Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒n─▒n ac─▒ sonu

Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒n─▒n ac─▒ sonu

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒:
1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul
2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul
E-Posta: tayfunc@gmail.com
Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan harp filosundan ├ž─▒kar─▒larak ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ korumakla g├Ârevlendirilen Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒, 6 Eyl├╝l 1914 g├╝n├╝ Sar─▒s─▒─člar KoyuÔÇÖnda y├╝zer tabya olarak demirledi; Nusret ve ─░ntibah may─▒n gemileriyle desteklendi. Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒; 13 Aral─▒k 1914 g├╝n├╝ saat 11.58ÔÇÖde, Kraliyet Donanmas─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ Y├╝zba┼č─▒ Norman Holbrook komutas─▒ndaki B11 denizalt─▒s─▒ taraf─▒ndan torpillendi. Denizalt─▒n─▒n periskobunu fark etmi┼č olan m├╝rettebat─▒n top at─▒┼č─▒ yapmas─▒na ra─čmen torpilden kurtulamayan Mesudiye, k─▒├ž taraf─▒ndan ald─▒─č─▒ isabet nedeniyle 10 dakikada s─▒─č suya g├Âm├╝ld├╝. Geriye y├╝rek burkan bir sava┼č ├Âyk├╝s├╝ kald─▒.[1]

***

─░ngiliz Denizalt─▒s─▒ B-11

1874 yap─▒m─▒ olan Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒, ─░ngiltereÔÇÖden sat─▒n al─▒nm─▒┼čt─▒. Olduk├ža eski olan gemi, Osmanl─▒ Donanma Komutanl─▒─č─▒na atanan Amiral Souchon taraf─▒ndan g├Ârevden men edildi.┬á Souchon, geminin y├╝zer bir kale gibi g├Ârev yapmas─▒n─▒n ve may─▒n hatlar─▒n─▒ korumas─▒n─▒n m├╝mk├╝n oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝. Z─▒rhl─▒ Sar─▒s─▒─člar KoyuÔÇÖna demirleyerek bu g├Ârevi yapmaya ba┼člad─▒. Ancak Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒, demirledi─či koyda B-11 denizalt─▒s─▒n─▒n hedefi olarak iki torpille bat─▒r─▒ld─▒. Alabora olan gemidekilerden 10 subay ve 25 er ┼čehit oldu. Ters d├Ânen geminin su ├╝st├╝nde kalan karinas─▒na ├žeki├žlerle vurarak, i├žeride sa─č kalan olup olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒. Bir noktadan cevap geldi. Sa─č kalanlar vard─▒. Bu k─▒s─▒m delinerek d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kar─▒lmalar─▒ m├╝mk├╝n olabilirdi ama elde gerekli ara├ž-gere├ž yoktu. Derhal ─░stanbulÔÇÖdan oksijen kayna─č─▒ ve burgu aletleri g├Ânderilmesi talep edildi.

─░stanbulÔÇÖdan acele g├Ânderilen malzemelerle ertesi g├╝n ├Ânce k├╝├ž├╝k bir delik a├ž─▒ld─▒, i├žeridekilerin hava almalar─▒ sa─čland─▒. Bu delikten i├žeridekilerle konu┼čuldu, s├╝t verildi. 5 subay ve 3 er, geminin makine dairesinde mahsur kalm─▒┼čt─▒. Delik geni┼čletildikten sonra da mahsur durumdaki askerler sald─▒r─▒dan 36 saat sonra gemiden ├ž─▒kar─▒ld─▒. Kurtulan Bahriyeliler hemen hastaneye g├Ânderildiyse de, i├žlerinden biri ertesi g├╝n vefat etti.[2]

Mesudiye z─▒rhl─▒s─▒ndan ocak ay─▒ sonuna dek uzun u─čra┼člar sonucu s├Âk├╝len toplar, Bayku┼č (Mesudiye) bataryas─▒ olarak Bo─čaz tahkimat─▒n─▒n takviyesinde kullan─▒lacakt─▒. Bir yandan da ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒n may─▒nlanmas─▒na ve yeni hatlar d├Â┼čenmesine devam ediliyordu.

Nusrat may─▒n gemisi taraf─▒ndan Kepez-Havuzlar g├╝ney aras─▒na 50 may─▒n daha d├Âk├╝ld├╝. Bu d├Âk├╝len may─▒nlardan 7ÔÇÖsi infilak etti. May─▒nlar─▒n aras─▒ 45, derinli─či ise 4,5 metreydi. ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna 50 may─▒nl─▒k 7. ve 8ÔÇÖinci may─▒n hatlar─▒ d├Â┼čendi.[3]

Ne var ki -o g├╝nlerde kullan─▒lan teknolojinin gere─či- d├Âk├╝len may─▒nlar─▒n kimi infilak ediyor, kimi ya birka├ž saat ya da birka├ž g├╝n sonra hattan kopuyor ve tam anlam─▒yla ÔÇťserseri may─▒nÔÇŁ olarak ba┼č─▒bo┼č dola┼č─▒yordu. ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒ konu alan kronolojilerde, serseri may─▒n olaylar─▒ ├žok s─▒k yer al─▒r. Nitekim NusratÔÇÖ─▒n 17 Aral─▒k 1914 tarihinde may─▒n d├Â┼čemesinin ard─▒ndan ├╝├ž may─▒n─▒n su y├╝z├╝ne ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Bu may─▒nlar daha sonra Sedd├╝lbahir mevkisinin ├Ân├╝nden ge├žip, Bo─čazdan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kacakt─▒r. ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒n giri┼č yerinin ilerisinde bulunan ─░ngiliz Donanmas─▒ÔÇÖn─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ ge├žmeye ├žal─▒┼č─▒laca─č─▒na kesin g├Âz├╝yle bak─▒l─▒yordu. Hatt├ó m├╝ttefiklerin bir deniz sald─▒r─▒s─▒yla birlikte Bo─čaz savunmas─▒n─▒ karadan yok etmek ├╝zere Saros K├ÂrfeziÔÇÖne ├ž─▒karma yapaca─č─▒ da tahmin ediliyordu. Bu Saros saplant─▒s─▒, Liman von SandersÔÇÖi derinden etkilemi┼čtir. Liman Pa┼ča, GeliboluÔÇÖya m├╝ttefik ├ž─▒karmas─▒ s─▒ras─▒nda, as─▒l kuvvetlerin SarosÔÇÖa ├ž─▒kar─▒laca─č─▒ndan ├žok emin, m├╝ttefiklerin o kesimdeki sahte ├ž─▒karma manevralar─▒n─▒ heyecanla izlerken, yakla┼č─▒k 36 saat boyunca ordusuna emir veremeyecek ve T├╝rk birliklerini di─čer ├ž─▒karma b├Âlgelerinde kendi haline b─▒rakacak hale d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Neyse ki T├╝rk ordusunun, ├╝st birimlerden bekledikleri emir gelmese bile, inisiyatif kullanabilen yurtsever subaylar─▒ vard─▒r.

Osmanl─▒ Genelkurmay─▒ karadan ├ž─▒karma, ayn─▒ anda da denizden taarruz ihtimalleri ├žer├ževesinde savunmayla ilgili haz─▒rl─▒klar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝rken, m├╝ttefiklerin Bo─čazdaki may─▒nlar─▒ patlatmak i├žin ta┼č y├╝kl├╝ 7 ta┼č─▒ma gemisi ile 30 kadar may─▒n arama gemisini filoyla beraber bulundurdu─ču bilgisi de al─▒nd─▒─č─▒ndan, her ihtimale kar┼č─▒ teyakkuz halinde bulunulmas─▒ istendi.

Aral─▒k sonuna do─čru ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndan ge├žmesi muhtemel d├╝┼čman denizalt─▒lar─▒n─▒ g├Âzetlemek ├╝zere ─░stanbul ve Galata yatlar─▒ da ─░mral─▒ adas─▒ civar─▒nda g├Âreve ├ž─▒kar─▒lacak, baz─▒ sava┼č gemileri Marmara DeniziÔÇÖnde denizalt─▒ av─▒na ├ž─▒kacakt─▒.

Enver Bey, 1 Ocak 1915ÔÇÖte mirlival─▒─ča (tu─čgeneral) y├╝kseltildi.

M├╝ttefik cephesinde ise ├çanakkaleÔÇÖyi tek bir seferde, denizden ge├žmenin m├╝mk├╝n olup olmayaca─č─▒ tart─▒┼čmas─▒ iyice yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒. Akdeniz Filosu Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna atanan Amiral CardenÔÇÖin, ├žok say─▒da gemiyle ve uzun s├╝rmesi muhtemel bir harek├ót sonucu Bo─čaz─▒n ge├žilebilece─či g├Âr├╝┼č├╝ genel olarak kabul g├Âr├╝yordu. Rus ├çar─▒ II. Nikola, ─░ngiltereÔÇÖnin derhal bir Osmanl─▒ cephesi a├žmas─▒ yolundaki talebini ─▒srarla tekrarl─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ b├Âylece Osmanl─▒ OrdusuÔÇÖnun karada ve denizde me┼čgul edilece─čini ve g├╝├ž durumda kalaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu. ─░ngilizlerin ├çanakkaleÔÇÖye bir harek├ót ba┼člatmas─▒ durumunda, Osmanl─▒ Ordusu KafkasyaÔÇÖdan bir k─▒s─▒m kuvvetlerini ├žekmek zorunda kalacak ve Ruslar─▒n y├╝k├╝ biraz olsun hafifleyecekti. Amiral Sir Henry Jackson ise hamleyi bir ad─▒m daha ├Âne g├Ât├╝r├╝yor, ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒n ge├žilmesini m├╝mk├╝n g├Âr├╝yordu. Ancak daha sonras─▒ i├žin karamsar bir tablo ├žiziyordu:

ÔÇŽDonanma ┼čehre (─░stanbul) a─č─▒r hasar verdikten sonra h├ókim dahi olsa, memleketi i┼čgal etmek i├žin b├╝y├╝k bir kuvvet olmad─▒k├ža durum gayet nazik olacakt─▒r. ─░stanbulÔÇÖun i┼čgali zayiata katlan─▒lmaya de─čer ama yaln─▒zca bombard─▒man, uzaklarda yap─▒lacak askeri bir harek├óta fazla etki yapmayaca─č─▒ gibi, ┼čehir teslim olsa bile asker teslim olmad─▒k├ža muhafaza edilemez.[4]

─░ngiliz Akdeniz Donanma Komutan─▒ Amiral Carden, ├çanakkaleÔÇÖye d├╝zenlenecek seferle ilgili plan─▒n─▒ Deniz Bakan─▒ ChurchillÔÇÖe sundu. ChurchillÔÇÖin de onay─▒ alan plan, ─░ngiliz Sava┼č KonseyiÔÇÖnde g├Âr├╝┼č├╝lerek kabul edildi. Carden Plan─▒ÔÇÖn─▒n genel hatlar─▒ ┼č├Âyleydi:

1-Bo─čaz─▒n giri┼čindeki savunma tesislerini tahrip etmek.

2-Bo─čaz─▒n giri┼činden Kepez burnuna kadar olan savunma tesislerini bask─▒ alt─▒na almak ve susturmak.

3-Çanakkale ve Kilitbahir savunma tesislerini zayıflatmak ve susturmak.

4-May─▒n tarlalar─▒ aras─▒ndan ge├žit a├žmak, ├çanakkale ve KilitbahirÔÇÖin ├╝st k─▒sm─▒ndaki savunma tesislerini susturmak ve Marmara DeniziÔÇÖne girmek.

1ÔÇÖinci ve 2ÔÇÖnci evrelerde z─▒rhl─▒lar Bolay─▒r savunma hatt─▒n─▒ zorlay─▒p, KabatepeÔÇÖdeki bataryay─▒ susturacaklard─▒.[5]

Amiral, plan─▒n─▒ daha detayland─▒r─▒yor ve ┼ču hususlar─▒n da alt─▒n─▒ ├žiziyordu:

1-Tabyalar endirekt bir ┼čekilde bombalanarak k─▒sa mesafeli bombard─▒manla tahrip edilecek. Bo─čaz─▒n giri┼č k─▒sm─▒ndaki torpil ve may─▒n tarlalar─▒n─▒ savunan toplar tahrip edilecek, may─▒nlar temizlenecek.

2-├ľnlerine may─▒n taray─▒c─▒l─▒ gemileri alacak olan z─▒rhl─▒lar, ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna girdikten sonra Dardanos Bataryas─▒ÔÇÖn─▒ susturacak.

3-├çanakkale ve KilitbahirÔÇÖdeki tabyalar─▒n denizden bombard─▒manla tahrip edilecek.

4-├ľnlerinde may─▒n taray─▒c─▒lar bulunan z─▒rhl─▒lar KilitbahirÔÇÖe do─čru ├ž─▒k─▒p ├çanakkaleÔÇÖden sonraki tabyalar─▒ KabatepeÔÇÖden ba┼člayarak ate┼č alt─▒na alacak. ├çanakkale-Kilitbahir aras─▒ndaki may─▒n tarlalar─▒ temizlenecek.

Sava┼č Konseyi, bu sefere Quenn Elizabeth z─▒rhl─▒s─▒n─▒n da kat─▒l─▒p, at─▒┼č denemelerini ├çanakkaleÔÇÖde yapmas─▒n─▒ kararla┼čt─▒rd─▒.

Marmara DeniziÔÇÖne girecek olan filo, 2 a─č─▒r kruvaz├Âr, 4 z─▒rhl─▒, 3 hafif kruvaz├Âr, 1 filo y├Âneticisi, 12 destroyer, 3 denizalt─▒, 4 may─▒n taray─▒c─▒ gemi ve bir ta┼č─▒t gemisinden olu┼čacakt─▒.[6]

Osmanl─▒ taraf─▒nda da, savunma haz─▒rl─▒klar─▒ giderek artan bir dozda devam etmekteydi. Ocak ay─▒n─▒n sonlar─▒nda bir Frans─▒z denizalt─▒s─▒ dal─▒┼č yaparak ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna girdi. M├╝rettebat─▒n pusulas─▒n─▒n bozuk oldu─čunu sonradan fark etti─či Y├╝zba┼č─▒ Fournier komutas─▒ndaki Saphire denizalt─▒s─▒, bir s├╝re may─▒nlar aras─▒nda yol ald─▒ktan sonra kumsala sapland─▒. Uzun u─čra┼člar sonucunda kurtuldu ve K├Âseburnu KalesiÔÇÖnin 200 metre kadar a├ž─▒─č─▒nda y├╝zeye ├ž─▒kt─▒. Nusrat may─▒n gemisi ve ─░sa Reis gambotu derhal denizalt─▒ya ate┼č a├žt─▒. Kendini denize atmay─▒ ba┼čaran 14 denizcinin d─▒┼č─▒ndaki Frans─▒z m├╝rettebat, denizalt─▒yla beraber denizin derinliklerine g├Âm├╝ld├╝.

Denizalt─▒n─▒n Nara burnu a├ž─▒klar─▒nda ak─▒nt─▒l─▒ sulara g├Âm├╝ld├╝─č├╝ tarih, kimi kaynaklarda 15 Ocak, kimi kaynaklarda ise 28 Ocak 1915 olarak ge├žiyor. Arada sadece 13 g├╝n olmas─▒, Hicri-Miladi takvim fark─▒ndan kaynaklan─▒yor. Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n o d├Ânemde kulland─▒─č─▒ Hicri takvim uyar─▒nca 15 Ocak 1330 olarak kay─▒tlara ge├žen bu olay─▒n Miladi tarihi 28 Ocak 1915ÔÇÖtir. Yap─▒mc─▒ Sava┼č Karaka┼č, belgesel film projesi ÔÇť├çanakkale Ge├žildi mi?ÔÇŁ i├žin haz─▒rlad─▒─č─▒ web sitesinde, ├çanakkale Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda batm─▒┼č gemi ve denizalt─▒larla ilgili hem bat─▒k foto─čraflar─▒n─▒ payla┼č─▒yor hem de detayl─▒ bilgi aktar─▒yor:

…─░leri sonar teknolojisinin kullan─▒ld─▒─č─▒ belgesel ├žekimlerinde yo─čun tanker ve y├╝k gemisi trafi─čine kar┼č─▒n, ├çanakkale Bo─čaz─▒ yata─č─▒ tarand─▒. Bo─čazda batm─▒┼č iki ─░ngiliz, E7 ve E15 ve ├╝├ž Frans─▒z denizalt─▒s─▒, Saphire, Joule ve MariotteÔÇÖnun yerleri belirlendi.

M├╝ttefiklerin ilk denemesinde 15 Ocak 1915 tarihinde ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ sualt─▒ndan ge├žmeye ├žal─▒┼čan Yzb. Henri Fournier komutas─▒ndaki Frans─▒z Saphire denizalt─▒s─▒ NaraÔÇÖda bat─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Saphire k─▒smen s├Âk├╝lm├╝┼č olarak 55 metre derinlikte ak─▒nt─▒l─▒ sular─▒n koynunda yatmaktad─▒r.

44 metre derinlikte i├žerisinde 29 m├╝rettebat─▒yla yatan Frans─▒z Joule denizalt─▒s─▒ bulundu ve ilk dal─▒┼č yap─▒ld─▒.

7 Temmuz 1915ÔÇÖte ├çimenlik kalesinden a├ž─▒lan ate┼č ile vurulan ve t├╝m m├╝rettebat─▒ esir al─▒nan Frans─▒z Mariotte denizalt─▒s─▒ y─▒llar sonra s├Âk├╝lm├╝┼č ve bir par├žas─▒ da NaraÔÇÖda askeri b├Âlge i├žerisindeki bir iskelenin alt─▒na temel olmu┼čtur. Marmara DeniziÔÇÖndeki ├žekimlerde ─░ngiliz denizalt─▒s─▒ E11 taraf─▒ndan GeliboluÔÇÖya asker ve malzeme ta┼č─▒rken bat─▒r─▒lan ┼×irket-i Hayriye vapuru Rehber ile E14 taraf─▒ndan bat─▒r─▒lan Nur-├╝l Bahir gambotuna dal─▒┼člar yap─▒ld─▒.

1898 y─▒l─▒ MacLaren & Wilson, Cenova – ─░talyan yap─▒m─▒ Nur-├╝l Bahir gambotu. Fas Sultan─▒ taraf─▒ndan sipari┼č edilen ve as─▒l ad─▒ Siri-├╝l T├╝rk olan 450 ton a─č─▒rl─▒─č─▒nda, 52 metre boyundaki gemi yap─▒m a┼čamas─▒ndayken Osmanl─▒ h├╝k├╝metine devredildi. 1906 y─▒l─▒nda Bahriye emrine verilen gemi 1913 y─▒l─▒nda yede─če ├ž─▒kt─▒. 1 May─▒s 1915ÔÇÖte E14 taraf─▒ndan torpillendi, sadece 29 denizci sa─č kald─▒. 36 asker ┼čehit oldu.

AlmanyaÔÇÖn─▒n da bu sava┼čta kulland─▒─č─▒ denizalt─▒lar─▒ vard─▒. U21; iki g├╝nde ├çanakkaleÔÇÖde iki ─░ngiliz sava┼č gemisini, Majestic ve TriumphÔÇÖ─▒ bat─▒rd─▒. Belgesel; Alman U-Botlar─▒n─▒n ├çanakkale sava┼č─▒ndaki rollerini ve e┼čitli─čin nas─▒l sa─čland─▒─č─▒n─▒ anlat─▒yor.

Belgeselin en ├žarp─▒c─▒ yan─▒ ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndaki zorlu yolculu─čunun izleri ad─▒m ad─▒m s├╝r├╝len ve sava┼čta Bo─čaz─▒ ge├žmeyi ilk ba┼čaran Avustralya denizalt─▒s─▒ AE2ÔÇÖye MarmaraÔÇÖn─▒n 75 m. derinli─činde ula┼čmak oldu. Ali R─▒za Bey komutas─▒ndaki Sultanhisar torpidobotu taraf─▒ndan bat─▒r─▒lan AE2ÔÇÖye yap─▒lan dal─▒┼č─▒n g├Âr├╝nt├╝leri de belgeselde.[7]

├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna filoyla giri┼čilecek b├╝y├╝k sald─▒r─▒ planlan─▒rken, m├╝ttefik cephesinde s├╝rekli olarak karadan harek├ót planlar─▒ da yap─▒l─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ kurmaylar, filo MarmaraÔÇÖya ge├žse bile, orada tutunmak i├žin mutlaka karadan deste─če ihtiya├ž oldu─ču kan─▒s─▒ndayd─▒. Bu nedenle, Gelibolu yar─▒madas─▒ t├╝m├╝yle ele ge├žirilmeliydi. Ama ─░ngiliz Sava┼č KonseyiÔÇÖnin ald─▒─č─▒ kararlar ├žer├ževesinde, YunanistanÔÇÖ─▒n kullan─▒lmas─▒na izin verdi─či Limni adas─▒na ─░ngiliz t├╝menleri sevk ediliyordu. Yunanistan, AnadoluÔÇÖdan toprak isteklerini m├╝ttefiklere bildirmi┼č, harek├óta destek i├žin ad─▒m atmakta da ├žok istekli davran─▒yordu. ─░ngiltere bir yandan M─▒s─▒rÔÇÖdaki birliklerin b├Âlgeye sevki i├žin de gereken ├Ânlemleri al─▒yordu. Ancak g├Âzden ka├žan k├╝├ž├╝k bir detay vard─▒. ─░ngiltere Deniz Bakan─▒ Winston Churchill ba┼čar─▒ya ├žoktan inanm─▒┼č, bir an ├Ânce harekete ge├žmek i├žin acele ediyordu. Frans─▒zlar─▒n, ├çanakkaleÔÇÖde karaya ├ž─▒kar─▒lmak ├╝zere g├Ânderilecek birliklerinin say─▒s─▒n─▒n art─▒r─▒labilmesi i├žin harek├ót─▒n biraz geciktirilmesi yolundaki talebini duymazdan gelmeyi tercih etti. M├╝ttefikler harekete ge├žiyordu.

Amiral CardenÔÇÖin verdi─či hareket emrinde Suffren, Kumkale istihk├ómlar─▒na ate┼č a├žacak, Bouvet bu geminin ate┼čini kontrol edecek, Gaulois Be┼čigeÔÇÖde g├Âzetleme yapacak, Inflexible Sedd├╝lbahir bataryalar─▒n─▒ ate┼č alt─▒na alacak ve ayn─▒ zamanda OrhaniyeÔÇÖye ate┼č edecek TriumphÔÇÖun at─▒┼č─▒n─▒ kontrol edecekti. Albion z─▒rhl─▒s─▒ ve Amethyst kruvaz├Âr├╝, Kabatepe sahillerinde Quenn Elizabeth dretnotu i├žin temiz bir alan sa─člayacak olan may─▒n taray─▒c─▒lar─▒n─▒ koruyacak, tesad├╝f edecekleri mevzi ve bataryalara ate┼č etmek de vard─▒.[8]

D─░PNOTLAR

[1] MesudiyeÔÇÖnin ├Âyk├╝s├╝n├╝n ├Âzetlendi─či kaynak: Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

[2]┬á M. Albayrak ÔÇô T. Y─▒lmazer, ÔÇťSorularla ├çanakkale Muharebeleri-1ÔÇŁ, s.25

[3]┬á Kemal Ar─▒, ÔÇťBirinci D├╝nya Sava┼č─▒ KronolojisiÔÇŁ, s.86

[4]┬á C.F. Aspinall-Oglander, ÔÇťB├╝y├╝k Harbin Tarihi -├çanakkale- Gelibolu Askeri Harekat─▒ÔÇŁ, Cilt 1, s.83

[5]┬á Albay Thomazi, ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒, s.18 (├çanakkale Sava┼č─▒ G├╝nl├╝─č├╝, s.94)

[6]┬á Albay Thomazi, ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒, s.18

[7]  www.savaskarakas.com

[8]┬á O. Akay, ÔÇťHedef GeliboluÔÇŁ, s.153 (─░. Bilgin, ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ G├╝nl├╝─č├╝ÔÇŁ, s.111)

Kaynaklar:
Albay Thomazi, ÔÇť├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇŁ, ATASE Yay─▒nlar─▒, Genelkurmay Bas─▒mevi, 1997
General C.F. Aspinall-Oglander, ÔÇťB├╝y├╝k Harbin Tarihi -├çanakkale- Gelibolu Askeri Harekat─▒ÔÇŁ, Cilt 1-2, Arma Yay─▒nlar─▒, 2. Bask─▒, 2005
Kemal Ar─▒, ÔÇť1. D├╝nya Sava┼č─▒ KronolojisiÔÇŁ, 1997, ATASE Yay─▒nlar─▒
M. Albayrak ÔÇô T. Y─▒lmazer, ÔÇťSorularla ├çanakkale Muharebeleri-1, Yeditepe Yay─▒nlar─▒, 2007
O─čuz Akay, ÔÇťHedef GeliboluÔÇŁ, Truva Yay─▒nlar─▒, 2006
Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

├çanakkaleÔÇÖde Denizalt─▒ Sava┼člar─▒: U21 ve Otto Hersing

4,045 total views, 1 views today

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: tayfunc@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒