Mevlit Yazarı Süleyman Çelebi ve Kazım Baykal

Mevlit Yazarı Süleyman Çelebi ve Kazım Baykal

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi.
Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu.
TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi.
Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒:
"Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey",
"├ľzbek Mektuplar─▒",
"Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler",
"Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi".
Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
E-Posta: ekrempeker@gmail.com
Ekrem Hayri PEKER

Bazen ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒z merdivenlerde veya ├Ân├╝nden ge├žti─čimiz tarihi bir yap─▒da yeni bir tabela g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Belediyemizce yenilenmi┼čtir veya tap─▒lm─▒┼čt─▒r. Haf─▒zam beni yan─▒lt─▒yor mu? Daha ├Ânce buras─▒n─▒ Kaz─▒m Bey aya─ča kald─▒rmad─▒ m─▒? Diye d├╝┼č├╝n├╝rs├╝n├╝z.

25 Aral─▒k 1905 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖn─▒n Hoca Hasan Mahallesinde do─čan Kaz─▒m Baykal 10 ÔÇô 11 ya┼člar─▒nda Dar├╝l hilafet-il aliyye MedresesiÔÇÖnde 8 y─▒l ├Â─črenim g├Ârm├╝┼č. 1924 y─▒l─▒nda Erkek Muallim Mektebinde kurs g├Âr├╝p diploma ald─▒. Dedesi Hac─▒ Osman, Rodop Camisini yapt─▒rm─▒┼čt─▒. Maalesef Kaz─▒m BaykalÔÇÖ─▒n ├Âl├╝m├╝nden bu cami tarihi ve sivil mimari ├Âzellikleri yok edilerek yenilendi.

Daha sonra Dar├╝lfununÔÇÖ─▒n ─░lahiyat ve Edebiyat fak├╝ltesinin felsefe b├Âl├╝m├╝nden ve Y├╝ksek Muallim Mektebinden diploma ald─▒. AnadoluÔÇÖnun ├že┼čitli illerindeki okullarda g├Ârev yapt─▒. 1945 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖya geldi ve 1965 y─▒l─▒na kadar Erkek Lisesinde felsefe ├Â─čretmenli─či yapt─▒. Tarih ve farkl─▒ bran┼člarda da derslere girdi.

Kaz─▒m Baykal 1946 y─▒l─▒nda Vedat Kalyoncu ile beraber Bursa Eski Eserleri Sevenler KurumuÔÇÖnu kurdu. Kurulduktan 1 y─▒l sonra kamu yarar─▒na ├žal─▒┼čan dernekler stat├╝s├╝ne al─▒nd─▒. Kaz─▒m Baykal ├Âl├╝m tarihi olan 27 Temmuz 1993 y─▒l─▒na kadar y├╝r├╝tt├╝. 1992 y─▒l─▒nda Kaz─▒m BaykalÔÇÖa Uluda─č ├ťniversitesi taraf─▒ndan Fahri Doktora unvan─▒ verildi. Bursa Erkek LisesiÔÇÖne b├╝st├╝ dikildi.

DERNE─×─░N KURULMASI

Derne─čin Kurucular─▒:

Bursa Erkek Lisesi Felsefe ├ľ─čretmeni Kaz─▒m Baykal,T├╝rk├že ├ľ─čretmeni Hilmi Er├Âzdem, Tarih ├ľ─čretmeni Ahmet Muhtar Aykut, Avukat Hulusi K├Âymen,Vali Muavini Abd├╝lkadir Keskin,T├╝ccar H├╝seyin Kocaba┼č,T├╝ccar R─▒za ─░lova,M├╝ze M├╝d├╝r├╝ Ne┼čÔÇÖet K├Âseo─člu, M├╝ze M├╝d├╝r Muavini Vecdi Kalyoncuo─člu,Emekli Yarbay Necib Kartalkaya.

Kuruculardan Hulusi K├Âymen siyasete atl─▒nca dernekle ilgisini kesti. Dernek t├╝z├╝─č├╝ 25/1/1946 tarihinde Ant gazetesinde ilan edildikten sonra dernek faaliyetlerine ba┼člad─▒. Dernek Bakanlar Kurulunun 11.11.1947 Tarih ve 6671 Say─▒l─▒ Karar─▒yla ÔÇťMenfaii Umumiyeye hadim cemiyetlerÔÇŁ aras─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Kaz─▒m Baykal dernek y├Ânetim kurulu ├╝yelerinin siyasete girmelerine so─čuk bakm─▒┼čt─▒r. Derne─či partiler ├╝st├╝ tutmu┼čtur.

Kaz─▒m BaykalÔÇÖ─▒n restorasyon prensipleri g├╝n├╝m├╝ze ─▒┼č─▒k tutmal─▒d─▒r. Kaz─▒m Baykal restorasyona ba┼člamadan ┼čeri sicilleri inceleyip, ona g├Âre proje yapt─▒r─▒rd─▒. Bu y├╝zden s─▒k s─▒k Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ ile ters d├╝┼č├╝yordu. 1967 y─▒l─▒ndan sonra Kurumla ili┼čkisi kesilmi┼čtir.

Bursa ve An─▒tlar─▒, BursaÔÇÖda Ulucami, Bursa Kozahan─▒ ve Mescidi, Bursa 1946, Tarihte Bursa Yang─▒nlar─▒, BursaÔÇÖda Tarihi K├Âpr├╝ler, Mevlidi ┼×erifi Yazan ├çelebi T├╝rbesi m├╝nasebetiyle Bursa. Bunlar resmi kaynaklarda rastlayaca─č─▒n─▒z bilgilerden baz─▒lar─▒.

Kaz─▒m BaykalÔÇÖ─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ve Bursa Eski Eserler Sevenler KurumuÔÇÖnun ba┼čkan─▒ oldu─ču y─▒llarda belediyeler g├╝n├╝m├╝zde oldu─ču gibi geni┼č gelir kaynaklar─▒na sahip de─čildi. ├ço─ču belediye ├ž├Âp, su, kanalizasyon gibi altyap─▒ hizmetlerini yapmakta zorlan─▒yordu. Gelirleri ancak ├žal─▒┼čanlar─▒n maa┼člar─▒na yetiyordu.

Dernek kurulduktan k─▒sa bir s├╝re sonra BursaÔÇÖya Devlet Hastanesi, Alt─▒parmak ─░lkokulu, Atat├╝rk Caddesinin geni┼čletilmesi gibi say─▒s─▒z eserler kazand─▒rm─▒┼č bulunan d├Ânemin Bursa Valisi Ha┼čim ─░┼čcanÔÇÖa Mevlid-i ┼×erifÔÇÖi yazan S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin t├╝rbesini yapmak i├žin ba┼čvurur. Kaz─▒m Baykal g├╝n├╝m├╝zde oldu─ču gibi ben yapt─▒m oldu d├╝┼č├╝ncesinden uzak bir insan olarak proje m├╝sabakas─▒ d├╝zenler. Se├žilen proje tamamlan─▒r ve An─▒t T├╝rbe 14 Aral─▒k 1952 g├╝n├╝ a├ž─▒l─▒r. Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken Kurum Kaz─▒m BaykalÔÇÖa S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin elyazmalar─▒ndan bir risale haz─▒rlama g├Ârevini verir. Kaz─▒m Baykal M─▒sri ┼×eyhi ve tarih yazar─▒ ┼×emseddin UlusoyÔÇÖun o─člu Fahm├╝ddin ile beraber risaleyi haz─▒rlarlar. Haz─▒rlad─▒klar─▒n─▒ basmadan ├Ânce Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒ Hamdi Aksekili ve tarih├ži bilgin ─░bn├╝lemin Mahmut KemalÔÇÖe incelemeleri i├žin sunarlar. Bu eserin bas─▒m─▒ ├že┼čitli nedenlerle aksar ve 1978 y─▒l─▒nda bas─▒labilir.

S├ťLEYMAN ├çELEB─░ T├ťRBES─░N─░N ─░N┼×ASI

1946 y─▒l─▒nda S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin mezar─▒n─▒ yapt─▒rmay─▒ Bursa Valisi Fazl─▒ G├╝le├ž istemi┼č, bu ama├žla belediyenin mimar─▒na bir proje haz─▒rlatm─▒┼čt─▒r. Belediye b├╝t├žesinden ayr─▒lan ├Âdenekle i┼če ba┼članm─▒┼čsa da sadece yol boyuna bir duvar yap─▒labilmi┼čtir. S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin mezar─▒n─▒n bulundu─ču mezarl─▒ktaki ta┼člar ├ževre sakinlerince al─▒n─▒p, ba┼čka i┼člerde kullan─▒l─▒yordu. Mezarl─▒ktaki son ta┼člar yok olmadan Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu harekete ge├žti. 21 May─▒s 1947 tarihli bir yaz─▒yla Valili─če ba┼čvurarak S├╝leyman ├çelebiÔÇÖye bir t├╝rbe yapmak istediklerini ve bunun i├žin izin verilmesini istediler. Valilik gerekli izni verdi. Kurum belediyeye 24.09.1947 tarihinde yaz─▒ g├Ândererek burada bir t├╝rbe yap─▒laca─č─▒n─▒ belirterek proje haz─▒rlamak i├žin sahan─▒n plan─▒n─▒ istedi. 1947 y─▒l─▒ Mart ay─▒nda BursaÔÇÖda Ant, Do─čru, AnkaraÔÇÖda Ulus, ─░stanbulÔÇÖda Cumhuriyet, Vatan, Son Posta, Yeni Sabah gazetelerinde duyuruldu. ÔÇťS├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin t├╝rbesini nas─▒l g├Ârmek istersinizÔÇŁ diye bir anket yap─▒ld─▒.

Baz─▒ ├╝nl├╝ mimarlar─▒n bu projeyi ├╝cretsiz yapma teklifleri gen├ž yeteneklere f─▒rsat tan─▒mak i├žin reddedildi.

Kurum, ├Ânce projelere verilecek ├╝creti belirledi. Birinciye 1500, ikinciye 1000, iki mansiyona 300, d├Ârt projeye 100ÔÇÖer lira ├Âd├╝l verilecektir.

1948 y─▒l─▒ May─▒s─▒nda BursaÔÇÖda Ant, Do─čru, ─░stanbulÔÇÖda Vatan ve K├Âro─člu gazetelerinde duyurulmu┼č. Ayr─▒ca Ankara radyosunda ilan edilmi┼čtir.

M├╝sabaka 25 A─čustos 1948 tarihinde sona erdi. Kuruma 29 proje geldi. Kurum bu projeleri de─čerlendirmek i├žin bir j├╝ri olu┼čturdu.

Bursa Valisi Ha┼čim ─░┼čcan, Belediye Ba┼čkan─▒ Fahri Bat─▒ca, G├╝zel Sanatlar Akademisinden Profes├Âr Emin Onat, T├╝rk ─░slam Eserleri M├╝zesi Elif Naci, Bay─▒nd─▒rl─▒k Bakanl─▒─č─▒ temsilcisi Y├╝ksek Mimar Sinan Mimaro─člu, Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ ad─▒na Y├╝ksek Mimar Cavit Tomer ve Hasan R─▒za Ergezen, Rol├Âve B├╝rosu ┼čefi Y├╝ksek Mimar Sedat ├çetinta┼č ve Dr. Osman ┼×evki Uluda─č J├╝ride bulunuyordu.

5 A─čustos 1948ÔÇÖde J├╝ri Mimar ─░brahim S├╝zen ile Mimar Nurettin ├ľzsalamÔÇÖ─▒n ortak projelerini birinci olarak se├žtiler.

Birinci gelen proje bir hafta s├╝reyle Alt─▒parmak ─░lkokulunda (┼ču anki Osmangazi Kaymakaml─▒─č─▒) sergilendi. Daha sonra ayn─▒ proje ─░stanbulÔÇÖda Emin├Ân├╝ Halkevinde sergilendi.

T├╝rbenin yap─▒lmas─▒ ve ├ževresinin d├╝zenlenmesinin maliyeti y├╝z bin lira olarak belirlenmi┼čti.

15 Eyl├╝l 1948 tarihinde in┼čaata ba┼član─▒r. ─░n┼čaat giderlerini kar┼č─▒lamak i├žin Vali Ha┼čim ─░┼čcan bir kampanya d├╝zenler. Belediye bu i┼č i├žin ay─▒rd─▒─č─▒ b├╝t├žeden kalan miktar─▒ Kuruma tahsis eder.

Maliye M├╝ste┼čar─▒ (daha sonra Maliye Bakan─▒) Halil AyanÔÇÖ─▒n delaleti ve MeclisÔÇÖin Maliye Enc├╝meninde bulunan Bursa Milletvekilleri Zehra Budur, Fahri B├╝k ve Aziz DuruÔÇÖnun gayretleriyle bu ┼č i├žin ├Âdenek ayr─▒l─▒r. BursaÔÇÖn─▒n ├Ânde gelen i┼čadamlar─▒ projeye katk─▒da bulunurlar.

1950 y─▒l─▒nda se├žimler yap─▒l─▒r. K─▒sa bir s├╝re sonra, 7 Temmuz 1950ÔÇÖde Ha┼čim ─░┼čcan Samsun Valili─čine atan─▒r. ─░n┼čaat duraklar, ama Vali Vekili olarak gelen Hilmi ─░ncesulu ve yerine tayin edilen Vali Vekili Cahit Orta├ž projeye destek verirler.

Kurum ├╝yeleri baz─▒ m├╝teahhitlere ┼čahsen bor├žlanarak in┼čaat─▒n s├╝rmesini sa─člam─▒┼člard─▒r. Daha sonra TBMMÔÇÖne m├╝racaat edilmi┼č. Bursa Milletvekilleri Ali Canip Y├Ântem ve Sadettin KaracabeyÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒yla 1952 y─▒l─▒ b├╝t├žesine ├Âdenek kondu.

─░n┼čaat sona ererken s─▒ra t├╝rbeye konacak ├╝├ž kitabeye gelmi┼čti. Birincisi merdivenin ba┼č─▒na, di─čeri merdivenden sonraya ve ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ lahdin ├╝zerine konacakt─▒ ve ├╝zerinde mevlitÔÇÖden yaz─▒lar bulunacakt─▒.

Kurum bu i┼č i├žinde bir m├╝sabaka d├╝zenlemeye karar verir ve bunun i├žin t├╝rbenin in┼čaat─▒na maddi katk─▒da bulunan Yeni ─░stanbul gazetesine ba┼čvurma karar─▒ al─▒rlar.

Gazete olumlu kar┼č─▒lar ve ilan yay─▒nlar. Birinciye ve ikinciye elli┼čer lira verilecektir. 25 ba┼čvuru gelir. Yine bir j├╝ri olu┼čturulur. Ahmet Hamdi Tanp─▒nar, Re┼čat Nuri G├╝ntekin, gazetenin ba┼čyazar─▒ M. Mermi ve Kaz─▒m Baykal j├╝ri ├╝yesi olurlar. Birincili─či BursaÔÇÖdan R─▒za ─░lova kazan─▒r. ─░kincili─či AfyonÔÇÖdan ba┼čvuran bir ┼čah─▒s al─▒r.

├ť├ž kitabeye konacak beyitler i├žin yaz─▒ ┼čekline karar verildi.

Birinci kitabede S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin do─čum ve ├Âl├╝m tarihleri yaz─▒l─▒yd─▒.

─░kinci kitabede;

       Allah adın zikredelim evvela
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Vaciboldu c├╝mle i┼čde her kula
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Dedi g├Ârd├╝m ol habibin anesi
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bir acep nur kim g├╝ne┼č pervanesi
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bi-huruf-u savt-u lafz ol padi┼čah
┬á┬á┬á┬á┬á┬á MustafaÔÇÖya s├Âyledi bir i┼čtibah

├ť├ž├╝nc├╝ kitabeye konacak yaz─▒ i├žin Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na yaz─▒ g├Ânderildi. (Bu kitabe konulmad─▒

T├╝rbe in┼čaat─▒ 31 A─čustos 1952 tarihinde bitti. ├çevre d├╝zenlenmesi ise 1 Kas─▒m 1952ÔÇÖde tamamland─▒. S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin mezar─▒ ba┼č─▒ndaki servi in┼čaat s├╝rerken d├╝┼čen bir y─▒ld─▒r─▒mla kurumu┼čtu. Alana yeni serviler dikildi. T├╝rbe 14 Aral─▒k 1952 g├╝n├╝ okunan mevlit ve dualarla a├ž─▒ld─▒.

Mustafakemalpa┼čaÔÇÖn─▒n ilk y├╝ksek maden m├╝hendisi olan Faruk Okumu┼č; ÔÇťErkek Lisesinde okurken tarih dersimize Kaz─▒m Baykal girerdi. K─▒l─▒k ÔÇô k─▒yafetine dikkat etmezdi ama her konuda derin bilgi sahibiydiÔÇŁ diye anlatm─▒┼čt─▒.

Mezarl─▒k d├╝zenlendikten sonra b├Âlge halk─▒n mesire alan─▒ olmu┼čtu. Ailemizde 1965 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖya kapl─▒calara gelmi┼č, Servinaz otelde kalm─▒┼čt─▒k. Burada akrabalar─▒m─▒zla piknik yapm─▒┼čt─▒k.

KURUMUN YAPTI─×I ├çALI┼×MALARDAN ├ľRNEKLER

Baykal; ÔÇťBir eseri onar─▒ma ba┼člamadan ├Ânce, pe┼čin An─▒t─▒n yap─▒l─▒┼č malzemesini, ta┼č, tu─čla, horasan, kire├ž gibi maddeleri inceleyip, devrin harap yerlerinden elde etti─čimiz malzemeyi kulland─▒k. Yap─▒n─▒n yap─▒l─▒┼č ┼čeklini, k─▒y─▒ ÔÇô buca─č─▒ndan kalabilmi┼č bir ÔÇô iki tu─čla paras─▒n─▒n durumunu hi├ž g├Âzden ka├ž─▒rmamaya ├žal─▒┼čt─▒k.

Yetkili makamlar─▒n, An─▒tlar Y├╝ksek Kurulu, mimarlar─▒n projelerini binan─▒n kalabilen izlerini, m├╝zedeki ┼×erÔÇÖi mahkeme kararlar─▒ndaki eski onar─▒m birinci ve ke┼čiflerini birle┼čtirerek i┼č g├Ârd├╝k.ÔÇŁ

Dernek 1946 y─▒l─▒nda ilk ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Orduya tahsis edilen ┼×ahadet ve Abdal Camilerini ibadete a├žarak yapar. Dernek daha sonra KozahanÔÇÖ─▒n 1855 y─▒l─▒nda kubbesi ├ž├Âken ah┼čaptan yap─▒lan Mescidi tamir karar─▒ al─▒r. Kaz─▒m Baykal m├╝zede bulunan mahkeme kay─▒tlar─▒n─▒ bulur ve mescidi ona g├Âre projelendirir. Buldu─ču Faik Usta TahtakaleÔÇÖde Beyaz─▒tpa┼ča Han─▒ yan d├╝kk├ónlar─▒ndan ├ž─▒kar─▒l─▒p at─▒lan tu─člalardan kubbeyi yapar.

O d├Ânemde Y├╝ksek An─▒tlar Kurulu yoktur. BursaÔÇÖda eski eserler ve ├ž─▒narlar yol yap─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒na gitmektedir.

├çak─▒rhamam ve Bak─▒rc─▒lar ├çar┼č─▒s─▒ aras─▒ndaki eski evler y─▒k─▒larak yol geni┼čletilirken ortada kalan devasa tarihi ├ž─▒nar kesilir. ├ç─▒nar Oteli yap─▒l─▒rken ├Ân├╝ndeki tarihi ├ž─▒nar kesilmek istenir ve bu dallar─▒ kesilir. Kurum ├ž─▒nar─▒ korumak i├žin mahkemeye ba┼čvurur. Eski Eserler Kanunu daha ├ž─▒kar─▒lmam─▒┼čt─▒r. An─▒tlar Y├╝ksek Kurulu yoktur. Mahkeme Osmanl─▒ d├Âneminden kalma 1904 y─▒l─▒nda ├ž─▒kar─▒lan Asar-─▒ Atika t├╝z├╝─č├╝ne dayan─▒larak kesimi durdurur. Tarihi ├ž─▒narlara ÔÇťTabi An─▒tt─▒r KesilemezÔÇŁ levhalar─▒ konulur.

Sonraki y─▒llarda bu Osmanl─▒ yadig├órlar─▒ kurutulmaya terk edildi. Etraf─▒ndan yol ge├žirilerek bin y─▒ll─▒k Dua├ž─▒nar─▒ yok ettik. ─░├žine araba park edilecek kadar b├╝y├╝k olan Ko─čuk├ž─▒nar g├╝d├╝k kald─▒.

├çak─▒rhamam ÔÇô Bak─▒rc─▒lar Caddesi a├ž─▒l─▒rken derne─čin m├╝dahalesiyle Gazi Timurta┼č Pa┼čaÔÇÖn─▒n mezar─▒ kurtar─▒l─▒r. Bursa Valisi Ha┼čim ─░┼čcan mimar Bedri K├ÂktenÔÇÖe bir proje haz─▒rlat─▒r ve bug├╝nk├╝ t├╝rbe yap─▒l─▒r. Yine derne─čin m├╝dahalesiyle Memleket Hastanesi kar┼č─▒s─▒ndaki harap vaziyetteki ─░sabey Camisini yola gitmekten kurtar─▒p, tamir ederler.

TophaneÔÇÖdeki b├╝y├╝k havuzun da─č─▒lm─▒┼č ta┼člar─▒ ve mermerleri toplan─▒p, bug├╝nk├╝ haline getirilir.

┼×ehir merkezindeki b├╝t├╝n tarihi yap─▒lar Eski Eserleri Sevenler KurumuÔÇÖnun elinden ge├žmi┼čtir, aya─ča kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r desek abart─▒ olmaz.

Kaz─▒m Baykal mecbur kalmad─▒k├ža Bursa d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmaz. Ancak ─░znikÔÇÖteki Ye┼čil Cami minaresinin tamiri i├žin kurulan iskelenin on y─▒ld─▒r beklemekten ├ž├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝ ve Kurumun bu i┼če el atmas─▒n─▒ istediklerini s├Âyleyen ─░zniklileri k─▒ramaz ve Kurum 1961 y─▒l─▒nda minareyi yapar.

Benim ilgimi ├žeken bir konuda 1961 y─▒l─▒nda Fatih devri eseri olan Piremir Camisinin restorasyonunda bulunan ve i├žinden k├ó─č─▒tlar ├ž─▒kan ses k├╝p├╝d├╝r.

Annemin do─čdu─ču G├╝vem K├Ây├╝ Camisinin d├Ârt bir duvar─▒n─▒n i├žine akusti─či sa─člamak i├žin ses k├╝t├╝kleri konulmu┼čtu.

1962 y─▒l─▒nda Kurumdan Ulucami kandillerinin yenilenmesi i├žin yard─▒m istenir. Kaz─▒m Baykal bir ├Ârnek al─▒p, Y├╝ksek An─▒tlar Kuruluna Ba┼čkan─▒ Topkap─▒ M├╝zesi M├╝d├╝r├╝ Tahir ├ľzÔÇÖe g├Ât├╝r├╝r. An─▒ttan onay al─▒nca Pa┼čabah├že fabrikas─▒nda 1500 adet yapt─▒r─▒r. Kurum ├╝yeleri H. ─░smail H├╝sn├╝ kandillerin zincirlerini takar.

1963 y─▒l─▒nda Kuruma ├žok katk─▒s─▒ olan Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Abide ┼×ubesi Ba┼čkan─▒ Sami ├ťlgenÔÇÖin ─▒srar─▒yla Babasultan K├Ây├╝ndeki Cami ve t├╝rbeyi restore ederler.

Kurum ayr─▒ca Sinandede Cami gibi asl─▒na sad─▒k kal─▒nmadan yap─▒lan tarihi yap─▒lar─▒ elden geldi─čince asl─▒na uydurmaya ├žal─▒┼č─▒r.

1965 y─▒l─▒nda sadece merdivenleri kalan Fidan Han mescidi yenilendi. Ertesi y─▒l Nil├╝fer ├çay─▒ ├╝zerindeki Abdal K├Âpr├╝s├╝ ve Ge├žitteki tek g├Âzl├╝ tarihi k├Âpr├╝ y─▒k─▒lmaktan kurtar─▒l─▒p, tamir edildiler.

Kurum 1968 y─▒l─▒nda UlucamiÔÇÖnin mahyalar─▒na el atar. Zeytinya─čl─▒ kandillerin devri bitmi┼čti. Camide uzun y─▒llard─▒r mahyalar yanm─▒yordu. Kurum mahyalar─▒ yenileyip, elektrikle ├žal─▒┼č─▒r hale getirdi.

Kaz─▒m Baykal ┼čerÔÇÖi sicilleri ve mahkeme kay─▒tlar─▒n─▒ inceleyerek, Ulucami ┼čad─▒rvanlar─▒n─▒n muhdes (Bir yap─▒ya sonradan ilave edilmi┼č ve yap─▒yla ba─čda┼čmayan ek) olmad─▒─č─▒n─▒ ispatla ve Muradiye ve Alt─▒parmakÔÇÖtaki bah├želere da─č─▒lm─▒┼č ta┼člar─▒ toplay─▒p, ┼čad─▒rvanlar─▒ orijinaline uygun olarak yapt─▒r─▒r.

1971 y─▒l─▒nda Kurum Karaba┼č-i veli tekkesini tamir ederek, y─▒k─▒lmaktan kurtar─▒p, kimsi bir tamir yaparak g├╝n├╝m├╝ze ula┼čmas─▒n─▒ sa─člar. ├ľrdekli Hamam─▒ da Kurum taraf─▒ndan y─▒k─▒lmaktan kurtar─▒lan yap─▒lardand─▒r. Kaz─▒m Baykal buray─▒ restore edip, k├╝t├╝phane a├žmak niyetindedir. Ancak amac─▒na ula┼čamaz. Engellemelerle restorasyon i┼či yar─▒m kal─▒r ve kendisine k├╝t├╝phane i├žin ba┼čka bir yerde verilmez. Ba┼č├ž─▒ ─░brahim Hamam─▒ da dernek taraf─▒ndan y─▒k─▒lmaktan kurtar─▒lan yerler aras─▒ndad─▒r.

Kaz─▒m BaykalÔÇÖ─▒n yapamad─▒m dediklerini 2005 y─▒l─▒nda d├╝zenlenen Kaz─▒m Baykal SempozyumuÔÇÖda Mimar Mithat K─▒rayo─člu ┼č├Âyle dile getirmi┼čtir;

-Demirta┼čpa┼ča Hamam─▒ÔÇÖn─▒n asl─▒na uygun restorasyonu

-├ľrdekli Hamam─▒n─▒n tamamlanarak k├╝t├╝phane yap─▒lmas─▒

-Irgand─▒ K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝n asl─▒na uygun restorasyonu

-Restore edilen Muradiye MedresesiÔÇÖnde a├ž─▒lmas─▒ planlanan, zaman─▒n G├╝zel Sanatlar AkademisiÔÇÖne ba─čl─▒ ÔÇťEski Eser Ustas─▒ Yeti┼čtirme Y├╝ksek OkuluÔÇŁ.

Bu sat─▒rlar─▒n yazar─▒ bu konuda y─▒llar ├Ânce K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒na; ÔÇťKadrolu restorasyon ustalar─▒ istihdam edilsin, restorasyon ad─▒ alt─▒nda i┼členen cinayetler durdurulsunÔÇŁ diye yazm─▒┼čsa da abuk-subuk cevap gelmi┼čtir. Maalesef y─▒llar ge├žse de anlay─▒┼č de─či┼čmiyor

Kaz─▒m Baylal, restore edilecek eserin r├Âlevesini ├ž─▒kar─▒r, mahkeme kay─▒tlar─▒n─▒ bulur, planlamay─▒ yapar, ustalar─▒ ve finansman─▒ bulurdu.

Kaz─▒m Baykal ┼čeri sicilleri inceleyerek Irgand─▒ K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝n ├Âzelliklerini tespit edip, bir kitap├ž─▒kla duyurdu. Y─▒llar sonra Osmangazi Belediye Ba┼čkan─▒ Hilmi ┼×ensoy k├Âpr├╝y├╝ restore etti.

Kurumun konserve imalathanesiyken al─▒p restore etti─či ─░nebey Medresesi El Yazmas─▒ Eserler K├╝t├╝phanesi. Buras─▒ veya uygun olacak bir yerde BursaÔÇÖdan giden bin cilt ┼čerÔÇÖi sicil muhafaza alt─▒na al─▒n─▒p, restorasyonlara kaynak olmal─▒d─▒r.

BursaÔÇÖda 1855 y─▒l─▒nda y─▒k─▒lan tarihi eserleri aya─ča kald─▒r─▒p, bu g├╝ne getiren Kaz─▒m BaykalÔÇÖ─▒ 27 Temmuz 1993 tarihinde kaybettikÔÇŽ

777 total views, 1 views today

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
├ľnceki Yaz─▒
Sonraki Yaz─▒

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒