Quantcast
K─▒ta Sahanl─▒─č─▒ Tart─▒┼čmalar─▒ ve Kardak Krizi – Belgesel Tarih

K─▒ta Sahanl─▒─č─▒ Tart─▒┼čmalar─▒ ve Kardak Krizi

K─▒ta Sahanl─▒─č─▒ Tart─▒┼čmalar─▒ ve Kardak Krizi

Toplam: 568 , Bug├╝n: 1 Okuma

  • Ayhan Sar─▒kaya[1]

Karasular─▒, bir devletin k─▒y─▒lar─▒ ile a├ž─▒k deniz aras─▒nda kalan deniz ┼čerididir. K─▒y─▒ devleti karasular─▒ ├╝zerinde egemenli─če sahiptir ve bunun geni┼čli─či uluslararas─▒ hukuk kurallar─▒ ├žer├ževesinde belirlenir.

Lozan Bar─▒┼č Antla┼čmas─▒[2] uyar─▒nca T├╝rkiye ve Yunanistan Ege denizindeki karasular─▒n─▒ 3 mil olarak belirlemi┼člerdir. Ancak 1930ÔÇÖlu y─▒llar s├╝resince dostane ili┼čkilerden faydalanan Yunanistan 1936 y─▒l─▒nda EgeÔÇÖdeki karasular─▒n─▒ 6 mil olarak ilan etmi┼čtir. T├╝rkiye ise 15 May─▒s 1964ÔÇÖte ├ž─▒kartt─▒─č─▒ karasular─▒ kanunu ile birlikte karasular─▒n─▒ 6 mil olarak ilan etmi┼čtir. T├╝rkiye ayr─▒ca 1982 y─▒l─▒nda ├ž─▒kartt─▒─č─▒ yeni karasular─▒ kanunu ile belirli denizler i├žin denizin ├Âzellikleri ve hakkaniyet ilkesi g├Âzetilerek 6 deniz milinden daha fazla karasular─▒ belirlenebilece─čini ilan etmi┼čtir. Bu ba─člamda T├╝rkiyeÔÇÖnin Karadeniz ve Akdeniz karasular─▒ 12 mil olarak ilan edilirken EgeÔÇÖdeki karasular─▒ ├Âzel yap─▒s─▒ nedeniyle 6 mil olarak b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kuzey Ege, Kuzey Sporat, Kiklat, Do─ču Ege, Oniki ada, ve G├╝ney Ege adalar─▒ ┼čeklinde alt─▒ ana grupta tasnif edilen Ege adalar─▒, toplam yakla┼č─▒k 23.000 km2 y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ ile, deniz alan─▒n─▒n %10ÔÇÖu kadar bir yer i┼čgal etmektedir. T├╝rkiyeÔÇÖye g├Âre, Ege Denizindeki adalar─▒n Anadolu yar─▒madas─▒n─▒n jeolojik yap─▒s─▒n─▒n tabii bir uzant─▒s─▒ olmalar─▒, ancak bunun olu┼čturdu─ču jeopolitik zorunluluklara uyumlu olmayan, Yunanistan lehine bir b├Âl├╝┼č├╝m yap─▒lm─▒┼č olmas─▒ Egedeki sorunlar─▒n temelini olu┼čturmaktad─▒r. Bu yak─▒n adalar─▒n T├╝rkiyeÔÇÖye y├Ânelik bir harekatta atlama ta┼č─▒ olarak kullan─▒lma potansiyeli ta┼č─▒mas─▒ ve ayn─▒ zamanda da Karadeniz ve MarmaraÔÇÖdan AkdenizÔÇÖe ge├ži┼č yolunun YunanistanÔÇÖ─▒n hakimiyetinde ve ├╝stelik silahland─▒r─▒lmakta olan say─▒s─▒z ada taraf─▒ndan hali haz─▒rda sar─▒lm─▒┼č olmas─▒ T├╝rkiye i├žin ciddi bir g├╝venlik a├ž─▒─č─▒ olu┼čturmaktad─▒r.K─▒ta sahanl─▒─č─▒, denize k─▒y─▒s─▒ bulunan devletin kara ├╝lkesinin denizin alt─▒nda kalan do─čal uzant─▒s─▒n─▒n dibi ve dip alt─▒n─▒ ifade etmektedir ve ilke olarak 200 deniz miline kadar uzanabilir. Gerek 1958 Cenevre S├Âzle┼čmesi[3] gerek 1982 BMDHS[4] uyar─▒nca k─▒y─▒ devletinin k─▒ta sahanl─▒─č─▒ ├╝zerinde egemenlik hakk─▒ bulunmaktad─▒r.

Yunanistan adalar─▒nda kendilerine ait k─▒ta sahanl─▒─č─▒ bulundu─ču tezinden hareketle kendini bir tak─▒mada devleti olarak kabul ettirmek istemekte ve en d─▒┼čta bulunan adalar─▒ birle┼čtirerek i├žte kalan denizi ├╝lke topra─č─▒ stat├╝s├╝ olan i├ž su ilan etmek e─čilimindedir. T├╝rkiyeÔÇÖye g├Âre ise AnadoluÔÇÖnun do─čal uzant─▒s─▒ konumunda olan Yunan adalar─▒n─▒n k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n olmamas─▒ gerekir. Deniz hukuku s├Âzle┼čmesinde de sahilleri biti┼čik veya kar┼č─▒ kar┼č─▒ya bulunan devletler aras─▒ndaki k─▒ta sahanl─▒─č─▒ tespitinin uluslararas─▒ hukuka uygun olarak anla┼čmalar yoluyla ├ž├Âz├╝me kavu┼čturulmas─▒ gerekti─čine i┼čaret edilmektedir. YunanistanÔÇÖa g├Âre k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ hukuksal bir sorundur ve uluslararas─▒ yarg─▒ yoluyla ├ž├Âz├╝mlenmelidir. Bu ba─člamda Yunanistan T├╝rkiyeÔÇÖnin Sismik 1 ara┼čt─▒rma gemisinin[5] Ege de kendi k─▒ta sahanl─▒─č─▒na giren b├Âlgede egemenlik haklar─▒n─▒ ihlal ederek sondaj ve ara┼čt─▒rma yapt─▒─č─▒n─▒ dolay─▒s─▒yla uluslararas─▒ bar─▒┼č─▒ tehlikeye soktu─čunu ileri s├╝rerek 1976 y─▒l─▒nda BMGKÔÇÖya[6] ba┼čvuruda bulunmu┼čtur.

BMGK taraflar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ ├╝zerinde yeniden g├Âr├╝┼čmelerini ve konuyu UADÔÇÖye[7] g├Ât├╝rmelerini ├Ânermi┼čtir. YunanistanÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ tek tarafl─▒ ba┼čvuru neticesinde ise divan 1978 de T├╝rkiyeÔÇÖye y├Ânelik koruma ├Ânlemi almay─▒ reddetmi┼č ve T├╝rkiyeÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ yetki itiraz─▒n─▒n yerinde oldu─čuna h├╝kmederek yetkisizlik karar─▒ vermi┼čtir.

T├╝rkiye a├ž─▒s─▒ndan EgeÔÇÖde kar┼č─▒l─▒kl─▒ m├╝zakere edilmesi gereken sorunlar; karasular─▒, k─▒ta sahanl─▒─č─▒, egemen hava sahas─▒, u├žu┼č bildirim b├Âlgesi, Do─ču Ege adalar─▒n─▒n silahland─▒r─▒lmas─▒ ve EgeÔÇÖdeki adac─▒k ve kayac─▒klar─▒n stat├╝s├╝n├╝n belirlenmesini i├žermektedir.

Yunanistan a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda ise m├╝zakere edilebilecek. Uluslararas─▒ adalet divan─▒nda g├Ât├╝r├╝lme ko┼čuluyla sorun olarak sadece k─▒ta sahanl─▒─č─▒ g├Âr├╝lebilir, geri kalanlar ise T├╝rkiyeÔÇÖnin b├Âlgedeki haks─▒z ve dayanaks─▒z taleplerinden ibarettir ve Yunanistan tart─▒┼čmaya girmeyecek kadar hakl─▒d─▒r. E─čer tart─▒┼čmay─▒ kabul ederse bu konudaki egemenli─činin tart─▒┼č─▒labilirli─čini de kabul etmi┼č olur.

T├╝rkiye ye g├Âre Ege denizi yar─▒ kapal─▒ ├Âzel bir yap─▒ya sahip oldu─ču i├žin ├žok tarafl─▒ antla┼čmalarla tan─▒mlanm─▒┼č genel kurallara de─čil, ├Âzel anla┼čmalarla belirlenmi┼č buraya has kurallara tabi olmal─▒d─▒r.

Yunanistan ise EgeÔÇÖnin ├Âzel durumunu kabul etmemekte ve sorunlar─▒n Uluslararas─▒ deniz hukuku ve ├Âzellikle 1982ÔÇÖde kendisinin de taraf oldu─ču ancak T├╝rkiyeÔÇÖnin imzalamad─▒─č─▒ BM Deniz Hukuku s├Âzle┼čmesine g├Âre ├ž├Âz├╝mlenmesi gerekti─čini savunmaktad─▒r. T├╝rkiye i├žin her iki ├╝lkenin de stratejik ekonomik ve politik ├ž─▒karlar─▒n─▒n bulundu─ču ege konusundaki s├Âz konusu anla┼čmazl─▒klar─▒n uluslararas─▒ arabuluculara sunulmadan ├Ânce iki taraf aras─▒nda tart─▒┼č─▒lmas─▒ daha do─črudur. Ancak bu ├Âneri uluslararas─▒ mahkemelerin kendi lehine karar verece─čini de─čerlendiren Yunanistan taraf─▒ndan kabul g├Ârmemektedir.

EgeÔÇÖde taraflar ne sorunun ne de ├ž├Âz├╝m y├Ânteminin ne oldu─ču konusunda anla┼čabilmektedir. YunanistanÔÇÖ─▒n EgeÔÇÖde iki bini ge├žen ada adac─▒k ve kayal─▒klar─▒n neredeyse tamam─▒na sahip olmas─▒ ┼č├╝phesiz hukuki tart─▒┼čmalarda T├╝rkiyeÔÇÖye kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir avantaj vermektedir. Ege denizi ├╝├ž k─▒taya birden a├ž─▒labilen ve sadece T├╝rkiye ve Yunanistan de─čil her ├╝├ž k─▒ta ile ula┼č─▒m ve ticaret ba─č─▒na ihtiya├ž hisseden t├╝m b├Âlgesel t├╝m b├Âlgesel ve k├╝resel g├╝├žler i├žin b├╝y├╝k ├Ânem arz etmektedir.

Birle┼čmi┼č Milletler Deniz Hukuku s├Âzle┼čmesinin 3. maddesine g├Âre : ÔÇť her devlet karasular─▒n─▒n geni┼čli─čini tespit etme hakk─▒na sahiptir; bu geni┼člik i┼čbu s├Âzle┼čmeye g├Âre tespit edilen esas hatlardan itibaren 12 deniz milini ge├žemez.ÔÇŁ T├╝rkiye BMDHSÔÇÖde Ege denizinin istisna say─▒lmas─▒ i├žin ├že┼čitli lobicilik faaliyetleri y├╝r├╝tm├╝┼č; ancak ba┼čar─▒l─▒ olamam─▒┼čt─▒r. Yunanistan ise 12 mil konusunu m├╝zakereye a├ž─▒k g├Ârmemektedir; ancak e─čer gerekirse AnkaraÔÇÖya bu tart─▒┼čmay─▒ Lahey Uluslararas─▒ Adalet Divan─▒ÔÇÖna ta┼č─▒may─▒ teklif etmektedir.

YunanistanÔÇÖ─▒n BMDHSÔÇÖ yi 1 Haziran 1994ÔÇÖ te onaylamas─▒n─▒ takiben T├╝rk h├╝k├╝meti 8 Haziran 1994 tarihli ├Ânergesiyle T├╝rkiyeÔÇÖnin EgeÔÇÖdeki haklar─▒n─▒ korumak amac─▒yla her t├╝rl├╝ ├Ânlemin al─▒nmas─▒n─▒ kararla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Haziran 1995ÔÇÖe gelindi─činde ise T├╝rkiye Yunan karasular─▒n─▒n 12 mile ├ž─▒kart─▒lmas─▒n─▒n EgeÔÇÖyi bir Yunan g├Âl├╝ne ├ževirece─či ve dolay─▒s─▒yla sava┼č nedeni say─▒laca─č─▒ (casus belli)[8]┬á bir ├Ânergeyi resmen onaylam─▒┼čt─▒r. Yunanistan ise g├╝├ž kullanma tehdidi yasa─č─▒n─▒ hat─▒rlatarak uyu┼čmazl─▒klar─▒n bar─▒┼č├ž─▒l ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ ve iyi kom┼čuluk ile bar─▒┼č─▒k ya┼čamaya dair kabul├╝ ihlal etti─či gerek├žesiyle uluslararas─▒ topluma, sava┼č nedeni onay─▒n─▒ ┼čikayet etmi┼čtir.

YunanistanÔÇÖ─▒n karasular─▒n─▒ 12 mile ├ž─▒karmas─▒ ├╝lkesel b├╝t├╝nl├╝k ├žer├ževesinde de─čerlendiren T├╝rkiye k─▒ta sahanl─▒─č─▒ sorununun Yunanistan lehine halledilmesi T├╝rkiyeÔÇÖnin buradaki uluslararas─▒ sularda yapt─▒─č─▒ serbest ge├ži┼čin zarars─▒z ge├ži┼če d├Ân├╝┼čmesi ve Egenin a├ž─▒k deniz ├Âzelli─čini kaybetmesi anlam─▒na gelmektedir. ┼×├╝phesiz bal─▒k├ž─▒l─▒k bak─▒m─▒ndan da Ege, YunanistanÔÇÖ─▒n tekeline girecektir. ├ťstelik T├╝rk sava┼č gemilerinin intikali b├╝y├╝k oranda s─▒n─▒rlanacak ve zorla┼čacakt─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖnin Ege denizinde yapt─▒─č─▒ tatbikatlar bile olduk├ža k├╝├ž├╝k bir alana s─▒k─▒┼čacakt─▒r. Binlerce adan─▒n aras─▒ndaki denizde yunan karasular─▒ say─▒larak birbiriyle ba─članaca─č─▒ndan T├╝rkiyeÔÇÖnin Yunan karasular─▒na girmeden ya da fiilen YunanistanÔÇÖ─▒n izni olmadan ─░stanbul ve ─░zmirÔÇÖdeki ana limanlar─▒na ula┼č─▒m─▒ olduk├ža zorla┼čacakt─▒r. Halbuki T├╝rkiyeÔÇÖnin d─▒┼č ticaretinin yakla┼č─▒k %88ÔÇÖi deniz ula┼č─▒m─▒ ile sa─članmaktad─▒r. EgeÔÇÖde binlerce adan─▒n hangilerinin Yunanistana ait oldu─ču sorusunu uzun y─▒llar hi├ž dile getirmemi┼č olan T├╝rkiye Kardak krizi vesilesiyle tutumunu de─či┼čtirmi┼č ve ÔÇťgri b├ÂlgelerÔÇŁ[9] tezini ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝. Yunanistana g├Âre gri b├Âlgeler denilen bir ┼čey yoktur ve uluslararas─▒ anla┼čmalarda hangi adalar─▒n Yunanistan hangilerinin ise T├╝rkiye egemenli─čine verildi─či ├žok net ┼čekilde ortaya konmu┼čtur.

Ege adalar─▒n─▒n egemenli─či kime ait?

Ege adalar─▒n─▒n egemenli─činin kime ait oldu─čuna dair tart─▒┼čmalarda ├Âncelikli incelenmesi gereken belgeler; Yunanistan─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒─ča g├Ât├╝ren 1829 Edirne antla┼čmas─▒ ve sonras─▒ndaki s─▒n─▒r m├╝zakereleri, 18 Ekim 1912 tarihli U┼či antla┼čmas─▒[10] Osmanl─▒n─▒n Do─ču Ege adalar─▒n─▒n durumunun alt─▒ b├╝y├╝k devlet taraf─▒ndan kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒na raz─▒ oldu─ču 12 Aral─▒k 1912 tarihli konferans, 30 May─▒s 1913 tarihli Londra antla┼čmas─▒,[11] 14 kas─▒m 1913 tarihli Atina antla┼čmas─▒[12], 13 ┼×ubat 1914 ÔÇśte b├╝y├╝k devletlerin adalar ile ilgili karar─▒, 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan antla┼čmas─▒, Lozan Bo─čazlar s├Âzle┼čmesi, 20 Temmuz 1936 Montr├ Bo─čazlar S├Âzle┼čmesi ve 10 ┼×ubat 1947 Paris antla┼čmas─▒d─▒r. Lozan antla┼čmas─▒n─▒n 12-16 maddelerinde Ege denizindeki T├╝rkiye ve Yunanistana ait olan adalar ismen belirlenmi┼čtir. Ayr─▒ca Asya k─▒y─▒s─▒ndan ├╝├ž milden az uzakl─▒kta bulunan adalar antla┼čmada tersine h├╝k├╝m olmad─▒k├ža T├╝rkiyeÔÇÖnin egemenli─či alt─▒nda kalacakt─▒r.

T├╝rkiye antla┼čmalarda ismen belirtilen adalar haricindeki 152ÔÇÖden fazla ada adac─▒k ve kayal─▒─č─▒n Yunanistana devredilmedi─čini savunmaktad─▒r.

T├╝rkiye, Lozan antla┼čmas─▒n─▒n 16. maddesi ile bu antla┼čma ile ├žizilen s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒nda kalan topraklar ve adalar ├╝zerindeki t├╝m haklar─▒ndan vazge├žti─čini ilan etmi┼čtir. Ancak ayn─▒ maddenin devam─▒nda ÔÇťi┼čbu maddenin h├╝k├╝mleri kom┼čuluk nedeniyle T├╝rkiye ile ortak s─▒n─▒r─▒ bulunan ├╝lkeler aras─▒nda kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ya da kararla┼čt─▒r─▒lacak olan ├Âzel h├╝k├╝mleri bozamaz. ÔÇť denilmektedir.

T├╝rkiyeÔÇÖye g├Âre bu madde YunanistanÔÇÖ─▒n itirazlar─▒na ra─čmen ad─▒ an─▒lmayan ege adalar─▒n─▒n kime ait oldu─čunun m├╝zakere edilebilmesine olanak tan─▒maktad─▒r. ├ľte yandan Yunanistana ise bu madde T├╝rkiyeÔÇÖnin egemenli─či kendisine verilenler d─▒┼č─▒ndaki t├╝m ada adac─▒k ve kayal─▒klardan Kardak kayal─▒klar─▒ dahil vazge├žti─čini g├Âstermektedir.

T├╝rkiyeÔÇÖnin di─čer sav─▒, LozanÔÇÖ─▒n 16. maddesinin yaln─▒zca adalar─▒n egemenli─čini d├╝zenledi─či adac─▒k ya da kayal─▒klar─▒n egemenli─či hususunun bu kapsamda de─čerlendirilmemesi gerekti─či y├Ân├╝ndedir. Dolay─▒s─▒yla s├Âz konusu 16. madde ├Ârne─čin T├╝rkiyeÔÇÖnin Kardak kayal─▒klar─▒ ├╝zerindeki ile ilgili herhangi bir h├╝k├╝m getirmemi┼čtir.

Ege denizinde T├╝rk Yunan k─▒ta sahanl─▒─č─▒ krizi 27 noktada petrol ara┼čt─▒rmas─▒ yapmak ├╝zere T├╝rkiye petrolleri anonim ortakl─▒─č─▒na T├╝rk h├╝k├╝meti taraf─▒ndan arama ruhsat─▒ verilmesi ve bu ruhsat─▒n 1 Kas─▒m 1973 tarihli Resmi gazetede yay─▒nlanmas─▒ ile ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Ruhsatta belirtilen noktalar Semadirek, Limni, Midilli, Aghios, Sak─▒z adalar─▒ aras─▒n─▒ ve bu adalar─▒n karasular─▒n─▒ kapsamaktad─▒r. Yunan h├╝k├╝meti verilen ruhsat ile ara┼čt─▒r─▒lacak alanlar─▒n Yunan k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒ ihlal etti─čini savunmu┼č verilen ruhsat─▒n h├╝km├╝n├╝n olmad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. Buna kar┼č─▒n T├╝rk h├╝k├╝meti taraf─▒ndan ise Anadolu k─▒y─▒lar─▒n─▒n deniz alt─▒ndan bat─▒ya do─čru uzanan topraklar─▒n─▒n AnadoluÔÇÖnun do─čal bir uzant─▒s─▒ oldu─ču ve bu alanlar─▒n T├╝rkiyeÔÇÖnin k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒ olu┼čturdu─ču belirtilmi┼čtir. Bu nedenle de T├╝rk k─▒y─▒lar─▒na kar┼č─▒ konumda yer alan yak─▒n adalar─▒n T├╝rk k─▒ta sahanl─▒─č─▒ i├žinde yer almas─▒ sebebiyle bu adalar─▒n kendi k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n olamayaca─č─▒ bildirilmi┼čtir. B├Âylece iki ├╝lke g├╝ndemini uzun s├╝re me┼čgul edecek k─▒ta sahanl─▒─č─▒ tart─▒┼čmalar─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒r.

K─▒ta sahas─▒ konusunda Yunan tezleri

K─▒ta sahanl─▒─č─▒ anla┼čmazl─▒─č─▒ hususunda Yunan ve T├╝rk tezlerine bak─▒ld─▒─č─▒nda Yunanistan tezleri ba┼čl─▒ca d├Ârt madde alt─▒nda toplam─▒┼čt─▒r:

  • Egedeki mevcut k─▒ta sahanl─▒─č─▒ s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ sorunu hukuki ├Âzellik ta┼č─▒d─▒─č─▒ndan bu sorun uluslararas─▒ yarg─▒da ├ž├Âz├╝lmelidir. 1958 Cenevre ve 1982 BM deniz hukuku s├Âzle┼čmeleri bu konuda en ├Ânemli resmi dayanakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ Yunanistan bu anla┼čmalara imzas─▒n─▒ koymu┼čtur.
  • Yap─▒lan s├Âzle┼čmeler incelendi─činde adalar─▒n k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n bulundu─ču g├Âr├╝lmektedir.
  • Co─črafi yap─▒ ├Âzelli─čine bak─▒ld─▒─č─▒nda Yunanistan adalardan olu┼čan bir k─▒ta ├Âzelli─či ta┼č─▒maktad─▒r. Devletin b├╝t├╝nl├╝─č├╝ ve g├╝venli─či a├ž─▒s─▒ndan uluslararas─▒ hukukta kabul edilen ├╝lkesel b├╝t├╝nl├╝k ilkesine g├Âre adalardan olu┼čan bir devletin sahanl─▒─č─▒na bir ba┼čka devletin deniz sahanl─▒─č─▒n─▒n girmesi sak─▒ncal─▒d─▒r. Bu madde ile Yunanistan tak─▒m ada devleti ├Âzelli─čine sahip oldu─čunu savunarak en uzaktaki adadan ba┼člayarak hepsini bir hat dahilinde birle┼čtirip bir i├ž su alan─▒ olu┼čturmay─▒ ama├žlam─▒┼čt─▒r. B├Âylece bu alan─▒ tamamen kendi topra─č─▒na katmas─▒ m├╝mk├╝n olacakt─▒r.
  • E┼čit uzakl─▒k ilkesine dayan─▒larak Ege de k─▒ta sahanl─▒─č─▒ s─▒n─▒rland─▒rmas─▒ T├╝rkiye ile Ege adalar─▒n─▒n en do─čusunda yer alan ada aras─▒nda yap─▒lmal─▒d─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖnin tezleri de ba┼čl─▒ca ┼ču 3 maddeden olu┼čmaktad─▒r:

  • EgeÔÇÖde ya┼čanan k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ sorunu sadece hukuksal bir sorun olarak kabul edilememelidir. ─░ki ├╝lke aras─▒ndaki ili┼čkilerin devaml─▒l─▒─č─▒ ve Ege denizindeki dengeler dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda hukuksal boyutundan ├žok siyasi y├Ân├╝ ├Ân plana ├ž─▒kmakta ve bu durum sadece antla┼čmalar ile ├ž├Âz├╝me kavu┼čabilir durumda olmaktad─▒r.
  • AnadoluÔÇÖnun do─čal uzant─▒s─▒ olan Yunanistan hakimiyetindeki adalar─▒n k─▒ta sahanl─▒─č─▒ s─▒n─▒rland─▒r─▒lmalar─▒nda do─čal uzant─▒ olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu y├╝zden bu adalar─▒n k─▒ta sahanl─▒─č─▒n─▒n olmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir.
  • Ege denizi yar─▒ kapal─▒ bir deniz ├Âzelli─či ta┼č─▒mas─▒ndan dolay─▒ bu alanda bulunan adalar─▒n varl─▒─č─▒ ├Âzel bir durum olu┼čturmaktad─▒r. K─▒ta sahanl─▒─č─▒ s─▒n─▒rland─▒rmas─▒ bu hassasiyete ├Âzen g├Âstererek adil bir ┼čekilde yap─▒lmal─▒d─▒r.

SONUÇ

Kardak Kayal─▒klar─▒ krizinin ya┼čand─▒─č─▒ tarihe kadar s├Âz konusu kayal─▒klar─▒n egemenli─či, uluslararas─▒ platformlarda g├╝ndeme gelmi┼č bir sorun de─čildi.

T├╝rkiyeÔÇÖnin, o tarihe kadar, an─▒lan kayal─▒klar ├╝zerinde kendi egemenlik hakk─▒ndan ┼č├╝phe etmesine neden olacak bir olay da ya┼čanmam─▒┼čt─▒.

Bahse konu tart─▒┼čmal─▒ kara par├žalar─▒ EgeÔÇÖdeki karasular─▒ alan da─č─▒l─▒mlar─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de de─či┼čtirebilmektedir. Bu nedenlerle, EgeÔÇÖde kal─▒c─▒ bir bar─▒┼č i├žin ├ž├Âz├╝mlenmesi gereken ilk ve temel sorunun ÔÇśEgemenlikÔÇÖ sorunu oldu─ču de─čerlendirilmektedir.

KAYNAKÇA

  • ┼×─▒hmantepe Ayd─▒n, ÔÇťKardak Krizi S├╝recinin Kriz Y├Ânetim Prensipleri A├ž─▒s─▒ndan ─░ncelenmesiÔÇŁ, G├╝venlik Stratejileri Dergisi, Cilt 9, Say─▒ 17, 2013, s.s
  • Denk Erdem, ÔÇťEgemenli─či Tart─▒┼čmal─▒ AdalarÔÇŁ , M├╝lkiye Dergisi, Cilt 24, Say─▒ 224, s.s 127-156. 2000, s.s 137-160.
  • Keser Ulvi, Ak G├Âkhan, ÔÇť EgeÔÇÖde YunanistanÔÇÖ─▒n T├╝rk Adalar─▒: Unutulmayanlar ÔÇŁ, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt 6, Say─▒ 11, 2013, s.s 146-166.
  • http://www.turkishgreek.org/kuetuephane/item/134-1958-cenevre-denizhukuku-soezlesmeleri-kara-sulari-ve-bitisik-boelge-soezlesmesi
  • Birle┼čmi┼č Milletler Deniz Hukuku S├Âzle┼čmesi
  • Akyol Taha, Bilinmeyen Lozan, Do─čan Kitap, ─░stanbul, 2017

D─░PNOTLAR

[1] Ayhan Sar─▒kaya, At─▒l─▒m ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Uluslararas─▒ ─░li┼čkiler, 2020

[2] Lozan Antla┼čmas─▒ 24 Temmuz 1923 tarihinde ─░svi├žre’nin Lozan kentindeki Rumine Saray─▒’nda TBMM temsilcileri, Birle┼čik Krall─▒k, ─░talya, Fransa, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Bel├žika ve Yugoslavya taraf─▒ndan imzalanan bir bar─▒┼č antla┼čmas─▒. Ege Denizi’nde G├Âk├žeada, Bozcaada ve Tav┼čan Adas─▒ T├╝rkiye’ye b─▒rak─▒ld─▒. Di─čer t├╝m adalar Yunanistan’a verildi. On ─░ki Adalar ise ─░talya’ya b─▒rak─▒ld─▒. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ sonras─▒ ─░talya bu adalar─▒ Yunanistan’a b─▒rakt─▒.

[3] 29 Nisan 1958 tarihinde Cenevre’de imzaland─▒, 10 Eyl├╝l 1964’de y├╝r├╝rl├╝─če girdi. T├╝rkiye, bu s├Âzle┼čmeye taraf de─čildir. D├Ârt Ana S├Âzle┼čmeden olu┼čan 1958 Cenevre S├Âzle┼čmeleri, yerini 10 Aral─▒k 1982’de imzalanan BM Deniz Hukuku S├Âzle┼čmesine b─▒rakm─▒┼čt─▒r.

[4] Birle┼čmi┼č Milletler Deniz Hukuku S├Âzle┼čmesi, d├╝nya ├╝zerinde okyanuslar─▒n kullan─▒m─▒, uluslararas─▒ i┼čletmeler i├žin kurallar koymaya, i┼čletmeler, ├ževre ve deniz do─čal kaynaklar─▒n─▒n y├Ânetimine ili┼čkin uluslar─▒n hak ve sorumluluklar─▒n─▒ tan─▒mlayan uluslararas─▒ bir s├Âzle┼čmedir.

[5] “HORA” isimli tahliye gemisi 1976 y─▒l─▒nda yenilenmi┼č ve ad─▒ “MTA S─░SM─░K-1” olarak de─či┼čtirilerek ├Âncelikle Ege Denizi’nin ihtilafl─▒ sular─▒nda olmak ├╝zere deniz jeolojisi ve jeofizi─či konular─▒nda ara┼čt─▒rmalar yapmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

[6] Birle┼čmi┼č Milletler G├╝venlik Konseyi, Birle┼čmi┼č Milletler’in, ├╝ye ├╝lkeler aras─▒nda g├╝venlik ve bar─▒┼č─▒ korumakla y├╝k├╝ml├╝, en g├╝├žl├╝ organ─▒. Birle┼čmi┼č Milletler’in di─čer organlar─▒ sadece tavsiye karar─▒ alabilirken, Birle┼čmi┼č Milletler G├╝venlik Konseyi’nin kararlar─▒, t├╝m ├╝ye ├╝lkeler a├ž─▒s─▒ndan ba─člay─▒c─▒l─▒k ta┼č─▒maktad─▒r

[7] Uluslararas─▒ Adalet Divan─▒, Birle┼čmi┼č Milletler’in ba┼čl─▒ca yarg─▒ organ─▒d─▒r. Uluslararas─▒ Adalet Divan─▒’n─▒n merkezi Hollanda’n─▒n Lahey kentindedir. Genel Kurul ve G├╝venlik Konseyi’nden se├žilen 15 yarg─▒├žtan olu┼čur.

[8] Casus belli, T├╝rk├žeye “sava┼č nedeni” olarak ├ževrilebilecek Latince bir uluslararas─▒ ili┼čkiler terimi. Bir ├╝lkenin sava┼ča girme nedenini belirtmek i├žin kullan─▒l─▒r.

[9] Gri b├Âlgeler, Ege DeniziÔÇÖnde, Kardak benzeri, egemenli─či tart─▒┼čmal─▒ ada, adac─▒k ve kayal─▒klara Yunanistan taraf─▒ndan verilen genel bir tan─▒md─▒r.

[10] U┼či Antla┼čmas─▒, ─░talya Krall─▒─č─▒ ile Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču aras─▒nda Trablusgarp Sava┼č─▒ sonunda imzalanan antla┼čmad─▒r. Bu anla┼čma ─░talyan tarihinde Trattato di Losanna -Lozan Anla┼čmas─▒ olarak ge├žmektedir. “Ouchy” Lozan’─▒n bir semtidir.

[11] Londra Antla┼čmas─▒ , I. Balkan Sava┼č─▒ sonunda Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin yenilmesiyle imzalanm─▒┼čt─▒r.

[12] 14 Kas─▒m 1913ÔÇÖte Osmanl─▒ Devleti ile Yunanistan aras─▒nda imzalanan Atina Anla┼čmas─▒, Bat─▒ TrakyaÔÇÖda ya┼čayan M├╝sl├╝man T├╝rk az─▒nl─▒k a├ž─▒s─▒ndan YunanistanÔÇÖa en fazla sorumluluk getiren anla┼čmad─▒r.

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ayhan Sar─▒kaya

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
PrekazÔÇôBalkanlardan G├Â├ž Hik├óyesi

PrekazÔÇôBalkanlardan G├Â├ž Hik├óyesi

Haber Merkezi, 16 Eyl├╝l 2022
K├╝├ž├╝k Asya’da Sel├žuklular

K├╝├ž├╝k Asya’da Sel├žuklular

Ekrem Hayri PEKER, 16 Eyl├╝l 2022
Bursa’ya Kimler Geldi, Kimler Ge├žti

Bursa’ya Kimler Geldi, Kimler Ge├žti

Ekrem Hayri PEKER, 11 Eyl├╝l 2022
ÔÇť─░htiyar Sava┼č├ž─▒ÔÇŁ ve S├╝rg├╝n

ÔÇť─░htiyar Sava┼č├ž─▒ÔÇŁ ve S├╝rg├╝n

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 6 Eyl├╝l 2022
Y├ór Bana Bir E─člence!

Y├ór Bana Bir E─člence!

Fikret ALKAN, 4 Eyl├╝l 2022
B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖun 100. Y─▒l─▒

B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖun 100. Y─▒l─▒

Nevin BALTA, 26 A─čustos 2022
D.Ahsen Batur’a Veda

D.Ahsen Batur’a Veda

Ekrem Hayri PEKER, 7 A─čustos 2022
Muradiye’de Cinayeti G├Ârd├╝m

Muradiye’de Cinayeti G├Ârd├╝m

Ekrem Hayri PEKER, 20 Temmuz 2022
T├╝rkler

T├╝rkler

Hasip ├ľZT├ťRK, 11 Temmuz 2022
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022