Dr. İsmail YAŞAYANLAR
Dr. İsmail  YAŞAYANLAR
Kirmastı (Mustafakemalpaşa) Lâlâ Şahin Paşa Medresesi
  • 28 Mayıs 2019 Salı
  • +
  • -

Kirmasti Kazası dâhilinde merkez kasabada bir medresenin olup olmadığı konusu uzun senelerdir tartışılagelmektedir. Lâlâ Şahin Paşa’nın Haziran 1348 tarihli vakfiyesinde Kirmasti dâhilinde bir medreseden bahsedilmemesi ve medrese yapısının günümüze ulaşamaması sebebiyle, var olup olmadığına dair şüpheler hâlen mevcuttur.[1] Bu yazıda Lâlâ Şahin Paşa evkafına dâhil olan ve Kirmasti’de -bugün var olmasa da- 19. yüzyılın sonuna değin var olan medresenin varlığına ilişkin Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan arşiv belgeleri ve Hudâvendigâr Vilâyeti sâlnâmelerinden elde edilen veriler çerçevesinde bir değerlendirme yapılacaktır.

Kirmasti Kazası’nda bir medresenin var olduğunu kanıtlayan ilk belge 20 Şubat 1710 tarihine aittir. Bu belgede Kirmasti’de vâki’ Şahin Lâlâ Paşa Medresesi’nin halen müderrisi Mehmed Efendi ve ondan mukaddem müderris olan Abdullah Efendi ve ondan mukaddem müderris olan Salih Mehmed Efendi’den bahsedilmektedir.[2] Belgeden anlaşıldığı üzere Kirmasti’de bir medrese olduğu, Şubat 1710 tarihi itibariyle müderrisinin Mehmed Efendi olduğu ve Mehmet Efendi’den önce görev yapan iki müderrisin daha isimleri sayılmaktadır. Buna karşılık 1 Eylül 1861 ve 16 Mart 1879 tarihli farklı iki belgede de “Kirmasti’de Lâlâ Şahin Paşa Camii” ve “Bursa’da Lâlâ Şahin Paşa Medresesi’nin tamirlerine dâir” ifadeleri yer almaktadır.[3] Bu iki belgeden yola çıkılarak Kirmasti’de bir medrese olmadığı, Bursa’da Hisar içinde bulunan Lâlâ Şahin Paşa Medresesi ile karıştırıldığı yönünde  bazı değerlendirmeler yapılabilmektedir.[4] Fakat 20 Şubat 1710 tarihli bir diğer belgede Kirmasti’de bulunan Şahin Lâlâ Paşa Medresesi ifadesi açık bir şekilde Kirmasti’de de bir medrese olduğunu ortaya koymaktadır. Zîra aynı şekilde 1 Eylül 1861 ve 16 Mart 1879 tarihli belgeler de Bursa’da bulunan Lâlâ Şahin Medresesi’ni açık bir dille ifade etmiştir.[5]

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Tirilye Sinemaları

Kirmasti’de medrese olmadığına dair bir diğer yaklaşım ise Mevlânâ Kirmastî’nin İstanbul’da yaptırdığı medrese ile Kirmasti’deki medresenin karıştırıldığıdır. Fakat 19 Mayıs 1673 tarihli başka bir belgede Kirmastî Medresesi müderrisliğine ifadesi kullanıldığı görülmektedir, yani İstanbul’da bulunan ve Mevlânâ Kirmastî’nin yaptırdığı medresenin adı Kirmastî Medresesi’dir.[6] Hudâvendigâr Vilâyeti Kirmasti Kazası’nda bulunan medresenin ismi ise Lâlâ Şahin Paşa Medresesi’dir.

Kirmasti’de bir medrese olduğuna yönelik diğer bulgular sâlnâmelerden izlenebilmektedir. 1884/1885 senesine ait Hudâvendigâr Vilâyeti Sâlnâmesi’nde Kirmasti’de Lâlâ Şahin Paşa’nın bir medresesi mâmûr ve gûşâdedir ifadesi yer almaktadır.[7] Yine 1889/1890 senesine ait sâlnâmede Kirmasti’de Lâlâ Şahin Cami-i Şerifi yakınında bir medrese bulunduğu ve bu medresede rüşdiye eğitimi verildiği kayıtlıdır.[8]

Medresenin varlığına dair gösterilebilecek başka bir önemli belge ise 15 Kasım 1915 tarihlidir. Bu belgeye göre Kirmasti’de Şahin Lâlâ Paşa Camii ve Medresesi yakınında  nehir kenarına inşâ edilmek istenen rıhtımın yapımı esnasında, cami ve medresenin de üzerinde bulunduğu kale duvarlarına zarar geleceği, zaten kale duvarlarının nehrin kuvvetli akışından dolayı çok zarar gördüğü, cami ve medresenin temellerine zarar gelmemesi için buraya taş setler yapılacağı ve masraflarının maliye nezaretince karşılanacağı ifade edilmektedir.[9] Set duvarları ile ilgili problemlerin daha eskiye gittiği, 18. yüzyıldan itibaren bu duvarların oldukça yıpranmış bir halde olduğu da bilinmektedir.[10] Lâlâ Şahin Paşa tarafından yaptırılan cami ve medrese birbiriyle yan yana iki yapıdır. Set duvarlarının zarar görmesi ve Kirmasti’yi etkileyen depremler bu iki yapıda da büyük tahribata sebep olmuştur. Nitekim Kirmasti’deki Lâlâ Şahin Paşa Camii ve Medresesi günümüze ulaşamayan yapılar arasındadır.

            Sonuç olarak Kirmasti’de bir medresenin var olduğu söylenebilmektedir. Kirmasti Lâlâ Şahin Paşa Medresesi’nin, Bursa’daki Lâlâ Şahin Paşa veya İstanbul’daki Kirmastî Medreseleri ile karıştırılması ihtimali pek mümkün görülmemektedir. Belgelerde her üç medresenin de açık bir şekilde tanımlanıyor olması, karıştırılma problemini ortadan kaldırmaktadır.

  • Dr. İsmail YAŞAYANLAR
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Bursa’da Cemal Nadir, Cemal Nadir’de Bursa…

* Bu yazı 19. Yüzyılda Kirmasti (Mustafakemalpaşa) Kazası’nın Sosyo-Ekonomik Durumu (Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa 2012) isimli yüksek lisans tezi esas alınarak ve kullanılan arşiv malzemelerinden örnekler verilerek hazırlanmıştır.

[1] Sezai Sevim ve Hasan Basri Öcalan, Osmanlı Kuruluş Dönemi Bursa Vakfiyeleri, Bursa: Osmangazi Belediyesi Yayınları, 2010, ss.27-31

[2] BOA., AE.SAMD.III., 82/8202, 29 Zilhicce 1121

[3] BOA., İ.MVL., 423/18553, 20 Rabiü’l-evvel 1276 ; BOA., A.MKT.UM., 496/24, 25 Safer 1278

[4] Mefail Hızlı, “20. Yüzyıl Başlarında Kirmasti’de Eğitim-Öğretim”, Mustafakemalpaşa (Kirmasti) Sempozyumu Bildirileri, Bursa: Mustafakemalpaşa Belediyesi Yayınları, 2011, ss. 142-143

[5] BOA, İ.MVL., 423/18553, 20 Rabiü’l-evvel 1276 ; BOA., A.MKT.UM., 496/24, 25 Safer 1278

[6] BOA., İE.TCT., 2/252, 02 Safer 1084

[7] Hudâvendigâr Vilâyeti Sâlnâmesi, Def’a 13, Burusa: Matbaa-i Vilâyet, H.1303, s. 398

[8] Hudâvendigâr Vilâyeti Sâlnâmesi, Def’a 16, Burusa: Matbaa-i Vilâyet, H.1306, s.72

[9] BOA., DH.UMVM., 73/34, 08 Muharrem 1334

[10] M. Safiyüddin Erhan, “Şihabüddin Lâlâ Şahin Paşa Hayatı, Vakıfları ve Külliyesi”, Mustafakemalpaşa (Kirmasti) Sempozyumu Bildirileri, Bursa: Mustafakemalpaşa Belediyesi Yayınları, 2011, s.72

Toplam Okuma: 1,911 , Bugün: 11 

Dr. İsmail YAŞAYANLAR

Dr. İsmail YAŞAYANLAR

Dr. Öğr. Üyesi İsmail Yaşayanlar / Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu (2010). Aynı üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı’nda “19. Yüzyılda Kirmasti (Mustafakemalpaşa) Kazası’nın Sosyo-Ekonomik Durumu” isimli çalışması ile yüksek lisansını (2012), “Sinop, Samsun ve Trabzon’da Kolera Salgınları, Karantina Teşkilatı ve Kamu Sağlığı Hizmetleri (1876-1914) isimli çalışmasıyla da doktorasını (2015) tamamladı. Halen Düzce Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde görev yapmakta olup, çalışmaları genel olarak yakınçağ döneminde Osmanlı sosyo-ekonomik ve kent tarihi konularına odaklanmıştır. | E-Posta: [email protected]

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Bursa ve Civarı | Marie de Launay - Bonkowski Bey

Bunlar da ilginizi çekebilir

Sosyal Medyada Paylaşın:
Sponsorlu Bağlantılar
  • YENİ
Bundle ağındaki takipçi sayımız 35 bine ulaştı

Bundle ağındaki takipçi sayımız 35 bine ulaştı

5 Temmuz 2020, Bundle ağındaki takipçi sayımız 35 bine ulaştı için yorumlar kapalı
Bilinmezlik ve Merak: Sümerlerde Çerkes ve Aphaz Klan Adları

Bilinmezlik ve Merak: Sümerlerde Çerkes ve Aphaz Klan Adları

5 Temmuz 2020, Bilinmezlik ve Merak: Sümerlerde Çerkes ve Aphaz Klan Adları için yorumlar kapalı
Man Adası ve Kafkasya

Man Adası ve Kafkasya

5 Temmuz 2020, Man Adası ve Kafkasya için yorumlar kapalı
İstanbul Boğazı’nı Atlarıyla Geçen Peçenekler

İstanbul Boğazı’nı Atlarıyla Geçen Peçenekler

5 Temmuz 2020, İstanbul Boğazı’nı Atlarıyla Geçen Peçenekler için yorumlar kapalı
Hayatı filme çekilen Pilot Vecihi Hürkuş’un Bursa günleri

Hayatı filme çekilen Pilot Vecihi Hürkuş’un Bursa günleri

5 Temmuz 2020, Hayatı filme çekilen Pilot Vecihi Hürkuş’un Bursa günleri için yorumlar kapalı
Bursa’ya uçak düştü

Bursa’ya uçak düştü

5 Temmuz 2020, Bursa’ya uçak düştü için yorumlar kapalı
Domaniç tarihinin en büyük felaketi

Domaniç tarihinin en büyük felaketi

27 Haziran 2020, Domaniç tarihinin en büyük felaketi için yorumlar kapalı
İstanbul’un Fethinde Burçlara Sancak Dikme Probleminin Çözümü

İstanbul’un Fethinde Burçlara Sancak Dikme Probleminin Çözümü

26 Haziran 2020, İstanbul’un Fethinde Burçlara Sancak Dikme Probleminin Çözümü için yorumlar kapalı
İdama Mahkûm edilen Gedikler Köyü’nden Deli Mehmet

İdama Mahkûm edilen Gedikler Köyü’nden Deli Mehmet

26 Haziran 2020, İdama Mahkûm edilen Gedikler Köyü’nden Deli Mehmet için yorumlar kapalı
Yenişehir’de Görsel ve İşitsel Basın Faaliyetleri

Yenişehir’de Görsel ve İşitsel Basın Faaliyetleri

26 Haziran 2020, Yenişehir’de Görsel ve İşitsel Basın Faaliyetleri için yorumlar kapalı
Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi İle Orhaneli Müftüsü Yusuf Ziya Efendi Arasındaki Yazışma

Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi İle Orhaneli Müftüsü Yusuf Ziya Efendi Arasındaki Yazışma

26 Haziran 2020, Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi İle Orhaneli Müftüsü Yusuf Ziya Efendi Arasındaki Yazışma için yorumlar kapalı
Fâtih’in Alemdârı, Şehidler Serdârı ‘Ulubatlı Baba Hasan’

Fâtih’in Alemdârı, Şehidler Serdârı ‘Ulubatlı Baba Hasan’

21 Haziran 2020, Fâtih’in Alemdârı, Şehidler Serdârı ‘Ulubatlı Baba Hasan’ için yorumlar kapalı
Yenişehir’de Darbedilen Sikke ve Yenişehir Darphanesi

Yenişehir’de Darbedilen Sikke ve Yenişehir Darphanesi

21 Haziran 2020, Yenişehir’de Darbedilen Sikke ve Yenişehir Darphanesi için yorumlar kapalı
Özetlenmiş Tarihi İle Birlikte Yerel Basın

Özetlenmiş Tarihi İle Birlikte Yerel Basın

21 Haziran 2020, Özetlenmiş Tarihi İle Birlikte Yerel Basın için yorumlar kapalı
Türkiye’de de Yanardağ Patladı

Türkiye’de de Yanardağ Patladı

21 Haziran 2020, Türkiye’de de Yanardağ Patladı için yorumlar kapalı
Sinemanın Doğuşu

Sinemanın Doğuşu

21 Haziran 2020, Sinemanın Doğuşu için yorumlar kapalı
Yeni Târihî Bulgular Işığında: Bursa Ne Zaman Fethedildi?

Yeni Târihî Bulgular Işığında: Bursa Ne Zaman Fethedildi?

14 Haziran 2020, Yeni Târihî Bulgular Işığında: Bursa Ne Zaman Fethedildi? için yorumlar kapalı
Tuna Deltası’nda Bizden İzler -2

Tuna Deltası’nda Bizden İzler -2

31 Mayıs 2020, Tuna Deltası’nda Bizden İzler -2 için yorumlar kapalı
Mustafa Kemal’i Samsun’a Gönderen Nazır: Şakir Paşa

Mustafa Kemal’i Samsun’a Gönderen Nazır: Şakir Paşa

20 Mayıs 2020, Mustafa Kemal’i Samsun’a Gönderen Nazır: Şakir Paşa için yorumlar kapalı
‘İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım’

‘İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım’

19 Mayıs 2020, ‘İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım’ için yorumlar kapalı
Sponsorlu Bağlantılar