Fikret ALKAN
Fikret  ALKAN
Kentlilik Bilincinin Geli┼čmesinde M├╝zelerin Rol├╝
  • 10 Mart 2022 Per┼čembe
  • +
  • -
  • Fikret ALKAN /

Toplam: 355 , Bug├╝n: 2 Okuma

Tarihin ilk sayfalar─▒nda, ilkel k├Ây topluluklar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ Neolitik (Cilal─▒ ta┼č) D├Âneminden ba┼člayarak, insano─člu ya┼čad─▒─č─▒ yeri benimsemi┼čtir. Tar─▒m─▒n ba┼člamas─▒n─▒ takip eden geli┼čmelerle; hayat─▒n─▒ herhangi bir d─▒┼č m├╝dahale olmad─▒─č─▒ s├╝rece, sonlanana dek ayn─▒ yerde devam ettiren, k├Ây ve sonras─▒nda kent kavramlar─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒n ├Ân├╝n├╝ a├žm─▒┼čt─▒r.

Bahsetti─čimiz bilgilerin g├╝n├╝m├╝ze ula┼čmas─▒n─▒ sa─člayan bilim insanlar─▒, elde ettikleri verileri m├╝zelerde payla┼čm─▒┼člard─▒r. K├╝lt├╝rel birikimin ├Ânem kazand─▒─č─▒ 19. y├╝zy─▒lda gezgin ruhuyla ba┼člayan eser toplay─▒c─▒l─▒─č─▒ ve koleksiyonculuk, Anadolu ge├žmi┼čini de g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na kavu┼čturmu┼čtur. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču d├╝nyada ba┼člayan bu ak─▒ma kay─▒ts─▒z kalmayarak sahibi oldu─ču topraklardan m├╝zeler do─čurmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde ÔÇť├ža─čda┼č m├╝zecilikÔÇŁ anlay─▒┼č─▒yla devam eden m├╝zecilik, bir bilim dal─▒ olarak ziyaret├žilerini kar┼č─▒lamaktad─▒r. M├╝zeler, yer ald─▒─č─▒ kentin tarihi, k├╝lt├╝rel, sosyal, ekonomik haf─▒zas─▒n─▒; saklamak, korumak ve gelecek ku┼čaklara aktarmak amac─▒yla, geli┼čimlerini s├╝rd├╝rmektedirler. Kurulduklar─▒ d├Ânemde eser sergileme, koruma, koleksiyon geli┼čtirme, ara┼čt─▒rma gibi hedefleri olan m├╝ze kurumlar─▒, sayd─▒─č─▒m─▒z ├Ânceliklerini a┼čarak, b├╝nyelerinde e─čitim-at├Âlye ├žal─▒┼čmalar─▒, k├╝t├╝phane, ara┼čt─▒rma ve kent belle─či birimleri gibi dallara yay─▒lm─▒┼člard─▒r.

Yerel ziyaret├žilerine kentin par├žalar─▒n─▒, yerle┼čim d─▒┼č─▒ ziyaret├žilerine ise kentin tan─▒t─▒m─▒n─▒ art─▒k sadece vitrinlerinde eserler izletmek yerine ├že┼čitli aktiviteler ile sunan m├╝zeler, birka├ž y─▒l ├Ânceki hallerinden bile olduk├ža farkl─▒d─▒rlar.

├çal─▒┼čmam─▒z─▒n ilk b├Âl├╝m├╝nde, kentlilik bilinci kavram─▒n─▒n tarihsel geli┼čimine de─činilmi┼č, ikinci b├Âl├╝m├╝nde m├╝zelerin geli┼čimi ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝ b├Âl├╝mde ise m├╝zelerde kentlilik bilincine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar kapsam─▒nda, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zelerinde ger├žekle┼čtirilen aktivitelerden ├Ârnekler verilmi┼čtir.

Kent s├Âzc├╝─č├╝, ilgili oldu─ču bilim dallar─▒n─▒n hepsinde k─▒smen ortak ve birbiri ile benze┼čen tan─▒mlamalar i├žerir. Etimolojik a├ž─▒dan Yunanca k├Âkeninde ÔÇťpolitiaeÔÇŁ (siyaset) k├Âkeninden polis,┬á Latince k├Âkeninde ÔÇťcivitasÔÇŁ (yurtta┼č), Arap├žaÔÇÖda ÔÇťmedineÔÇŁ (medeniyet) (Acungil,2012:6) ┬áve T├╝rk├žeÔÇÖde ÔÇťkendÔÇŁ (ni┼čanyansozluk.com,2016) kelimelerinden t├╝retilmi┼čtir. Fars├žada ise ┼čehir, b├╝y├╝k kent, belde anlam─▒n─▒ ta┼č─▒r (Alia─čao─člu ve U─čur, 2012:1). ├ľrneklendirdi─čimiz dillerdeki k├Âkenlerine bak─▒ld─▒─č─▒nda kentin insan ve ya┼čam ile ba─člant─▒l─▒ oldu─ču, dolay─▒s─▒yla kentin mimari anlamdaki yap─▒lar toplulu─čundan farkl─▒ olarak, insanlar─▒n ya┼čam alan─▒n─▒ tan─▒mlad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmekteyiz. Bu nedenle kent, belli bir b├╝y├╝kl├╝─če sahip olmak ve belli ya┼čam standartlar─▒na sahip olmak ko┼čulu ile insanlar─▒n ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ aland─▒r. Bu nedenle tarihte ÔÇťneopolisÔÇŁ (yeni ┼čehir)ler yer almaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ art─▒k belli ┼čart ve unsurlar─▒ i├žinde bar─▒nd─▒rmayan, yani insan ya┼čam─▒na elveri┼čli olmayan eski ┼čehirler terk edilerek, ayn─▒ b├Âlgeye yeni ┼čehirler imar edilmi┼čtir.

Avc─▒ ve toplay─▒c─▒ beslenmeyle, k├╝├ž├╝k ├Âl├žekli gruplarla ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝ren tarih ├Âncesi insan─▒n AnadoluÔÇÖdaki kentlilik ser├╝veni, Neolitik (Cilal─▒ta┼č) d├Âneminde,┬á k├╝├ž├╝k k├Ây yerle┼čimleriyle ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ancak yerle┼čimlerin daha belirgin hal ald─▒─č─▒ d├Ânem Kalkolitik (Bak─▒rta┼č) D├Ânemidir. Neolitik D├ÂnemÔÇÖden ba┼člayarak ya┼čam alanlar─▒n─▒n hendek, ├ževre duvar─▒ gibi ├Â─čelerle s─▒n─▒rland─▒r─▒lmaya gidilmesi, idari bir yap─▒n─▒n varl─▒─č─▒n─▒; kendi b├Âlgelerinden olan gruplar─▒ d─▒┼čar─▒dan gelen gruplardan ay─▒rmak, korumak, hatta kendi i├žlerinde s─▒n─▒fsal bir b├Âl├╝nme ve hiyerar┼či olu┼čturmay─▒ i┼čaret eder. Bu durum yerle┼čimin benimsenmeye ba┼čland─▒─č─▒na i┼čaret eder ┬á(Karul 2009:25-26).

Tarihi ├ža─člarda yol al─▒nd─▒k├ža insanl─▒─č─▒n birlikte ya┼čamaya olan ba─čl─▒l─▒─č─▒ artm─▒┼čt─▒r. B├Âylelikle birlikte ya┼čam─▒n gerekleri olarak mezarl─▒k, tap─▒nak, liman hatta meclis gibi ortak kullan─▒m alanlar─▒ olu┼čturulmu┼čtur. Kentlerin ├╝retimleri co─črafi etmen ve yeterliliklere g├Âre ┼čekillenerek birbirleri aras─▒nda ileti┼čim olu┼čturtulmu┼čtur. Sava┼č, do─čal etmenler, ekonomik ve ticari faaliyetlerle b├Âlgesel nitelikli ya┼čanan ileti┼čim, topluluklar aras─▒nda g├Â├ž olgusunun do─čal sonucu olarak bask─▒n olan─▒n di─čerini, ├Ânce temel yap─▒y─▒ etkilemeksizin i├žine s─▒zma ve etkileme, esir alma, fethetme ya da tamamen yok etmeye y├Ânelik ya┼čanabilir. (Koparal 2005:5)

B├Âlgesel kronolojik farkl─▒l─▒klar─▒ da d├óhil ederek, Antik ├ça─čÔÇÖa ge├žildi─činde ise kentlerin planlarla, mimarlarla, m├╝hendislik faaliyetleriyle in┼ča edildi─čini g├Ârmekteyiz. ┼×ehirler tanr─▒lar─▒n kehanetleri sonucu kurulur, ancak plana ihtiya├ž duyman─▒n sebebi, birey ve toplumun kazand─▒─č─▒ ├Ânemdir. Toplumsal d├╝zenin g├╝ven olu┼čturarak, sa─člad─▒─č─▒ avantajlar vard─▒r. Kentliler e┼čit pay da─č─▒l─▒m─▒ i├žinde, bar─▒nma ve ge├žinme ihtiya├žlar─▒n─▒n sa─čland─▒─č─▒, kentin rahat ko┼čullar─▒ndan yararlanarak, bu avantajlar─▒ kullanmak ister.┬á Bunu sa─člayacak olan da sistem, yani yasalar olacakt─▒r. Yasalar─▒ da devlet yapar. Kent planc─▒l─▒─č─▒, M.├ľ. 479ÔÇÖda AnadoluÔÇÖnun bat─▒ ucundaki, Pers istilas─▒ sonucu y─▒k─▒lan MiletosÔÇÖu yeniden planlayan Hippodamos ile an─▒l─▒r. (Bing├Âl 1996:165-168)┬á

Kentlerin sembollere sahip olmas─▒ kent kimli─činin olu┼čmas─▒n─▒n ad─▒m─▒ olmal─▒d─▒r ki, burada KnidosÔÇÖda┬á (Dat├ža) bulunan ger├že─či kadar canl─▒ tanr─▒├ža Knidoslu AphroditeÔÇÖye de─činmek gerekir.Heykelt─▒ra┼č PraksitelesÔÇÖe ait heykelini bor├žlar─▒na kar┼č─▒l─▒k Bithynia Kral─▒ Nikomedes ┬ásat─▒n almak istemi┼č, yap─▒lan halk oylamas─▒ sonucunda heykel KnidosÔÇÖta kalm─▒┼čt─▒r. Zamanla ├╝n├╝ denizleri a┼čan heykel i├žin Knidos, hat─▒r─▒ say─▒l─▒r ziyaret├ži kazanarak turizm geliri elde etmi┼čtir. (datcabilgi.com:2016)

Roma D├Ânemi i├žinde daha rahat ya┼čam ad─▒na bir yar─▒┼č oldu─čunu ise hatip DionÔÇÖdan ├Â─čreniriz. 1. y├╝zy─▒lda, Bithynia eyalet ba┼čkenti ile olmak i├žin Nikea (─░znik) ve NikomediaÔÇÖn─▒n (─░zmit) ┬ám├╝cadeleleri, ba┼čkent olman─▒n sa─člad─▒─č─▒ mali gelir ve yarg─▒lanma ayr─▒cal─▒─č─▒ avantajlardan dolay─▒d─▒r. G├╝n├╝m├╝ze seksen s├Âylevi ula┼čan DionÔÇÖun bildirdi─čine g├Âre :ÔÇŁYap─▒lar─▒yla, bayramlar─▒yla ┼čehirlerin g├Â─čs├╝n├╝ kabartmak, kendine g├╝venini artt─▒rmak, ba┼čka bir kentte yarg─▒lanmamakÔÇŁ kentini sahiplenmekle m├╝mk├╝nd├╝r. ├ç├╝nk├╝, Nikea kentlilerinin, y├Ânetiminden ┼čikayette bulunduklar─▒ y├Âneticileri, NikomediaÔÇÖya s─▒─č─▒nmas─▒ sonucu aklanmaktayd─▒lar. (Alkan 2011:12)

Tarihsel, epigrafik, filolografik ve arkeolojik ├žal─▒┼čmalar─▒yla, bu ve benzer bir├žok bilgiyi g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒kar─▒p, a├ž─▒klanmas─▒n─▒ sa─člayan bilim insanlar─▒, tarihin karanl─▒k sokaklar─▒nda dola┼čmam─▒z─▒ sa─člamaktad─▒r. Sanat─▒n tanr─▒s─▒ ApollonÔÇÖun elinde ZeusÔÇÖun dokuz k─▒z─▒n─▒n sanat─▒n her bir kolunda ustala┼čt─▒─č─▒ musalardan do─čan m├╝zelerin g├╝n├╝m├╝zdeki i┼člevi, mitolojik karakterlerin ├žok uza─č─▒ndad─▒r. Hat─▒ralar─▒n b─▒rakt─▒─č─▒ izlerden yola ├ž─▒karak biriktirilen eserler, ki┼čisel koleksiyonlara d├Ân├╝┼čm├╝┼č; e─čer bu eserler bir ┼čahs─▒n de─čil bir toplumun ya da toplumlar─▒n haf─▒zalar─▒na i┼členerek toplanm─▒┼čsa ki┼čisel an─▒lar─▒ anlatmaktan fazlas─▒nda yer tutar hale gelmi┼čtir.

M├╝ze, kelime anlam─▒nda ZeusÔÇÖun dokuz k─▒z─▒ ilham perileri (AZRA ERHAT-M─░TOLOJ─░ S├ľZL├ť─×├ť Dipnot VER) ifade etse de; yal─▒n anlamda, sanat ve bilime ait veya sanat ve bilme yarayan nesnelerin sakland─▒─č─▒, halka g├Âsterilmek i├žin sergilendi─či yer veya yap─▒ (tdk.gov.tr,2016) olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Bu basit tan─▒mdan bile, m├╝zelerin i┼člevini sanat ve bilime hizmet etmek amac─▒n─▒ ta┼č─▒yan, bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ eserleri saklama zorunlulu─ču bulunan yer veya yap─▒ olarak a├ž─▒klayabiliriz. Yer veya yap─▒ olarak ayr─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒nda ise sergilenen eserlerin mutlaka bir bina i├žine s─▒─čd─▒r─▒lma mecburiyetinin olmad─▒─č─▒, eserlerin bulundu─ču yerde ├Âzg├╝n halleriyle sergilenebilece─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Nas─▒l ki sadece binalar bir kenti tamamlayamazsa; sadece yap─▒s─▒ da m├╝zeyi tamamlayamaz. M├╝zeyi olu┼čturan koleksiyon par├žalar─▒n─▒n tamamlad─▒─č─▒ b├╝t├╝nd├╝r.

Birle┼čmi┼č Milletler E─čitim, Bilim ve K├╝lt├╝r ├ľrg├╝t├╝ UNESCOÔÇÖya ba─čl─▒, Milletleraras─▒ M├╝ze Konseyi ICOMÔÇÖun; Bakanlar Kurulunun 11.04.1985 tarihli karar─▒ ile 15.05.1985 tarih ve 18755 say─▒l─▒ Resmi Gazetede yay─▒mlanarak y├╝r├╝rl├╝─če giren┬áMilletleraras─▒ M├╝zeler Konseyi (ICOM) T├╝rkiye Milli Komitesi Y├Ânetmeli─či”┬ánin┬á 4. maddesinde “K├╝lt├╝r eserlerini koruyan ve bu eserleri et├╝d, e─čitim ve bedii zevki y├╝kseltme amac─▒yla toplu halde te┼čhir eden kamu yarar─▒na ├žal─▒┼čan, sanata, ilme, sa─čl─▒─ča, teknolojiye, ait koleksiyonlar─▒ bulunan m├╝esseselere m├╝ze ad─▒ verilir.”

5.maddesinde ise ; ÔÇŁDaimi te┼čhir b├Âl├╝m├╝ bulunan k├╝t├╝phaneler ve ar┼čiv merkezleri resmi ┼čekilde halk─▒n ziyaretine a├ž─▒k bulunan tarihi an─▒tlar tarihi an─▒tlara ait binalar─▒n k─▒s─▒m ve m├╝┼čtemilat─▒, tarihi, arkeolojik tabii ├Ânemi haiz mevkiler ve parklar, nebabat ve hayvanat bah├želeri, akvaryumlar ve benzeri te┼čekk├╝ller bu tarife girerÔÇŁ denilerek m├╝ze niteli─či ve i├žeri─či tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. (kulturvarkiklari.gov.tr:2016)

AvrupaÔÇÖda R├Ânesans sonras─▒nda ba┼člayan eser toplama ve koleksiyon olu┼čturma yar─▒┼č─▒, ellerini Anadolu k├╝lt├╝r varl─▒klar─▒na da uzatm─▒┼čt─▒r. Gezgin, arkeolog, diplomat gibi meslekler alt─▒nda AnadoluÔÇÖnun k├╝lt├╝r hazineleri, izinli izinsiz, bazen de geri getirmek ┼čartlar─▒yla AvrupaÔÇÖn─▒n ├╝nl├╝ m├╝ze koleksiyonlar─▒na dahil edildiler. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin i├žinde bulundu─ču Bat─▒l─▒la┼čma hevesinin de iste─či ile, ┬á1846ÔÇÖda Tophane-i Amire M├╝┼čiri Rodosluzade Ahmet Fethi Pa┼čaÔÇÖya ilk m├╝zesini kurdurdu. Bizans kilise yap─▒s─▒ Aya ─░rini, eski eser koleksiyonu (Mecmua-i Asar-─▒ Atika) ve eski silah koleksiyonunu (Mecmua-i Asliha-─▒ Atika) i├žeriyordu. 1875 y─▒l─▒nda daha geni┼č bir alanda yer almak amac─▒yla ├çinili K├Â┼čkÔÇÖe ta┼č─▒nan koleksiyon, i├žin m├╝zenin ba┼č─▒na 4 Eyl├╝l 1881ÔÇÖde Osman Hamdi Bey getirildi. (Hitzel, Frederic, Osmanl─▒ Arkeolojisinin ba┼člang─▒c─▒ Osman Hamdi Bey, Akt├╝el Arkeoloji Dergisi Eyl├╝l-Ekim 2015 say─▒s─▒ sayfa 40)

Eser toplama, kaz─▒larla ├ž─▒kartma, koruma ve sergileme anlay─▒┼č─▒ yerle┼čti─činde, 1891ÔÇÖde M├╝ze-i H├╝mayun ad─▒nda bug├╝nk├╝ (─░stanbul Arkeoloji M├╝zesi) in┼ča ettirilerek hizmet vermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Cumhuriyet D├Ânemi i├žinde ise Asar-─▒ Atika M├╝d├╝rl├╝─č├╝ kurularak, 1924 y─▒l─▒nda Topkap─▒ Saray─▒ ve 1926 y─▒l─▒nda Ankara Etnografya M├╝zesi ziyarete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. (Altunba┼č ve ├ľzdemir,2012:11). ├ťlkemiz bu s├╝re├žte hem m├╝ze ve eser koleksiyonculu─čunu ├Â─črenmekte, hem de k├╝lt├╝rel birikimini tan─▒ma ve tan─▒tmaya ad─▒m atmaktad─▒r. Bu s├╝re├žler g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda fark─▒ndal─▒─č─▒n ba┼člayarak geli┼čtirildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

1981ÔÇÖde al─▒┼č─▒lm─▒┼č─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒larak T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk ├Âzel m├╝zesi olan Sadberk Han─▒m M├╝zesi hizmete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. (Altunba┼č ve ├ľzdemir,2012:12) T├╝rkiyeÔÇÖde devlet eli d─▒┼č─▒nda, dileyen koleksiyon sahipleri ve m├╝zeciler, kurum ve kurulu┼člar, 22.01.1984 tarih ve 18289 say─▒l─▒ Resmi Gazetede yay─▒nlanan ÔÇť├ľzel M├╝zeler ve Denetimleri Hakk─▒nda Y├ÂnetmelikÔÇŁ te yer alan ┼čartlar─▒ yerine getirerek m├╝ze a├žabilirler.(http://teftis.kulturturizm.gov.tr/TR,14444/ozel-muzeler-ve-denetimleri-hakkinda-yonetmelik.html) 2014 y─▒l─▒ndaki veriler dahilinde ├Âzel m├╝zeler K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ m├╝ze say─▒s─▒n─▒ a┼čm─▒┼čt─▒r. (Do─čan H─▒zlan, 03.09.2014 ├çar┼čamba H├╝rriyet Gazetesi k├Â┼če yaz─▒s─▒ http://sosyal.hurriyet.com.tr/yazar/dogan-hizlan_4/ozel-muze-patlamasi_27130653) BursaÔÇÖda ise toplam 18 m├╝ze bulunmakta, bunlar─▒n 11 tanesi ├Âzel m├╝ze olarak hizmet vermektedir. (http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,43253/bakanligimiza-bagli-muzeler.html?_tag1=-8587411612936765808) Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi kentin haf─▒zas─▒n─▒ olu┼čturan farkl─▒ kategorilerde 9 m├╝zeye sahiptir.

M├╝zeler ge├žirdikleri s├╝re├ž i├žinde, k├╝lt├╝rel birikimin topland─▒─č─▒, tasnif edildi─či, korundu─ču ve sergilendi─či mek├ónlar olman─▒n d─▒┼č─▒na ta┼čmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ her m├╝ze, bulundu─ču yerle┼čimi sahip oldu─ču koleksiyonla anlatan, anlatman─▒n da farkl─▒ metotlar─▒n─▒ deneyen bir yap─▒ haline gelmi┼čtir. Eserlerin sadece belirli kurallar d├óhilinde ziyaret├žisine g├Ârsel g├╝zelli─če dayal─▒ sunulmas─▒ ve bunu i├žin yaz─▒l─▒ bilgi panolar─▒ndan yararlanmas─▒ klasik m├╝zecilik anlay─▒┼č─▒, yerini toplumsal de─či┼čimler ve teknolojik geli┼čmelerin de etkisiyle modern m├╝zecili─če b─▒rakm─▒┼čt─▒r.

Bu ba─člamda, m├╝ze tan─▒m─▒n─▒n ICOM taraf─▒ndan 2010 y─▒l─▒nda nas─▒l g├╝ncellendi─čine g├Âz atal─▒m : ÔÇťM├╝ze e─čitim, ara┼čt─▒rma ve e─člence amac─▒yla insanl─▒─č─▒n ve onun ├ževresinin somut ve somut olmayan k├╝lt├╝r miras─▒n─▒ toplayan, koruyan, ara┼čt─▒ran, aktaran ve sergileyen; kamuya a├ž─▒k; toplumun ve onun geli┼čimine hizmet eden, kar amac─▒ g├╝tmeyen kal─▒c─▒ bir kurumdur.ÔÇŁ

20 Kas─▒m 2015 tarihinde yap─▒lan 20. Oturumda ise, ÔÇťkar amac─▒ g├╝tmeden, insanl─▒─č─▒n somut ve somut olmayan miras─▒n─▒ ve ├ževresini e─čitim, ara┼čt─▒rma ve e─člence amac─▒yla muhafaza eden, irdeleyen ve sergileyen halka a├ž─▒k, toplumun hizmeti ve geli┼čiminde kal─▒c─▒ kurumÔÇŁ ifadeleri ile tan─▒mlanmaktad─▒r. http://www.unesco.org.tr/dokumanlar/somutkulturelmiras/mktk.pdf

Bu tan─▒mlarda da yer alan klasik m├╝zecili─čin g├Ârevlerinden k├╝lt├╝r miras─▒n─▒ toplama, koruma, ara┼čt─▒rma, aktarma ve sergilemenin d─▒┼č─▒nda; insan ve toplum merkezinden yola ├ž─▒karak e─čitim, ara┼čt─▒rma, ileti┼čim ve e─členceyi ama├ž edinmi┼člerdir. Dolay─▒s─▒yla koleksiyonun gere─čini i├žeren toplama, koruma sergileme odakl─▒ nesnel bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, insan odakl─▒ kat─▒l─▒mc─▒ m├╝zecili─če ├ževrilmi┼čtir. N. Hanzade Uralman; M├╝ze Halkla ─░li┼čkileri Arac─▒l─▒─č─▒yla Kentlilik Bilinci Olu┼čturma: ├çanakkaleÔÇÖdeki M├╝zelerin De─čerlendirilmesi Marmara ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Halkla ─░li┼čkiler Ve Tan─▒t─▒m─▒ Anabilim Dal─▒ Halkla ─░li┼čkiler Bilim Dal─▒, Doktora Tezi, ─░stanbul 2012 s. 37-38

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Koleksiyonlar nesne de─čil, ya┼čanm─▒┼čl─▒k i├žermektedir. Her eser birbirine sadece benzer, ayn─▒s─▒ olamaz. Hepsinin farkl─▒ insanlar elinde, farkl─▒ an─▒lar─▒ vard─▒r. ─░nsan tek ba┼č─▒na ya┼čamak i├žin an─▒ biriktirmez. Bu nedenle daha genele dokunmak zorundas─▒n─▒z. M├╝zelerde toplumun her kesiminden, e─čitim d├╝zeyi, ekonomik durumu ve sosyal konumu ay─▒rt etmeksizin, her z├╝mreye kap─▒lar─▒n─▒ a├žmak zorunda olan m├╝ze ├žal─▒┼čmalar─▒, toplumun t├╝m├╝ne y├Ânelik olmal─▒d─▒r ki at─▒lan ok hedefine varabilsin.┬á Bu nedenle ├ža─čda┼č m├╝zecilik anlay─▒┼č─▒, ya┼čayan m├╝ze slogan─▒yla farkl─▒ ya┼č, meslek, e─čitim durumlar─▒ gibi de─či┼čkenliklere ├Âzel sergiler, yay─▒nlar, konserler, tan─▒t─▒m programlar─▒, konferans, e─čitim-at├Âlye ├žal─▒┼čmalar─▒, etkinlikler ger├žekle┼čtirmektedir. B├Âylelikle m├╝zeler, ziyaret├žisinin yaln─▒zca k├╝lt├╝r birikimini artt─▒rmaktan ├Âteye ge├žerek, k├╝lt├╝rel bir merkez konumundad─▒rlar.

Kat─▒l─▒mc─▒ m├╝zecilik, teknolojiden de yararlan─▒larak ziyaret├žinin m├╝zeye, m├╝zenin de ziyaret├ži ya da kat─▒l─▒mc─▒ m├╝zecilik anlay─▒┼č─▒yla izleyicisine, izleyiciden de m├╝ze y├Ânetimine do─čru kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čimi i├žeren bir anlay─▒┼čt─▒r. Anket ├žal─▒┼čmalar─▒, de─čerlendirme formlar─▒, medya ├žal─▒┼čmalar─▒ (sosyal medyan─▒n etkisi b├╝y├╝kt├╝r) bunlara ├Ârnek olarak sunulabilir. Kopenhag Kent M├╝zesiÔÇÖnde ger├žekle┼čtirilen projede, kent b├Âl├╝mlere ayr─▒lm─▒┼č ve her y─▒l kentin bir b├Âl├╝m├╝ se├žilerek m├╝ze koleksiyonundan foto─čraflar se├žilmi┼čtir. Kent sakinleri kendi ├žektikleri foto─čraflar─▒ da veri taban─▒na y├╝kleyerek, ge├žmi┼č ve bug├╝ne ait e┼čle┼čtirmeler yap─▒lmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r. Kat─▒l─▒mc─▒lar a├žt─▒klar─▒ hesaplara diledikleri kadar foto─čraf ekleyebilme, yorum ve an─▒lar─▒n─▒ da kaydedebilme imkan─▒na sahiptirler. B├Âylece ayn─▒ anda kente dair ge├žmi┼č gelecek k├Âpr├╝s├╝ kurulmu┼čtur. Bu ├žal─▒┼čma 12 metre uzunlu─čunda dokunmatik ekranl─▒ bir duvar ├╝zerinde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. M├╝zeler S─▒n─▒rlar─▒n─▒ Zorlarken: Kat─▒l─▒mc─▒ M├╝zecilik Elif ├çi─čdem Artan, Gen├ž Sanat, Ocak 2015 s. 4

─░nsan ya┼čad─▒─č─▒ yer ile ├Âzde┼čle┼čir, hayat─▒na ait par├žalar─▒ burada toplar. Bu a├ž─▒dan kent, insan ya┼čam─▒n─▒n ├Ânemli bir par├žas─▒d─▒r. M├╝ze kurumlar─▒ insana ait objeleri kendi kurallar─▒ ├žer├ževesinde de─čerlendirip sunarken, ayn─▒ anda b├Âlgesel an─▒lar─▒ da a├ž─▒klam─▒┼č olmaktad─▒r. Bunun i├žindir ki, her m├╝ze kent an─▒lar─▒n─▒n da bir par├žas─▒d─▒r. Kentliye kentinin de─čerini fark ettirmekte ├Ânc├╝d├╝r. Yerle┼čim d─▒┼č─▒ ziyaret├žisine kentle ilgili ├Â─črenilmeye haz─▒r bilgi sunar. T├╝rkiyeÔÇÖnin son 50 y─▒ld─▒r k├Âyden kente i├ž g├Â├ž ile n├╝fus art─▒┼č─▒yla metropol kentlerde ya┼čayanlar─▒n getirdi─či farkl─▒ k├╝lt├╝r yap─▒lar─▒n─▒ yak─▒nla┼čt─▒r─▒r. Kent kimli─činde bilinen ve bilinmeyeni ortaya koyar, tart─▒┼čmaya a├žar, sivil, demokratik ortam olu┼čturur. Herkese ait olan─▒ birle┼čtirir. Kenti ├Â─čretir, ├Â─čretmenin yan─▒nda kente olan aidiyet duygusunu geli┼čtirir. Varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren her m├╝zenin kendisi tan─▒tt─▒─č─▒ b├Âlgenin tarihi, sosyal, k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒ndan par├žalar sunmaktad─▒r. Bunun i├žindir ki, her yeni m├╝ze kentlilik bilincinin art─▒┼č─▒nda yap─▒c─▒ pay sahibidir. B├╝nyesinde var etti─či k├╝t├╝phane, kent belle─či, ar┼čiv gibi b├Âl├╝mleriyle biriktirdiklerini payla┼č─▒r. Kent d─▒┼č─▒ndan s├╝reli ziyaretler i├žin b├Âlge turizminin geli┼čmesinde katk─▒ pay─▒ b├╝y├╝kt├╝r. Ziyaret├žilerinin haf─▒zalar─▒nda m├╝ze d├╝kkan─▒nda sundu─ču hediyelerle yer eder. Kentin sahip oldu─ču de─čerleri ara┼čt─▒rmak, yorumlamak, tan─▒tmak, s├╝rd├╝rmek ad─▒na farkl─▒ y├Ântemler kullan─▒l─▒r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar, kent sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝nde ne kadar aktif rol alabiliyorsa ba┼čar─▒ oran─▒ da o derecede artmaktad─▒r.

Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi ┬á2014-2019 Stratejik Plan─▒ do─črultusunda, yapaca─č─▒ ├žal─▒┼čmalarda, ÔÇťK├╝lt├╝r, Sanat ve Turizm Hizmetleri Y├ÂnetimiÔÇŁ odak alan─▒ i├žinde ÔÇťTarihsel kimlik bilinci Kentimizin K├╝lt├╝r, Sanat Ve Turizm Alanlar─▒nda Geli┼čimine Katk─▒ Sa─članmas─▒ ve K├╝lt├╝rel Miras─▒n ├ça─čda┼č Ya┼čamla Birle┼čtirilip Gelecek Ku┼čaklara Aktar─▒lmas─▒ÔÇŁ n─▒ ama├ž edinmi┼čtir. M├╝zecilik faaliyetlerinin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve etkinle┼čtirilmesi hedefi i├žinde yeni m├╝zeler a├žmak ve m├╝zecilik faaliyetlerini yayg─▒nla┼čt─▒rmak ve etkinle┼čtirmeye de performans de─čerleri belirlemi┼čtir. ┬á(2015 Performans Program─▒ s.144) http://www.bursa.bel.tr/dosyalar/birimek/2016-yili-performans-programi.diger.uynCCSEgBh.pdf K├╝lt├╝r ve Turizm Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒ M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ BursaÔÇÖda yukar─▒da anlat─▒lan ├žal─▒┼čmalar─▒ 9 farkl─▒ m├╝zesiyle s├╝rd├╝rmektedir. Bursa, T├╝rkiyeÔÇÖnin be┼č b├╝y├╝k kentinden biri olarak tarihi ge├žmi┼či, do─čal g├╝zellikleri, farkl─▒ k├╝lt├╝rlere sahip insanlar─▒ bar─▒nd─▒rmas─▒yla derin bir birikime bar─▒nd─▒rmaktad─▒r. Kentin farkl─▒ tarihi d├Ânemlerinin m├╝zeler arac─▒l─▒─č─▒ ile payla┼č─▒lmas─▒ yan─▒nda, g├╝├žl├╝ bir kent haf─▒zas─▒na sahiptir. Ba─čl─▒ birimleri; Bursa Kent M├╝zesi, H├╝nkar K├Â┼čk├╝ M├╝zesi, Karag├Âz M├╝zesi, Merinos Tekstil Sanayi M├╝zesi, Merinos Enerji M├╝zesi, Bursa G├Â├ž Tarihi M├╝zesi, Cumal─▒k─▒z─▒k K├Ây M├╝zesi, Aktoprakl─▒k H├Ây├╝k Arkeopark ve Bursa Bilim ve Teknoloji MerkeziÔÇÖnden olu┼čmaktad─▒r. ─░simlerinden de anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere, her m├╝ze Bursa tarihinden, ┼čehrin de─čerlerinden bir par├žad─▒r. Her kesimden farkl─▒ misafirler, bireysel ya da gruplar olarak ziyarete gelebilmektedirler. Bursa ├Ârne─činde kentlilik bilinci a├ž─▒s─▒ndan yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalara ├Ârnek vermek ad─▒na, bu m├╝zelerin yap─▒lar─▒na, faaliyetlerine ve ├Âzelliklerine yak─▒ndan bakal─▒m:

Bursa Kent M├╝zesi: ÔÇťYa┼čayan Kentin Ya┼čayan M├╝zesiÔÇŁ slogan─▒yla Bursa eski Adliye binas─▒n─▒n m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesiyle 14 ┼×ubat 2004 tarihinde kap─▒lar─▒n─▒ ziyarete a├žm─▒┼čt─▒r. ├ť├ž katl─▒ binada BursaÔÇÖn─▒n tarihi ├ža─člar─▒ndan ba┼člayarak ge├žmi┼či, sosyal yap─▒s─▒na ait geleneksel mesleklerin tan─▒t─▒ld─▒─č─▒ esnaf soka─č─▒, Karag├ÂzÔÇÖden BursasporÔÇÖa kadar kente ait de─čerlerin detayl─▒ tan─▒t─▒ld─▒─č─▒ b├Âl├╝mlerden olu┼čur. ├ťst kat ve koridorlar─▒ k─▒sa ve uzun d├Ânemlik sergilerle hareketlendirilmektedir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á M├╝ze i├žinde ihtisas k├╝t├╝phanesi, kafe, hediyelik e┼čya b├Âl├╝m├╝, ├žok ama├žl─▒ salon da bulunmaktad─▒r. http://www.bursakentmuzesi.com/hakkinda/

Kent M├╝zeleri i├žerik olarak kentin b├╝t├╝n├╝nden ├že┼čitler sunarak ┼čehrin hemen her k─▒sm─▒na ula┼č─▒r. Bursa Kent M├╝zesi bu ├Âl├žekte T├╝rkiyeÔÇÖdeki Kent M├╝zelerine ├Ânc├╝ ve kurulu┼č a┼čamalar─▒nda destek├židir. Dolay─▒s─▒yla kent kimli─či ve kentlilik bilincini en kapsaml─▒ aktaran m├╝zedir. ├çe┼čitli ya┼č grubu ve okullarla yap─▒lan e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒yla da peki┼čtirilmektedir. 10-13 ya┼č grubu i├žin k├╝├ž├╝k rehber ve 15-18 ya┼č grubu i├žin gen├ž rehber projeleri BursaÔÇÖy─▒ tan─▒rken, tan─▒tanlar─▒n say─▒s─▒n─▒ da artt─▒rmaktad─▒r. Ara-bul-yaz oyunu, 9-11 ya┼č grubu i├žin m├╝zeyi bulmaca yolu ile ├Â─čretir. Ana s─▒n─▒f─▒ ve ilkokula yeni ba┼člayan ├žocuklar Karag├Âz-HacivatÔÇÖ─▒n kuklalar─▒n─▒ ├žizer ve yapabilirler. Somut olmayan k├╝lt├╝rel miras m├╝ze e─čitim etkinlikleri i├žerisinde kentin kurulu┼ču, kronolojisi, ├Âzg├╝n ├Âzellikleri, sembolleri, de─čerleri 11-14 ya┼č bireylere oyunlarla, ya┼čatarak ├Â─črenmeyi sa─člamaktad─▒r. http://www.bursakentmuzesi.com/egitim-calismalari/

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar e─čitici ├Â─čretici ama├žl─▒ olup, ├žocuklar─▒n geli┼čimleri i├žin olumlu etkilidir. Hayal g├╝├žleri ve yarat─▒c─▒ d├╝┼č├╝nmeyi, problem ├ž├Âzme yeteneklerini destekler.

H├╝nkar K├Â┼čk├╝ M├╝zesi: 1844 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ padi┼čah─▒ Ad├╝lmecidÔÇÖin Bursa gezisi i├žin av k├Â┼čk├╝ olarak 19 g├╝nde yapt─▒r─▒lan H├╝nkar K├Â┼čk├╝, Abd├╝laziz ve Sultan Re┼čatÔÇÖ─▒n ard─▒ndan Atat├╝rkÔÇÖe de ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r. 2003 y─▒l─▒nda m├╝ze olarak hizmet vermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. 1925 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖya ikinci kez konuk olan Ulu ├ľnder, ilk kad─▒n pilotumuz Sabiha G├Âk├ženÔÇÖi burada evlat edinmi┼čtir.

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin son d├Ânemi ve Cumhuriyet D├ÂnemiÔÇÖne ait BursaÔÇÖdaki en ├Ânemli yap─▒lardan olan H├╝nkar K├Â┼čk├╝ i├žinde, k├Â┼čk├╝ konut olarak kullanm─▒┼č ├╝├ž padi┼čah ve Atat├╝rkÔÇÖe ait silikon heykeller, yemek tak─▒mlar─▒, ┼čahsi giysiler sergilenmektedir. H├╝nkar k├Â┼čk├╝ Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n kurucu ba┼čkenti BursaÔÇÖn─▒n ba┼čka bir y├╝z├╝ olarak ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r. http://hunkarkosku.bursa.bel.tr/

Karag├Âz M├╝zesi: 1997 y─▒l─▒nda Sanat Evi olarak haz─▒rlanan 2007ÔÇÖde m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len Karag├Âz M├╝zesi, BursaÔÇÖn─▒n en ├Ânemli de─čerlerinden, ├žocukluk arkada┼č─▒m─▒z Karag├Âz ve HacivatÔÇÖ─▒ BursaÔÇÖda ya┼čatmaktad─▒r. M├╝ze, geleneksel Karag├Âz g├Âlge oyununun ve karakterlerinin tan─▒t─▒ld─▒─č─▒, oynat─▒ld─▒─č─▒ hatta yap─▒m─▒n─▒n ├Â─čretildi─či, D├╝nya ve T├╝rk kuklalar─▒ndan ├Ârneklerin sunmas─▒yla, binlerce ziyaret├ži a─č─▒rlamaktad─▒r.

Merinos Tekstil Sanayi M├╝zesi: Merinos Y├╝nl├╝ M├╝essesesi, BursaÔÇÖda 2 ┼×ubat 1938 y─▒l─▒nda ad─▒yla Atat├╝rkÔÇÖ├╝n son a├ž─▒l─▒┼č yapt─▒─č─▒ yer olarak hizmete ba┼člam─▒┼čt─▒r. Merinos Fabrikas─▒ÔÇÖn─▒n Merinos Atat├╝rk Kongre ve K├╝lt├╝r MerkeziÔÇÖne d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesiyle fabrikan─▒n miras─▒ m├╝ze konseptinde yer almaktad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk ve tek tekstil sanayi m├╝zesinde, fabrikan─▒n hikayesi ve g├╝n├╝m├╝ze kazand─▒rd─▒klar─▒, ├╝retim a┼čamalar─▒ m├╝zeye ait iki kat i├žinde d├Ârt b├Âl├╝mde sergilenmektedir. Ayr─▒ca Bursa ipe─čine ait ├Âzel b├Âl├╝mde kozadan kuma┼ča olu┼čumuna de─čin s├╝re├žler canl─▒ g├Âsterimle sunulmaktad─▒r. http://tekstilmuzesi.bursa.bel.tr/muze/

Merinos Tekstil Sanayi M├╝zesi, Bursa tekstili ve ├Âzellikle ipe─činin tan─▒t─▒m─▒, gelecek ku┼čaklarca benimsenmesi ad─▒na ├Ânemli ├žal─▒┼čmalar ger├žekle┼čtirmektedir. D├Ânemlik ├ža─čda┼č tekstil sanatlar─▒n─▒ i├žeren sergilerin yan─▒nda, ipek b├Âl├╝m├╝nde m├╝zeye gelen grup ziyaret├žilere ├Âzel, kozan─▒n kaynat─▒larak, ipek ipli─če ve sonras─▒nda ipekli dokuma a┼čamalar─▒n─▒ haftan─▒n d├Ârt g├╝n├╝ geleneksel y├Ântemlerle canl─▒ g├Âsterimde tan─▒tmaktad─▒r. Okul ├Âncesi ve okul gruplar─▒ i├žin ise kozadan bileklik ve anahtarl─▒k, Merinos koyunu fig├╝r├╝ ve notluk, ke├že anahtarl─▒k yap─▒lmaktad─▒r.

Merinos Fabrikas─▒ÔÇÖn─▒n ├žal─▒┼čanlar─▒, ÔÇťGeleneksel Merinoslular Bulu┼čmas─▒ÔÇŁ temas─▒yla her y─▒l m├╝zede bir organizasyonla ger├žekle┼čtirmektedirler. Bunda ama├ž, MerinosÔÇÖun haf─▒zalardaki yeri her y─▒l bir kez daha tazelenmesidir. MerinosÔÇÖun ge├žmi┼či ve bug├╝n├╝ ile ilgili kapsaml─▒ bilgiler sunan bir de kitap bulunmaktad─▒r. Geleneksel y├Ântemlerle ah┼čap bask─▒ kal─▒plar─▒yla┬á tekstil ├╝zerine bask─▒ at├Âlyesi, ge├žmi┼či gelecekte ya┼čatmak ad─▒na yap─▒lan ├žal─▒┼čmalardand─▒r. http://tekstilmuzesi.bursa.bel.tr/ogretmene-notlar/

Merinos Enerji M├╝zesi: Merinos Y├╝nl├╝ Dokuma Fabrikas─▒ÔÇÖn─▒n enerji ihtiyac─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ i├žin kurulan tesis, 1973 y─▒l─▒na de─čin, BursaÔÇÖn─▒n baz─▒ b├Âlgelerinin de enerji ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒r. Enerji ve alternatif enerjinin ├Ânem kazand─▒─č─▒ g├╝n├╝m├╝zde, konunun bir m├╝zede e─čitici-├Â─čretici bi├žimde aktar─▒lmas─▒ sa─članmaktad─▒r. Bursa i├žin farkl─▒ bir de─čer, hatta bir k├╝lt├╝r olan MerinosÔÇÖtan g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan elektrik ├╝retim makineleri orijinal ┼čekilde sergilenmektedir. ├ťretim hatt─▒na g├Âre isim alan b├Âl├╝mler aras─▒nda ge├žici sergiler yap─▒lmaktad─▒r. http://bursamerinosenerjimuzesi.com/?page_id=5

M├╝zede, enerjinin g├╝n├╝m├╝zdeki ├Ânemini vurgulamak ad─▒na okul ve okul ├Âncesi ├Â─črenciler i├žin geri d├Ân├╝┼č├╝m temal─▒ at├Âlyeler, yeti┼čkin gruplar i├žinse sergiler, enerji tasarrufu konular─▒n─▒ i┼čleyen e─čitimler ger├žekle┼čtirilmektedir.

Bursa G├Â├ž Tarihi M├╝zesi: Tarihin her d├Âneminde ├že┼čitli sebeplerle var olan g├Â├ž olgusunun Bursa ilinde ya┼čanan k─▒sm─▒d─▒r G├Â├ž Tarihi M├╝zesi. K├Âklerinde g├Â├žmen n├╝fusun yo─čunlukta oldu─ču, g├╝n├╝m├╝zde ise i├ž g├Â├žlerle kozmopolit bir toplumu bar─▒nd─▒ran Bursa kentinin g├Â├ž hikayesi ilk ├ža─člardan bug├╝ne b├Âl├╝mlerde kronoloji ile anlat─▒lmaktad─▒r. Soyut bir kavram olan g├Â├ž olgusunun, duygu yo─čunlu─ču i├žinde ziyaret├žilere hissettirilebilmesi a├ž─▒s─▒ndan, silikon heykellerle canland─▒rmalar kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

─░nsan─▒ ait oldu─ču topraklarla bulu┼čturan G├Â├ž Tarihi M├╝zesiÔÇÖnin ├Ân k─▒sm─▒nda yer alan m├╝ze galeri etkinlik salonunda; konferans, s├Âyle┼či, sergiler yap─▒lmaktad─▒r.

Cumal─▒k─▒z─▒k K├Ây M├╝zesi: BursaÔÇÖn─▒n UNESCO D├╝nya Miras Alanlar─▒ ListesiÔÇÖnde yer alan, orijinali bozulmadan gelece─če ta┼č─▒nmas─▒ yolunda ├žal─▒┼čmalar yap─▒lan Cumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖta, somut olmayan k├╝lt├╝rel miras─▒n korunmas─▒ ve ya┼čat─▒lmas─▒, k├Ây k├╝lt├╝r├╝n├╝n, tarihinin ve geleneklerinin s├╝rd├╝r├╝lebilirli─či amac─▒yla kurulmu┼čtur. ─░├žeri─činde Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n K─▒z─▒k k├Âylerinden biri ve arazisiyle vak─▒f k├Ây├╝ olmas─▒yla BursaÔÇÖn─▒n geleneksel miras─▒n─▒n tan─▒t─▒m─▒ yap─▒lmaktad─▒r. M├╝ze, k├Ây├╝n tarihi, sosyal, ekonomik ya┼čam─▒n─▒n ├Ârneklerini tan─▒tmaktad─▒r. http://alanbaskanligi.bursa.bel.tr/cumalikizik-koyu/

Aktoprakl─▒k H├Ây├╝k Arkeopark: BursaÔÇÖn─▒n bat─▒ k─▒sm─▒nda yer alan Ak├žalarÔÇÖda ─░stanbul ├ťniversitesi taraf─▒ndan, 2004ÔÇÖten bu yana tarih ├Âncesi d├Ânem kaz─▒lar─▒n─▒n devam etmesi, Aktoprakl─▒k H├Ây├╝kÔÇÖ├╝n ─░stanbul ├ťniversitesi, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi ve K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ ortakl─▒─č─▒nda Arkeopark ProjesiÔÇÖne d├Ân├╝┼čmesini sa─člam─▒┼čt─▒r. 178 d├Ân├╝ml├╝k geni┼č arazi i├žinde, ziyaret├žisini 8500 y─▒l ├Âncesinde Neolitik D├ÂnemÔÇÖden ba┼člayarak, 19. y├╝zy─▒l k├Ây evlerine uzanan bir zaman yolculu─čunda gezdirmektedir. Konsepti i├žinde tarih ├Âncesi g├╝nl├╝k ya┼čam─▒ndan kesitler, canland─▒rmalar ile sa─članmaktad─▒r. Hem tarih ├Âncesi d├Ânem evleri i├žinde, hem de k├Ây k├╝lt├╝r├╝n├╝ tan─▒tmak amac─▒yla yerinden ta┼č─▒narak, ArkeoparkÔÇÖa kurulan k├Ây evlerinin i├žinde gezilebilmekte, toprak f─▒r─▒nlar i├žinde ekmek ├╝retimini izleyerek ÔÇśo anÔÇÖa gidilebilmektedir.

Proje i├žinde ilgili ziyaret├žilerin ve okul ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n deneyimleyebilmesi ad─▒na e─čitimsel kaz─▒ alan─▒, deneysel arkeolojiden yola ├ž─▒k─▒larak ├╝niversitelerin konusundaki b├Âl├╝mleri i├žin yaz kamplar─▒nda, tarih ├Âncesi d├Ânem aletleri ├╝retimi ve tekniklerini ├Â─črenebilirsiniz. http://www.bursa.bel.tr/?bolum=haber&id=20397

De─čerlendirme ve Sonu├ž

Kent insan─▒n ya┼čam alan─▒ olarak, tarih boyunca birincil derecede ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. ├ťzerinde ya┼čad─▒─č─▒n─▒z kara par├žas─▒na sahip de─čilseniz, ya┼čam hakk─▒n─▒z da elinizden al─▒nm─▒┼č olmaktad─▒r. Yery├╝z├╝n├╝n co─črafi ve iklim ko┼čullar─▒ndaki ├že┼čitlilik her kente ├Âzg├╝nl├╝k kazand─▒rm─▒┼čt─▒r. ├ça─člar boyunca insano─člu ya┼čad─▒─č─▒ yeri benimsemi┼č, aidiyet hissetmi┼č ve korumu┼čtur. Koruma ├žabas─▒yla tarih sayfalar─▒ her milletin farkl─▒ kent savunmalar─▒n─▒ yazmaktad─▒r. Her ne kadar korunan insan ya┼čam─▒ ise de yak─▒p y─▒k─▒lan da kentlerdir.

Kentin ├Â─čeleri i├žinde bulunduklar─▒ y├╝zy─▒llar─▒n, dolay─▒s─▒yla o y├╝zy─▒l─▒n insan─▒n─▒n ihtiya├žlar─▒na g├Âre ┼čekillenmi┼čtir. Do─čas─▒ gere─či an─▒lar─▒n─▒ toplayan insanlar, onlara ait nesneleri di─čerlerinin be─čenisine sunmak amac─▒yla sergiler. Koleksiyonculu─čun do─ču┼čunu takip eden s├╝re├žler, koruma, saklama ve sergilemeye y├Ânelmi┼č; m├╝zeleri olu┼čturmu┼člard─▒r.

M├╝zeler, insan ya┼čam─▒ndan par├žalar─▒ g├Âzler ├Ân├╝ne seren yap─▒lar olarak, kent ya┼čam─▒na da aittirler. Kentin yap─▒s─▒ndaki de─či┼čimleri, ya┼čanm─▒┼čl─▒klar─▒, insan─▒n─▒n ├Âzelliklerini, k├╝lt├╝r├╝n├╝ ve daha bir ├žok ┼čeyi kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar─▒rlar.

Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalardan da anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi faaliyetlerini s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ m├╝zeler ile ge├žmi┼čle gelecek aras─▒nda k├Âpr├╝ kurmaktad─▒r. Deneyimleyerek ├Â─črenebilecek at├Âlyelerde; kentin tarihi par├žalar─▒ndan sosyal, ekonomik, k├╝lt├╝rel alanlar─▒ndan ├ža─čda┼č m├╝zecilik teknikleri ile kesitler sunmaktad─▒r. Gelecek ku┼čaklara b─▒rak─▒lacak miras─▒n, kentin sahip oldu─ču de─čerler ├žer├ževesinde kentlilik bilincini de s├╝rd├╝r├╝lebilir d├╝zeye getirilmesinde etkin pay sahibidir.

  • Fikret ALKAN
    Arkeolog, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa, [email protected]

 

KAYNAKÇA

  • ACUNG─░L Yavuz, Gaziosmanpa┼ča ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, Kentle┼čme S├╝recinde TokatÔÇÖta Kentlilik Bilinci, Kamu Y├Ânetimi Ana Bilim Dal─▒ Y├╝ksek Lisans Tezi Dan─▒┼čman Yrd. Do├ž. Dr. Ahmet ├ľZK─░RAZ, TOKAT ÔÇô 2012 s.6
  • http://www.nisanyansozluk.com/?k=kent&lnk=1 (Eri┼čim Tarihi: 03.04.2016)
  • AL─░A─×AO─×LU Alpaslan ve U─×UR Abdullah, (2012) ÔÇť┼×ehir Co─črafyas─▒ÔÇŁ Ankara: Nobel Akademik Yay─▒nc─▒l─▒k
  • KARUL, Necmi, (2009) ÔÇťTarih ├ľncesi AnadoluÔÇÖda Savunma ve ├çevirme Sistemleri,ÔÇŁ, Savunma Hatlar─▒ndan Ya┼čam Alanlar─▒na Kaleler Bursa: Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi Yay─▒nlar─▒
  • KOPARAL, Elif; (2005) ÔÇťG├Â├ž Olgusunun Arkeolojik Materyal ─░le Tan─▒mlanmas─▒: ─░on G├Â├žleri ├ľrne─čiÔÇŁ Mersin: Mersin ├ťniversitesi Kilikya Arkeolojisini Ara┼čt─▒rma Merkezi KAAM Yay─▒nlar─▒: OLBA XII
  • Bing├Âl, Orhan, Antik ├ça─č Mimarlar─▒ ve Kent, Tarihten G├╝n├╝m├╝ze AnadoluÔÇÖda Konut ve Yerlesme, Tarih Vakf─▒ Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 1996, s.165-166
  • http://www.datcabilgi.com/knidos.html (Eri┼čim Tarihi 03.04.2016)
  • Alkan, Fikret, ÔÇśPrusal─▒ Khrysostomos DionÔÇÖ ┼×ehrengiz Dergisi A─čustos 2011, s.12

 

Fikret ALKAN

1981 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖda do─čdu. Lisans ├Â─čretimini Adnan Menderes ├ťniversitesi Klasik Arkeoloji ve Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde 2005 y─▒l─▒nda; y├╝ksek lisans─▒n─▒ 2019 y─▒l─▒nda Uluda─č ├ťniversitesi Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde tamamlad─▒. 2012 y─▒l─▒ndan beri Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde arkeolog olarak ├žal─▒┼čmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Mesleki birikimleri ile bir├žok ulusal ve uluslararas─▒ sempozyumda bildirileri bulunan Alkan; yerel dergiler ve yerel bas─▒nda k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ yaparak yaz─▒m hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Ayr─▒ca Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zelerinde Ar-ge tak─▒m─▒ faaliyetleri, kalite birimi ve m├╝ze kurulum ├žal─▒┼čmalar─▒nda ve K├╝lt├╝r AkademisiÔÇÖnde ÔÇťArkeolojiÔÇŁ ile ÔÇť┼×ehir K├╝lt├╝r├╝ ve MimariÔÇŁ derslerinde e─čitmen olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu, Bursa Kent Konseyi, Arkeologlar Derne─či, T├╝rk K├╝t├╝phaneciler Derne─či, G├Ân├╝ll├╝ Hareketi Derne─či gibi ├žok say─▒da sivil toplum kurulu┼čunda aktif g├Ârev almakta ve proje ├╝retmektedir. Ayn─▒ zamanda arkeolojihaber isimli internet sitesi ve sosyal medya hesaplar─▒n─▒n bilimsel dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n─▒ yapmaktad─▒r. Eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Fikret Alkan
  • YEN─░
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 29 May─▒s 2022
Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Mesut YILMAZ, 27 May─▒s 2022
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022