H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu
H├╝seyin  Y├Âr├╝ko─člu
K├Ây Enstit├╝leri
  • 27 Haziran 2021 Pazar
  • +
  • -
  • H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu /

Sava┼čtan sonra kurulan yeni devletin k─▒sa bir s├╝re sonra geli┼čip ilerlemesini etkileyecek bir ├žok at─▒l─▒mlardan bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z─▒n konusu olan S├╝merbanklar ise bir di─čeri ise yerli bir e─čitim ve kalk─▒nma seferberli─či olan K├Ây Enstit├╝leridir.

K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnin mimarlar─▒ ba┼čta Mustafa Kemal Atat├╝rk olmak ├╝zere ─░n├Ân├╝-Mustafa Necati-Saffet Ar─▒kan-Hasan Ali Y├╝cel ve ─░smail Hakk─▒ Tongu├žÔÇÖdur. Edilgen Osmanl─▒ anlay─▒┼č─▒n─▒ k─▒racak yeni insan─▒n yeti┼čmesine sa─člamak i├žin k─▒sa s├╝rede bozk─▒rlarda birer k├╝lt├╝r ve uygarl─▒k merkezleri kurulacakt─▒r: K├Ây Enstit├╝leri.

K├Ây Enstit├╝leri bir tek ┼čahs─▒n verdi─či ilhamla meydana gelivermi┼č kurumlar de─čildir. Onlar, T├╝rk e─čitmen, ├Â─čretmen ve ayd─▒nlar─▒n birlikte ├žal─▒┼čmas─▒ndan, toplumun g├╝c├╝nden do─čmu┼čtur.

Mustafa NecatiÔÇÖnin bakan olmas─▒ ile e─čitim ├žabalar─▒ h─▒zlanm─▒┼č, farkl─▒ k├╝lt├╝rler ve ya┼čam tarzlar─▒n─▒n ├že┼čitlendirdi─či ─░zmirÔÇÖde 1894ÔÇÖde do─čan Mustafa Necati, gerek Bal─▒kesir Kuva-y─▒ MilliyesiÔÇÖnin olu┼čumunda, gerek cephede eylemli olarak ve gerekse cephe gerisinde teorisyen ve fikir adam─▒ olarak yer alm─▒┼čt─▒r. Arkada┼člar─▒ ile birlikte Kuva-y─▒ Milliye g├╝├žlerinin sesini duyurabilmek amac─▒yla ─░zmirÔÇÖe Do─čru adl─▒ gazete ├ž─▒karm─▒┼člard─▒r. (G├Âkdemir, 2010, s. 10)

I.D├Ânem T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet MeclisiÔÇÖne mebus olarak kat─▒lm─▒┼č, Adliye Vekili, M├╝badele ─░mar ─░skan Vekilli─či d─▒┼č─▒nda 1924 ile 1929ÔÇÖa kadar Maarif vekilli─čini ├╝stlenmi┼čtir. Bu s├╝re├žte ├ľ─čretim Birli─či Yasas─▒ÔÇÖn─▒n ├žizdi─či s─▒n─▒rlar i├žerisinde laik-demokratik e─čitim sistemi t├╝m T├╝rkiyeÔÇÖde kurumsalla┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼č, Harf Devrimi ve Millet Mektepleri ile ilgili yasal d├╝zenlemeler ve haz─▒rl─▒klar ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. 1940ÔÇÖ da kurulan K├Ây Enstit├╝lerine referans olu┼čturacak K├Ây Okullar─▒, 1928ÔÇÖde ├Ânc├╝ birka├ž denemeyle Mustafa NecatiÔÇÖnin Maarif Vekilli─či d├Âneminde uygulama alan─▒na konulan di─čer ├Ânemli bir giri┼čim olmu┼čtur. Ne yaz─▒k ki 1 Ocak 1929ÔÇÖda aniden hayat─▒n─▒ kaybetmi┼čtir. (G├Âkdemir, 2010,, s.12)

Gazi E─čitim Enstit├╝s├╝

K├Ây Enstit├╝lerine giden s├╝re├žte Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ├╝lkemize kazand─▒rd─▒─č─▒ kurumlardan olan Gazi Orta ├ľ─čretmen Okulu ve Terbiye Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden bahsetmemek olmaz. Bu okul eski Osmanl─▒ e─čitiminin temsilcisi olan ─░stanbul e─čitimine kar┼č─▒ ├ža─čda┼č uygarl─▒─č─▒n bir kalesi gibidir.

1929-1948 aras─▒nda Resim-─░┼č, Beden E─čitimi, M├╝zik, E─čitim (Pedagoji), Frans─▒zca, ─░ngilizce, Almanca b├Âl├╝mleri kurulmu┼č (Gazi E─čitim fak├╝ltesi, Tarih├že) olup, K├Ây Enstit├╝lerine gelmeden ├žok ├Ânce e─čitimle ├╝retimi bir araya getirip bar─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.

Bu okul ilk├Â─čretim temeline dayanmayan orta ve y├╝ksek ├Â─čretimin ├╝lkenin ├ža─čda┼čla┼čmas─▒na, sosyo-ekonomik kalk─▒nmas─▒na katk─▒ sa─člamayaca─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir.

Millet Mektepleri

1 Kas─▒m 1928 y─▒l─▒nda kabul edilen yeni harf ink─▒lab─▒n─▒n ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ i├žin Millet Mekteplerinden ├Ânce faaliyet g├Âsteren Halk Dershaneleri te┼čkilat─▒ ve y├Ânetmeli─či revize edilerek ve geni┼čletilerek 1 Ocak 1929ÔÇÖda Millet Mektepleri a├ž─▒lm─▒┼č ve a├ž─▒l─▒┼č g├╝n├╝ Maarif Bayram─▒ olarak kutlanm─▒┼čt─▒r. Millet Mektepleri te┼čkilat─▒ daha ├Ânce Arap harflerini bilen ve bilmeyenlere y├Ânelik e─čitim ├Â─čretim s├╝rd├╝r├╝rken 1929 y├Ânetmeli─čiyle A ve B dershaneleri ┼čeklinde te┼čkilatlanm─▒┼čt─▒r. Millet Mektepleri te┼čkilat olarak; Sabit Millet Mektepleri, Gezici Millet Mektepleri, ├ľzel Millet Mektepleri, K├Ây Yat─▒ Dershaneleri ve Halk Okuma Odalar─▒ ┼čeklinde d├╝zenlenmi┼čtir. Bu e─čitim kurumlar─▒nda daha ├žok ilkokul ├Â─čretmenlerinden yararlan─▒l─▒rken ilk y─▒llarda halk i├žinde e─čitimli ki┼čilerden de yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu kurumlar okuma yazma seferberli─čini y├╝r├╝t├╝rken bir yandan da Cumhuriyet ideolojisini ve hedeflerini tabana yaym─▒┼čt─▒r. Millet Mekteplerinin ba┼čar─▒s─▒ i├žin Mustafa Kemal Atat├╝rk ├Ânderli─činde t├╝m millet seferber edilmi┼čtir. Millet Mekteplerinde; K─▒raat ve Tahrir Dersi, Hesap ve ├ľl├ž├╝ler Dersi, Sa─čl─▒k Bilgisi Dersi, Yurt Bilgisi Dersi okutulmu┼čtur. Millet Mekteplerinin ilk y─▒llar─▒ndaki ba┼čar─▒ durumlar─▒ sonraki y─▒llarda istenilen d├╝zeyde ger├žekle┼čmemi┼čtir. Bununla beraber harf ink─▒lab─▒ ├Âncesi duruma g├Âre ba┼čar─▒ %100 d├╝r. (K─▒l─▒n├ž, 2018, s.1)

Nitekim, kurs niteli─čindeki bu ├žal─▒┼čmalarla 1936 y─▒l─▒na 2,5 milyon yurtta┼č─▒m─▒z─▒n okuma-yazma ├Â─črendi─čini hat─▒rlamak at─▒l─▒m─▒n geni┼čli─či konusunda bir fikir verebilir (T├╝tengil,1998, s. 84)

Halk Evleri

Halk e─čitimine y├Ânelik kurumlar olarak daha ├Ânce a├ž─▒lm─▒┼č olan T├╝rk Ocaklar─▒ 1931ÔÇÖde kapat─▒larak, 1932 ┼×ubat─▒nda halkevleri a├ž─▒lm─▒┼č, Ankara Halkevi ilk k├Ây gezilerini d├╝zenlemi┼č, de─či┼čik k├Âylerden ki┼čiler topluca k├Âye giderek yard─▒m edilmi┼č ve sosyal ili┼čkiler kurulmu┼čtur. (T├╝rko─člu, 2017,s.100)

Ancak, ├╝lkenin y├╝zde seksenini olu┼čturan k├Âyl├╝ e─čitim g├Ârm├╝yor, di─čer yandan da ekonominin en b├╝y├╝k g├╝c├╝n├╝ olu┼čturuyordu. K├Âyl├╝ hala Hititlerin y├Ântemi ile topra─č─▒n─▒ i┼čliyor, e─čitim k├Âyl├╝ye eri┼čmiyordu. K├Âyl├╝n├╝n en temel gereksinimi ekonomik ve teknik y├Ânden alete sahip olmakt─▒. Genel e─čitim okullar─▒ bireye yaln─▒zca okuma-yazma ├Â─čreten ve bilgi k├╝lt├╝r├╝ y├╝kleyen okullard─▒.

K├Ây E─čitmen Kurslar─▒ ve ├ľnemi

Saffet Ar─▒kan K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bakanl─▒─č─▒na getirildi─činde kendisinden istenen, k├Âylere y├Ânelik b├╝y├╝k bir e─čitim seferberli─činin politikas─▒n─▒ yaratmakt─▒. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n ├Âncelikle yapaca─č─▒, ilk├Â─čretim i┼čini temelden ele al─▒p, ├╝lke ├žap─▒nda bir ├Ârg├╝tlenmeyi uygulamaya koyabilecek yetkinlikte bir genel m├╝d├╝r bulmakt─▒. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n, K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bakanl─▒─č─▒ ─░lk├Â─čretim Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖne ─░smail Hakk─▒ Tongu├žÔÇÖu getirmesi T├╝rk e─čitimi bak─▒m─▒ndan pek ├Ânemli bir olay olmu┼čtur. K├Ây E─čitmenleri, daha sonraki K├Ây Enstit├╝leri hareketi onun fikirleri ve ba┼čar─▒l─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ sayesinde kurulmu┼čtur.

E─čitmen konusunda s─▒k─▒nt─▒da olan ve eski bir asker olan bakana, Atat├╝rk, ÔÇťOrdudan yararlan─▒lamaz m─▒ Saffet? Bizim ordumuzda ne ├žavu┼člar vard─▒, biliyorsun; onlardan ├Â─čretmen yeti┼čtirilemez mi?ÔÇŁ demi┼č ve askerli─čini onba┼č─▒ ya da ├žavu┼č olarak yapanlardan e─čitmen yeti┼čtirme projesi b├Âylece ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. (Aldemir, 2007, s.60)

Tongu├ž, k├╝├ž├╝k ─▒ss─▒z k├Âyleri ad─▒m ad─▒m dola┼čarak, terhis edilmi┼č ├žavu┼č ve onba┼č─▒lar─▒ bulmu┼č, onlar─▒n k├Âyl├╝ ile ili┼čkisini, bilgi derecesini ara┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. (Aldemir, 2007, s.61)

Se├žilen e─čitmen adaylar─▒n─▒n kendi kurslar─▒n─▒ kendilerinin kurmas─▒, e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n i┼č i├žinde yap─▒lmas─▒ karar─▒ al─▒nm─▒┼č, e─čitim alan─▒nda k─▒rsal kesimde ya┼čayan halk ile kentliler aras─▒ndaki bozuk dengeyi e┼čitlemek ve k├Ây halk─▒na pratik bilgi vermek amac─▒yla 1936ÔÇÖ da Ar─▒kanÔÇÖ─▒n vekilli─či d├Âneminde k├Ây e─čitmeni projesi uygulamas─▒na ba┼članm─▒┼čt─▒r. Askerli─čini onba┼č─▒ veya ├žavu┼č olarak yapan gen├žler, Ziraat Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n i┼č birli─čiyle, modern tar─▒m tekniklerini uygulayan Mahmudiye Devlet ├ťretme ├çiftli─čiÔÇÖnde yeti┼čtirilerek k├Âylere g├Ânderilmi┼čtir. Kursun program ve dersleri Hesap, T├╝rk├že, Yurt Ya┼čama, Tarih gibi genel bilgi derslerinden, Tarla Ziraat─▒, Ziraat Aletleri, Tohum ve Yem Nebatlar─▒, Hayvanc─▒l─▒k, Sebze ve Meyvecilik, S├╝t├ž├╝l├╝k ve S├╝t Mamul├ót─▒, Ar─▒c─▒l─▒k, Tavuk├žuluk, B├Âcek├žilik ve Ziraat sanatlar─▒ndan olu┼čmu┼čtur. Bunlardan ba┼čka adaylar in┼čaat i┼člerinde de ├žal─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č, k├Âyde l├╝zumlu ve uygulanmas─▒ m├╝mk├╝n olan duvarc─▒l─▒k ve d├╝lgerlik bilgisi ve bunlar ait beceriklilik dersleri verilmi┼čtir. Bu suretle kursun ders ve i┼č program─▒, klasik okul ve ├Â─čretim programlar─▒ndan ayr─▒lm─▒┼č, k├Âyl├╝n├╝n ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak, k├Âyde kullan─▒labilecek surette pratik bir karaktere d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Al─▒nan bu olumlu sonuca bakarak kurslar─▒n ├žo─čalt─▒lmas─▒na karar verilip yasa haz─▒rl─▒─č─▒na giri┼čilmi┼č, 21.06.1936 tarihinde 3238 say─▒l─▒ ÔÇťK├Ây E─čitmenleri Yasas─▒ÔÇŁ TBMMÔÇÖde onaylanm─▒┼čt─▒r. (Aldemir, 2007, ss.61-63)

E─čitmen yeti┼čtirilmesi i┼čine K├Ây Enstit├╝leri kurulana kadar ba─č─▒ms─▒z kurslar halinde, Enstit├╝ler kurulduktan sonra da onlara ba─čl─▒ olarak devam edilmi┼čtir. 1937ÔÇô46 y─▒llar─▒ aras─▒nda 8 bin e─čitmen yeti┼čmi┼čtir. E─čitmen projesi T├╝rk e─čitimine de─čerli sonu├žlar getirmi┼č, e─čitmen adaylar─▒n─▒n se├žilmesi, onlar─▒n yeti┼čtirilmesi i├žin kullan─▒lan metotlar ba┼čar─▒l─▒ olmu┼čtur. K├Ây├╝n hayat tecr├╝beleri i├žinde pi┼čerek gelen bu gen├žlerden g├Ârd├╝─č├╝n├╝ kolayca ├Â─črenen, ├Â─črendi─čini kendine mal ederek uygulayabilen, g├╝├žl├╝kten y─▒lmaz, karakter sahibi, memleketine, ba─čl─▒ bir e─čitici s─▒n─▒f─▒ yeti┼čmi┼č, e─čitmen kurslar─▒nda y├╝r├╝t├╝len, i┼č i├žinde e─čitim, gurup tart─▒┼čmalar─▒ gibi ileri e─čitim ilkeleri K├Ây Enstit├╝lerinde geli┼čtirilerek uygulanm─▒┼čt─▒r. (Aldemir, 2007, s.64)

K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒

K├Ây E─čitmenleri Yasas─▒ÔÇÖn─▒n Meclisten ge├žmesiyle beraber bir yandan e─čitmen kurslar─▒n─▒n say─▒s─▒ artm─▒┼č bir yandan da K├Ây Enstit├╝lerinin temeli olan yeni ├Â─čretmen okullar─▒ ├Ânce Mahmudiye (Hamidiye K├Ây├╝) ve K─▒z─▒l├žulluÔÇÖda, 1938ÔÇÖde de KepitepeÔÇÖde a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Buralar ├Â─čretmen yeti┼čtirilmede pilot uygulama b├Âlgesi se├žilmi┼čtir. B├Âylece ├žok programl─▒ e─čitimin temelleri at─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu K├Ây ├ľ─čretmen okullar─▒ ile di─čer k├Ây ├Â─čretmen okullar─▒ k├Ây enstit├╝lerin laboratuvar─▒ olmu┼č ve k├Ây enstit├╝s├╝ne d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼člerdir. Mahmudiye K├Ây ├ľ─čretmen Okulu da, ├çifteler K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖne d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇÖnda genel ve mesleki e─čitim yan yana ve i├ž i├že verilebilmi┼čtir.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Hasan Ali Y├╝cel, ─░smail hakk─▒ Tongu├ž ve di─čer yetkililer daha sonra k├Ây enstit├╝s├╝ne d├Ân├╝┼čen K─▒z─▒l├žullu K├Ây Enstit├╝s├╝n├╝n ├Ân├╝nde g├Âr├╝lmektedir:

E─čitmen kursu ve ├Â─čretmen okulu programlar─▒n─▒n ayn─▒ ├žat─▒ alt─▒nda ve ayr─▒ olarak uygulanmas─▒ ile gelece─čin ├žok programl─▒ ve mesle─če y├Ânelik yeni e─čitim kendini g├Âstermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Hasan Ali Y├╝celÔÇÖin Bakan Olarak Atanmas─▒

1927 y─▒l─▒nda Mustafa NecatiÔÇÖnin ekibinde bakanl─▒k m├╝fetti┼či olan Hasan Ali Y├╝cel 28 Aral─▒k 1938 tarihinde Milli E─čitim Bakan─▒ olmu┼č ve Y├╝cel ile ─░smail Hakk─▒ Tongu├ž 1946 y─▒l─▒na kadar birlikte ├žal─▒┼čm─▒┼č ve hep ikili olarak an─▒lm─▒┼člard─▒r.

Bakan Y├╝cel, k─▒sa s├╝rede d├╝nya klasiklerinin ├ževirisi, ├že┼čitli bilim ve k├╝lt├╝r ansiklopedileri, dergi v.b. yay─▒nlar, halk e─čitimi, halkevleri, resim, m├╝zik, tiyatro gibi etkinliklerin yerle┼čmesinin yolunu a├žacakt─▒r.

Hasan Ali Y├╝cel d├╝nya klasiklerinin ├ževirisinin ├Ânc├╝s├╝ olup, d├Âneminde Babil, Hint, ├çin, ─░slam, Eski T├╝rk├že Metinlerden, Yunan, Latin, Avrupa, Rus ve di─čer klasiklerden ├ževiri yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

1936ÔÇÖda denenmeye ba┼članan e─čitmen kurslar─▒n─▒ bitirenler k├Âylerine gitmeye ba┼člam─▒┼č, Mahmudiye (├çifteler), K─▒z─▒l├žullu ve Kepirtepe, G├Âlk├ÂyÔÇÖde yap─▒lmakta olan ├Â─čretmen yeti┼čtirme denemesi olumlu sonu├žlar vermi┼č ve k├Âyde e─čitimle ilgili ├žekirdek olu┼čmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. (T├╝rko─člu, 2017,s.148)

Birinci E─čitim ┼×uras─▒

17-29 Temmuz 1939 tarihinde, AnkaraÔÇÖda ilk E─čitim ┼×uras─▒ toplanm─▒┼čt─▒r. K├Âyde e─čitimi y├╝zde y├╝z ger├žekle┼čtirmek ve k├Ây├╝ e─čitim yoluyla canland─▒rmak amac─▒yla yap─▒lm─▒┼č incelemelerden de yararlan─▒larak haz─▒rlanan bir rapor ┼×uraÔÇÖya sunulmu┼čtur. Bu ┼čura ad─▒ ÔÇťK├Ây Enstit├╝leriÔÇŁ olacak yeni kurumlara ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r.

┼×├╗rada Al─▒nan Kararlar:

1.├ť├ž s─▒n─▒fl─▒ k├Ây okullar─▒n─▒n be┼č s─▒n─▒fa ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r.

2.Okullarda derslerin ├Â─čleden ├Ânceye al─▒nmas─▒ ve ├Â─čle sonralar─▒n─▒n ortaokullarda iste─če ba─čl─▒, liselerde mecburi olarak ├Â─čretmenlerin y├Ânetiminde serbest ve ortak faaliyetlere ayr─▒lmas─▒ konusunda yap─▒lan ├Âneriler kabul edilmi┼čtir.

3.Orta├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n il ihtiyac─▒na g├Âre bir plan─▒ haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

4.Erkek teknik, k─▒z teknik ve ticaret ├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n y├Ânetmelikleri ve ├Â─čretim programlar─▒ incelenip karara ba─članm─▒┼čt─▒r.

┼×├╗raya getirilen konularda en ├Ânemlisi okul ders kitaplar─▒yla ilgili olmu┼č ve tek tip kitap (devlet kitab─▒) sistemine gidilmesi teklif ve kabul edilmi┼čtir.

5.Y├╝ksekokul ve fak├╝lteler Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─članm─▒┼čt─▒r. (T.C. Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒, Milli E─čitim ┼×ura Kararlar─▒, 1939)

─░smail Hakk─▒ Tongu├ž ┼×uraÔÇÖda yapt─▒─č─▒ konu┼čmada, ÔÇťK├Âylerimizde nas─▒l ├Â─čretmen gereksinimi varsa, demirci, in┼čaat├ž─▒, kooperatif├ži gereksinimi vard─▒r. Gelece─čin bu ├Â─čretmenleri klasik ├Â─čretmenler gibi yaln─▒z abc ├Â─čretmekle kalmayacaklar; k├Âyde ge├žerli ek bir meslek edinecekler, ├žocuklara ve k├Âyl├╝lere bu mesle─či ├Â─čretecekler. Onlar─▒n demircilik, marangozluk vb. meslekleri ├Â─črenmelerini sa─člayacaklarÔÇŽÔÇŁ (T├╝rko─člu, 2017,s.154)

Yine ┼×uraÔÇÖda yapt─▒─č─▒ konu┼čmada okulun isminin neden ÔÇťEnstit├╝ÔÇŁ oldu─čunu Tongu├ž ┼č├Âyle a├ž─▒klar: ÔÇťBu kurumlar─▒n eylemlerinin kapsam─▒ s─▒n─▒rs─▒z olacak, yaln─▒z ├Â─čretmen, yaln─▒z k├Âye yaray─▒┼čl─▒ eleman yeti┼čtirmekle kalmayacaklar, k├Âylerin kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ ├že┼čitli sorunlar─▒ i├žine alan ├žal─▒┼čmalara y├Ânelecekler, ilgili ara┼čt─▒rma ve incelemelere yer verilecek, ├ž├Âz├╝mler ├╝retilecektir. Bunun i├žinde k├╝lt├╝r, sa─čl─▒k, bay─▒nd─▒rl─▒k vb. konular vard─▒rÔÇŁ. (T├╝rko─člu, 2017,s.155)

├ťlke k├╝├ž├╝k k├Âylerine kadar ula┼čacak bir e─čitim a─č─▒ i├žin ├Ânce d├Ârt e─čitim b├Âlgesine, b├Âlgeler ├╝├ž-d├Ârt ili kapsayan kesimlere ayr─▒lacak, Enstit├╝ler her kesimde ├Â─čretmen ve k├Âye yaray─▒┼čl─▒ eleman yeti┼čtiren birer merkez kurum olacakt─▒r. Enstit├╝ler ├žo─čunlukla e─čitmen kurslar─▒n─▒n a├ž─▒ld─▒─č─▒ yerde kurulacak, e─čitmen kurslar─▒, kendi programlar─▒yla Enstit├╝lere ba─članacakt─▒r. Bu i┼čte b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k il sorunu olmam─▒┼č, tar─▒ma elveri┼čli yerlerin bulunmas─▒ ve iklim s├Âz konusu olmu┼čtur. Ancak, ├Ârne─čin IspartaÔÇÖda a├ž─▒lacak Enstit├╝de Burdurlu ├žocuklar da okuyacakt─▒r. A┼ča─č─▒da s├Âz├╝n├╝ edece─čim AfyonÔÇÖun ┼×uhut beldesinden Hasan Ataman Eski┼čehir ├çifteler K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde okumu┼čtur.

K├Ây Enstit├╝lerini Kurulmas─▒ ve Faaliyetleri

E─čitmen ve ├Â─čretmen yeti┼čtirme denemesinden al─▒nan ba┼čar─▒l─▒ sonu├žlara g├Âre, 17 Nisan 1940ÔÇÖta TBMMÔÇÖde onaylanan 3803 Say─▒l─▒ K├Ây Enstit├╝leri Yasas─▒ ile K├Ây Enstit├╝leri kurulmu┼čtur.

K├Ây Enstit├╝leri, 21 b├Âlgede kurulmu┼čtur (www.cag.edu.tr):

K├Ây Enstit├╝leri’nin kuruldu─ču ─░l├želer, iller ve kurulu┼č tarihleri ve kapsad─▒─č─▒ iller a┼ča─č─▒dad─▒r ; (T├╝rko─člu, 2017,ss.188,189)

  • Ak├žada─č, Malatya (1940)-Tunceli-Elaz─▒─č,
  • Akp─▒nar-Ladik, Samsun (1940)-Amasya-Tokat,
  • Aksu, Antalya (1940)-Mu─čla-Mersin,
  • Arifiye, Sakarya (1940)-Bursa-Bilecik-─░stanbul-Bolu,
  • Be┼čikd├╝z├╝, Trabzon (1940)-Ordu-Giresun-G├╝m├╝┼čhane-Rize,
  • C─▒lavuz, Kars (1940)-Artvin-A─čr─▒,
  • ├çifteler, Eski┼čehir (1937)-Afyon-K├╝tahya-U┼čak-Konya,
  • Dicle, Diyarbak─▒r (1944)-Urfa-Mardin-Bitlis,
  • D├╝zi├ži, Adana (1940)-Mara┼č-Gaziantep,
  • Erci┼č, Van (1948)-Hakkari,
  • G├Âlk├Ây, Kastamonu (1939)-├çank─▒r─▒-├çorum-Zonguldak-Sinop,
  • G├Ânen, Isparta (1940)-Burdur,
  • Hasano─član, Ankara (1941)-├çank─▒r─▒,
  • ─░vriz, Konya (1941)-Nev┼čehir-Ni─čde,
  • Kepirtepe, K─▒rklareli (1938)-Edirne-Tekirda─č,
  • K─▒z─▒l├žullu, ─░zmir (1937)-Manisa-Denizli-Ayd─▒n,
  • Ortaklar, Ayd─▒n (1944)-Denizli,
  • Pamukp─▒nar, Sivas (1942)-Erzincan,
  • Pazar├Âren, Kayseri (1940)-Yozgat-K─▒r┼čehir-Ni─čde,
  • Pulur, Erzurum (1942)-Bing├Âl,
  • Sava┼čtepe, Bal─▒kesir (1940)-├çanakkale.

A┼ča─č─▒daki foto─čraflarda da, ├çifteler-Hamidiye K├Ây Enstit├╝s├╝ binas─▒ ile ├Â─črencilerinin foto─čraflar─▒ g├Âr├╝lmektedir:

3803 Say─▒l─▒ Yasaya g├Âre, Enstit├╝lere, tam devreli k├Ây okulunu bitirmi┼č, sa─čl─▒kl─▒ ve yetenekli k├Âyl├╝ ├žocuklar─▒ se├žilerek al─▒nm─▒┼č, ├Â─čretmen olmayaca─č─▒ kan─▒s─▒na var─▒lan ├Â─črenciler ba┼čka mesleklere ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Enstit├╝ ├ž─▒k─▒┼čl─▒ ├Â─čretmenler atand─▒klar─▒ k├Âylerin her t├╝rl├╝ e─čitim ve ├Â─čretim i┼člerini g├Ârecekler, ├Ârne─čin, ├Â─črenciler Enstit├╝lerini kendi kurarak, tar─▒msal ├╝retim ve hayvanc─▒l─▒k yaparak, diki┼člerini kendileri dikerek, teknik i┼člerini, binalar─▒n─▒ kendileri yap─▒p, elektrik santrallar─▒n─▒ kurarak, gerek t├╝m Enstit├╝n├╝n gerekse kendi e┼čyalar─▒n─▒n bak─▒m ve onar─▒m i┼člerini; yollar─▒n─▒, kald─▒r─▒mlar─▒n─▒, su kanallar─▒n─▒ kendileri yaparak, batakl─▒klar─▒n─▒ kendilerini kurutarak; dahas─▒ gereksinimlerinden ├žok ├╝retip satarak, e─čitimin parasal y├╝k├╝n├╝ en aza indireceklerdir.

Enstit├╝n├╝n yerleri k├Âyl├╝n├╝n kullanmad─▒─č─▒ i┼členmemi┼č, verimsiz kamu topraklar─▒ndan se├žilmi┼čtir. Verimsiz topraklar─▒n i┼členerek verimli duruma gelmesi ├╝lke i├žin bir kazan─▒md─▒r.

Y├╝ksekokul ve fak├╝lte, Gazi E─čitim Enstit├╝s├╝, ├Â─čretmen okulu, ticaret lisesi ve orta ziraat okulu, erkek sanat okulu ve k─▒z enstit├╝s├╝, K├Ây Enstit├╝leri, in┼čaat usta okulu ve her t├╝rl├╝ teknik meslek ├ž─▒k─▒┼čl─▒lar K├Ây Enstit├╝lerine atanabilecektir.

├ľnlerinde ilk planda 15 y─▒ll─▒k bir hedef s├Âz konusudur. En az bir bu├žuk milyon k├Âyl├╝ ├žocu─ču okuma olana─č─▒na kavu┼čacakt─▒r. Yap─▒lan planlamaya g├Âre, 1955ÔÇÖte t├╝m k├Âyler okula, ├Â─čretmene, sa─čl─▒k├ž─▒ ebe ve tar─▒mc─▒ya kavu┼čmu┼č olacakt─▒r. Bakanl─▒ktan gelen genelgelerde ve yasaya g├Âre program─▒n yar─▒s─▒n─▒n teknik ve tar─▒m dersi ├žal─▒┼čmalar─▒na, yar─▒s─▒n─▒n k├╝lt├╝r derslerine ayr─▒laca─č─▒ bildirilmektedir. ─░lk y─▒llarda tar─▒m ve teknik derslerinde Enstit├╝lerin kurulu┼č i┼čleri yap─▒l─▒yordu. Tongu├žÔÇÖun, ÔÇťya┼čam─▒n ger├žek i┼čleri i├žinde e─čitim-├Â─čretim g├Âr├╝┼č├╝ ilke ediniliyordu.

Enstit├╝lerin kap─▒s─▒na kilit vuruldu─ču g├Âr├╝lmez, s─▒n─▒flar yazda ve k─▒┼čta ayr─▒ zamanlarda izne ├ž─▒kard─▒. ├ç├╝nk├╝, bak─▒m isteyen a─ča├žlar, hayvanlar, ekime haz─▒rlanacak tarlalar vard─▒. B├╝y├╝k yat─▒r─▒mlar─▒n, at├Âlyelerin, arabalar─▒n, ara├ž ve gere├žlerin bir s├╝re kullan─▒lmamas─▒ e─čitim ekonomisi y├Ân├╝nden zarar getirirdi.

Ge├žek i┼čler e─čit-biliminin bulgular─▒ kullan─▒larak yap─▒l─▒rken, bir ├žok i┼člev birlikte yerine getiriliyor, ├Â─črenmeler kal─▒c─▒ oluyordu. Ezberci y├Ântem s├Âz konusu de─čildi. ├ľ─črenirken de ya┼čanacak ya da madde ├╝retilecektir. Motorculuk dersinde, Enstit├╝n├╝n ger├žek i┼člerini yaparken ÔÇťbeygir g├╝c├╝ÔÇŁ el arabas─▒ ya da ba┼čka bir ger├žek arac─▒ kullan─▒rken ÔÇťkald─▒ra├žÔÇŁ, bir yap─▒n─▒n ├žat─▒s─▒n─▒ kurarken ÔÇťPisagor Kuram─▒ÔÇŁ, ├Â─čreniliyor, i┼člerle kuramlar ├žak─▒┼čt─▒r─▒larak i┼č i├žinde ve kal─▒c─▒ olarak, bilginin i┼člevini g├Ârerek bilin├žle ├Â─čreniliyordu. ├ľ─črenciler i┼č i├žinde motor kullanmay─▒ ├Â─črenirken, ayn─▒ emekle elektrik santral─▒ ile Enstit├╝ ─▒┼č─▒─ča, kaz─▒lan artezyen ile suya kavu┼čuyor, yap─▒ i┼čleri ├Â─črenilirken, gerekli yap─▒lar ortaya ├ž─▒k─▒yordu. Marangozluk i┼čli─činde pin-pong masas─▒, mandolin vb. ara├ž yap─▒l─▒yordu. Resim, m├╝zik, tiyatro gibi ├žal─▒┼čmalar da i┼č alanlar─▒nda oldu─ču gibi ger├žek bir i┼č haline d├Ân├╝┼č├╝yor, insan─▒ e─čitip incelten doyum olmaz bir g├╝zel sanatlar k├╝lt├╝r├╝ olu┼čuyordu.

Di─čer taraftan T├╝rkiyeÔÇÖnin ve ÔÇťbir Do─čulu devletinÔÇŁ tarihinde ilk kez k─▒z ve erkek k├Âyl├╝ ├Â─črenciler, yat─▒l─▒ bir kurumun ├žat─▒s─▒ alt─▒nda bir arada e─čitim g├Ârmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Yani Gazi E─čitim gibi bir iki karma yat─▒l─▒ kurumlar─▒n yan─▒ s─▒ra k├Âyl├╝ ├žocuklar─▒ i├žin karma yat─▒l─▒ kurumlar─▒n a├ž─▒lmas─▒ ola─čan├╝st├╝ bir yeniliktir.

1943-1947 y─▒llar─▒ aras─▒nda Hasano─član Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde k├╝lt├╝r tarihi dersleri veren Sabahattin Eyubo─člu, K├Ây Enstit├╝s├╝ÔÇÖn├╝n getirdi─či d├╝┼č├╝nceleri ├Âzetle ┼č├Âyle anlat─▒r:

1-Enstit├╝ler ├Â─čretimle e─čitimin ayr─▒lmazl─▒─č─▒ ilkesiydi, okul insan─▒ bir b├╝t├╝n olarak ele alacak, ahlak─▒n─▒ bilgisinden, kafas─▒n─▒ g├Ânl├╝nden ayr─▒ d├╝┼č├╝nmeyecek, ders ├Â─č├╝t├╝n, ├Â─č├╝t dersin i├žine girecekti, K├Ây Enstit├╝leri ├Â─čretmenin e─čitmen olmas─▒n─▒, Cumhuriyet imaml─▒─č─▒ yapmas─▒n─▒ istiyordu,

2-Enstit├╝ler, ├Â─čretim ve e─čitim i┼čle birle┼čtirilmesi, bilginin hayat sava┼č─▒ i├žinde kazand─▒r─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝ncesi olup, i┼či sadece bir ├Â─čretim yolu de─čil, bir ahlak kayna─č─▒ olarak da say─▒yordu,

3-Enstit├╝ler, her t├╝rl├╝ e─čitim ve ├Â─čretim i┼čine, ├ževresinin en k├Ât├╝ ┼čartlar─▒ i├žinde ba┼člayarak, sulak, u─črak, yumu┼čak yerlerden ziyade en olmayacak yerlerde kuruluyorlard─▒, b├Âylece ├Â─črencinin gidece─či yeri yad─▒rgamamas─▒, her ├že┼čit zorlu─ču yenmeye al─▒┼čmas─▒ sa─član─▒yordu,

4-K├Ây Enstit├╝leri b├╝y├╝k de─čerlerin b├╝y├╝k ├žo─čunluktan, niteli─čin nicelikten ├ž─▒kaca─č─▒ d├╝┼č├╝ncesiydi, amac─▒ ayd─▒n bir ├žo─čunluk yeti┼čtirmekti. (T├╝tengil,1998, ss. 86-87)

T├╝rk felsefecisi Profes├Âr Dr. Macit G├Âkberk de, ├ça─čda┼č k├╝lt├╝r├╝n ayd─▒nl─▒─č─▒n─▒ toplumun en geni┼č taban─▒ olan k├Âyl├╝ye kadar ula┼čt─▒rmak d├╝┼č├╝ncesiyle kurulan ve i┼če yarad─▒klar─▒n─▒n anla┼č─▒lmas─▒ uzun s├╝rmeyen K├Ây Enstit├╝lerinin, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ├Âl├╝m├╝nden sonra kuruldu─čunu, ancak, bu enstit├╝lerin OÔÇÖnun sa─čl─▒─č─▒nda kurulan K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇÖn─▒n geli┼čtirilmi┼č bi├žimleri say─▒labilece─čini, belirtmi┼čtir. (G├Âkberk, 1997, ss.92,93

Dersler

A-Enstit├╝lerin ─░┼č ve ├ťretim Alanlar─▒ Ders ve ├çal─▒┼čmalar─▒

Bir Enstit├╝n├╝n ilk g├╝nlerinde bar─▒naklar (yatakhane, yemekhane, ├žama┼č─▒rl─▒k, banyo gibi), derslikler, i┼člikler, laboratuvar, kitapl─▒k, m├╝zik odalar─▒, yollar, kald─▒r─▒mlar yap─▒lmas─▒, batakl─▒klar─▒n kurutulmas─▒, a─ča├žland─▒rma, su yolu kaz─▒larak, uzaklardan su getirilmesi, depo yap─▒lmas─▒, elektrik santrali kurulmas─▒, tar─▒m alanlar─▒n─▒n i┼členmesi ├Âncelikli i┼člerdi.

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n kuma┼č ve bez s─▒k─▒nt─▒s─▒nda dokuma tezgahlar─▒na geri d├Ân├╝lerek, kooperatifle┼čme yoluyla herkes buna y├Ânelmi┼č, bunu Enstit├╝ler de yapm─▒┼čt─▒r. ├ľ─črencilerin ve Enstit├╝n├╝n g├╝nl├╝k bak─▒mlar─▒ da kendileri taraf─▒ndan yap─▒l─▒yordu.

Enstit├╝lerin i┼č ve ├╝retim alanlar─▒ ders ve ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n ba┼čl─▒klar─▒ a┼ča─č─▒da belirtilmi┼čtir:

1-Tar─▒m Dersleri ve ├çal─▒┼čmalar─▒,

2-Teknik Sanatlar Ders ve ├žal─▒┼čmalar─▒,

3-K├Ây Ev ve El Sanatlar─▒ Ders ve ├çal─▒┼čmalar─▒. (T├╝rko─člu, 2017, ss.258)

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Hasan Ali Y├╝cel, uygulamal─▒ tar─▒m dersini denetliyor: (onedio.comÔÇÖdan al─▒nm─▒┼čt─▒r):

B-Program─▒n Bilgi ve K├╝lt├╝r Boyutu

Bilgi ve K├╝lt├╝r Ders ve ├çal─▒┼čmalar─▒

K├╝lt├╝r derslerinin i┼č alanlar─▒nda ve uygulama i├žinde yap─▒lmas─▒, bilgilenme ve k├╝lt├╝rlenme y├Ân├╝nden b├╝y├╝k bir verimlilik yaratm─▒┼čt─▒r. Enstit├╝ler k├╝lt├╝r dersleri ile i┼č alanlar─▒ ile beklenenin ├╝st├╝nde bir verimle ├žal─▒┼čarak, b├Âlgelerde birer k├╝lt├╝r merkezi durumuna gelmi┼čledir. ├ľ─črenciler en ba┼čta kitap okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ kazanm─▒┼č, ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ve ├Â─črenme ortam─▒ yarat─▒lm─▒┼č, g├╝zel sanatlar k├╝lt├╝r├╝ ve e─čitimine dayanan bir sistem olu┼čturulmu┼čtur. Y├Ântem ÔÇťi┼č i├žinde e─čitimÔÇŁ idi. Bilgi ve k├╝lt├╝r, bilgi ve i┼č birbirinden kopuk de─čildir. Bilgi i┼če d├Ân├╝┼č├╝nce k├╝lt├╝r yarat─▒yordu. Ezberci e─čitim ├╝lkeden silinmek isteniyordu.

Bilgi ve K├╝lt├╝r Ders ve ├çal─▒┼čmalar─▒n─▒n ba┼čl─▒klar─▒ a┼ča─č─▒da belirtilmi┼čtir:

1- Okuma-Okutma-Yazd─▒rma (Dil ve Edebiyat E─čitimi),

2- ─░┼č ─░├žinde Matematik,

3- Fen ve Do─ča Bilimleri,

4- Sosyal Bilgiler Alan─▒,

5- Askerlik Dersleri. (T├╝rko─člu, 2017, ss.292)

C-G├╝zel Sanatlar E─čitimi

K├Ây Enstit├╝lerinde etkin alanlardan biri de sanat e─čitimi ve g├╝zel sanatlar k├╝lt├╝r├╝yd├╝. Ama├ž, sanat├ž─▒ yeti┼čtirmek de─čil, e─čitim ortam─▒n─▒ ve niteli─čini zenginle┼čtirip toplumun ve bireyin sa─čl─▒kl─▒ geli┼čimine olanak yaratmakt─▒. Her ├Â─črenci halk oyunlar─▒n─▒ oynayacak, ┼čark─▒ t├╝rk├╝ s├Âyleyecek, tiyatro yapacak, ├žalg─▒ ├žalacakt─▒r.

K├Ây Enstit├╝lerinin ilk ilkesi i┼č i├žinde e─čitim ve ├╝retimse, ikincisi de k├╝lt├╝r ve sanat zenginli─či i├žinde e─čitim, g├╝zel sanatlar i├žinde e─čitimdir.

G├╝zel Sanatlar E─čitimi Ba┼čl─▒─č─▒ Alt─▒nda yap─▒lan Dersler:

1-Resim-Eli┼čleri,

2- M├╝zik Dersleri ve ├çal─▒┼čmalar─▒,

3-Tiyatro,

4-Ulusal Oyunlar, Beden E─čitimi ve Spor.

K├Âylerde b├╝y├╝m├╝┼č ├Â─črencilere klasik m├╝zik enstr├╝manlar─▒ ve geleneksel sazlar─▒ ├žalmas─▒ ├Â─čretiliyordu. A┼č─▒k Veysel, enstit├╝leri gezip ├Â─črencilere saz ├žalmas─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. (T├╝rko─člu, 2017,ss.318)

D-├ľ─čretmenlik Bilgisi Ders Uygulamalar─▒

├ľnceki ve sonraki ├Â─čretmen yeti┼čtiren kurumlarda ÔÇťMeslek DersleriÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda okutulan bu derslerin ad─▒, K├Ây Enstit├╝leri ├ľ─čretim Program─▒ÔÇÖnda ÔÇť├ľ─čretmenlik BilgisiÔÇŁ ad─▒ ile yer alm─▒┼čt─▒r. ProgramÔÇÖda birinci olarak genel k├╝lt├╝r, ikinci olarak ├Â─čretmenlik alan─▒n─▒n bilgi ve becerileri, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ nas─▒l ├Â─čretece─či, e─čitece─či, y├Ânetece─či gibi mesle─čin y├Ântem, teknik, bilgi ve becerilerini i├žeriyordu.

Programda yer alan ├Â─čretmenlik bilgisi dersleri ┼čunlard─▒:

1-Toplumbilim ve K├Ây Toplumbilimi,

2-─░┼č E─čitbilimi ve i┼č Ruhbilimi,

3-├çocuk Ruhbilimi ve Ruh Sa─čl─▒─č─▒,

4-E─čitim Tarihi-─░┼č E─čitim Tarihi,

5-├ľ─čretim Y├Ântemi ve Uygulama. (T├╝rko─člu, 2017,ss.334)

Bu ba─člamda K├Ây Enstit├╝leriÔÇÖnin misyonu, ├Â─čretmen ve k├Ây meslekleri erbab─▒n─▒ yeti┼čtirmek, bunlar─▒n yan─▒nda b├╝t├╝n k├Ây sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m yollar─▒n─▒ bulmak i├žin ara┼čt─▒rmalar, incelemeler yapmak olacakt─▒r. Yani demek oluyor ki k├Âydeki hayat─▒ canland─▒racak k─▒lavuzlar─▒ yeti┼čtirecek; ayr─▒ca k├Ây├╝n t├╝rl├╝ u─čra┼č─▒larla s├Âkt├╝remedi─či problemler, o kesimin enstit├╝s├╝ne aktar─▒lacak; bunlar bilimin ve deneylerin s├╝rekli g├╝├žleri ile ayd─▒nl─▒─ča kavu┼čturulacakt─▒r. (Balk─▒r,1998,s.122)

E- Derslerin Da─č─▒l─▒m─▒

A┼ča─č─▒da K├Ây Enstit├╝leri’nde uygulanan derslerin 5 y─▒la da─č─▒l─▒m─▒ g├Âr├╝lmektedir.

K├╝lt├╝r dersleri : 114 hafta

Z─▒raat dersleri: Haftada 58 hafta,

Teknik dersler: Haftada 58 hafta, (T├╝rko─člu, 2017, S.213)

Enstit├╝s├╝nde Yeti┼čen ├ľ─čretmenlerimize Ait Anekdotlar

S─▒ras─▒ gelmi┼čken, bu enstit├╝lerde yeti┼čmi┼č ├╝├ž ├Â─čretmenimizden s├Âz etmek istiyorum.

├çifteler K├Ây Enstit├╝s├╝ Mezunu Hasan Ataman

Hasan Ataman, 1925 y─▒l─▒ ┼×uhut, Afyon Do─čumludur. 1940 y─▒l─▒nda ├çifteler (Eski┼čehir) K├Ây Enstit├╝s├╝ne girmi┼č, 1945 y─▒l─▒nda mezun olmu┼čtur. Uzun boylu olmas─▒ nedeniyle okulda voleybol oynam─▒┼č, mandolin ├žalm─▒┼čt─▒r. ├çiftelerde ├Â─črenci iken ÔÇťAtamanÔÇÖ─▒n K├Ây├╝ÔÇŁ ad─▒nda bir piyes yazm─▒┼č ve bu piyesi oynanm─▒┼čt─▒r.

Ard─▒ndan k├Ây edebiyat─▒ hareketinin ┼čiirdeki temsilcilerinden biri olan ┼čair, e─čitimci ve┬áyazar Mehmet Ba┼čaran ile Hasano─član Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝nde bir s├╝re e─čitim ├Â─čretim g├Ârm├╝┼čt├╝r.

Hasano─članÔÇÖdan ayr─▒lan Hasan Ataman memleketi olan ┼×uhutÔÇÖa ba─čl─▒ Halla├ž K├Ây├╝ÔÇÖne ilkokul ├Â─čretmeni olarak atanm─▒┼č, atand─▒─č─▒ k├Âyde bir okul binas─▒ bulunmad─▒─č─▒ i├žin, ├Â─črencileri ile bir okul in┼ča etmi┼čtir. Bu okulda ├Â─čretmenlik yaparken gelirini K├Ây Enstit├╝lerinde oldu─ču gibi hazinenin arazisinde yeti┼čen ├╝r├╝nlerden elde etmi┼čtir.

Halla├ž K├Ây├╝nden ve birka├ž k├Âyde daha ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ┼×uhutÔÇÖa tayin olmu┼čtur. Hasan AtamanÔÇÖ─▒n bir ├žok ├Â─črencisi ├ťniversite mezunu olup bir ├žok da bilim insan─▒ yeti┼čtirmi┼čtir. ─░lerleyen y─▒llarda ┼×uhutÔÇÖta Kurtulu┼č ─░lkokuluÔÇÖnda y├Âneticilik yapm─▒┼čt─▒r.

Cumhuriyet d├Âneminde ├╝lkenin sosyal ve k├╝lt├╝rel kalk─▒nmas─▒nda, Cumhuriyet’in getirdi─či de─čerlerin geni┼č halk kitlelerine ula┼čmas─▒ i├žin 1932 tarihinde a├ž─▒lm─▒┼č olan Halkevine ├╝ye olmu┼č ve sosyal, siyasal ve k├╝lt├╝rel faaliyetlerini burada da s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r.

Di─čer taraftan 1950 ve 60 y─▒llarda ortaokullarda yeterli ortaokul ├Â─čretmeni olmad─▒─č─▒ndan derslere ├žo─čunlukla K├Ây Enstit├╝s├╝ mezunu ├Â─čretmenler girmi┼č, Hasan Ataman da ┼×uhutÔÇÖta ortaokul ├Â─črencilerine beden e─čitimi, ticaret ve yurtta┼čl─▒k dersleri vermi┼čtir.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta gen├ž ├Â─čretmen Hasan Ataman ┼×uhut Halkevi ├╝yeleri ile Afyon Halkevine Ocak 1946 tarihinde ger├žekle┼čtirdikleri ziyaret neticesinde Halkevi ├╝yeleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir (Zeybek k─▒yafetli ├╝yenin tam arkas─▒ndaki gen├ž ├╝ye Hasan AtamanÔÇÖd─▒r):

┼×uhutÔÇÖta Enstit├╝de oldu─ču gibi sporla da ili┼čkisini s├╝rd├╝rm├╝┼č ve ┼×uhut Gen├žlikÔÇÖte futbol oynam─▒┼čt─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─čraf, ┼×uhut Gen├žlik tak─▒m─▒n─▒n 1952 y─▒l─▒nda AntalyaÔÇÖda yapm─▒┼č oldu─ču ma├žta ├žekilmi┼č olup, (bize g├Âre) sa─čdan ikinci Hasan AtamanÔÇÖd─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta bir Cumhuriyet Bayram─▒ t├Âreninde beden e─čitimi ├Â─čretmeni olarak ├Â─črencileri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir:

┼×uhutÔÇÖta ├çifteler K├Ây Enstit├╝s├╝nde alm─▒┼č oldu─ču tiyatro e─čitiminin ├╝r├╝n├╝ olarak ├že┼čitli oyunlar sahneye koymu┼č, baz─▒lar─▒nda kendisi de oynam─▒┼čt─▒r.

├ťnl├╝ yazar, sendikac─▒ Fakir BaykurtÔÇÖun ba┼čkan─▒ oldu─ču T├╝rkiye ├ľ─čretmenler Sendikas─▒ (T├ľS)ÔÇÖnda faal olarak ├žal─▒┼čm─▒┼č ve Fakir Baykurt ile arkada┼čl─▒─č─▒ uzun s├╝re devam etmi┼čtir.

Mezun oldu─ču ├çifteler K├Ây Enstit├╝s├╝ M├╝d├╝rlerinden M. Rauf ─░nanÔÇÖla da ili┼čkisi s├╝rm├╝┼čt├╝r.

─░lerleyen ya┼č─▒na ra─čmen ald─▒─č─▒ e─čitimin sonucu olarak folklorla ili┼čkisini s├╝rd├╝rm├╝┼č, a┼ča─č─▒daki foto─črafta da g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere 83 ya┼č─▒nda bile halk oyunu oynamaya devam etmi┼čtir:

Kitap ve gazete okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ b─▒rakmayan, g├╝n├╝n├╝n ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒ okumaya ay─▒ran ve 2009 y─▒l─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden Hasan Ataman hala ÔÇťAtaman HocaÔÇŁ olarak an─▒lmaktad─▒r.

G├Ânen K├Ây Enstit├╝s├╝ Mezunu ┼×en Ziya Do─čan

Yakinen tan─▒d─▒─č─▒m di─čer bir Enstit├╝ mezunu ┼×en Ziya Do─čan, 1934 y─▒l─▒ Dazk─▒r─▒ Afyon do─čumlu olup, 1946 y─▒l─▒nda G├Ânen (Isparta) K├Ây Enstit├╝s├╝ne girmi┼č, 1950/51 ├Â─čretim y─▒l─▒nda mezun olmu┼čtur. Okulda futbol oynam─▒┼č, mandolin ├žalm─▒┼čt─▒r. Bir s├╝re de Hasano─član Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝nde spor e─čitimi g├Ârm├╝┼čt├╝r.

Mezuniyet sonras─▒ ilk g├Ârev yeri Dazk─▒r─▒ÔÇÖn─▒n K─▒z─▒l├Âren k├Ây├╝ ilkokulu olup, okulunun s─▒n─▒flar─▒n─▒ boyam─▒┼č, k─▒r─▒k ├Â─črenci masalar─▒n─▒ tamir etmi┼č, y─▒k─▒k bah├že duvar─▒n─▒ onarm─▒┼č, ├žocuklar─▒n─▒ okula g├Ândermeyen velileri ikna etmeye ├žal─▒┼čm─▒┼č, k├Ây halk─▒n─▒ ayd─▒nlatmaya ba┼člam─▒┼č ve ayd─▒nlanmadan rahats─▒z olanlar─▒n ┼čikayeti ├╝zerine s├╝rg├╝n edilmi┼čtir. Gitti─či yerlerde k├Ây imam─▒, muhtar ve k├Ây├╝n a─čalar─▒ ile u─čra┼čmak zorunda kalm─▒┼č, ancak k├Âyl├╝leri ayd─▒nlatmaya da devam etmi┼čtir.

Dazk─▒r─▒ Orta OkuluÔÇÖnda beden e─čitimi derslerine girmi┼čtir.

Dazk─▒r─▒ Halkevlerinde faaliyetlerde bulunmu┼č, Ziya HocaÔÇÖn─▒n ├žal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ Dazk─▒r─▒ Halkoyunlar─▒ Ekibi TRTÔÇÖde g├Âsteri de yapm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiye ├ľ─čretmenler Sendikas─▒ (T├ľS)ÔÇÖnda faal olarak ├žal─▒┼čm─▒┼č, Dazk─▒r─▒ÔÇÖda T├ľS ba┼čkanl─▒─č─▒ yapm─▒┼č, Enstit├╝ y─▒lar─▒nda tan─▒┼čt─▒─č─▒ Fakir Baykurt ile y─▒larca s├╝ren arkada┼čl─▒─č─▒ olmu┼čtur.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta ├Â─črencilik y─▒llar─▒nda ┼×├╝kriye T├╝tengil ile g├Âr├╝lmekte olup, ┼×├╝kriye T├╝tengil Kepirtepe ve Aksu K├Ây Enstit├╝lerinde ├žal─▒┼čan 7 Aral─▒k 1979 tarihinde katledilen ─░stanbul ├ťniversitesi ─░ktisat Fak├╝ltesi Sosyoloji Enstit├╝s├╝ Ba┼čkan─▒ olan Prof. Dr. Cavit Orhan T├╝tengilÔÇÖin e┼či olup ┼×en Ziya Do─čanÔÇÖ─▒n bir s├╝re ├Â─čretmenli─čini yapm─▒┼čt─▒r.

┼×en Ziya Do─čanÔÇÖ─▒n K├Ây Enstit├╝s├╝ Diplomas─▒:

├ťst paragraflarda Enstit├╝lere, tam devreli k├Ây okulunu bitirmi┼č, sa─čl─▒kl─▒ ve yetenekli k├Âyl├╝ ├žocuklar─▒ se├žilerek al─▒nd─▒─č─▒, ├Â─čretmen olmayaca─č─▒ kan─▒s─▒na var─▒lan ├Â─črencilerin ba┼čka mesleklere ayr─▒ld─▒─č─▒ belirtilmi┼č olup, ┼×en Ziya Do─čan ├Â─čretmen olmaya hak kazanan ├Â─črencilerdendir.

Akp─▒nar K├Ây Enstit├╝s├╝ Mezunu Duran K─▒l─▒n├ž

Bir ├žok meziyete sahip K├Ây Enstit├╝s├╝ mezunlar─▒ndan biri olan ve 2000 y─▒l─▒nda tan─▒┼čt─▒─č─▒m Ladik-Akp─▒nar (Samsun) K├Ây Enstit├╝s├╝ mezunu Duran K─▒l─▒n├ž ile uzun sohbetlerimiz olmu┼č ve bana kendi eliyle ├╝├ž├╝n├╝ bir arada ciltlemi┼č oldu─ču Gazi Terbiye Enstit├╝s├╝ ├Â─čretmenlerinden Fuat BaymurÔÇÖun Tarih ├ľ─čretimi, Geometri ├ľ─čretimi, Co─črafya ├ľ─čretimi adl─▒ kitaplar─▒n─▒ hediye etmi┼čtir:

Kapat─▒lmas─▒

ÔÇťToprak sahipleri ve gerici ├ževreler halk─▒n kalk─▒nmas─▒ndan ve ayd─▒nlanmas─▒ndan ├╝rkt├╝ler. Enstit├╝lere ÔÇťBunlar kom├╝nist yuvas─▒ oldu,ÔÇŁ diyerek sald─▒rmaya ba┼člad─▒lar. Kapat─▒ld─▒ K├Ây Enstit├╝leri. Neden? Yurtsever, ├╝reten, ayd─▒n ve ayd─▒nlatan, uyand─▒ran insanlar yeti┼čtirdi─či i├žin… Neden? K├Âyl├╝ yoksul, cahil kals─▒n da s├Âm├╝rene kul k├Âle olsun, avu├ž a├žs─▒n, ├╝stelik ona duac─▒ olsun diye. Kimler kapatt─▒? Milletin kazanc─▒n─▒n milletin kesesine girmesini, k├Âyl├╝n├╝n efendi olmas─▒n─▒ istemeyenlerÔÇŽÔÇŁ (Topuz 19 Mart 2021 Cumhuriyet Gazetesi)

Neden kapat─▒ld─▒─č─▒n─▒, bir d├Ânem Van milletvekilli─či de yapan Kinyas Kartal en g├╝zel ┼čekilde ├Âzetlemi┼čtir.

ÔÇťK├Ây Enstit├╝leri kesinlikle kom├╝nist uygulama de─čildi. Do─čuda en y├╝ksek e─čitim g├Âren insan benim. K├Ây Enstit├╝leri, bizim devlet ├╝zerindeki g├╝c├╝m├╝z├╝ kald─▒rmaya y├Ânelikti. Bunu i├žimize sindiremedik. Benim Van y├Âresinde 258 k├Ây├╝m var. Bunlar devletten ├žok bana ba─čl─▒d─▒rlar. Ben ne dersem onu yaparlar. Ama k├Âylere ├Â─čretmenler gidince benim g├╝c├╝mden ba┼čka g├╝├žler oldu─čunu ├Â─črendiler. DP ile pazarl─▒─ča girdik, kapatt─▒k.ÔÇŁ ( Ta┼čk─▒n, 17 Nisan 2021 Cumhuriyet Gazetesi)

Neden kapat─▒ld─▒─č─▒n─▒ K├Ây Enstit├╝s├╝ mezunu yazar Pakize T├╝rko─člu ise; ÔÇťK├Ây Enstit├╝leri’nin kapanmas─▒na neden olanlar, ├žo─ču TBMM’deki toprak a─čalar─▒, a┼čiret reisleri ve onlar─▒ destekleyen tutucu e─čitimcilerdi. ├ç─▒karlar─▒n─▒n bozulaca─č─▒ndan kayg─▒ duyuyorlard─▒.ÔÇŁ S├Âzleri ile ifade eder.

Emekli ├ľ─čretim G├Ârevlisi Recep Nas, ÔÇťKapatt─▒lar K├Ây Enstit├╝lerini, T├╝rkiyeÔÇÖnin ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ s├Ând├╝rd├╝ler.ÔÇŁ demektedir.

Yeri gelmi┼čken kapat─▒lan Ortaklar K├Ây Enstit├╝s├╝ ile ilgili bir an─▒m─▒ anlatmak istiyorum; 1996 y─▒l─▒nda Ortaklar (Ayd─▒n)ÔÇÖ─▒n Tekin K├Ây├╝ÔÇÖnden Ortaklar K├Ây Enstit├╝s├╝ mezunu Bayram O─čul adl─▒ emekli bir ├Â─čretmenle tan─▒┼čm─▒┼čt─▒m. Beni ├Â─čretmen okulu olarak faaliyet g├Âsteren okullar─▒na g├Ât├╝rm├╝┼č, in┼ča ettikleri binalar─▒ tek tek g├Âstermi┼č (ana bina, k├╝t├╝phane, at├Âlye, f─▒r─▒n vb.), o binalar ile ilgili an─▒lar─▒n─▒ anlatm─▒┼čt─▒. Ancak, ├╝retim i├žinde e─čitim, e─čitim i├žinde ├╝retim ilkesi benimsenerek yap─▒lan binalar─▒n ne kadar bak─▒ms─▒z olduklar─▒n─▒, bir k─▒sm─▒n─▒n ise kullan─▒lmad─▒─č─▒n─▒ ve kullan─▒lmad─▒klar─▒ i├žin de ├žok daha k├Ât├╝ durumda olduklar─▒n─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝k. ├ľyle ki, bir kurban bayram─▒ ├Âncesi olan bu gezimizde binalar─▒n baz─▒lar─▒n─▒n ah─▒r olarak kullan─▒ld─▒─č─▒na, dahas─▒, gezimiz s─▒ras─▒nda rastlad─▒─č─▒m─▒z ve konu┼čtu─čumuz ├Â─čretmen ve ├Â─črencilerin Enstit├╝ ile ilgili do─čru d├╝r├╝st bilgiye bile sahip olmad─▒klar─▒na ┼čahit olmu┼č, b├╝y├╝k bir ├╝z├╝nt├╝ ile okuldan ayr─▒lm─▒┼čt─▒k.

S O N U Ç

S├╝merbanklar ve K├Ây Enstit├╝leri ba┼čta Atat├╝rk olmak ├╝zere yeni kurulan CumhuriyetÔÇÖin kadrolar─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r.

Zira Mustafa Kemal, sava┼č─▒n hemen ard─▒ndan: ├ť├ž bu├žuk y─▒l s├╝ren bu karga┼čadan sonra, sava┼č─▒m─▒z─▒ bilimsel alanda, ekonomi ve e─čitim alan─▒nda s├╝rd├╝rece─čimizi, deklare etmi┼č ve Cumhuriyetin gelece─či i├žin iki ├Ânemli konuya, ekonomi ve e─čitime bir an ├Ânce el at─▒lmas─▒ gere─čini ortaya koymu┼čtur.

S├╝merbank Fabrikalar─▒ bulunduklar─▒ ┼čehirlerin, 21 adet K├Ây Enstit├╝s├╝ ise bulunduklar─▒ b├Âlgelerdeki k├Âylerin ├žehresini de─či┼čtirmi┼č, ancak bir s├╝re sonra faaliyetlerine son verilmi┼čtir.

├çok yak─▒ndan tan─▒mam nedeniyle b├╝t├╝n S├╝merbank fabrikalar─▒n─▒ temsilen ele ald─▒─č─▒m ve 1937 ile 2002 tarihleri aras─▒nda faaliyet g├Âsteren ve bir sosyal fabrika olan Nazilli S├╝merbank Basama Fabrikas─▒ sadece basma ├╝retmemi┼č, NazilliÔÇÖye ilkleri ya┼čatm─▒┼č, Nazilli halk─▒n─▒n ayd─▒nlanmas─▒nda b├╝y├╝k katk─▒s─▒ olmu┼č, halk ve ├Âzellikle de ├žal─▒┼čanlar m├╝zik, sinema, tiyatro spor, k├╝lt├╝r, sa─čl─▒k, e─čitim ve teknolojiden bir ├žok ┼čehrin halk─▒ndan daha fazla yararlanm─▒┼č, y├Âre ziraat─▒n─▒n hem verim, hem de teknolojik geli┼čmesinin ├Ân├╝n├╝ a├žm─▒┼č, Nazilli ekonomisi canlanm─▒┼č, sadece fabrika ├žal─▒┼čanlar─▒ de─čil, ├žift├ži ve esnaf da yarat─▒lan katma de─čerden yararlanm─▒┼čt─▒r.

K├Ây Enstit├╝leri ├╝retim i├žinde e─čitim, e─čitim i├žinde ├╝retim ilkesini benimsemi┼č, 21 adet K├Ây Enstit├╝s├╝, kamuya ait b├╝y├╝k bir arazinin i├žinde ├Â─čretmen ve ├Â─črenci i┼č birli─či ile k├Âylerde yarat─▒lan bir vaha olmu┼č, bu vahalar─▒n b├╝t├╝n bir ├╝lkeyi kapsamas─▒ ama├žlanm─▒┼čt─▒r. K├╝lt├╝r dersleri, ziraat dersleri ve teknik dersler i├ž i├že ├Â─črenilmi┼čtir. Nazilli S├╝merbank gibi elektri─čini kendisi ├╝retmi┼č, suyunu kendisi tedarik etmi┼č, tar─▒msal ├╝retimde ilerleme sa─članmas─▒nda etken olmu┼čtur. B├╝t├╝n ├Â─črenciler bir m├╝zik aleti ├žalm─▒┼č, spor yapm─▒┼č, bol bol kitap okumu┼č, tiyatro etkinliklerinde bulunmu┼čtur. Arazide ve imalathanede yarat─▒lan de─čerler k├Âyl├╝ ile payla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖnin bir d├Ânem ÔÇťekonomikÔÇŁ ve ÔÇťsosyo-k├╝lt├╝relÔÇŁ sorunlar─▒n─▒n ├╝stesinden gelen, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ve gen├ž cumhuriyetin kurdu─ču Halkevleri, U├žak sanayi, Demiryolu, T├╝rkiye ┼×eker Fabrikalar─▒, Bursa Merinos Hal─▒ Fabrikas─▒, Karab├╝k Demir ├çelik Fabrikalar─▒ da S├╝merbanklar ve K├Ây Enstit├╝leri gibi ÔÇťdev projelerÔÇŁdi.

Maalesef bilin├žli bir ┼čekilde yok edilmi┼člerdir.

  • H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

Kaynak├ža

  • Aldemir, E, (2007),T.C. ─░.├ť. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enst. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Anabilim Dal─▒- K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bak. S. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n ├çal─▒┼čmalar─▒ Y├╝ksek Lisans Tezi, ─░stanbul,
  • Aldemir, E, (2007),T.C. ─░.├ť. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enst. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Anabilim Dal─▒- K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bak. S. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n ├çal─▒┼čmalar─▒ Y├╝ksek Lisans Tezi, ─░stanbul,
  • Aldemir, E, (2007),T.C. ─░.├ť. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enst. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Anabilim Dal─▒- K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bak. S. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n ├çal─▒┼čmalar─▒ Y├╝ksek Lisans Tezi, ─░stanbul,
  • Aldemir, E, (2007),T.C. ─░.├ť. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enst. Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Anabilim Dal─▒- K├╝lt├╝r (Milli E─čitim) Bak. S. Ar─▒kanÔÇÖ─▒n ├çal─▒┼čmalar─▒ Y├╝ksek Lisans Tezi, ─░stanbul,
  • Balk─▒r, S., E., (1998), Eski Bir ├ľ─čretmenin An─▒lar─▒-S├╝leyman Edip Balk─▒r, I. bask─▒,s.122
  • Gazi E─čitim Fak├╝ltesi, Tarih├že-Misyon-Vizyon
  • Prof. Dr. G├Âkberk, M. (1997),Ayd─▒nlanma Felsefesi, Devrimler ve Atat├╝rk, I.bask─▒, s.92,93
  • Yay─▒na Haz─▒r. Dr. G├Âkdemir, O, (2010 ) ─░zmirÔÇÖe Do─čru ÔÇô 1. Bask─▒,S. 7,10,
  • Yay─▒na Haz─▒r. Dr. G├Âkdemir, O, ( 2010 ) ─░zmirÔÇÖe Do─čru -1.Bask─▒ s. 12,
  • T.C. Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒, Milli E─čitim ┼×ura Kararlar─▒, (1939),
  • Dr. KILIN├ç M. (2018) Millet Mektepleri ve 1929 Y─▒l─▒ Millet Mektepleri Faaliyetlerinin Bas─▒na Yans─▒malar─▒ adl─▒ makale S.2
  • T├╝tengil, C. O. (1997) Atat├╝rkÔÇÖ├╝ Anlamak ve Tamamlamak-I. bask─▒, s. 84,
  • T├╝tengil, C. O. (1997) Atat├╝rkÔÇÖ├╝ Anlamak ve Tamamlamak-I. bask─▒, ss. 86-87
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri,VI. Bask─▒, s.100,
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒, ss148,
  • T├╝rko─člu P. (2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒, s.154
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,s.155
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,s.188,189
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,s.213,
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,ss.221-228,
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,s.258
  • T├╝rko─člu P. (2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,ss.259-292
  • T├╝rko─člu P. ( 2017 ) Tongu├ž ve K├Ây Enstit├╝leri, VI. Bask─▒,ss.293-318
  • Topuz, H. Enstit├╝lerine Yaz─▒k Oldu,19 Mart 2021 Cumhuriyet Gazetesi,
  • Ta┼čk─▒n H. A├žmadan Solan “21 Cumhuriyet Kalesi”,17 Nisan 2021 ┬áCumhuriyet Gazetesi

Toplam Okuma: 1,484 , Bug├╝n: 6 

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

1956 Nazilli/AYDIN do─čumludur. ─░lk ve orta ├Â─črenimini NazilliÔÇÖde tamamlad─▒. 1975 y─▒l─▒nda A.├ť Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesiÔÇÖne girdi. 1979 y─▒l─▒nda bu okulun iktisat-maliye b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. 1981-1987 y─▒llar─▒ aras─▒nda T├╝rkiye Elektrik KurumuÔÇÖnda m├╝fetti┼č yard─▒mc─▒l─▒─č─▒n─▒n ard─▒ndan da m├╝fetti┼č olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1987 ve 1993 y─▒llar─▒ aras─▒nda NazilliÔÇÖde tar─▒mla u─čra┼čt─▒ktan sonra 1993-2004 y─▒llar─▒ aras─▒nda TAR─░┼× Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde m├╝fetti┼č ve genel muhasebe m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒, ard─▒ndan 2005 ve 2013 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├že┼čitli ┼čirketler ile ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi ┼čirketlerinde muhasebe m├╝d├╝r├╝, koordinat├Âr ve genel m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒ ve son olarak da TAR─░┼× ─░ncir Birli─čiÔÇÖnde m├╝fetti┼č olarak g├Ârev yapt─▒. Halen mali m├╝┼čavir/bilirki┼či olarak ├žal─▒┼čmaktad─▒r. 2009 y─▒l─▒ndan buyana vergi, muhasebe, ticaret ve icra hukuku ile ilgili olarak ├že┼čitli internet siteleri ve ─░ZSMMO dergilerinde yaz─▒lar─▒ yay─▒nlan─▒yor. "Evli ve bir ├žocuk babas─▒d─▒r. Email: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

11 Eyl├╝l 2021, Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963) i├žin yorumlar kapal─▒
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

10 Eyl├╝l 2021, Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

8 Eyl├╝l 2021, T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi i├žin yorumlar kapal─▒
19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

8 Eyl├╝l 2021, 19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol i├žin yorumlar kapal─▒
Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

23 A─čustos 2021, Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

22 A─čustos 2021, Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi i├žin yorumlar kapal─▒
Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

22 A─čustos 2021, Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi i├žin yorumlar kapal─▒
Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

22 A─čustos 2021, Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

18 A─čustos 2021, Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz! i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒