Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Selim Sami Bey (1877-1927)

Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Selim Sami Bey (1877-1927)

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi.
Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu.
TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi.
Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒:
"Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey",
"├ľzbek Mektuplar─▒",
"Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler",
"Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi".
Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
E-Posta: ekrempeker@gmail.com
Ekrem Hayri PEKER

Her hik├óyenin sonu ├Ânemlidir. E─čer ya┼čam bir hik├óye ise ├Ânemli olan sonunun nas─▒l bitti─čidir. Sona eri┼č ┼čekline g├Âre insana ya kahraman ya da hain s─▒fat─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒l─▒yor.

Hayat─▒ Mardan Da─čÔÇÖ─▒nda; tesad├╝fen kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ Y├Âr├╝klerle ve jandarmayla ├žat─▒┼čmada kaybetmese Atat├╝rkÔÇÖe yapmay─▒ planlad─▒─č─▒ suikast giri┼čimi ba┼čar─▒ya ula┼čabilir miydi, bilinmez? Ama abisi gibi sab─▒rla YunanistanÔÇÖda ├ž─▒kar─▒lacak bir aff─▒ bekleseydi belki yerli-yabanc─▒ yazarlar taraf─▒ndan hakk─▒nda cilt cilt kitaplar yaz─▒l─▒r, yapt─▒klar─▒ filme al─▒n─▒rd─▒.

Sarayda ba┼člayan hayat─▒ elli ya┼č─▒nda Denizli yak─▒nlar─▒ndaki Mardan Da─čÔÇÖ─▒nda sona ermi┼čtir. Ama bu ya┼čama neler s─▒─čmad─▒ ki. Arap ├ž├Âllerinde ba┼člayan eylemlerine hayat─▒n─▒n sonuna kadar devam eder. ┬áOnu EgeÔÇÖde ├çak─▒rcal─▒ Mehmet EfeÔÇÖyi takip ederken, LibyaÔÇÖda ─░talyanÔÇÖlarla sava┼č─▒rken, Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra Abisi Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref Beyle EdirneÔÇÖyi kurtaranlar aras─▒nda g├Âr├╝r├╝z. Bat─▒ Trakya Cumhuriyeti kurup, abisiyle beraber g├Ârev alm─▒┼čt─▒r. Birinci D├╝nya sava┼č─▒ ba┼člarken Enver Pa┼ča Abisine ve ona ├Ânemli g├Ârevler verir. Bu g├Ârev Hintlileri ve Orta AsyaÔÇÖdaki T├╝rkleri ayakland─▒rmakt─▒r. Arkada┼člar─▒yla beraber Orta AsyaÔÇÖya ge├žer. Bence Birinci D├╝nya sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n kaderini belirleyen bir eylemi ba┼člatm─▒┼čt─▒r; T├╝rkistanÔÇÖ─▒ ayakland─▒rm─▒┼čt─▒r. ─░syan─▒ bast─▒rmak i├žin Alman cephesinden ├žekilen kuvvetler isyan─▒ kanla bast─▒rm─▒┼člard─▒r.300 bin T├╝rk ├Âlm├╝┼č, 300 bini Orta AsyaÔÇÖya s├╝r├╝lm├╝┼č, 400 bin ki┼či ├çin h├ókimiyetindeki Do─ču T├╝rkistanÔÇÖa ka├žm─▒┼čt─▒r.

Babas─▒ Mustafa Nuri Bey KafkasyaÔÇÖdan T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž etmek mecburiyetinde kalm─▒┼čt─▒. Babas─▒ ├çerkezÔÇÖlerin Ubih kolundand─▒r. Annesi taraf─▒ndan son Sel├žuklu Sultan─▒ sultan SencerÔÇÖe uzanmaktayd─▒. Ku┼člar konusunda bilgisi ve yetene─či sayesinde Sultan AzizÔÇÖin saltanat d├Âneminde Ku┼č├žuba┼č─▒ olarak ailesiyle saraya yerle┼čir. G├Ârevini Sultan Abd├╝lhamit zaman─▒nda da s├╝rd├╝r├╝r. ├çocuklar─▒ E┼čref ve Selim Sami KuleliÔÇÖde ┼čehzadelerle beraber okur. ─░stibdat rejiminin ├ž├╝r├╝m├╝┼čl├╝─č├╝n├╝ g├Âren E┼čref Bey burada bir ├Ârg├╝t kurmaya ├žal─▒┼č─▒r. Faaliyetleri a├ž─▒─ča ├ž─▒kan E┼čref Bey HicazÔÇÖa s├╝r├╝l├╝r.

Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref Bat─▒ TrakyaÔÇÖda

1899 y─▒l─▒nda Sami Bey abisini yaln─▒z b─▒rakmaz, s├╝rg├╝ne abisiyle gider. Abisiyle Arabistan ├ž├Âllerinde dillere destan bir m├╝cadele verir. Bedeviler ├ž├Âl├╝n her yan─▒nda rastlad─▒klara E┼čref BeyÔÇÖe tayyar/her yerde, her an haz─▒r lakab─▒n─▒ takarlar. Hapse at─▒lan babalar─▒n─▒ kurtarmak i├žin Sure Alay─▒n─▒ bas─▒p KabeÔÇÖye g├Ânderilen ├Ârt├╝y├╝ ├žalarlar. Birliklerin i├žtima alan─▒ndan Mekke Komutan─▒n─▒ ka├ž─▒r─▒rlar.

Sonra afla EgeÔÇÖye ├žiftliklerine d├Ânerler. Burada da bo┼č durmazlar da─člardaki Efeleri ├Ârg├╝tlemeye ├žal─▒┼č─▒rlar. Me┼črutiyetÔÇÖin ilan─▒ndan sonra Me┼čhur e┼čk─▒ya ├çak─▒rcal─▒ÔÇÖn─▒n pe┼čine d├╝┼čer, sonras─▒nda LibyaÔÇÖda ─░talyanlarla sava┼ča ko┼čar.

Balkan Sava┼č─▒ yenilgisini kabul eden ve EdirneÔÇÖyi Bulgarlara b─▒rakan H├╝k├╝meti deviren Enver Pa┼ča ve arkada┼člar─▒ ─░ttihat ve Terakki Cemiyetini iktidara getirirler.┬á S─▒ra halka verilen s├Âz├╝ yerine getirmeye gelmi┼čtir. Enver Pa┼ča h├╝k├╝metten habersiz, baz─▒ komutanlar─▒n deste─či ile harekete ge├žer. G├Ân├╝ll├╝lerden olu┼čan fedai grubu da─č yollar─▒ndan EdirneÔÇÖye s─▒zar ve Edirne kurtar─▒l─▒r. Ka├žan Bulgar komutanÔÇÖ─▒n beyaz at─▒ padi┼čah Mehmet Re┼čatÔÇÖa g├Ânderildi. Harek├ót devam eder, Bat─▒ Trakya Bulgar i┼čgalinden kurtar─▒l─▒r. 1913 y─▒l─▒nda Ba┼čkenti G├╝m├╝lcine olan ilk T├╝rk CumhuriyetÔÇÖi kuruldu.

Kurulan ge├žici h├╝k├╝met Garbi Trakya H├╝k├╝metÔÇÖi Muvakkataa ─░slamiyesi ad─▒n─▒ al─▒r. H├╝k├╝met reisi Salih Hoca, genelkurmay ba┼čkan─▒ S├╝leyman UlviÔÇÖydi. ├ľmr├╝ 45 g├╝n s├╝ren bu devlet Bulgarlar, Yunanl─▒lar ve Frans─▒zlar taraf─▒ndan tan─▒n─▒r, kendi paras─▒n─▒ ve pulunu basar. Ancak Cemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n bask─▒s─▒yla bu cumhuriyet y─▒k─▒ld─▒.

Bat─▒ Trakya Bulgarlara teslim edildi.

1.D├╝nya sava┼č─▒ yakla┼č─▒rken Enver pa┼ča, Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref ve Selim SamiÔÇÖye yeni g├Ârevler verdi. Bu ikili k├╝├ž├╝k bir heyetle t├╝ccar kisvesinde HindistanÔÇÖa gittiler. Heyette Bursal─▒ G├╝rc├╝ ─░brahim BeyÔÇÖde vard─▒. E┼čref Bey y─▒llar ├Ânce temas kurdu─ču Hint Hilafet komini ve kongre partiÔÇÖsini ├Ârg├╝tleyip isyan ├ž─▒karacak, Hac─▒ Sami BeyÔÇÖde T├╝rkistanÔÇÖa ge├žip oradaki T├╝rkÔÇÖleri ayakland─▒racakt─▒. Heyet ─░ngilizÔÇÖlerce g├Âzalt─▒na al─▒nd─▒. Ancak Hintliler onlar─▒ kurtard─▒lar. E┼čref Bey ArabistanÔÇÖa d├Ând├╝. Hac─▒ Sami BeyÔÇÖin ba┼čkanl─▒k etti─či heyet Pamir ├╝zerinden T├╝rkistanÔÇÖa ge├žti. Burada s─▒n─▒r devriyelerine yakalanan grup K─▒rg─▒z T├╝rkÔÇÖlerinin yard─▒m─▒yla serbest kal─▒r. Sonra Do─ču T├╝rkistanÔÇÖa ge├žerler.

Hac─▒ Sami Bey ve arkada┼člar─▒ 1916ÔÇÖda Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖna kar┼č─▒ K─▒rg─▒zÔÇÖlar─▒ ayakland─▒rd─▒lar. ├çarl─▒k bu isyan─▒ bast─▒rmak i├žin Alman cephesinden asker ├žektiler. Bunun sonucunda Alman cephesi ├ž├Âkt├╝, bu da ├žarl─▒─č─▒n sonu oldu.

T├╝rkistanÔÇÖdaki isyan kanla bast─▒r─▒ld─▒. Y├╝z binlerce insan ├Âld├╝r├╝ld├╝, SibiryaÔÇÖya s├╝r├╝ld├╝. D├Ârt y├╝z bin insan ├çin kontrol├╝ndeki Do─ču T├╝rkistanÔÇÖa s─▒─č─▒nd─▒. Hac─▒ Sami Bey ve arkada┼člar─▒ ├çinÔÇÖe s─▒─č─▒n─▒rlar. Burada kahraman gibi kar┼č─▒lan─▒rlar. ┼×anghayÔÇÖda misafir edilirler. Koreliler ordular─▒n─▒ e─čitmesi i├žin onu ├ža─č─▒r─▒rlar. Sava┼č bitip arkada┼člar─▒ T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ânerken o ortadan kaybolur, SibiryaÔÇÖy─▒ a┼čar. Enver Pa┼čaÔÇÖy─▒ bulur. Onu Orta AsyaÔÇÖdaki ├Âzg├╝rl├╝k m├╝cadelesine devam eder.

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n T├╝rkistanÔÇÖ─▒n ─░stiklal m├╝cadelesi verirken bug├╝n Tacikistan s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde bulunan Belcuvan/Bah├ževan yak─▒n─▒ndaki Cegan k├Ây├╝nde 4 A─čustos 1922 Cuma g├╝n├╝ ┼čehit olmas─▒ ├╝zerine insan, silah ve m├╝himmat temini i├žin gitti─či AfganistanÔÇÖdan d├Ân├╝p m├╝cadelenin ba┼č─▒na ge├žer. Hac─▒ Sami Bey Afganl─▒ yetkililerin ├Ânerisiyle m├╝cadeleyi T├╝rkistanl─▒lara b─▒rakarak ─░ranÔÇÖa ge├žer. Me┼čhetÔÇÖteki Konsolosumuz Feridun KandemirÔÇÖle g├Âr├╝┼č├╝r ve T├╝rkiyeÔÇÖye ge├ži┼č i├žin AnkaraÔÇÖdan izin ister. Ancak Hac─▒ Sami beyÔÇÖe izin ├ž─▒kmaz. Oda YunanistanÔÇÖa ge├žer, abisinin yan─▒na gider. Ancak karde┼čler AnkaraÔÇÖya kar┼č─▒ izleyecekleri yol i├žin anla┼čamazlar, ─░zmir suikast─▒ davas─▒ sonunda idam edilen arkada┼člar─▒n─▒n intikam─▒n─▒ almak onda saplant─▒ olmu┼čtur. Bug├╝n bile a├ž─▒─ča ├ž─▒kmayan temaslar sonucu para ve silah temin eder.

T├╝rkiyeÔÇÖden YunanistanÔÇÖa ka├žm─▒┼č veya esir d├╝┼čm├╝┼č insanlardan bir grup olu┼čturur.17 A─čustos 1927ÔÇÖde Sisam adas─▒ndan Ku┼čadas─▒ÔÇÖna ├ž─▒kar, silah olarak yanlar─▒nda mavzer, tabanca ve el bombalar─▒ vard─▒r. ─░ki g├╝n sonra ─░zmir suikast─▒ davas─▒ sonunda as─▒lan Sar─▒ Efe Edip Beyin ├žetesiyle Yunanl─▒lara kar┼č─▒ sava┼čm─▒┼č olan karde┼či Ahmet onlara kat─▒l─▒r. Hedefleri U┼čak yak─▒nlar─▒ndaki Nall─▒han Bo─čaz─▒ÔÇÖd─▒r.

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n EgeÔÇÖye yapaca─č─▒ ziyaret i├žin binece─či trene sald─▒r─▒ d├╝zenleyeceklerdi. 26 A─čustos 1927 g├╝n├╝ Mardan Da─čÔÇÖ─▒nda tesad├╝fen kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ Y├Âr├╝kler onlardan ┼č├╝phelenirler, Y├Âr├╝klerle ├žat─▒┼č─▒rlar. Jandarma ├žat─▒┼čmaya yeti┼čir, ├ž─▒kan ├žat─▒┼čmada Hac─▒ Sami bey ve karde┼či Ahmet ├Âl├╝rl. ├çetesinde buluman S├ÂkeÔÇÖli Mecit, D├╝zceli Mecit ve D├╝zceÔÇÖli Abaza Hakk─▒ yakalan─▒rlar. San─▒klar ─░stanbul A─č─▒r Ceza MahkemesiÔÇÖnde yarg─▒land─▒lar. ─░stanbulÔÇÖda ya┼čayan karde┼čleri MekkiÔÇÖde mahkemede bu yarg─▒lan─▒r. Suikastle ilgisi kan─▒tlanmayan Ku┼č├žuba┼č─▒ Mekki beraat eder. Di─čer san─▒klar ve E┼čref Bey g─▒yab─▒nda ├Âl├╝me mahk├╗m edilir.

Hac─▒ Sami beyÔÇÖin T├╝rkiyeÔÇÖde kimlerle temas etti─či, silahlar ve harcamalar─▒ i├žin gerekli paray─▒ kimin g├Ânderdi─či, mektupla┼čt─▒─č─▒ ki┼čiler hala bir s─▒r olarak g├╝n├╝m├╝ze gelmi┼čtir. Hac─▒ Sami Bey bombalar─▒yla trene sald─▒rmayacak kadar tecr├╝beli bir insand─▒r. Zaman─▒n en b├╝y├╝k gerilla sava┼č─▒ uzman─▒yd─▒. Bu sald─▒r─▒ i├žin makineli t├╝fek ve dinamit gibi silahlar─▒ getirecek ve sald─▒r─▒ya kat─▒lacak ki┼čilerle ilgili ipucuna ula┼č─▒lamam─▒┼čt─▒r. Bu olay─▒n ├╝st├╝ bug├╝ne kadar ├Ârt├╝l├╝ kalm─▒┼čt─▒r.

O g├╝n├╝n siyasi hayat─▒ i├žinde bu olaylar unutulup gitmi┼čtir. E─čer suikast giri┼čiminde bulunmasayd─▒ ad─▒ bug├╝n kahramanlar─▒m─▒z aras─▒nda ge├žecek ve ├╝st├╝ne ├žok say─▒da kitaplar yaz─▒lacakt─▒.

TBMMÔÇÖnin o g├╝nlerde ya┼čananlar─▒ inceleyip, siyasi sebeplerden h├╝k├╝m giyen, hain ilan edilen, as─▒lan insanlarla ilgili kararlar─▒ ve alg─▒lar─▒ g├Âzden ge├žirilmeli ve itibarlar─▒n─▒ iade etmesi gerekir. Bu karar bir k─▒s─▒m yaralar─▒ saracakt─▒r diye d├╝┼č├╝n├╝yorum.

7,766 total views, 1 views today

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒