Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

  • Mahmut Bi /

XIX.y├╝zy─▒lda g├Â├žler devam ederken, ─░stanbulÔÇÖa yerle┼čtirilemeyen bir k─▒s─▒m g├Â├žmenler ilk ├Ânce ─░zmit ve Adapazar─▒ÔÇÖna sevk edilerek hususi memur ve komisyonlar taraf─▒ndan yerle┼čtirilmi┼člerdir. Ayr─▒ca, g├Ânderildikleri vilayetlerin iklimine ve havas─▒na uyum sa─člayamayan g├Â├žmenlerden de bir k─▒sm─▒ ─░zmit ve ├ževresinde isk├ón edilmi┼člerdir.

Kocaeli (─░zmit), ilk ├ža─čda ÔÇťBithyniaÔÇŁ ad─▒ verilen b├Âlge dahilindedir. ─░lk defa 1078ÔÇÖde Kutalm─▒┼č o─člu S├╝leyman BeyÔÇÖin y├Ânetimine giren kent, Orhangazi devrinde (1339) ele ge├žti. Ba┼člang─▒├žta ÔÇť─░znikmitÔÇŁ ad─▒n─▒ alan kent, daha sonra ─░zmit ┼čeklinde an─▒lmaya ba┼čland─▒. Sancak olarak te┼čkilatland─▒r─▒ld─▒ ve y├Ânetimi ┼×ehzade S├╝leyman Pa┼čaÔÇÖya verildi. 1888 y─▒l─▒nda Dahiliye Nezaretine ba─čl─▒ Ba─č─▒ms─▒z Sancak (Mutasarr─▒fl─▒k) haline getirilen ─░zmit, idari bak─▒m─▒ndan bir Merkez-Liva, d├Ârt Kaza ve on iki Nahiye, 606 k├Âyden olu┼čuyordu.

─░zmit Sanca─č─▒ÔÇÖna g├Ânderilen Kafkasl─▒ g├Â├žmenlerin ├žo─ču Karam├╝rsel kazas─▒na isk├ón edilmi┼člerdir.

Bilindi─či ├╝zere; Karam├╝rsel Kazas─▒na ba─čl─▒ Karadere, Fevziye, Tevfikiye, Aktoprak ve ├ľrencik k├Âyleri, 6 Haziran 1995 tarihinde Yalova ili Alt─▒nova il├žesine ba─članm─▒┼člard─▒r.

Karam├╝rsel tarihi ve co─črafi yap─▒s─▒ndan ve AnadoluÔÇÖdaki ├že┼čitli uygarl─▒klara k├Âpr├╝ olma konumundan dolay─▒ de─či┼čik k├╝lt├╝rlerin de merkezi halini alm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle Karam├╝rsel y├Âresi ÔÇťUygarl─▒klar Bah├žesiÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r. G├╝zel AnadoluÔÇÖnun tarihi s├╝re├ž i├žindeki ya┼čam ├že┼čitlili─či, bizlere bug├╝nlere kadar kesintisiz intikal eden k├╝lt├╝rel zenginlikler sa─člam─▒┼čt─▒r. Kafkasya ve RumeliÔÇÖden gelen Kafkasl─▒lar─▒n g├Â├ž├╝ de Karam├╝rselÔÇÖin k├╝lt├╝r birikimine yeni lezzetler katm─▒┼čt─▒r.

Karam├╝rsel ad─▒, T├╝rklerin ilk Kaptan-─▒ Deryas─▒ olan deniz kumandan─▒ Kara lakapl─▒ M├╝rsel Alp taraf─▒ndan b├Âlgede bulunan kasabaya, ad─▒na izafeten Karam├╝rsel denmi┼čtir.

Karam├╝rselÔÇÖin Yunan i┼čgalinden kurtulmas─▒nda ├çerkeslerin katk─▒lar─▒ b├╝y├╝kt├╝r. ├ľzellikle b├Âlgede faaliyet g├Âsteren G├Âkbayrak Tabur Komutan─▒ Da─č─▒stanl─▒ Cemal, S├╝vari Komutan─▒ ┼×hapl─▒ Hasan ├çeri Beyler ve onlar─▒n saflar─▒nda hizmet g├Âre Tsey Davut ├çavu┼č ve Huvaj ─░brahim ├žeteleri ve di─čerlerinin ayr─▒ pay─▒ vard─▒r.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  G├╝ney Marmara B├ÂlgesiÔÇÖne Kafkas G├Â├žleri

─░zmit Mutasarr─▒fl─▒─č─▒ d├óhiline g├Ânderilen g├Â├žmenlerin kesin say─▒s─▒n─▒ tespit etmek ├žok g├╝├ž bir meseledir. Vital CuinetÔÇÖe g├Âre; Sanca─ča 1.175 ki┼či isk├ón edilmi┼čtir.

Mutasarr─▒fl─▒k d├óhilinde isk├ón edilen g├Â├žmenlere verilen arazinin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ tespiti ve g├Â├žmenlere tapu verilmesi i├žin hususi memurlar g├Ânderilmi┼č, bu memurlar─▒n ve muhacir komisyonlar─▒n yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ g├Âsteren ÔÇť─░sk├ón-─▒ Muhacirin DefterleriÔÇŁ tanzim edilmi┼čtir. 1886 y─▒l─▒na kadar ─░zmit havalisinde yerle┼čtirilmi┼č bulunan g├Â├žmenlerin nerelere yerle┼čtirildi─či, hane ba┼č─▒na verilen arazinin miktar─▒, ailenin ad─▒ ve ┼č├Âhreti, nereden geldi─či, verilen arazinin s─▒n─▒rlar─▒ ayr─▒ ayr─▒ kaydedilmi┼čtir.

─░zmit sanca─č─▒na isk├ón edilen Kafkasl─▒ g├Â├žmenlerin de zaruri ihtiya├žlar─▒ mahalli kaynaklardan temin ediliyordu. Ancak, yerli kaynaklar─▒n yeterli olmamas─▒ durumunda hazineden bir yard─▒m yap─▒l─▒yordu. 1880 y─▒l─▒nda ┼×ehremaneti, ─░zmitÔÇÖe 5.000 kile zahire g├Ândermekle g├Ârevlendirilmi┼čti.

Kafkasl─▒ g├Â├žmenlerin isk├ón edildikleri b├Âlgelerde birtak─▒m sorunlar ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Bu sorunlar isk├ón memurlar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒ndan oldu─ču gibi, dili bilmeyen Kafkas g├Â├žmenlerinden de kaynaklanm─▒┼čt─▒r. Karma isk├ón edilen k├Âylerde ise, yerli-g├Â├žmen aras─▒ndaki anla┼čmazl─▒klar bu t├╝r olaylara sebebiyet vermi┼čtir. ├ľrne─čin;

1878 y─▒l─▒nda N├╝sretiye ve Arslanbey k├Âyleri ve ├ževresinde bulunan ├çerkes ve Abazalar, yerli ahalinin mallar─▒n─▒ ve hayvanlar─▒n─▒ gasp etmi┼čler ve hatta cinayet i┼člemi┼člerdir.

1880-1881 y─▒llar─▒nda b├Âlgeye sevk edilen ├çerkeslerden baz─▒s─▒n─▒n ÔÇťAhali-i Mutavatt─▒naya tasallut etmekte ve hayvan mallar─▒n─▒ ya─čma etmekte bulunduklar─▒ÔÇŁ bildirilmi┼čtir.

Kocaeli Vilayetinde Yerle┼čik Kafkas G├Â├žmeni K├Âyler:

─░zmit Sanca─č─▒na sevk edilen Kafkas g├Â├žmenlerinden bir k─▒sm─▒, Karam├╝rselÔÇÖin Yalakdere havzas─▒n─▒n bat─▒s─▒ ve Hersek Deltas─▒n─▒n g├╝neyi olmak ├╝zere muayyen yerleri sat─▒n alarak de─či┼čik tarihlerde dokuz yerle┼čimde koloniyel merkezlerini kurmu┼člard─▒r. YalovaÔÇÖn─▒n il olmas─▒yla birlikte, Karam├╝rselÔÇÖe ba─čl─▒ be┼č k├Ây idari a├ž─▒dan YolovaÔÇÖn─▒n Alt─▒nova il├žesine ba─članm─▒┼člard─▒r. Karam├╝rsel il├žesi dahilinde kalan Kafkas g├Â├žmeni k├Âyleri ┼čunlard─▒r: Aktepe, Mahmudiye (Karap─▒nar ), ─░zmit Sanca─č─▒, Karam├╝rsel kazas─▒na isk├ón edilen ├çerkes g├Â├žmenleri Kafkas ├Ârf ve adetleri meyan─▒nda dillerini de korudular.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ├çerkesya tarihi (Ba┼člang─▒├žtanÔÇô1864 y─▒l─▒na kadar)

├çerkeslerin bir arada ya┼čad─▒klar─▒ g├Â├žmen k├Âylerinde Kafkas k├╝lt├╝r├╝n├╝ bug├╝nlere dek ya┼čatt─▒lar. Adige Xabze dedi─čimiz Kafkas ├Ârf ve adetlerini uygulayabildikleri gibi, dillerini de muhafaza edebildiler.

Toplam Okuma: 315 , Bug├╝n: 5 

Mahmut B─░

Mahmut B─░

1945 y─▒l─▒nda Amman'da do─čdu. Kuzey KafkasyaÔÇÖdan B├╝y├╝k ├çerkes S├╝rg├╝n├╝ÔÇÖnde (1864) ├Ânce BalkanlarÔÇÖa, ard─▒ndan ├ťrd├╝nÔÇÖe yerle┼čen Abzah (Hatko) boyuna mensup (Halu─č-Natko) ailesindedir. ─░lk├Â─črenimini 1952 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž ettikten sonra tamamlayarak, 1970 y─▒l─▒nda Ankara Dil-Tarih ve Co─črafya Fak├╝ltesi Tarih b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. Birle┼čik Kafkasya KonseyiÔÇÖnin kurulu┼č ├žal─▒┼čmalar─▒na kat─▒lan Mahmut Bi; 1994 y─▒l─▒nda emekli olduktan sonra BursaÔÇÖya yerle┼čmi┼č ve 11 May─▒s 1996 tarihinde BursaÔÇÖda kurulan Birle┼čik Kafkasya Derne─čiÔÇÖnin kurucu ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Tarih├ži Mahmut BiÔÇÖnin uzun bir zamandan beri ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťKafkas TarihiÔÇŁ adl─▒ eserinin Birinci cildi 2007 y─▒l─▒nda Selenge Yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Mahmut Bi, 29-9-2017 tarihinde aram─▒zdan ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.

YAZAR HAKKINDA

Mahmut B─░ Mahmut B─░ 1945 y─▒l─▒nda Amman'da do─čdu. Kuzey KafkasyaÔÇÖdan B├╝y├╝k ├çerkes S├╝rg├╝n├╝ÔÇÖnde (1864) ├Ânce BalkanlarÔÇÖa, ard─▒ndan ├ťrd├╝nÔÇÖe yerle┼čen Abzah (Hatko) boyuna mensup (Halu─č-Natko) ailesindedir. ─░lk├Â─črenimini 1952 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž ettikten sonra tamamlayarak, 1970 y─▒l─▒nda Ankara Dil-Tarih ve Co─črafya Fak├╝ltesi Tarih b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. Birle┼čik Kafkasya KonseyiÔÇÖnin kurulu┼č ├žal─▒┼čmalar─▒na kat─▒lan Mahmut Bi; 1994 y─▒l─▒nda emekli olduktan sonra BursaÔÇÖya yerle┼čmi┼č ve 11 May─▒s 1996 tarihinde BursaÔÇÖda kurulan Birle┼čik Kafkasya Derne─čiÔÇÖnin kurucu ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Tarih├ži Mahmut BiÔÇÖnin uzun bir zamandan beri ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťKafkas TarihiÔÇŁ adl─▒ eserinin Birinci cildi 2007 y─▒l─▒nda Selenge Yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Mahmut Bi, 29-9-2017 tarihinde aram─▒zdan ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Benim Tahtakalem

Benim Tahtakalem

20 A─čustos 2020, Benim Tahtakalem i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

20 A─čustos 2020, Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č i├žin yorumlar kapal─▒
G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

16 A─čustos 2020, G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

15 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

15 A─čustos 2020, G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

15 A─čustos 2020, Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

15 A─čustos 2020, Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

15 A─čustos 2020, Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor i├žin yorumlar kapal─▒
Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

15 A─čustos 2020, Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte i├žin yorumlar kapal─▒
Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

14 A─čustos 2020, Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi i├žin yorumlar kapal─▒
Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

10 A─čustos 2020, Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

9 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye i├žin yorumlar kapal─▒
Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

9 A─čustos 2020, Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

9 A─čustos 2020, AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

9 A─čustos 2020, Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal i├žin yorumlar kapal─▒
─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

9 A─čustos 2020, ─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

9 A─čustos 2020, ─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

9 A─čustos 2020, Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒