Kaynak: https://www.canakkale.bel.tr/, Eri┼čim Tarihi: 20.09.2022

2863 say─▒l─▒ yasan─▒n kamu kurumlar─▒na, vak─▒flara, derneklere ger├žek ve t├╝zel ki┼čilere m├╝ze kurma hakk─▒ tan─▒mas─▒ ile ba┼čta yerel y├Ânetimler ve sivil toplum kurulu┼člar─▒ olmak ├╝zere ├Âzel m├╝ze stat├╝s├╝ ile m├╝zeler olu┼čturabilmektedir. ├ľzellikle yerel y├Ânetimler kentlerini tan─▒tmak ve de─čerlerini ├Âne plana ├ž─▒karmak ad─▒na kent m├╝zeleri kurmaya y├Ânelmi┼člerdir. Kentlerin kendilerine ├Âzg├╝ niteliklerini i├žeren kent m├╝zeleri, son y─▒llarda T├╝rkiyeÔÇÖde say─▒ca art─▒┼č g├Âstermektedir. ┬áT├╝rkiye ─░statistik Kurumu (T├ť─░K) verilerine g├Âre T├╝rkiyeÔÇÖdeki m├╝ze say─▒s─▒ 2021 y─▒l─▒nda 2020 y─▒l─▒na g├Âre %5,1 art─▒┼č g├Âstererek 519 olurken, bu m├╝zelerin 210 tanesi K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒yken, 309 tanesi de ├Âzel m├╝ze stat├╝s├╝nde yer alm─▒┼čt─▒r (data.tuik.gov.tr; Eri┼čim Tarihi: 18.09.2022). K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ ise resmi internet sitesinde 18 May─▒s 2022 tarihinde K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ 333 ├Âzel m├╝ze oldu─čunu yay─▒nlam─▒┼čt─▒r. Bu m├╝zelerin 45 tanesi kent, ┼čehir, kent tarihi ismini ta┼č─▒yan kent m├╝zesi ├Âzelli─čindedir. 38 m├╝ze il ve il├želere ba─čl─▒ belediyelerin y├Ânetimindedir. Geriye kalan 7 m├╝ze ise ├že┼čitli vak─▒f, dernek, kaymakaml─▒k, enstit├╝ ve ├╝niversite idaresindedir (http://www.ktb.gov.tr, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022).

T├╝rkiyeÔÇÖnin birbirinden ├že┼čitli ve bir o kadar da zengin k├╝lt├╝rel miras─▒ d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, m├╝zelerin ta┼č─▒y─▒c─▒ ve ├žok fonksiyonlu yap─▒lar─▒ bu k├╝lt├╝r├╝n ta┼č─▒nmas─▒na olanak sa─člamaktad─▒r. Bu nedenle merkezi ve yerel y├Ânetimlerin m├╝zecilik konusuna y├Ânelimleri art─▒┼č g├Âstermi┼čtir. Artan talebin kar┼č─▒lanmas─▒ ba┼čta ├╝niversitelerin m├╝zecilik b├Âl├╝mlerinin say─▒s─▒n─▒ ve m├╝zecilik konulu i┼č y├╝k├╝n├╝ fazlala┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Bu y├╝zden kent m├╝zelerinin kurulum s├╝recinden ba┼člamak ├╝zere bilimsel y├Ântem ve teknikler ile i┼čletilmesini sa─člayacak kaynaklar─▒n azl─▒─č─▒ bu konuda ara┼čt─▒rma yap─▒larak bir yol haritas─▒ ├ž─▒kart─▒lmas─▒ zorunlulu─čunu do─čurmu┼čtur.

Bu ├žal─▒┼čman─▒n amac─▒, g├╝n├╝m├╝zde ├ža─čda┼č m├╝zecilik kavram─▒ ile ├žok fonksiyonlu yap─▒lar haline d├Ân├╝┼čen kent m├╝zelerinin, kentin k├╝lt├╝rel de─čerlerini koruma ve aktarmadaki ├Ânemi, kurulum s├╝re├žleri, i├žerikleri ve g├╝n├╝m├╝zdeki durumlar─▒ hakk─▒nda bir de─čerlendirme yap─▒larak; kentlerin tarihini, k├╝lt├╝r├╝n├╝, de─čerlerini ve bir anlamda markalar─▒n─▒ gelece─če ta┼č─▒yan kent m├╝zelerinin kurulum ve y├Ânetim a┼čamalar─▒n─▒ pratik bir bi├žimde a├ž─▒klamakt─▒r. ├çal─▒┼čman─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin literat├╝r taramas─▒ yap─▒lm─▒┼č, y├Ânetimsel esaslar─▒ pratik uygulamalar ile do─črulayan m├╝ze y├Âneticileri ile g├Âr├╝┼čmeler sa─članm─▒┼č, kent m├╝zelerinden ├žekilen foto─čraflar ile metin k─▒sm─▒ desteklenmi┼čtir.

T├ťRK─░YEÔÇÖDEK─░ KENT M├ťZELER─░N─░N KURULUM S├ťREC─░

Bir kentin kendine ├Âzg├╝ de─čerlerinin korunmas─▒, tan─▒t─▒lmas─▒, ya┼čat─▒lmas─▒ ve gelecek nesillere aktar─▒m─▒ her ferdin katk─▒ sa─člayabilece─či toplumsal bir g├Ârevdir. Kentlinin kente b─▒rakt─▒─č─▒ izlerin her biri kentin ge├žirdi─či bir olay─▒n ┼čahididir. Bu izlerin belirli ama├žlara y├Ânelik ve sistemli bir ┼čekilde toplanmas─▒ ve korunmas─▒ s├╝rd├╝r├╝lebilir kent haf─▒zas─▒n─▒n sa─članmas─▒nda en etkili yollardan biridir. Kent m├╝zeleri de bu haf─▒zay─▒ muhteva eden ├Ânc├╝ yap─▒lard─▒r.

Yukar─▒daki sat─▒rlarda belirtildi─či gibi, kentin ├že┼čitli kurumlar─▒nca kent m├╝zeleri kurulabilmektedir. Kent m├╝zesinin kurulmas─▒ ad─▒na at─▒lacak ilk ve b├╝t├╝nleyici ad─▒m, kentin farkl─▒ kurumlar─▒n─▒ bir araya getirerek ortak akl─▒n karar almas─▒ i├žin ev sahipli─čini bir kurumun ├╝stlenmesidir. Merkezi y├Ânetim, ├╝niversiteler, yerel y├Ânetimler, ar┼čiv-k├╝t├╝phane merkezleri, k├╝lt├╝r ve e─čitim kurumlar─▒, gazeteler, sivil toplum kurulu┼člar─▒ gibi farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na sahip ger├žek/t├╝zel ki┼čilikler olu┼čturulacak m├╝zeye katk─▒ sa─člamak ├╝zere kendi y├Ânetim mekanizmalar─▒n─▒ harekete ge├žirmelidirler. ├ç├╝nk├╝ kent m├╝zesi, kentin i├žinden do─čan ve bir bak─▒ma malzemesi insan olan bir m├╝zedir. ├ľzellikle kentte b├╝rokrasinin y├Ânetilmesini sa─člayan karar al─▒c─▒lar─▒n kent m├╝zesinin kurulmas─▒na y├Ânelik iradesi itici g├╝├ž olu┼čturmaktad─▒r.

Komisyonun g├Ârevleri, m├╝zenin amac─▒, kapsam─▒, misyon ve vizyonunu belirlemek, m├╝ze i├žin kentin ├Âzelliklerini ortaya ├ž─▒karacak yol haritas─▒n─▒ olu┼čturmak, m├╝zenin i├žeri─činde verilecek kente ├Âzg├╝ konular─▒/de─čerleri belirlemek, ilgili di─čer kurumlar ile i┼č birli─čini koordine etmek, m├╝zenin kurulum a┼čamalar─▒n─▒ takip etmek ve bu a┼čamalarda karar verici olmak ┼čeklinde s─▒ralanabilir. Komisyon ├╝yeleri uzmanl─▒k alanlar─▒na g├Âre kentin farkl─▒ ├Âzelliklerini ara┼čt─▒rmak amac─▒ ile alt komisyonlara b├Âl├╝nebilir.

Bu a┼čamada ad─▒mlar─▒ takip edecek, y├╝r├╝tmeyi sa─člayacak bir bak─▒ma m├╝zenin sahibi say─▒lacak bir kuruma ihtiya├ž vard─▒r. Bu kurumun kimli─či, m├╝zenin K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna kar┼č─▒ sorumlulu─čunu ve m├╝zenin nas─▒l i┼čletilece─čini de belirler. Bakanl─▒k i├žin merkezi y├Ânetim idaresindeki m├╝zeler, askeri m├╝zeler ve yerel y├Ânetim, dernek, vak─▒f gibi t├╝zel ki┼čilikler idaresinde y├Ânetilecek m├╝zeler farkl─▒ y├Ânetmelikler ile idare edilir. Kent m├╝zelerinde y├╝r├╝t├╝c├╝ kurum, ├žal─▒┼čman─▒n giri┼č k─▒sm─▒nda da belirtildi─či gibi, genellikle yerel y├Ânetimler olmaktad─▒r; bu da m├╝zenin ├Âzel m├╝zeler stat├╝s├╝nde de─čerlendirilmesi anlam─▒na gelmektedir.

M├╝zede anlat─▒m─▒ yap─▒lacak t├╝m b├Âl├╝mler, detayl─▒ olarak bir metin haline getirilir. Bu metin haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lme i┼člemine m├╝zenin senaryosu ad─▒ verilmektedir.┬á M├╝ze senaryosunda m├╝zede yer alacak, ziyaret├žiye kent hakk─▒nda bilgi verecek yaz─▒l─▒, g├Ârsel, dijital materyallere de yer verilmelidir. Hangi b├Âl├╝mde hangi materyal tipi ile anlat─▒m yap─▒laca─č─▒ da belirlenmelidir. Bu noktada m├╝zenin sergileme tipi de ortaya ├ž─▒kacakt─▒r. ├ľne ├ž─▒kacak anlat─▒m tipi m├╝zenin i├žeri─čini de belirler. Uralman, bilgiye ula┼čma ve bilgiyi kullanma ├Âl├ž├╝s├╝nde m├╝zeleri; eserlerin ├Ân plana ├ž─▒kt─▒─č─▒ nesne odakl─▒ m├╝zeler, nesne ve bilgiyi ortak kullanan nesne odakl─▒ bilgiye y├Ânelen m├╝zeler, bilgi temelli nesneye y├Ânelen m├╝zeler olarak ay─▒r─▒rken (Uralman, 2006: 251); ┼×enel Fidangen├ž grupland─▒rmas─▒n─▒ kent m├╝zelerinin sergileme teknikleri ve i├žerik bak─▒m─▒na indirgeyerek, eser odakl─▒ olanlar i├žin obje odakl─▒ m├╝zeler, dijital sunumlar─▒n ├Âne ├ž─▒kt─▒─č─▒ dijital m├╝zeler, k├╝lt├╝r├╝n ve s├Âzl├╝ tarih anlat─▒m─▒n─▒n a─č─▒r bast─▒─č─▒ ya┼čayan m├╝zeler, kenti kronolojik olarak ele alan ve metinsel sunumlar ile ziyaret├žiye sunanlar i├žinse kronoloji ve metin odakl─▒ m├╝zeler ┼čeklinde (┼×enel Fidangen├ž, 2016: 940-941) s─▒n─▒fland─▒rm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝z T├╝rkiyeÔÇÖsinde eserin g├Ârsel ihti┼čam─▒ ile anlat─▒m─▒ g├╝├žlendiren vitrin, dekor, kost├╝m, manken, maket vb. ├Â─čeler ile birle┼čmi┼č klasik m├╝zecilik yerine; ziyaret├ži odakl─▒, ├žok y├Ânl├╝ ve farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ ile eserleri sunan, deneyimleyerek ├Â─čreten modern m├╝zecilik anlay─▒┼č─▒ kabul g├Ârmektedir (Altunba┼č & ├ľzdemir, 2012: 12).

Modern m├╝zecilik anlay─▒┼č─▒ i├žinde m├╝ze yap─▒s─▒, sadece eserlerin gezilerek g├Âr├╝ld├╝─č├╝, onlar hakk─▒nda bilgi edinildi─či yerler de─čildir. Bu anlay─▒┼čla m├╝zeler, i├žerisinde k├╝t├╝phane, laboratuvar, e─čitim birimlerini de bar─▒nd─▒ran k├╝lt├╝r ├╝nitesine d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. B├Âylece m├╝ze, pasif ├Â─črenmeden ├ž─▒karak aktif ├Â─črenme ┼čeklini tercih etmi┼čtir (Okan, 2015: 191). M├╝zede e─čitim ve ├Â─črenme T├╝rkiyeÔÇÖde okul d─▒┼č─▒ ├Â─črenme ortamlar─▒ kapsam─▒nda de─čerlendirilmektedir. Bu birimlere ilaveten ar┼čiv/kent belle─či k─▒sm─▒ da g├╝n├╝m├╝zde m├╝zelerde ra─čbet g├Âren alanlard─▒r.

M├╝zenin anlat─▒m ve sergileme unsurlar─▒ i├žin m├╝ze binas─▒ da ├Ânemlidir. Tarihi bir yap─▒ olarak m├╝ze binas─▒ kullanmak, m├╝zenin vermek istedi─či mesaj─▒ olu┼čturdu─ču do─čal ambiyans ile kolayl─▒kla iletebilece─či gibi kullan─▒mda kolayl─▒k sa─člayabilecek mimari de─či┼čikliklere de izin vermeyebilir. Kullan─▒mda olan modern bir bina ya da tasar─▒mla yeni in┼ča edilerek olu┼čturulmu┼č bir m├╝ze yap─▒s─▒ ise anlat─▒mda bu do─čal ambiyans─▒ yakalayamayabilir ancak m├╝zenin fonksiyonel kullan─▒m─▒nda kolayl─▒k sa─člayacakt─▒r.

Kent m├╝zesinin i├žeri─činde en ├Ânemli ad─▒mlardan biri de koleksiyon olu┼čturma s├╝recidir. Kenti anlatan m├╝zenin koleksiyonunun ├Âznesi ise yine kent hikayeleri olmal─▒d─▒r. ─░yi bir koleksiyon olu┼čturman─▒n temel prensibi m├╝zenin koleksiyon politikas─▒n─▒n iyi belirlenmesidir. Politika m├╝zenin amac─▒n─▒, misyonunu ve vizyonunu tan─▒mlar. Koleksiyonlar─▒n ne ama├žla, hangi teknikler ile edinilerek, nerede kullan─▒laca─č─▒n─▒; koleksiyon temin tekniklerini, m├╝zeye uygun koleksiyon kriterlerini ve bunlar─▒n b├╝t├žesel boyutlar─▒n─▒ i├žerir. Dolay─▒s─▒ ile m├╝ze i├žerisinde her ├že┼čit eser/e┼čya bulunamaz. Onlar, belli bir sisteme g├Âre al─▒n─▒r; korunma, sergilenme, restore, tan─▒t─▒m ┼čartlar─▒ vard─▒r ve bu diziye g├Âre gelecek ku┼čaklara aktar─▒l─▒r. Koleksiyon politikas─▒ buna g├Âre belgeleme, envanter ve ar┼čivleme i┼člemlerini, yani m├╝zenin bilgi birikiminin de y├Ânetilmesinin bir par├žas─▒d─▒r. Koleksiyonlara ili┼čkin e─čitim, at├Âlye, etkinlik gibi ┼čartlar─▒ da sunar (┼×enel, 2014: 46). Bu mesleki ve etik kurallardan olu┼čan politikan─▒n beyan─▒, topluma kar┼č─▒ sorumlulu─ču da yerine getirerek m├╝zeye ┼čeffafl─▒k kazand─▒r─▒r. Ayn─▒ zamanda kentin ├Âz├╝nden ├ž─▒kan m├╝ze, toplumsal g├╝ven ve itibar kazanm─▒┼č olur (├ľzkas─▒m, 2018: 181).

Koleksiyon, m├╝zeye geli┼č ┼čekline g├Âre sat─▒n alma, ba─č─▒┼č ya da kurumdan kuruma devir ┼čeklinde ger├žekle┼čebilir. Geli┼č ┼čekli ne olursa olsun m├╝zeye kazand─▒r─▒lan eserin ├Âyk├╝s├╝ vard─▒r (├çevik & Alkan, 2016: 577). M├╝ze nesnesi, belirli bir zaman, mek├ón ve k├╝lt├╝r├╝n ger├žek temsilcisi ya da bir olay─▒n ger├žek tan─▒─č─▒d─▒r (Ayaokur & Y─▒lmaz, 2016: 584).┬á Bu ├Âyk├╝, kent ar┼čivinin de do─čal ├╝yesidir. ├ç├╝nk├╝ kent m├╝zesi insan ya da do─ča eli ile olu┼čmu┼č kentin izlerini takip ederek bellek olu┼čturmakt─▒r. Bu belle─čin sunumu g├Ârsel, i┼čitsel ya da yaz─▒l─▒ gibi ├žok ├že┼čitli teknikler ile yap─▒labilir. Ancak, esere ili┼čkin t├╝m bilgiler eksiksiz ve net olarak kaydedilmelidir.

Ba─č─▒┼č eser alma tekni─či, kent m├╝zeleri i├žin di─čer koleksiyon olu┼čturma tekniklerine g├Âre ├Ân planda olmal─▒d─▒r. Kent m├╝zelerinde, kente dair ya┼čanm─▒┼čl─▒klar─▒ biriktirmek ad─▒na kentli ile i┼č birli─či, m├╝zenin aktif ve kat─▒l─▒mc─▒ bir mek├ón d├╝zeni kazanmas─▒n─▒ sa─člar. Bu ba─člamda koleksiyon politikas─▒ ile olu┼čturulan ┼čartlar─▒n payla┼č─▒lmas─▒, m├╝zenin amac─▒n─▒n toplumda kar┼č─▒l─▒k bulmas─▒n─▒ sa─člamaya y├Ânelik ilk ad─▒md─▒r. Toplum m├╝ze ile birlikte hareket etmeye ba┼člad─▒─č─▒nda ise kent k├╝lt├╝r├╝n├╝ peki┼čtirmek ve kentlilik bilincinin artt─▒r─▒lmas─▒ y├Ân├╝nde ad─▒m atmak kolayla┼čacakt─▒r. Bu i┼č birli─či ve payla┼č─▒m hareketine ├Ârnek olu┼čturmak i├žin ba─č─▒┼č hareketine yerel y├Ânetimler, kent konseyleri, devletin merkezi kurumlar─▒, k├╝lt├╝rel dernekler ├Ânc├╝ olmal─▒d─▒r. Ba─č─▒┼člar ile olu┼čan m├╝ze koleksiyonu muhteva etti─či ├Âyk├╝ birikimleri ile kentin tarih ve k├╝lt├╝r├╝n├╝ ayd─▒nlatacak yap─▒ ta┼člar─▒ oldu─čundan iyi okunmal─▒d─▒r.

Koleksiyon sadece eser baz─▒nda ele al─▒nmamal─▒, eseri a├ž─▒klayacak veya destekleyecek s├Âzl├╝ tarih kay─▒tlar─▒, efemera, ar┼čiv malzemesi tasnif edilmeli; birbirini tamamlayan materyaller gruplanmal─▒, gruplar─▒n a├ž─▒klad─▒─č─▒ tarihi, sosyal ve k├╝lt├╝rel ya┼čanm─▒┼čl─▒klar tespit edilmeli, bunlar─▒n ne ama├žla kullan─▒ld─▒─č─▒, neyi kan─▒tlad─▒─č─▒, neden ├╝retildi─či gibi sorulara cevap bulunmal─▒d─▒r. Bir eser veya belge yaln─▒zca fiziksel ├Âzellikleri nedeni ile k├╝lt├╝rel miras ├Â─česi veya ta┼č─▒y─▒c─▒s─▒ olma ├Âzelli─či kazanmaz. Ayr─▒ca bu birikim m├╝zenin sonraki d├Ânemlerde olu┼čturaca─č─▒ sergi, e─čitim, at├Âlye aktivitelerine de temel olu┼čturacakt─▒r.

M├╝ze y├Ânetim ekibi ise m├╝ze olu┼čturulmadan ├Ânce, ├Âzellikle topluma dokunmak ve m├╝zenin amac─▒n─▒ iyi aktarmak i├žin kurulum ve ba─č─▒┼č a┼čamalar─▒nda se├žilerek i┼č ba┼č─▒ yaparsa m├╝zeye y├Âneltilebilecek merakl─▒ sorular─▒ cevaplamak, m├╝zenin g├╝ven kazanmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan daha kolay olacakt─▒r. Ekibin i├žinde m├╝zenin birimlerine g├Âre meslek uzmanlar─▒ndan se├žilen, m├╝zeolog, arkeolog, sanat tarih├ži, restorat├Âr, tarih├ži, kreat├Âr, ar┼čivci, pedagog, e─čitimci, k├╝t├╝phaneci, el sanatlar─▒ uzman─▒ vb. bulunmas─▒ ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

M├╝ze kurulumunda sona yakla┼č─▒rken bir ├Ânemli husus da sergileme unsurlar─▒n─▒n se├žimidir. ┬áBu se├žimde yukar─▒daki sat─▒rlarda da bahsedildi─či gibi modern m├╝zecilik ┼čartlar─▒ dikkate al─▒n─▒rsa m├╝ze kurulu┼č amac─▒na daha rahat ula┼čabilir ve toplumla b├╝t├╝nle┼čmesi daha kolay sa─članabilir. Sergileme unsurlar─▒n─▒n se├žiminde eser yap─▒s─▒, ─▒s─▒, ─▒┼č─▒k, yeteri kadar dijitalle┼čme, vitrin tipleri en ├žok dikkat edilmesi gereken hususlar aras─▒nda yer almaktad─▒r.

Kent m├╝zeleri ancak kentin kendi i├žinden, kendi de─čerlerinden, kendi ├Âyk├╝leri ile olu┼čursa kat─▒l─▒mc─▒ m├╝zecilik olgusunu yarat─▒r ve ÔÇťya┼čayan ve ya┼čatanÔÇŁ bir kurum s─▒n─▒f─▒na girer. Bir kent m├╝zesinin olu┼čmas─▒nda en b├╝y├╝k katk─▒ kentte ya┼čayanlar taraf─▒ndan konaca─č─▒ndan, m├╝zenin kurulum a┼čamas─▒n─▒n ba┼č─▒ndan sonuna kadar, m├╝zenin amac─▒, kent i├žin ├Ânemi, ilkeleri, kentte olu┼čturaca─č─▒ sayg─▒nl─▒k toplum nezdinde payla┼č─▒lmal─▒d─▒r. Bu hususlar medya yoluyla, sivil toplum g├╝c├╝yle ve/veya ba─č─▒┼č kampanyalar─▒yla sa─članabilir. M├╝zenin y─▒llar i├žinde yapaca─č─▒ etkinlikler ise kentlinin sorunlar─▒na vurgu yaparak, ├ž├Âz├╝m├╝n bir payda┼č─▒ ┼čeklinde yorumlanmal─▒d─▒r. Toplumla m├╝zenin ba─č─▒ ne kadar g├╝├žl├╝ olursa, kentin refah seviyesinin artmas─▒nda ├ž├Âz├╝m odakl─▒l─▒k o kadar fazla olacakt─▒r. Ba┼čka bir ifade ile m├╝ze, kentin ortak sevin├ž ve h├╝z├╝nlerinin payla┼č─▒ld─▒─č─▒ ev sahibidir.

A┼ča─č─▒daki ├žizimde yerel y├Ânetimlerin ├Âzel m├╝ze kurulum s├╝re├žlerine ait bir yol haritas─▒ bulunmaktad─▒r. Bu ├žizimde yer alan bilgiler ve yasal mevzuattaki ilkeler takip edilerek m├╝ze kurulum s├╝reci daha kolay bir ┼čekilde sa─članabilir (Bkz. ┼×ekil 1-2).

┼×ekil 1: Yerel Y├Ânetimlerin ├ľzel M├╝ze Kurulum S├╝re├žleri / Kaynak: Fikret ALKAN
┼×ekil 2: Yerel Y├Ânetimlerin ├ľzel M├╝ze Kurulum S├╝re├žleri / Kaynak: Fikret ALKAN

KENT M├ťZELER─░N─░N A├çILMASINA Y├ľNEL─░K YASAL MEVZUATLAR

T├╝rkiyeÔÇÖde m├╝zelerin y├Ânetimi devlet ad─▒na K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ K├╝lt├╝r Varl─▒klar─▒ ve M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖne aittir. Ziyaret├ži kabul eden m├╝zeler ba─čl─▒ olduklar─▒ kurumlar taraf─▒ndan bakanl─▒k onay─▒nca a├ž─▒l─▒r ve denetlenir. 2863 say─▒l─▒ K├╝lt├╝r ve Tabiat Varl─▒klar─▒n─▒ Koruma Kanunu m├╝zelere ait i┼č ve i┼člemleri d├╝zenler. Kanunun 26. ve 30. maddeleri ├Âzel m├╝zelerin eser al─▒m─▒, y├Ânetilmesi ve denetimi, 25., 26. ve 30. maddeleri ise askeri m├╝zelere eser kazand─▒rma, y├Ânetim ve denetimi ile ilgilidir. Bu maddeler alt─▒ndaki i┼člemler ├Âzel m├╝zeler i├žin ├ľzel M├╝zeler ve Denetimleri Hakk─▒nda Y├Ânetmelik ile askeri m├╝zeler i├žin ise Askeri M├╝zeler Y├Ânetmeli─či ile d├╝zenlenir.

Kent m├╝zelerinin istatistik verilere g├Âre genellikle yerel y├Ânetimler taraf─▒ndan, tekil ├Ârnekler de olsa vak─▒f, dernek ve t├╝zel ki┼čilikler ile kuruldu─ču varsay─▒ld─▒─č─▒nda, ├ľzel M├╝zeler ve Denetimleri Hakk─▒nda Y├ÂnetmelikÔÇÖin 5. ve 6. maddelerinde ge├žen ┼čartlar yerine getirilerek ve m├╝zenin haz─▒rlanmas─▒na m├╝teakip, bakanl─▒k ad─▒na ilgili m├╝ze m├╝d├╝rl├╝─č├╝ne ba┼čvuru yap─▒l─▒p, onay─▒n al─▒nmas─▒ndan sonra a├ž─▒labilir. A├ž─▒l─▒┼č─▒ takiben her y─▒l bir kez olmak ├╝zere m├╝ze m├╝d├╝rl├╝─č├╝nce denetlenir.

Bu maddelere g├Âre, m├╝zenin ba─č─▒ms─▒z bir binada, ziyaret├ži gezilerine uygun, her t├╝rl├╝ g├╝venlik ve do─čal afet ├Ânleminin al─▒nm─▒┼č, ziyaret├žilerin zaruri ihtiya├žlar─▒n─▒n kar┼č─▒lanabilece─či bir yap─▒da yer almas─▒ beklenmektedir. Ayr─▒ca yerel ve/veya t├╝zel en y├╝ksek amir onay─▒ ile en az on y─▒ll─▒k kiralama ya da m├╝lkiyetin ba┼čvuru yapan kuruma ait olma ┼čartlar─▒n─▒n uygunlu─čuna bak─▒l─▒r. Koleksiyonlarda yer alan envanterli eserler ise bakanl─▒ktan temin edilen ├Âzel m├╝ze envanter defterine kaydedilir (http://teftis.ktb.gov.tr, Eri┼čim Tarihi: 25.09.2022).

DE─×ERLEND─░RME VE SONU├ç

Kent m├╝zeleri kentin de─čerlerini tan─▒tmak, ya┼čatmak ve gelecek ku┼čaklara aktarmak amac─▒ ile kurulan ├Ânemli kurumlardan biridir. 2863 say─▒l─▒ yasa bu kapsamda kent m├╝zelerinin kurulmas─▒ ve y├Ânetilmesi kurallar─▒n─▒ koymaktad─▒r. Daha ├žok yerel y├Ânetimler de kentlerinin tan─▒t─▒m─▒ ve de─čerlerinin aktar─▒m─▒n─▒ sa─člamak ad─▒na kent m├╝zeleri olu┼čturma yoluna gitmektedirler.

M├╝zenin yerel y├Ânetimler taraf─▒ndan olu┼čturulmas─▒, yerel de─čerlerin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ yer olan, il, il├že, belediye, k├Ây gibi idarelerden yap─▒lmas─▒, dolay─▒s─▒yla en do─čru ├Âyk├╝lere ula┼č─▒lmas─▒n─▒ ve bunlar─▒n ger├žek sahipleri taraf─▒ndan korunmas─▒ ve saklanmas─▒ anlam─▒nda ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

Yerel y├Ânetimler, m├╝ze olu┼čturma ile k├╝lt├╝rel hizmet s├╝re├žlerine bir yenisini eklerken, ayn─▒ zamanda bir├žok k├╝lt├╝rel faaliyeti de i├žeren yeni bir k├╝lt├╝rel merkeze sahip olacaklard─▒r. Ancak yerel y├Ânetimler taraf─▒ndan ka├ž─▒r─▒lan nokta, m├╝ze kurmadaki b├╝rokratik i┼člemlerin fazlal─▒─č─▒ ve m├╝zeloji gibi ├žok dall─▒ bir bilim dal─▒na ait i┼č y├╝k├╝n├╝n i┼čin i┼čine girdikten sonra fark edilmesidir. Bu nedenle m├╝ze kurma s├╝reci ba┼člat─▒lmadan ├Ânce fizibiliteler iyi ├žal─▒┼č─▒lmal─▒ ve profesyonel destek al─▒nmal─▒d─▒r. Yukar─▒da ├žizimsel ┼čekilde anlat─▒lan yol haritas─▒ ve a├ž─▒klanan ad─▒mlar takip edilerek, bakanl─▒k mevzuat─▒ ve bu konuda tecr├╝beli ki┼či ve kurumlardan destek al─▒nabilir. Bu ├žal─▒┼čmada ortaya koyulan ├Âneriler, zaman, emek ve maliyet tasarrufuna katk─▒ sa─člayacakt─▒r.

Kent m├╝zelerini ya┼čayan ve ya┼čatan bir kent m├╝zesi haline d├Ân├╝┼čt├╝rmek, yasal mevzuatta yer alan ┼čartlar─▒ da g├Âz ├Ân├╝ne alarak, toplumla birlikte hareket etmesi ile m├╝mk├╝nd├╝r. M├╝zenin toplumla b├╝t├╝nle┼čmesi, m├╝zecili─čin yeni kurallar─▒ ├žer├ževesindeki ├žok fonksiyonlu yap─▒s─▒na hizmet ederken, k├╝lt├╝rel birikimin artmas─▒ da koleksiyon zenginli─čine neden olacak, kentin ve kentlinin ├Âyk├╝lerini nesilden nesile ta┼č─▒yacak s├╝rd├╝r├╝lebilir bir sistem olu┼čturacakt─▒r. Teknoloji ile h─▒zla t├╝ketilen d├╝nya de─čerlerinin i├žinde k├╝lt├╝rel ├Â─čelerin birikimi, aktar─▒m─▒ ve s├╝rd├╝r├╝lebilir k─▒l─▒nmas─▒ ÔÇť├ÂzÔÇŁ├╝n korunmas─▒ noktas─▒nda ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

Kent m├╝zelerinin, kentin i├žinde var olan ├Âz ├Âyk├╝lerini i├žermeleri, bunu toplumdan ald─▒klar─▒ destek ile s├╝rd├╝rmeleri bu yap─▒lara olan ilgiyi artt─▒rmaktad─▒r. Ancak m├╝zecili─čin de─či┼čen kurallar─▒, m├╝zelerin sadece eser izlenen yerler olmaktan ├ž─▒karak, modern m├╝zecilik kapsam─▒nda toplumu birle┼čtiren ve ├že┼čitli k├╝lt├╝rel etkinliklerin ger├žekle┼čti─či yerler haline gelmeleri, onlar─▒ yeni bir anlay─▒┼ča ge├žirmi┼č ve yeni kurallar do─čurmu┼čtur. M├╝ze y├Ânetiminin kentlinin aidiyet duygusunu peki┼čtirmesi, kentin m├╝zesine sahip ├ž─▒kmas─▒ koleksiyon y├Ânetimi ve s├╝rd├╝r├╝lebilirlik konusundaki ├žabas─▒na ba─čl─▒d─▒r.

 

KAYNAKÇA

Albasan, I. (2020). ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖde Kent M├╝zecili─či ve Bu Ba─člamda ─░stanbul ve Roma Kent M├╝zelerinin Bir Kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒ÔÇŁ, UNIMUSEUM, 3 (1): 15-22.

Aytokmak, D. (2006). ÔÇť─░stanbul Kent M├╝zesi ─░├žin Yeni Yakla┼č─▒mlarÔÇŁ, Y├╝ksek Lisans Tezi, Y─▒ld─▒z Teknik ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, ─░stanbul.

Altunba┼č, A. & ├ľzdemir ├ç. (2012). ÔÇť├ça─čda┼č M├╝zecilik Anlay─▒┼č─▒ ve ├ťlkemizde M├╝zelerÔÇŁ, Ankara, http://teftis.kulturturizm.gov.tr/ Eklenti/4655,makale.pdf?0 (Eri┼čim Tarihi 18.09.2022).

AP─░KAM, Ahmet Pri┼čtina Kent Ar┼čivi ve M├╝zesi, https://www.apikam.org.tr

Ayaokur A. & Y─▒lmaz B. (2016). ÔÇťBilgi Olarak M├╝ze Nesnesi ve Bilgi Merkezi Olarak M├╝zeÔÇŁ, Uluslararas─▒ K├╝lt├╝rel Miras─▒n ve K├╝lt├╝rel Bellek Kurumlar─▒n─▒n Y├Ânetimi Kongresi, 17-20 Eyl├╝l 2014, 583-592, ─░stanbul.

├çanakkale Kent M├╝zesi ve Ar┼čivi, ├çanakkale Belediyesi, https://www.canakkale.bel.tr

├çevik M. & Alkan F. (2016). ÔÇťM├╝zeler I┼č─▒─č─▒nda Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi Kent Belle─či ├çal─▒┼čmalar─▒ÔÇŁ, Belediyelerin K├╝t├╝phane ve Ar┼čiv Hizmetleri Uluslararas─▒ Sempozyumu, 12-14 May─▒s 2016, 574-581, Bursa.

Dedehay─▒r, H. (2013). ÔÇťKent Tarihi M├╝zeleri ve Ar┼čivleriÔÇŁ. ├çek├╝l Vakf─▒ Tarihi Kentler Birli─či.

Hayta, Y. (2016). ÔÇťKent K├╝lt├╝r├╝ ve De─či┼čen Kent Kavram─▒ÔÇŁ, Bitlis Eren ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2):165-184.

Holton, R. J. (1999). Kentler, Kapitalizm ve Uygarl─▒k, (├çev.: Ru┼čen Kele┼č), ─░mge Kitabevi Yay─▒nlar─▒, Ankara.

Kele┼č, R. (2014). ÔÇťKent ve K├╝lt├╝r ├ťzerineÔÇŁ, M├╝lkiye Dergisi, 29 (246): 9-18.

Koyuncu Okca, A. & ├ľz, N. D. (2019). ÔÇťKaybolmaya Y├╝z Tutmu┼č K├╝lt├╝rel Miras: Karap─▒nar T├╝l├╝ Dokumalar─▒ÔÇŁ, Sanat ve Tasar─▒m Dergisi, (24): 281-299.

Koyuncu Okca, A.; Elibol T├╝fek├ži, A., & Erten, G. (2020). “Kaybolmaya Y├╝z Tutmu┼č K├╝lt├╝rel Miras: Yorganc─▒l─▒k Mesle─činin De─či┼čim ve D├Ân├╝┼č├╝m├╝”. Akademik Tarih ve D├╝┼č├╝nce Dergisi 7: 1758-1781.

KVMGM, K├╝lt├╝r Varl─▒klar─▒ ve M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, ├ľzel M├╝zeler, https://kvmgm.ktb.gov.tr/

K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ Tefti┼č Kurulu Ba┼čkanl─▒─č─▒, ├ľzel M├╝zeler ve Denetimleri Hakk─▒nda Y├Ânetmelik, https://teftis.ktb.gov.tr

Marshall, G. (2005). Sosyoloji S├Âzl├╝─č├╝, (├çev.: Osman Ak─▒nhay, Derya K├Âm├╝rc├╝), Bilim ve Sanat Yay─▒nlar─▒, Ankara.

MMKD, M├╝zecilik Meslek Kurulu┼člar─▒ Derne─či, www.mmkd.org.tr.

Ni┼čanyan Etimolojik S├Âzl├╝k, https://nisanyansozluk.com

Okan, B. (2015). ÔÇťG├╝n├╝m├╝zde M├╝zecilik Anlay─▒┼č─▒ÔÇŁ. Sanat ve Tasar─▒m Dergisi, 5 (2): 187-198.

├ľzkas─▒m, H. (2018). ÔÇťM├╝zelerde Koleksiyon Y├Ânetiminin ├ľnemi ve T├╝rkiyeÔÇÖde Devlet M├╝zelerinde Uygulanabilirli─čiÔÇŁ, Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (25): 179-186.

Salderay, B. & G├Ân├╝lay ├çal─▒ml─▒, Z. (2020). ÔÇťM├╝ze Kavram─▒, S├╝leyman Saim Tekcan ve Imoga-─░stanbul Grafik Sanatlar M├╝zesiÔÇŁ, Sanat ve Tasar─▒m Dergisi, (26): 83-99.

┼×enel, E. (2014). ÔÇťKoleksiyon Y├Ânetim Politikas─▒ Olu┼čturman─▒n M├╝zecilik A├ž─▒s─▒ndan ├ľnemi ve D├╝zenleyici Fakt├ÂrlerÔÇŁ, ─░dil Sanat ve Dil Dergisi, 3 (14): 39-50.

┼×enel Fidangen├ž, A. N. (2016). ÔÇťYereli Korumak ve T├╝rkiyeÔÇÖde Kent M├╝zeleriÔÇŁ. ─░DEALKENT, 7 (20): 936-965.

TDK, T├╝rk Dil Kurumu S├Âzl├╝kleri, https://sozluk.gov.tr

TU─░K, T├╝rkiye ─░statistik Kurumu, https://data.tuik.gov.tr/

Tutap, Turizm ve Tan─▒tma Platformu,https://www.tutap.com.tr/detay_tanitim/mardin-sabanci-muzesi/1004.

T├╝rkiye K├╝lt├╝r Portal─▒, https://www.kulturportali.gov.tr.

Uralman, N. H. (2006). ÔÇť21. Y├╝zy─▒la Girerken Bir Bilgi Kurumu Olarak M├╝zeÔÇŁ, Bilgi D├╝nyas─▒ 7 (2):250-266.

 

Dipnotlar

[1] Uzman Sanat Tarih├ži, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝, [email protected], 0000-0002-6248-0287

[2]Do├ž. Pamukkale ├ťniversitesi, Denizli Teknik Bilimler Meslek Y├╝ksekokulu, El Sanatlar─▒ B├Âl├╝m├╝, [email protected], 0000-0003-1060-0280

 

 

Fikret ALKAN

1981 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖda do─čdu. Lisans ├Â─čretimini Adnan Menderes ├ťniversitesi Klasik Arkeoloji ve Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde 2005 y─▒l─▒nda; y├╝ksek lisans─▒n─▒ 2019 y─▒l─▒nda Uluda─č ├ťniversitesi Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde tamamlad─▒. 2012 y─▒l─▒ndan beri Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde arkeolog olarak ├žal─▒┼čmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Mesleki birikimleri ile bir├žok ulusal ve uluslararas─▒ sempozyumda bildirileri bulunan Alkan; yerel dergiler ve yerel bas─▒nda k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ yaparak yaz─▒m hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Ayr─▒ca Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zelerinde Ar-ge tak─▒m─▒ faaliyetleri, kalite birimi ve m├╝ze kurulum ├žal─▒┼čmalar─▒nda ve K├╝lt├╝r AkademisiÔÇÖnde ÔÇťArkeolojiÔÇŁ ile ÔÇť┼×ehir K├╝lt├╝r├╝ ve MimariÔÇŁ derslerinde e─čitmen olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu, Bursa Kent Konseyi, Arkeologlar Derne─či, T├╝rk K├╝t├╝phaneciler Derne─či, G├Ân├╝ll├╝ Hareketi Derne─či gibi ├žok say─▒da sivil toplum kurulu┼čunda aktif g├Ârev almakta ve proje ├╝retmektedir. Ayn─▒ zamanda arkeolojihaber isimli internet sitesi ve sosyal medya hesaplar─▒n─▒n bilimsel dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n─▒ yapmaktad─▒r. Eposta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Dersimiz ├çanakkale! Yalanlar ve Ger├žekler

Dersimiz ├çanakkale! Yalanlar ve Ger├žekler

Haber Merkezi, 21 Kas─▒m 2023
├çanakkale Sava┼č─▒ Yalanlar─▒

├çanakkale Sava┼č─▒ Yalanlar─▒

Haber Merkezi, 7 Kas─▒m 2023
B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

Haber Merkezi, 1 Ekim 2023