Hakan BENL─░
Hakan  BENL─░
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler
  • 18 Ekim 2020 Pazar
  • +
  • -
  • Hakan Benli[1]

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Son d├Ânemde ├╝lkemizin g├╝ndeminde yo─čun ┼čekilde yer alan K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan meseleleri gerek h├╝k├╝met gerekse STKÔÇÖlar nezdinde bir├žok farkl─▒ y├Ânleriyle ele al─▒nmakta. Her ┼čeyden ├Ânce h├╝k├╝met ile STKÔÇÖlar─▒n konulara bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒n farkl─▒ olmas─▒ kadar do─čal bir ┼čey yoktur.

Devletler aras─▒ndaki ili┼čkilerde bir├žok dengeler g├Âzetilmek zorunludur. Hal b├Âyle iken T├╝rkiyeÔÇÖnin bu iki konu hakk─▒nda iki farkl─▒ yakla┼č─▒m sergilemesi dikkat ├žekicidir. ├ľncelikle K─▒r─▒m konusunda T├╝rkiye, ba┼člang─▒c─▒ndan beri istikrarl─▒ ve do─čru olan ancak eksik de kalan bir tav─▒r ortaya koymu┼čtur. T├╝rkiye, K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n Rusya taraf─▒ndan i┼čgaline sessiz kalmam─▒┼č, k─▒nam─▒┼č ve kabul etmemi┼čtir. Rusya ile ili┼čkilerinde K─▒r─▒m konusunu ayr─▒ tutarak tavr─▒n─▒ halen s├╝rd├╝rmektedir.

Jeopolitik olarak T├╝rkiye i├žin son derece ├Ânemli olan K─▒r─▒m meselesine, ekseriyeti T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝venli─či endi┼česi ile yakla┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak bundan sonra K─▒r─▒m meselesinde K─▒r─▒m Tatarlar─▒n─▒n g├╝venli─či ve u─črad─▒klar─▒ hak ihlalleri g├╝ndeme gelmektedir.

Ayn─▒ yakla┼č─▒m Do─ču T├╝rkistan meselesinde de v├╝cut buldu─ču i├žin, Do─ču T├╝rkistanÔÇÖ─▒n durumu, T├╝rkiye a├ž─▒s─▒ndan birinci derecede jeopolitik g├╝venlik endi┼česine mahal vermeyecek kadar uzak bir co─črafyada olmas─▒ nedeni ile; T├╝rkiye, K─▒r─▒m meselesine yakla┼č─▒m─▒ gibi, Uygur T├╝rklerinin u─črad─▒klar─▒ zulme, devlet olarak ├╝st makamlarda biraz daha sessiz kalmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla ├çin ile ili┼čkilerimizde Do─ču T├╝rkistan meselesi d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝ kadar ├Ânem arz etmemektedir.

Bu her iki meselenin bir de Sivil Toplum Kurulu┼člar─▒ boyutu vard─▒r. Bu cephe ├╝lkemizde ├žok daha karma┼č─▒k bir haldedir. ├ľyle ki, her kesim bu iki mesele hakk─▒nda kendi d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝ne uygun yakla┼č─▒mlar sergilemekte ve ├ž─▒kar─▒mlar yapmaktad─▒r.

─░sterseniz ├Ânce K─▒r─▒m meselesine kabaca bakal─▒m. T├╝rkiyeÔÇÖde K─▒r─▒m meselesine genellikle sa─č cenap hassasiyet g├Âsterir ve K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n i┼čgaline tepkilerini ortaya koyarlar. Ancak sol cenab─▒n bu konu ile ilgili pek beyanatlar─▒ bulunmaz. Zira bu konu ile ilgili K─▒r─▒m m─▒ yoksa ideolojik olarak g├Ân├╝l ba─člar─▒ olan Rusya m─▒, denildi─činde san─▒r─▒m teredd├╝ts├╝z Rusya diyeceklerdir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Bir de sa─č cenap var demi┼čtik. K─▒r─▒m meselesine bir k─▒s─▒m, ├Âzellikle ÔÇťT├╝rkÔÇŁ kelimesini kullanmadan, ─░sl├óm ├╝mmeti yakla┼č─▒m─▒ ile k─▒sm├« olarak ÔÇô sahip ├ž─▒kar. Genellikle konuyu uzaktan takip ederler ve gerekmedik├že ses vermezler. Bir de ayn─▒ meseleye din konusundan biraz ayr─▒ olarak, ayn─▒ ─▒rktan olman─▒n verdi─či hislerle yakla┼čanlar vard─▒r. Her iki kesimde de T├╝rkl├╝k ve ─░sl├óm kavramlar─▒n─▒ kayna┼čt─▒rarak yakla┼čan ├žok az insan vard─▒r. Fakat her iki kesimde K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n Rusya taraf─▒ndan i┼čgal edilmesine ve orada ya┼čan─▒lan insan haklar─▒ ihlallerine kar┼č─▒ olmalar─▒ ortak noktalar─▒d─▒r.

K─▒r─▒m meselesinde bunlara ilave olarak, ├Âzellikle son zamanlarda rast gelinmeye ba┼članan ba┼čka bir kesim daha ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒. ─░lgin├žtir, bu kesim K─▒r─▒m konusunda hem dini hem de T├╝rk milliyet├žilerinin hassasiyetlerine uygun s├Âylemlerle birlikte, K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n demokratik bir referandumla RusyaÔÇÖya ba─čland─▒─č─▒n─▒ ve K─▒r─▒m Tatar halk─▒n─▒n bundan b├╝y├╝k bir mutluluk duydu─čunu ifade etmektedirler. Tam da bu noktada buraya bir virg├╝l koyarak Do─ču T├╝rkistan meselesine ge├želim. Zira daha sonra K─▒r─▒m meselesine tekrar geri d├Ânece─čiz.

Do─ču T├╝rkistan meselesi ├╝lkemizde, ayn─▒ K─▒r─▒m meselesinde oldu─ču gibi sa─č ve sol cenab─▒n yakla┼č─▒mlar─▒na maruz kalmaktad─▒r. Yukar─▒da bunlara k─▒saca de─činmi┼čtik. Yaln─▒z bu konuda yine ├Âzellikle son zamanlarda sol cenaptan beklenmeyen ├ž─▒k─▒┼člar g├Âze ├žarpmaktad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖdeki sol kesimin Do─ču T├╝rkistan meselesine yakla┼č─▒mlar─▒ malum oldu─ču ├╝zere, ├Âzellikle bir partinin genel ba┼čkan─▒ s─▒fat─▒ ile bas─▒na a├ž─▒klamalarda bulunulmaktad─▒r. Bu a├ž─▒klamalarda, Do─ču T├╝rkistanÔÇÖdaki Uygur T├╝rklerinin ─░slami ter├Âre bula┼čt─▒─č─▒ndan, SuriyeÔÇÖde cihad ad─▒ alt─▒nda eylemlerde bulunduklar─▒ndan ve daha da ├žarp─▒c─▒ olan─▒, bunlar─▒n uzant─▒lar─▒n─▒n yani T├╝rkiyeÔÇÖdeki Uygur T├╝rklerinin AnkaraÔÇÖda ve T├╝rkiyeÔÇÖnin bir├žok yerlerinde mitingler, konferanslar d├╝zenlediklerini savunmaktad─▒r. Dahas─▒ ├çin devleti s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde, Do─ču T├╝rkistan halk─▒ olan Uygur T├╝rklerinin, hallerinden son derece memnun oldu─čunu dile getirmektedirler.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Fatih, ─░stanbul'un fethinde gemileri nas─▒l indirdi?

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan meselelerinde K─▒r─▒m Tatarlar─▒n─▒n Rusya i├žinde, Uygur T├╝rklerinin ise ├çin s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde mutlu olduklar─▒ vurgulanmakta ve iddia edilmekte. Ger├žek de bizler bunun b├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ gayet iyi bilmekteyiz.

Peki hem K─▒r─▒m hem de Do─ču T├╝rkistan meselelerinde, hemen hemen tam da ayn─▒ d├Âneme denk gelen bu Rus ve ├çin savunuculu─ču da neyin nesi olsa gerek diye d├╝┼č├╝nmeden edemiyoruz. Zann─▒mca, her ┼čeyden ├Ânce T├╝rk halk─▒n─▒n, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan meselelerine farkl─▒ pencerelerden yakla┼čmas─▒ndan kaynaklanan bo┼čluktan ve bundan kaynaklanan zaaflar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ RusyaÔÇÖn─▒n ve ├çinÔÇÖin ├ž─▒karlar─▒na uygun olan s├Âylemler, ├╝lkemiz g├╝ndeminde kendine daha rahat yer bulabilmekte.

T├╝rkiyeÔÇÖdeki Do─ču T├╝rkistan k├Âkenli STKÔÇÖlarda, ├çin hakk─▒nda s├Âylenen uygulamalar─▒n─▒n ger├žek olmad─▒─č─▒n─▒ ve Uygur T├╝rklerinin ├çinÔÇÖde mutlu olduklar─▒n─▒ s├Âyleyen kimseler yok. ├çinÔÇÖin tezlerini T├╝rkiyeÔÇÖde savunan ise ideolojik olarak ├çinÔÇÖe ba─čl─▒ olan bir siyasi parti. Dolay─▒s─▒yla onlar─▒n pencerelerinden bakmalar─▒ belki bir yere kadar anla┼č─▒labilir. Ancak burada ├Âzellikle dikkat ├žeken husus, bu t├╝r konulara genellikle duyars─▒z kalan ulusal medya taraf─▒ndan bu s├Âylemleri ifade edenlerin beyanatlar─▒n s─▒k├ža yer veriliyor olmas─▒.

K─▒r─▒m Tatarlar─▒n─▒n STKÔÇÖlar─▒nda ise durum ├žok daha farkl─▒. K─▒r─▒m Tatar STKÔÇÖlar─▒n─▒n neredeyse hemen hepsi K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n i┼čgal edildi─čini ve K─▒r─▒m Tatarlar─▒n─▒n, Rusya taraf─▒ndan insan haklar─▒ ihlallerine maruz kald─▒klar─▒n─▒ y─▒llard─▒r dile getiriyorlar. Ancak son zamanlarda yine K─▒r─▒m Tatarlar─▒ taraf─▒ndan kurulmu┼č olan baz─▒ STKÔÇÖlarda durumun hi├ž te ├Âyle olmad─▒─č─▒, K─▒r─▒m Tatarlar─▒n─▒n Rusya ile daha mutlu olacaklar─▒ bas─▒nda ├žok├ža yer almaya ba┼člad─▒. Bu STKÔÇÖlar─▒n ├Âzellikle AnkaraÔÇÖda ├že┼čitli organizasyonlar d├╝zenledikleri dikkat ├žekmekte. Ayn─▒ durum Uygur T├╝rkleri i├žin de s├Âz konusudur. Baz─▒ Uygur T├╝rkleri taraf─▒ndan kurulan ve ├çinÔÇÖin s├Âylemlerini tekrarlayan ├že┼čitli STKÔÇÖlar da t├╝remi┼čtir.

Bu a┼čamada gerek K─▒r─▒m gerekse Do─ču T├╝rkistan meselelerinde T├╝rkiyeÔÇÖdeki kamuoyuna y├Ânelik bir alg─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ oldu─čunu ifade etmek gerekiyor. Bunlar taraf─▒ndan, her iki meseleye daha sert s├Âylemlerle yakla┼čan milliyet├ži STKÔÇÖlar─▒n marjinalli─či vurgulan─▒rken, olaylara biraz daha yumu┼čak ├╝slupla yakla┼čan STKÔÇÖlar─▒n ve konuya biraz uzak kalan kamuoyunun fikirlerini de─či┼čtirmeye y├Ânelik bir ├žaba i├žerisinde olduklar─▒ g├Âzlemleniyor.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Neandertaller hakk─▒nda ┼ča┼č─▒rtan ke┼čif

Bu durumun daha da ilgin├ž olan k─▒sm─▒ ise, ├Âzellikle K─▒r─▒m konusunda RusyaÔÇÖn─▒n ├ž─▒karlar─▒na uygun s├Âylemler i├žerisinde olan STKÔÇÖlar─▒n devlet nezdinde de kabul g├Ârmeye zorlanmas─▒. ├ľzellikle zorlanmas─▒ dedim zira, bu STKÔÇÖlar─▒n T├╝rkiyeÔÇÖde itibar g├Ârmesi ve tan─▒n─▒rl─▒─č─▒ i├žin Rusya taraf─▒ndan resmi ve gayri resmi olarak desteklendi─či bilinmektedir.

Hal b├Âyle iken; K─▒r─▒m Tatar ve Uygur T├╝rklerinin, T├╝rkiyeÔÇÖdeki STKÔÇÖlar─▒n─▒n, hakl─▒ davalar─▒n─▒, kamuoyu ve devlet nezdinde daha iyi ifade edebilmek i├žin art─▒k daha etkili ve ikna edici arg├╝manlar kullanmalar─▒ gerekmektedir. Zira T├╝rkiyeÔÇÖde kamuoyunun olaylara bak─▒┼č─▒n─▒ de─či┼čtirmek i├žin sahaya inmi┼č bir ├çin ve Rusya var art─▒k.[2]

D─░PNOTLAR

[1] Hakan Benli, Nogay T├╝rkleri B├╝lteni Dergisi

[2] Bu yaz─▒ 2020 y─▒l─▒nda yaz─▒lm─▒┼čt─▒r

Toplam Okuma: 164 , Bug├╝n: 2 

Hakan BENL─░

Hakan BENL─░

1974 Konya Kulu do─čumlu olan Hakan Benli, Nogay T├╝rkleri ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar yapmaktad─▒r. Daha ├Ânce Nogay T├╝rk ad─▒nda bir dergi ├ž─▒karmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, Nogay T├╝rkleri K├╝lt├╝r ve Yard─▒mla┼čma Derne─či y├Ânetim kurulu ├╝yesidir. Nogay T├╝rkleri B├╝lteni Dergisi haber sorumlulu─ču g├Ârevini y├╝r├╝tmektedir. Avrasya Yazarlar Birli─či ├╝yesi de olan Benli, bir├žok STKÔÇÖda g├Ârev almaktad─▒r. Nogay T├╝rkleri ile ilgili bir├žok konferans ve TV program─▒nda yer alm─▒┼čt─▒r. Eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Hakan Benli
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar