Kocaeli Vilayetine iskân edilen Kafkas göçmenleri

Kocaeli Vilayetine iskân edilen Kafkas göçmenleri

  • Mahmut Bi /

XIX.yüzyılda göçler devam ederken, İstanbul’a yerleştirilemeyen bir kısım göçmenler ilk önce İzmit ve Adapazarı’na sevk edilerek hususi memur ve komisyonlar tarafından yerleştirilmişlerdir. Ayrıca, gönderildikleri vilayetlerin iklimine ve havasına uyum sağlayamayan göçmenlerden de bir kısmı İzmit ve çevresinde iskân edilmişlerdir.

Kocaeli (İzmit), ilk çağda “Bithynia” adı verilen bölge dahilindedir. İlk defa 1078’de Kutalmış oğlu Süleyman Bey’in yönetimine giren kent, Orhangazi devrinde (1339) ele geçti. Başlangıçta “İznikmit” adını alan kent, daha sonra İzmit şeklinde anılmaya başlandı. Sancak olarak teşkilatlandırıldı ve yönetimi Şehzade Süleyman Paşa’ya verildi. 1888 yılında Dahiliye Nezaretine bağlı Bağımsız Sancak (Mutasarrıflık) haline getirilen İzmit, idari bakımından bir Merkez-Liva, dört Kaza ve on iki Nahiye, 606 köyden oluşuyordu.

İzmit Sancağı’na gönderilen Kafkaslı göçmenlerin çoğu Karamürsel kazasına iskân edilmişlerdir.

Bilindiği üzere; Karamürsel Kazasına bağlı Karadere, Fevziye, Tevfikiye, Aktoprak ve Örencik köyleri, 6 Haziran 1995 tarihinde Yalova ili Altınova ilçesine bağlanmışlardır.

Karamürsel tarihi ve coğrafi yapısından ve Anadolu’daki çeşitli uygarlıklara köprü olma konumundan dolayı değişik kültürlerin de merkezi halini almıştır. Bu nedenle Karamürsel yöresi “Uygarlıklar Bahçesi” olarak adlandırılır. Güzel Anadolu’nun tarihi süreç içindeki yaşam çeşitliliği, bizlere bugünlere kadar kesintisiz intikal eden kültürel zenginlikler sağlamıştır. Kafkasya ve Rumeli’den gelen Kafkaslıların göçü de Karamürsel’in kültür birikimine yeni lezzetler katmıştır.

Karamürsel adı, Türklerin ilk Kaptan-ı Deryası olan deniz kumandanı Kara lakaplı Mürsel Alp tarafından bölgede bulunan kasabaya, adına izafeten Karamürsel denmiştir.

Karamürsel’in Yunan işgalinden kurtulmasında Çerkeslerin katkıları büyüktür. Özellikle bölgede faaliyet gösteren Gökbayrak Tabur Komutanı Dağıstanlı Cemal, Süvari Komutanı Şhaplı Hasan Çeri Beyler ve onların saflarında hizmet göre Tsey Davut Çavuş ve Huvaj İbrahim çeteleri ve diğerlerinin ayrı payı vardır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Balıkesir vilayetinde iskan edilen Kafkas göçmenleri

İzmit Mutasarrıflığı dâhiline gönderilen göçmenlerin kesin sayısını tespit etmek çok güç bir meseledir. Vital Cuinet’e göre; Sancağa 1.175 kişi iskân edilmiştir.

Mutasarrıflık dâhilinde iskân edilen göçmenlere verilen arazinin sınırlarını tespiti ve göçmenlere tapu verilmesi için hususi memurlar gönderilmiş, bu memurların ve muhacir komisyonların yaptığı çalışmaları gösteren “İskân-ı Muhacirin Defterleri” tanzim edilmiştir. 1886 yılına kadar İzmit havalisinde yerleştirilmiş bulunan göçmenlerin nerelere yerleştirildiği, hane başına verilen arazinin miktarı, ailenin adı ve şöhreti, nereden geldiği, verilen arazinin sınırları ayrı ayrı kaydedilmiştir.

İzmit sancağına iskân edilen Kafkaslı göçmenlerin de zaruri ihtiyaçları mahalli kaynaklardan temin ediliyordu. Ancak, yerli kaynakların yeterli olmaması durumunda hazineden bir yardım yapılıyordu. 1880 yılında Şehremaneti, İzmit’e 5.000 kile zahire göndermekle görevlendirilmişti.

Kafkaslı göçmenlerin iskân edildikleri bölgelerde birtakım sorunlar yaşanmıştır. Bu sorunlar iskân memurlarının davranışlarından olduğu gibi, dili bilmeyen Kafkas göçmenlerinden de kaynaklanmıştır. Karma iskân edilen köylerde ise, yerli-göçmen arasındaki anlaşmazlıklar bu tür olaylara sebebiyet vermiştir. Örneğin;

1878 yılında Nüsretiye ve Arslanbey köyleri ve çevresinde bulunan Çerkes ve Abazalar, yerli ahalinin mallarını ve hayvanlarını gasp etmişler ve hatta cinayet işlemişlerdir.

1880-1881 yıllarında bölgeye sevk edilen Çerkeslerden bazısının “Ahali-i Mutavattınaya tasallut etmekte ve hayvan mallarını yağma etmekte bulundukları” bildirilmiştir.

Kocaeli Vilayetinde Yerleşik Kafkas Göçmeni Köyler:

İzmit Sancağına sevk edilen Kafkas göçmenlerinden bir kısmı, Karamürsel’in Yalakdere havzasının batısı ve Hersek Deltasının güneyi olmak üzere muayyen yerleri satın alarak değişik tarihlerde dokuz yerleşimde koloniyel merkezlerini kurmuşlardır. Yalova’nın il olmasıyla birlikte, Karamürsel’e bağlı beş köy idari açıdan Yolova’nın Altınova ilçesine bağlanmışlardır. Karamürsel ilçesi dahilinde kalan Kafkas göçmeni köyleri şunlardır: Aktepe, Mahmudiye (Karapınar ), İzmit Sancağı, Karamürsel kazasına iskân edilen Çerkes göçmenleri Kafkas örf ve adetleri meyanında dillerini de korudular.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Muhammed Emin'in Ruslara sığınması - Çerkes Ulusal Meclisi

Çerkeslerin bir arada yaşadıkları göçmen köylerinde Kafkas kültürünü bugünlere dek yaşattılar. Adige Xabze dediğimiz Kafkas örf ve adetlerini uygulayabildikleri gibi, dillerini de muhafaza edebildiler.

Toplam Okuma: 634 , Bugün: 1 

Mahmut Bİ

Mahmut Bİ

1945 yılında Amman'da doğdu. Kuzey Kafkasya’dan Büyük Çerkes Sürgünü’nde (1864) önce Balkanlar’a, ardından Ürdün’e yerleşen Abzah (Hatko) boyuna mensup (Haluğ-Natko) ailesindedir. İlköğrenimini 1952 yılında Türkiye’ye göç ettikten sonra tamamlayarak, 1970 yılında Ankara Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Tarih bölümünden mezun oldu. Birleşik Kafkasya Konseyi’nin kuruluş çalışmalarına katılan Mahmut Bi; 1994 yılında emekli olduktan sonra Bursa’ya yerleşmiş ve 11 Mayıs 1996 tarihinde Bursa’da kurulan Birleşik Kafkasya Derneği’nin kurucu başkanlığını yapmıştır. Tarihçi Mahmut Bi’nin uzun bir zamandan beri üzerinde çalıştığı “Kafkas Tarihi” adlı eserinin Birinci cildi 2007 yılında Selenge Yayınevi tarafından yayınlanmıştır. Mahmut Bi, 29-9-2017 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.

YAZAR HAKKINDA

Mahmut Bİ Mahmut Bİ 1945 yılında Amman'da doğdu. Kuzey Kafkasya’dan Büyük Çerkes Sürgünü’nde (1864) önce Balkanlar’a, ardından Ürdün’e yerleşen Abzah (Hatko) boyuna mensup (Haluğ-Natko) ailesindedir. İlköğrenimini 1952 yılında Türkiye’ye göç ettikten sonra tamamlayarak, 1970 yılında Ankara Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Tarih bölümünden mezun oldu. Birleşik Kafkasya Konseyi’nin kuruluş çalışmalarına katılan Mahmut Bi; 1994 yılında emekli olduktan sonra Bursa’ya yerleşmiş ve 11 Mayıs 1996 tarihinde Bursa’da kurulan Birleşik Kafkasya Derneği’nin kurucu başkanlığını yapmıştır. Tarihçi Mahmut Bi’nin uzun bir zamandan beri üzerinde çalıştığı “Kafkas Tarihi” adlı eserinin Birinci cildi 2007 yılında Selenge Yayınevi tarafından yayınlanmıştır. Mahmut Bi, 29-9-2017 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.
Sosyal Medyada Paylaşın:
Etiketler:
Mahmut Bi

BİRDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Bağlantılar
  • YENİ
Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

29 Kasım 2020, Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler için yorumlar kapalı
Çağımızda bir halk şairi: Aşık Veysel

Çağımızda bir halk şairi: Aşık Veysel

28 Kasım 2020, Çağımızda bir halk şairi: Aşık Veysel için yorumlar kapalı
Pisidia Antiokheia Kazısı’nda 2020 Mesaisi Tamam

Pisidia Antiokheia Kazısı’nda 2020 Mesaisi Tamam

28 Kasım 2020, Pisidia Antiokheia Kazısı’nda 2020 Mesaisi Tamam için yorumlar kapalı
Osman Gâzî’nin 700/1300-1301’de Yenişehir’de Bastırdığı Üçüncü Sikkesi

Osman Gâzî’nin 700/1300-1301’de Yenişehir’de Bastırdığı Üçüncü Sikkesi

23 Kasım 2020, Osman Gâzî’nin 700/1300-1301’de Yenişehir’de Bastırdığı Üçüncü Sikkesi için yorumlar kapalı
Osmanlılar’da İhtisab Kurumunun Menşei, Gelişimi ve Orhan Gâzî’nin Bursa’da Çıkardığı İlk “İhtisab Ḳanunnamesi”

Osmanlılar’da İhtisab Kurumunun Menşei, Gelişimi ve Orhan Gâzî’nin Bursa’da Çıkardığı İlk “İhtisab Ḳanunnamesi”

23 Kasım 2020, Osmanlılar’da İhtisab Kurumunun Menşei, Gelişimi ve Orhan Gâzî’nin Bursa’da Çıkardığı İlk “İhtisab Ḳanunnamesi” için yorumlar kapalı
Bursa’da Geçmişten Günümüze Sosyal Dayanışma

Bursa’da Geçmişten Günümüze Sosyal Dayanışma

15 Kasım 2020, Bursa’da Geçmişten Günümüze Sosyal Dayanışma için yorumlar kapalı
Bursa’da Şarapçılık: Misi Köyü ve Şarapları

Bursa’da Şarapçılık: Misi Köyü ve Şarapları

15 Kasım 2020, Bursa’da Şarapçılık: Misi Köyü ve Şarapları için yorumlar kapalı
Belçika’nın Türk Köyü’nde muhteşem festival

Belçika’nın Türk Köyü’nde muhteşem festival

15 Kasım 2020, Belçika’nın Türk Köyü’nde muhteşem festival için yorumlar kapalı
Dr. Halil Atılgan’ın kitabı: Bodrum Hâkimi

Dr. Halil Atılgan’ın kitabı: Bodrum Hâkimi

15 Kasım 2020, Dr. Halil Atılgan’ın kitabı: Bodrum Hâkimi için yorumlar kapalı
Çocukluğumda Uluabat ve Ulubat Gölü

Çocukluğumda Uluabat ve Ulubat Gölü

15 Kasım 2020, Çocukluğumda Uluabat ve Ulubat Gölü için yorumlar kapalı
Çöl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memiş

Çöl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memiş

9 Kasım 2020, Çöl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memiş için yorumlar kapalı
Kuzey Kafkasya’da Macar Şehri

Kuzey Kafkasya’da Macar Şehri

9 Kasım 2020, Kuzey Kafkasya’da Macar Şehri için yorumlar kapalı
Çanakkale’de İstanbul’u Kurtarmak

Çanakkale’de İstanbul’u Kurtarmak

9 Kasım 2020, Çanakkale’de İstanbul’u Kurtarmak için yorumlar kapalı
Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

9 Kasım 2020, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas için yorumlar kapalı
Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin Şiir ile Bütünleşmesi

Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin Şiir ile Bütünleşmesi

9 Kasım 2020, Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin Şiir ile Bütünleşmesi için yorumlar kapalı
Düğün ve Kına Gecelerindeki Değişim ve Gelişimler

Düğün ve Kına Gecelerindeki Değişim ve Gelişimler

1 Kasım 2020, Düğün ve Kına Gecelerindeki Değişim ve Gelişimler için yorumlar kapalı
İnegöl Maden Köyü Düğün Geleneği

İnegöl Maden Köyü Düğün Geleneği

1 Kasım 2020, İnegöl Maden Köyü Düğün Geleneği için yorumlar kapalı
Milli Mücadele’de Giresun Gönüllü Alayları

Milli Mücadele’de Giresun Gönüllü Alayları

1 Kasım 2020, Milli Mücadele’de Giresun Gönüllü Alayları için yorumlar kapalı
Toros Türkmenleri ve Kırtıllı Felteş Dede

Toros Türkmenleri ve Kırtıllı Felteş Dede

1 Kasım 2020, Toros Türkmenleri ve Kırtıllı Felteş Dede için yorumlar kapalı
BİZANS OYUNLARI – BİR SANAYİ CASUSLUĞU HİKÂYESİ: İpeğin İstanbul Yolculuğu

BİZANS OYUNLARI – BİR SANAYİ CASUSLUĞU HİKÂYESİ: İpeğin İstanbul Yolculuğu

29 Ekim 2020, BİZANS OYUNLARI – BİR SANAYİ CASUSLUĞU HİKÂYESİ: İpeğin İstanbul Yolculuğu için yorumlar kapalı