Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒
  • 01 Kas─▒m 2020 Pazar
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri Peker

Bu yaz─▒ya ba┼člamam─▒n ilham─▒ Selim Erdo─čanÔÇÖ─▒n ÔÇťSAKARYA T├╝rk Bitti Demeden BitmezÔÇŁ kitab─▒n─▒n ikinci bask─▒s─▒n─▒ verdi. ─░stiklal HarbiÔÇÖnin d├Ân├╝m noktas─▒ olan Sakarya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n nas─▒l cereyan etti─činin ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ bu kitaptan ├Â─črendim. Kitab─▒ okuduktan sonra ├çanakkaleÔÇÖye yap─▒lan gezilerin buraya niye yap─▒lmad─▒─č─▒na a├ž─▒k├žas─▒ ┼ča┼č─▒rd─▒m.

Sakarya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n en kritik an─▒nda cepheye Topal Osman BeyÔÇÖin g├Ân├╝ll├╝lerinden olu┼čan iki alay yeti┼čir, 41. Ve 47. Alaylar. ├ľnce toplad─▒─č─▒ g├Ân├╝ll├╝lerle Balkan ve I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lan Osman Bey, sava┼č sonras─▒nda ayr─▒l─▒k├ž─▒ Pontuslu Rumlarla ├žarp─▒┼č─▒r ve deyim yerindeyse nefes ald─▒rmaz. Sonra Ko├žgiri ayaklanmas─▒n─▒ bast─▒r─▒r.

├ľnce milis binba┼č─▒, sonra yarbay r├╝tbesi verilen ve bazen iki alaya komuta edilen Osman Bey, maalesef baz─▒ ├ževreler taraf─▒ndan ÔÇťTopalÔÇŁ lakab─▒yla k├╝├ž├╝msenir. Oysa, o topall─▒k babas─▒n─▒n bedel ├Âdemesine ra─čmen toplad─▒─č─▒ g├Ân├╝ll├╝lerle Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖna kat─▒lan ve ├çatalcaÔÇśda Bulgarlarla yap─▒lan var olma sava┼č─▒nda ├╝zerlerine at─▒lan bir top mermisinden f─▒rlayan ┼čarapnel par├žas─▒n─▒n eseridir.

Osman Bey, AnkaraÔÇÖya g├Ânderdi─či Giresun u┼čaklar─▒yla Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n g├╝venli─čini sa─člam─▒┼čt─▒r. Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n en kritik g├╝nlerinde Giresun u┼čaklar─▒ bu g├Ârevi lay─▒k─▒yla yerine getirdiler.

─░stiklal Harbi s├╝recinde direni┼či ba┼člatanlar─▒n, ├Ânderlik edenlerin ve s├╝rd├╝renlerin ─░ttihat├ž─▒lar oldu─čunu rahatl─▒kla s├Âyleyebiliriz. EgeÔÇÖde direni┼či ─░ttihat├ž─▒lar ve Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖc─▒lar ba┼člatm─▒┼čt─▒r. H├╝rriyet ve ─░tilaf F─▒rkas─▒ mensuplar─▒n─▒n ─░ttihat├ž─▒lara olan nefreti maalesef ├žo─čunu i┼čgalci ─░ngiliz ve Yunanl─▒larla i┼č birli─čine itmi┼čtir.

Osman Bey Milis k─▒yafetiyle

Saray ve H├╝rriyet ve ─░tilaf F─▒rkas─▒n─▒n ├Ârg├╝tledi─či i├ž isyanlar olmasayd─▒, ─░stiklal Harbi Yunanl─▒lar Bursa ve Eski┼čehirÔÇÖe gelmeden sona ererdi. 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros M├╝tarekesinden k─▒sa bir s├╝re sonra, 13 Kas─▒m 1918ÔÇÖde ─░stanbul, ─░ngiliz, Frans─▒z, ─░talyan ve Yunan askerleri taraf─▒ndan i┼čgal edilir. Ard─▒ndan 19 May─▒s 1919ÔÇÖda ─░zmir Yunanl─▒lar taraf─▒ndan i┼čgal edilir. Bu i┼čgal AnadoluÔÇÖda Milli M├╝cadeleÔÇÖnin ba┼člang─▒c─▒ olur.

─░stanbulÔÇÖu i┼čgal eden ─░ngilizlerin gitmemek ├╝zere geldiklerini Say─▒n Abdurrahman Bozkurt, ÔÇť─░tilaf Devletlerinin ─░stanbulÔÇÖda ─░┼čgal Y├ÂnetimiÔÇŁ ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde anlatm─▒┼čt─▒r. ─░ngilizler, m├╝ttefikleri ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒n─▒n sebebi g├Ârd├╝kleri Osmanl─▒ DevletiÔÇÖni y─▒kmaya, T├╝rkleri ─░├ž AnadoluÔÇÖya hapsetmeye kararl─▒d─▒rlar.

Padi┼čah VahdettinÔÇÖin ve H├╝rriyet ve ─░tilaf├ž─▒lar, bu ger├že─či g├Ârmezler; ÔÇťSava┼ča girmenin su├žunu ─░ttihat├ž─▒lara atarak, bu i┼čten s─▒yr─▒l─▒r─▒z, ─░ngiltereÔÇÖnin himayesinde ya┼čar─▒zÔÇŁ hesab─▒n─▒ yaparlar.

Bu hesap tutmaz. Sultan Vahdettin taraf─▒ndan 5 kere sadrazam yap─▒lan Damat Ferit Pa┼ča, 10 A─čustos 1920ÔÇÖde FransaÔÇÖn─▒n Ba┼čkenti ParisÔÇÖin Sevr banliy├Âs├╝nde ├Ân├╝ne konan ve T├╝rkleri AnadoluÔÇÖnun i├žine hapseden Antla┼čmay─▒ imzalar.

*

─░stanbulÔÇÖun kabul etti─či Sevr Antla┼čmas─▒n─▒ Ankara kabul etmez. Ankara, Milli M├╝cadelenin merkezi oldu─čunu i├žte ve d─▒┼čta t├╝m aleme kabul ettirir. ─░ngilizler ve padi┼čah, Yunan ordusunun Kuvvac─▒lar─▒ da─č─▒tmas─▒n─▒ ve yok etmesini isterler.

─░ngiliz ve padi┼čah destekli Yunan ordular─▒ ├Ânce Ege, sonra da Marmara b├Âlgelerini i┼čgal ederler.

─░kinci defa da ─░n├Ân├╝ istikametine yapt─▒klar─▒ taarruzdan netice alamayan Yunan Ordusu yeni takviyelerle tekrar taarruza ge├žer.

Yunan ordusu ├╝├ž ayr─▒ koldan taarruza ba┼člar. Bu taarruzun amac─▒ T├╝rk ordusunu k─▒skaca al─▒p yok etmek ve AnkaraÔÇÖya Sevr Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒ kabul ettirmektir.

T├╝rk ordusu ├žarp─▒┼ča ├žarp─▒┼ča geri ├žekilerek bu oyunu bozar. Yunan ordusuyla aras─▒na dokuz g├╝nl├╝k bir mesafe koyarak Sakarya NehriÔÇÖnin do─čusunda mevzilenir Yunan ordusunu Anadolu bozk─▒r─▒na, yar─▒ ├ž├Âle ├žeker. D├╝┼čmanla 22 g├╝n ve 22 gece s├╝recek bir var olma sava┼č─▒ ba┼člar ÔÇť21 A─čustos-13 Eyl├╝l 1921ÔÇŁ.

Yunanl─▒lara her t├╝rl├╝ istihbarat ─░stanbulÔÇÖdaki ─░ngiliz ─░┼čgal Komiserli─čiÔÇÖnden gidiyordu. ─░ngilizler, taarruz i├žin YunanistanÔÇÖa kredi a├žm─▒┼člar, silah ve cephane g├Ândermi┼člerdir.

Taarruzu ba┼člatan temel neden YunanistanÔÇÖdaki iktidar de─či┼čimidir. Yunan Kral─▒ Aleksander, maymununun ─▒s─▒rmas─▒ sonucu mikrop kapar ve 25 Ekim 1920ÔÇÖde ├Âl├╝r. FransaÔÇÖda s├╝rg├╝nde olan babas─▒ Konstantin s├╝rg├╝nden d├Âner.┬á 14 Ekim 1920ÔÇÖde yap─▒lan se├žimi kaybeden Venizelos s├╝rg├╝ne gider. Yunan halk─▒ sava┼čtan b─▒km─▒┼čt─▒r. Ama yeni iktidar bunun fark─▒nda de─čildir. ─░ktidara gelen kral yanl─▒lar─▒n─▒n ilk hedefi AnadoluÔÇÖda bir askeri ve siyasi zaferdir.

Yunan ordusunda uzun s├╝re silah alt─▒nda olanlar huzursuzdur. Yunan kom├╝nistleri ÔÇťAnadoluÔÇÖda i┼čimiz yok, ─░ngiliz ├ž─▒karlar─▒ i├žin orday─▒zÔÇŁ diyerek propaganda yapmaktad─▒rlar.

K├╝├ž├╝k Asya Ordusu Komutanl─▒─č─▒na kralc─▒ Papoulas atan─▒r. Eski┼čehirÔÇÖe gelen Yunan Ba┼čbakan─▒ Gunaris ve Savunma Bakan─▒ Teotolis, PapoulasÔÇÖa hedefi g├Âsterirler: ÔÇťANKARA. Ankara i┼čgal edilmeli, Kuva-y─▒ Milliyeciler etkisiz hale getirilmeli ve AnkaraÔÇÖdaki meclis da─č─▒tmal─▒yd─▒. Sevr Antla┼čmas─▒ ba┼čka t├╝rl├╝ kabul ettirilemezdiÔÇŁ.

Taarruza kalkan Yunan ordusunun mevcudu 123 bindi.┬á T├╝rk ordusunun mevcudu y├╝z bin civar─▒ndayd─▒.┬á Sakarya gerisine geri ├žekili┼č s├╝recinde 30 bin ki┼či ordumuzdan ka├žm─▒┼čt─▒r.

Yunanl─▒lar, Anadolu Rumlar─▒n─▒n askerlik ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n─▒ az─▒n─▒ g├Ân├╝ll├╝, kalan─▒n─▒ da zorla askere ald─▒lar. Bu ┼čekilde 12 bin ki┼či askere al─▒n─▒r.

Yunanl─▒lar─▒n top say─▒s─▒ T├╝rk ordusundan y├╝z fazlayd─▒. Makinal─▒ t├╝fek say─▒s─▒ ise ├╝├ž kat fazlayd─▒.

Haymana Ovas─▒, Polatl─▒ s─▒rtlar─▒, Haymana ve Tuz g├Âl├╝ civar─▒nda kanl─▒ bir bo─čazla┼čma oldu. Ordumuz ka├žaklar i├žin tedbir al─▒r. Firar─▒n, birliklerini izinsiz terk edenlerin cezas─▒ ├Âl├╝md├╝r.

18 Temmuz g├╝n├╝ Mustafa Kemal Pa┼ča, ÔÇťOrdunun derlenip toparlanmas─▒ i├žin araya mesafe konulup, SakaryaÔÇÖn─▒n do─čusuna ├žekilmenin uygun oldu─čunuÔÇŁ cephe komutan─▒ ─░smet ─░n├Ân├╝ÔÇÖye bildirir. D├╝┼čman AnadoluÔÇÖnun i├žine ├žekilip yok edilecektir. Bu plan gere─či Eski┼čehir bo┼čalt─▒l─▒r. ─░malat-─▒ Harbiye AnkaraÔÇÖya ta┼č─▒n─▒r.

Yunan birlikleri ileri harek├ót─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝rken aralar─▒nda bo┼čluk olu┼čur. 21 TemmuzÔÇÖda ─░zzettin Bey, Eski┼čehir y├Ân├╝ne taarruza ge├žer. Yunan t├╝meni pani─če kap─▒l─▒r ve geri ├žekilir. Kanl─▒ ├žarp─▒┼čmalar ya┼čan─▒r. Takviye alan Yunan birlikleri Seyitgazi civar─▒ndaki K─▒rg─▒z Da─č─▒ÔÇÖn─▒ ele ge├žirirler.

Mustafa Kemal Pa┼ča ve Fevzi Pa┼ča, Yunan ordusunu lojistik merkezlerinden, tren yolundan uza─ča, o d├Ânemin ifadesiyle Haymana ├ž├Âl├╝ne ├žekerler. Yunanl─▒lar ordumuzu ├žembere almak isterken ordumuz onlar─▒ i├žine al─▒r.

22 Temmuz g├╝n├╝ Yunan Ba┼čkomutan─▒ Papoulas, zafer kazand─▒klar─▒n─▒ ilan eder. Papoulas, sonraki harek├ót i├žin Sava┼č Bakan─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla kral─▒ ve ba┼čbakan─▒ toplant─▒ya davet eder.

28 Temmuz 1921 g├╝n├╝ K├╝tahyaÔÇÖda Kral Konstantin ba┼čkanl─▒─č─▒nda bir sava┼č meclisi toplan─▒r. Yunan ordusunun kurmay ba┼čkan─▒ Rallis, daha ileriye gidilmesini riskli bulur. Ancak Ba┼čbakan Dimitrios GunarisÔÇÖin ─▒srar─▒yla Yunan K├╝├ž├╝k Asya ordusunun AnkaraÔÇÖya taarruz etmesine karar verilir. ┬áGunaris ve di─čer h├╝k├╝met ├╝yelerinin g├Âr├╝┼č├╝ ÔÇťE─čer T├╝rk ordusu imha edilmezse sava┼č hali s├╝rer, Yunan ekonomisi asla d├╝ze ├ž─▒kamazÔÇŁ.

─░kmal hatlar─▒ndan uzakla┼čacak Yunan OrdusuÔÇÖnun nakliye kollar─▒ i├žin binlerce hayvan ve 840 kamyon temin edilir. Eski┼čehir ve SeyitgaziÔÇÖde yeni hastaneler kurulur.

Bu s├╝re zarf─▒nda T├╝rk ordusu SakaryaÔÇÖn─▒n do─čusuna ├žekili┼čini tamamlam─▒┼č ve h─▒zla eksilen ordu saflar─▒n─▒ doldurmaya, m├╝himmat takviyesine ba┼člam─▒┼čt─▒r. ├ťlkenin m├╝mk├╝n olan her yerinden cepheye asker, top, makineli t├╝fek ve cephane getirilir.

5 A─čustos 1921ÔÇÖde Meclis taraf─▒ndan Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖya ├╝├ž ayl─▒k s├╝reyle Ba┼čkumandanl─▒k yetkisi verilir. Bu s├╝re daha sonra Meclis taraf─▒ndan uzat─▒lacakt─▒r.

SakaryaÔÇÖn─▒n do─čusuna ├žekilen orduyu sava┼ča haz─▒rlamak i├žin Ba┼čkomutanl─▒k taraf─▒ndan 7 A─čustos 1921’de Tek├ólif-i Milliye kanunu ilan edilir.

MANGAL DA─×I

Sava┼č─▒n kaderini belirleyen stratejik tepelerden en ├Ânemlilerinden birisi Mangal Da─č─▒d─▒r. Neredeyse tamamen yuvarlak hatl─▒ kayalarla kapl─▒, topra─č─▒ yok denecek kadar az, ├╝zerinde ot ve dikenden ba┼čka bir ┼čey olmayan bir tepedir. Askerler ve ├ževredeki k├Âylerde ya┼čayanlar g├╝nlerce u─čra┼čarak diz boyun gelen siperler kazabilirler. Ba┼čkomutanl─▒k, Mangal Da─č─▒ÔÇÖn─▒n ÔÇťBa─č─▒ms─▒z muharebe verilecek gibi tahkiminiÔÇŁ emreder.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda ├çekilen Filmler

Mangal Da─č─▒ÔÇÖn─▒n yak─▒n─▒nda T├╝rbetepe bulunmaktad─▒r. Oras─▒ da tahkim edilir. 15 kilometrelik bir cephe meydana getirilir. Mangal Da─č─▒ÔÇÖna GaziantepÔÇÖten getirilen ve daha ├Ânce Yunanl─▒larla sava┼čmam─▒┼č 5. T├╝men mevzilenir.┬á 9.T├╝men ise T├╝rbetepeÔÇÖyi tutar.

Ba┼čkomutan Mustafa Kemal Pa┼ča, Ankara-Polatl─▒ aras─▒ndaki Alag├ÂzÔÇÖde kararg├óh kurar. K├Ây├╝n ileri gelenlerinden Alia─čaÔÇÖn─▒n evi kararg├óh binas─▒ olur. Kap─▒daki muhaf─▒zlar, her zamanki gibi kara z─▒pkal─▒ Giresun u┼čaklar─▒d─▒r.

Ordunun ihtiyat─▒n─▒ olu┼čturan ├╝├ž├╝nc├╝ gruba tecr├╝beli bir asker komutan olarak atan─▒r. Millet Meclisinde Bolu milletvekili olan Yusuf ─░zzet (Met) Pa┼ča, meclisten izin alarak orduya d├Âner. ├ťniformas─▒n─▒ giyer ve Sakarya Sava┼č─▒ÔÇÖnda g├Ârev al─▒r. Ko├žgiri ─░syan─▒n─▒ (6 Mart 1921-1921 Haziran sonu) bast─▒ran birlikler aras─▒nda bulunan Binba┼č─▒ H├╝seyin Avni Bey 42. ve Binba┼č─▒ Topal Osman BeyÔÇÖin komuta etti─či 47. Giresun g├Ân├╝ll├╝ alaylar─▒ 3. Grup emrine verilir. 750 ki┼čilik Meclis Muhaf─▒z Taburu da cepheye sevk edilir.

Giresun g├Ân├╝ll├╝ alaylar─▒, Milli M├╝cadeleÔÇÖnin en kritik g├╝nlerinde meydana gelen Ko├žgiri ─░syan─▒n─▒ Sakall─▒ Nurettin Pa┼ča’n─▒n Merkez ordusunun emrinde bast─▒rm─▒┼člard─▒r. Topal Osman A─ča’n─▒n bizzat komuta etti─či 47. ve H├╝seyin Avni BeyÔÇÖin komuta etti─či 42. Giresun alaylar─▒ daha sonra Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan SamsunÔÇÖdaki Rum isyan─▒n─▒ bast─▒rma emri al─▒rlar. Nebiyon Da─č─▒ ve ├ževresi Rum isyanc─▒lar─▒ndan temizlenir.

Alaylar, Havza il├žesinde toplan─▒rlar. Buradan da y├╝r├╝yerek AnkaraÔÇÖya gelirler. Giresun 47. Alay─▒n Sancak ├çavu┼ču ─░─čneli Pembe Han─▒mÔÇÖd─▒.

Pembe Kad─▒n, tam te├žhizatl─▒, cesur bir kad─▒nd─▒r. Ba┼č─▒nda dolak, s─▒rt─▒nda asker kaputu, ayaklar─▒nda ├žizme vard─▒. Uzun bir etek giyiyordu. Tabancas─▒ ve kasaturas─▒ belinde as─▒l─▒yd─▒. Taaruzlarda askerle birlikte ko┼čan Pembe Han─▒m, ÔÇťO─čullar─▒m, a├žl─▒─č─▒n─▒z var m─▒, yoruldunuz mu o─čullar─▒m? D├╝┼čman pe┼činden ko┼čan yorulmaz. Allah kuvvet versin o─čullar─▒mÔÇŁ diye askere moral verir, hareket borusu ├žalar ├žalmaz hemen alay─▒n ├Ân├╝ne ge├žermi┼č.

47.Alay, AnkaraÔÇÖya geldi─činde Mustafa Kemal Pa┼ča taraf─▒ndan tefti┼č edilir. Sancak ├çavu┼ču Pembe Han─▒m, Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n dikkatini ├žeker, Pa┼ča, Osman BeyÔÇÖi yan─▒na ├ža─č─▒r─▒r ve sancak ├žavu┼ču hakk─▒nda bilgi al─▒r.

16 A─čustosÔÇÖta AnkaraÔÇÖya gelen bu alaylar 23 A─čustos g├╝n├╝ cepheye sevk edilirler.

Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒ Komutanlar─▒ AnkaraÔÇÖda. ├ľn s─▒rada Osman Bey ve H├╝seyin Avni Alpaslan

Yunan Ordusu 3 kolorduya ba─čl─▒ 9 t├╝men ve bir s├╝vari tugay─▒yla taarruza ge├žerler. Ordular─▒nda 286 top, 2728 makineli t├╝fek ve 12 u├žak bulunmaktad─▒r. Onlar─▒ 16 piyade, 4 s├╝vari t├╝meni, bir s├╝vari tugay─▒ndan olu┼čan T├╝rk ordusu kar┼č─▒lar.

Ba┼čkomutanl─▒k Yunan plan─▒n─▒ anlam─▒┼č ve ona g├Âre mevzilenmi┼čtir. G├╝ya s├╝rpriz bir taarruz planlayan Yunan ordusu komutan─▒ Papoulas ├ž─▒lg─▒na d├Âner. Harek├ót plan─▒ ├ž├Âkm├╝┼čt├╝r.

D├╝┼čman taarruzu 23 A─čustos g├╝n├╝ ba┼člar.┬á Yunan OrdusuÔÇÖnun bir t├╝meniyle Mangal Da─č─▒ÔÇÖna sald─▒r─▒r. ├çarp─▒┼čmalar t├╝m h─▒z─▒yla s├╝rerken bir de f─▒rt─▒na kopar. R├╝zg├ór askerlerimize do─čru eser, g├Âz g├Âz├╝ g├Ârmez. Askerler yo─čun ate┼č alt─▒nda a─č─▒r kay─▒p verirler. Tepe bo┼čalt─▒l─▒r. Buraya g├Ânderilecek tek kuvvet Topal OsmanÔÇÖ─▒n Giresun g├Ân├╝ll├╝lerinden olu┼čan 47. Alay─▒d─▒r. S├╝ng├╝ tak─▒lamayan Rus Berdan t├╝fekleri ve ├╝zerlerinde ├╝niforma gibi aba z─▒pkalar─▒yla Giresun u┼čaklar─▒na bu mevzileri ele ge├žirme g├Ârevi verilir.

Giresun u┼čaklar─▒ ├Ânce sessizce, sonra ko┼čarak tepeye ula┼č─▒rlar. Yunanl─▒lar gelen u┼čaklar─▒ fark etmezler. Kara z─▒pkal─▒lar ate┼č ederek, nara atarak siperlere dalarlar. Mermileri bitince Giresun b─▒├žaklar─▒yla, onlar d├╝┼č├╝nce tekme tokatla sava┼čarak Yunan askerlerini kovalarlar.

Harita, Selim Erdo─čanÔÇÖ─▒n “SAKARYA – T├╝rk Bitti Demeden Bitmez” Kitab─▒ndan Al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Yunan askerleri takviye alarak Mangal Da─č─▒ÔÇÖna tekrar sald─▒r─▒rlar. ┼×iddetli ├žarp─▒┼čmalardan sonra 24 A─čustos sabah─▒ tepeyi tekrar ele ge├žirirler. 47 Alay b├╝y├╝k zayiat verir. Yunan taarruzu 42. AlayÔÇÖ─▒n yeti┼čmesiyle durdurulur. T├╝rbetepe Yunanl─▒lar─▒n eline ge├žer.

25 A─čustos g├╝n├╝ kar┼č─▒ taarruza ge├žen Yarbay Halit (Akmans├╝) Bey komutas─▒ndaki 3. Kafkas t├╝meni T├╝rbetepeÔÇÖyi kurtar─▒r. Mangal Da─č─▒, cephe i├žinde bir adac─▒k halinde Yunan OrdusuÔÇÖnun elinde kal─▒r.

25-27 A─čustos tarihlerinde ┼čiddetli ├žarp─▒┼čmalar olur. Mustafa Kemal Pa┼ča,27 A─čustos 1921 g├╝n├╝ tarihe ge├žen ┼ču emri yay─▒nlar: ÔÇťHatt─▒ m├╝dafaa yoktur, sath─▒ m├╝dafaa vard─▒r. O sat─▒h b├╝t├╝n vatand─▒r! Vatan─▒n her kar─▒┼č topra─č─▒, vatanda┼č─▒n kan─▒yla ─▒slanmad─▒k├ža terk olunamaz. Onun i├žin, k├╝├ž├╝k b├╝y├╝k her birlik bulundu─ču mevziden at─▒labilir; fakat, k├╝├ž├╝k b├╝y├╝k her birlik, ilk durabildi─či noktada, tekrar d├╝┼čmana kar┼č─▒ cephe te┼čkil edip muharebeye devam eder. Yan─▒ndaki birli─čin ├žekilmeye mecbur oldu─čunu g├Âren birlikler, ona tabi olamaz. Bulundu─ču mevzide sonuna kadar azim ve mukavemete mecburdur.ÔÇŁ

T├╝rk OrdusuÔÇÖnu sol kanad─▒n─▒ ku┼čatmak i├žin yapt─▒─č─▒ taarruz 4. ve 23. T├╝menler taraf─▒ndan durdurulur. T├╝menlerin zayiat─▒ art─▒nca Topal Osman BeyÔÇÖin komuta etti─či 47. Alay takviye olarak devreye girer.

27 A─čustos g├╝n├╝ T├╝rk s├╝varileri sahneye ├ž─▒kar. Yunan kararg├óh─▒ bas─▒l─▒r. Yunan komutan─▒ Papoulas bask─▒ndan zor kurtulur. Arabas─▒, ┼čof├Âr├╝ ve madalyalar─▒ T├╝rk s├╝varilerinin eline ge├žer. S├╝varilerimiz Yunan ikmal hatlar─▒n─▒ vururlar. Yunan birlikleri zaman zaman a├ž kal─▒rlar ve cephane s─▒k─▒nt─▒s─▒ ya┼čarlar.

├ľnce 42. Alay Komutan─▒ H├╝seyin Avni BeyÔÇÖi k─▒saca tan─▒yal─▒m (Erzurum Milletvekili ve Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n cumhurba┼čkan─▒ olarak se├žilmesini ├Ânlemek i├žin adaylar─▒n bir yerde s├╝rekli olarak en az be┼č y─▒l oturmas─▒ veya Misak-─▒ Milli s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde do─čmas─▒ ├Ânerisini veren H├╝seyin Avni BeyÔÇÖle kar─▒┼čt─▒rmayal─▒m). H├╝seyin Avni Bey, 1876ÔÇÖda GiresunÔÇÖun il├žesi olan TireboluÔÇÖda do─čdu. H├╝seyin Avni, askeri okuldan te─čmen r├╝tbesiyle SelanikÔÇÖe tayin oldu. 31 Mart ayaklanmas─▒nda arkada┼člar─▒yla g├Ân├╝ll├╝ olarak Hareket Ordusuna kat─▒ld─▒.

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Rus s─▒n─▒r─▒nda Bahattin ┼×akirÔÇÖin y├╝r├╝tt├╝─č├╝ Te┼čkilat-─▒ Mahsusa operasyonlar─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çoruh M├╝frezesinde (Deli) Halit Pa┼čaÔÇÖyla birlikte sava┼čm─▒┼čt─▒r. ├çok say─▒da muhabereye kat─▒lm─▒┼čt─▒r.

H├╝seyin Avni, Do─ču cephesinde sava┼č─▒rken ayn─▒ zamanda ÔÇťT├╝rk Yurdu DergisiÔÇÖneÔÇŁ ÔÇťAlparslanÔÇŁ ad─▒ ile yaz─▒lar yazmaktad─▒r. D├Ânemin bir├žok ayd─▒n─▒ gibi T├╝rk├ž├╝yd├╝.

Har┼čit ├çayÔÇÖ─▒n─▒n bat─▒s─▒nda Rus ordular─▒na kar┼č─▒ olu┼čturulan cephede g├Ârev ald─▒. Yarbay Hamdi Bey komutas─▒nda,3 alaydan m├╝te┼čekkil bir kuvvet olu┼čturulur. 110. Alay komutan─▒ Topal Osman Bey, vekili de H├╝seyin Avni BeyÔÇÖdir.

RusyaÔÇÖda 1917 Ekim Devriminden sonra Rus ordusunda ayaklanmalar ├ž─▒kar. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖyle Erzincan anla┼čmas─▒n─▒ imzalayan Ruslar bir m├╝ddet sonra ├žekilmeye ba┼člad─▒lar. 37.T├╝men de takip harek├ót─▒ ba┼člat─▒r. Trabzon ve Rize kurtar─▒l─▒r. Rus Ordusunda yer alan ve ayr─▒ca ├žeteler kurmu┼č olan Ermeniler ilerlemeye kar┼č─▒ koyarlarsa da da─č─▒t─▒l─▒rlar. Batum ve Kars kurtar─▒l─▒r.

RusyaÔÇÖda ├ž─▒kan i├ž sava┼čtan faydalanan birlikleriniz Bak├╝ÔÇÖy├╝ kurtar─▒rlar (Rahmetli dedem Ahmet ├çavu┼č (Peker) Nuri Pa┼čaÔÇÖn─▒n Kafkas ─░slam Ordusundayd─▒. Bak├╝ÔÇÖye girenler aras─▒ndad─▒r) ─░ran AzerbaycanÔÇÖ─▒ da Rus ve ─░ngilizlerden kurtar─▒l─▒r. H├╝seyin Avni BeyÔÇÖde bu Azerbaycan harek├ót─▒na kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Mondros M├╝tarekesiÔÇÖnden sonra ─░stanbulÔÇÖda g├Ârevlendirilen H├╝seyin Avni Bey, Mim Mim Te┼čkilat─▒na ├╝ye olur ve te┼čkilat taraf─▒ndan KaradenizÔÇÖde g├Ârevlendirilir.

H├╝seyin Avni Bey, Eyl├╝l 1919ÔÇÖda Rize Askerlik ┼×ube Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖna atan─▒r. H├╝seyin Avni Bey, bir s├╝re Giresun Kaymakaml─▒─č─▒ g├Ârevini de vekaleten y├╝r├╝t├╝r. GiresunÔÇÖda Osman A─ča, M├╝dafaa-i Hukuk├žular ve halk ile el ele vererek d├╝zenli birlikler olu┼čturdular. Olu┼čturulan 42. ve 47. g├Ân├╝ll├╝ alaylara olu┼čturulmu┼čtur. Alpaslan Grubu ad─▒ verilmi┼čtir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Rydakos ├çay─▒ÔÇÖndan ─░skele MahallesiÔÇÖne KocasuÔÇÖnun yolculu─ču

Sava┼č s├╝rerken 28 A─čustos g├╝n├╝ Yunan top├žusu birliklerimizi a─č─▒r bir top├žu ate┼čine tutar. Bir ┼čarapnel par├žas─▒ 42. Alay komutan─▒ H├╝seyin Avni Alpaslan BeyÔÇÖi a─č─▒r yaralar. 42. Alayla cepheden cepheye ko┼čan H├╝seyin Avni Alpaslan Bey ┼čehit olur. 42. Alay a─č─▒r zayiata u─črar. Alay komutanl─▒─č─▒n─▒ bir m├╝ddet bir aste─čmen y├╝r├╝t├╝r. Yunan taarruzunu ├Ânlemek i├žin Deli Halit Pa┼čaÔÇÖn─▒n 2. Grubuna Topal Osman BeyÔÇÖin komuta etti─či 47. Alay ve Meclis Muhaf─▒z taburu takviye olarak verilir.

T├╝rk Ordusuna g├╝neyden h├╝cum eden Prens Andreas, kolordusunun ├╝├žte birini yitirmi┼čtir. Prens ┼ču ac─▒ ger├že─či ├Â─črenmi┼čtir; ÔÇťKemalin askerleri ├Ânce onlar─▒ ┼čiddetli bir taarruza zorlamakta, Yunan t├╝menleri b├╝t├╝n h─▒┼čm─▒yla taarruza ge├žti─činde top├žusuyla, piyadesiyle m├╝mk├╝n olan en b├╝y├╝k zayiat─▒ verdirmektedir. Daha sonra bir kademe geriye ├žekilerek yeniden bu oyunu s├╝rd├╝rmektedir. Mehmet├žik ├žekilerek d├Âv├╝┼č├╝rken Yunan OrdusuÔÇÖnu t├╝ketmektedir. (Sakarya, s.193)

Yunan askerleri isyan halindedir. ├çarp─▒┼čmak istemezler. BursaÔÇÖdaki yaral─▒ Yunan askerleri isyan eder ve YunanistanÔÇÖa g├Ânderilirler.

Bir ara AnkaraÔÇÖda ba┼čta meclis ve di─čer resmi dairelerin bo┼čalt─▒lmas─▒ g├╝ndeme gelirse de ba┼čkomutanl─▒k Yunan OrdusuÔÇÖnun taarruz g├╝c├╝n├╝n k─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝ i├žin bundan vazge├žilir.

Ordumuzun elinde bulunan toplama par├žalarla olu┼čturulan ├╝├ž u├žaktan birisinin pilotu Vecihi H├╝rku┼čÔÇÖtur. Vecihi Bey, ke┼čif u├žu┼člar─▒na ├ž─▒kmaktad─▒r.┬á 1 Eyl├╝l g├╝n├╝ yapt─▒─č─▒ ke┼čif u├žu┼čunda Yunan birliklerinin ├╝zerine el bombalar─▒ atar. ├ťzerine gelen bir Yunan u├ža─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝r├╝r. 4. g├╝n yapt─▒─č─▒ u├žu┼čta Yunan Ordusundaki ├ž├Âz├╝lmeleri g├Âr├╝r ve rapor eder (Sakarya, s.231).

Vecihi H├╝rku┼č

Papoulas i├žin sava┼č bitmi┼čtir. Bozguna u─čramadan birliklerini Sakarya Nehrini ge├žirmek derdindedir.┬á 5 Eyl├╝lÔÇÖde baz─▒ birliklerini Porsuk ├çay─▒n─▒n bat─▒s─▒na, Beylikk├Âpr├╝ istikametine ├žeker. Yunan birlikleri can derdindedir.

10 Eyl├╝lÔÇÖde T├╝rk Ordusu taarruza ge├žer. S├╝vari Grubunun 3. T├╝meni mangal Da─č─▒ÔÇÖn─▒ geri al─▒r. 13 Eyl├╝l g├╝n├╝ Yunan birliklerinin tamam─▒ SakaryaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒na ├žekilir. 15 Eyl├╝l g├╝n├╝ T├╝rk Ordusu SakaryaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒na ge├žer ve sava┼č─▒ sonland─▒r─▒r. T├╝m birliklerin elinde sadece 6 bin top mermisi kalm─▒┼čt─▒r.

Yunanl─▒lar─▒n kurduklar─▒ ├Âzel birlikler k├Âyleri yakarak, katliam yaparak geri ├žekilirler.┬á B├╝y├╝k taarruzdan sonra daha b├╝y├╝k katliamlar yaparlar, b├╝y├╝k kentler de ate┼če verirler

Giresun g├Ân├╝ll├╝lerinin her birinin ayr─▒ bir ├Âyk├╝s├╝ var. 1894 do─čumlu Mehmet F─▒nd─▒k, sava┼č─▒ ┼č├Âyle anlat─▒r; ÔÇťHaymanaÔÇÖya geldik. Mangal Tepe eteklerine yerle┼čtik. 2. Kolordu 4.F─▒rka emrindeydik. Alay komutan─▒m─▒z H├╝seyin Avni BeyÔÇÖin emirleriyle bat─▒dan taarruza ge├žen d├╝┼čmana kar┼č─▒ cephelendik. Mangal Tepe kar┼č─▒m─▒zdayd─▒. Ak┼čam yakla┼č─▒rken sava┼č d├╝zeni ald─▒k. D├╝┼čman Mangal TepeÔÇÖye do─čru ilerliyordu. Siperlerimizi kazarak savunma d├╝zenine girdik. Taciz ate┼čine ba┼člad─▒k.

H├╝seyin Avni Bey, babayi─čit bir komutand─▒. Asker babas─▒yd─▒. Siperlerimizi dola┼č─▒rken, ÔÇśyavrular─▒m, evlatlar─▒m hepiniz babalar─▒n─▒z─▒n emanetlerisiniz. Kan─▒m─▒z─▒n son damlas─▒na kadar sava┼čaca─č─▒z. Gazan─▒z m├╝barek, k─▒l─▒c─▒n─▒z keskin olsunÔÇÖ na─čralar─▒yla bizi co┼čturuyordu.

Elimizdeki silahlar Osmanl─▒ yap─▒s─▒ be┼čli mavzerlerdi. D├╝┼čman─▒n silah g├╝c├╝, bizdekinden ├žok y├╝ksekti. Muharebe ┼čiddetli ge├žiyordu. Yaralanan arkada┼člar─▒m─▒z─▒ siperlerin gerisindeki yaral─▒ ├žad─▒rlar─▒na ta┼č─▒yorduk. Yaras─▒ sar─▒lan arkada┼člar─▒m─▒z tekrar cepheye d├Ân├╝yorlard─▒. ┼×ehitlerimizi topra─ča veriyorduk. A─č─▒r yaral─▒lar ikmalci askerler taraf─▒ndan hayvanlarla ta┼č─▒narak hastaneye nakledilmek ├╝zere istasyona g├Ât├╝r├╝l├╝yordu.

├çok kay─▒p verdikse de d├╝┼čman─▒n Mangal TepeÔÇÖyi ge├žmesine izin vermiyorduk. D├╝┼čman s├╝rekli ate┼č a├žarken, biz taciz ate┼činde bulunuyorduk. Ancak taarruza ge├žtiklerinde yo─čun ate┼čle kar┼č─▒l─▒k veriyorduk. Cephanemizi idareli kullanmak zorundayd─▒k. Yirmi-otuz mermi att─▒ktan sonra t├╝fe─čimizin namlusu ┼či┼čiyordu. Mangal Tepe ├žak─▒ll─▒ ve ta┼čl─▒yd─▒. Yere ├žarpan ┼čarapnel par├žalar─▒, ta┼č ve kayalar─▒ toz bulutu halinde havaya kald─▒r─▒yordu. Sava┼č─▒n her an─▒ kur┼čun kemirmekle ge├žiriyordu. H├╝seyin Avni Bey, askerlerine moral veren ceng├óver bir komutand─▒. Bir elinde t├╝fek, bir elinde tabancas─▒yla ate┼č ederek siperlerimizi dola┼č─▒rken, YunanÔÇÖ─▒n ┼čakas─▒na bakÔÇÖ na─čralar─▒yla bizleri morallendiriyordu.

Ak┼čam karanl─▒k basarken alay─▒m─▒z─▒n bulundu─ču orta gurup kritik saatler ya┼č─▒yordu. Her yerin kar─▒┼č kar─▒┼č vuruldu─ču saatlerdi.┬á Mermiler ─▒sl─▒k ├žal─▒yordu. ├çok zayiat vermi┼čtik. Kan─▒m─▒z─▒n son damlas─▒na kadar direniyorduk.

Aniden gelen bir ┼čarapnel par├žas─▒ sa─č alt ├ženemi d├╝zledi. D├Ârt di┼čim k─▒r─▒ld─▒. ├çenem uyu┼čtu. G├Â─čs├╝m kan revan i├žinde kald─▒. Sedye ile cephe gerisine al─▒nd─▒m. Ac─▒m─▒ dindirmek i├žin ├Ânce a─čr─▒ kesici verdiler. Sonra a─čz─▒ma i├žerden, ├ženeme d─▒┼čar─▒dan diki┼č at─▒ld─▒. Sanc─▒lar i├žinde k─▒vran─▒yordum. Geceyi revirde ge├žirdim, sabah cephede yerimi ald─▒m. ├çenem ┼či┼čmi┼čti, g├╝nlerce yemek yiyemedim.

Muharebe b├╝t├╝n ┼čiddetiyle devam ediyordu. D├╝┼čman─▒n ate┼č g├╝c├╝n├╝n kar┼č─▒s─▒ndayd─▒k. ├çok say─▒da kay─▒p verdik. Yaralanmayanlar yok denecek kadar azd─▒. Cephanemiz yetersizdi. Destek ve m├╝himmat bekliyorduk. Baba komutan H├╝seyin Avni Bey, siperlerimizin ├Ân├╝nde bir ileri bir geri dola┼č─▒yordu. Savunma tertibat ald─▒rarak c├╝retk├ór konu┼čmalar─▒yla bizleri y├╝reklendiriyordu.

├ľ─čleye do─čru sava┼č─▒n h─▒z─▒ kesildi. ├çat─▒┼čma avc─▒ ate┼čine d├Ând├╝. D├╝┼čman─▒n sava┼č stratejisi anla┼č─▒ld─▒. Cepheyi geni┼čleterek bizi ku┼čatmaya ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. ─░├ž taraftan ikmal yollar─▒m─▒z─▒ kapatt─▒lar. H├╝seyin Avni Bey, d├╝rb├╝n├╝yle Yunan ordusunun gerisinde uzanan ovay─▒ g├Âzl├╝yordu. ├çemberi yarmak i├žin ├žare ar─▒yordu. Gelen destek ile na─čralar atarak taarruza ge├žtik. D├╝┼čman─▒ p├╝sk├╝rtt├╝k, ├Ânceki mevzilerimizde yer ald─▒k.

ÔÇŽBirden bir sessizlik h├ókim oldu. Komutan─▒m─▒z H├╝seyin Avni Bey on metre sa─č─▒mdayd─▒. Siperin ├Ân├╝nde sa─č dizinin ├╝st├╝ne ├ž├Âkt├╝. D─▒┼čar─▒ f─▒rlayan bu─čulu ba─č─▒rsaklar─▒n─▒ sol eliyle i├žeri bas─▒yorduÔÇŽ├ľl├╝mc├╝l yara ald─▒ysa da ÔÇśBen bu yaradan ├Âlmem, devam edin arslanlar─▒mÔÇÖ diye na─čralar─▒yla bizi co┼čturmaya devam ediyordu.

Yunan ┼čarapneli sa─č kas─▒─č─▒n─▒n ├╝zerinden do─čram─▒┼čt─▒. S─▒hhiye erleri onu cephe gerisindeki yaral─▒ ├žad─▒r─▒na g├Ât├╝rd├╝lerÔÇŽN├Âbeti gen├ž bir komutan ald─▒. Muharebe t├╝m ┼čiddetiyle devam ediyordu. Muharebe h─▒z─▒n─▒ kesmemi┼č, t├╝m ┼čiddetiyle devam ediyordu.

G├╝n ─▒┼č─▒d─▒─č─▒nda bizden ve d├╝┼čmandan onlarca ki┼či muharebe meydan─▒nda yat─▒yordu. Cephemizin ├Ân├╝ say─▒lamayacak kadar Yunan askerlerinin cesetleriyle doluydu. ├ľl├╝lerini geri ├žekmeye f─▒rsat─▒n─▒ bulamam─▒┼člard─▒. Kay─▒plar─▒m─▒zla 42. AlayÔÇÖda b├╝y├╝k bir ├ž├Âkme oldu. Bir avu├ž dolusu kalm─▒┼čt─▒k. Alay─▒m─▒z la─čvedildi. Kalanlar takviye birliklerine da─č─▒t─▒ld─▒. Geceki sald─▒r─▒n─▒n deh┼četinden Yunan ordusunun sava┼č g├╝c├╝ k─▒r─▒ld─▒. Haymana ovas─▒na ├žekilmek zorunda kald─▒lar.

4.F─▒rkaya ba─čl─▒ olarak muharebeye devam ediyorduk. Frans─▒zlar─▒n ve ─░talyanlar─▒n ├žekilmeleriyle elde edilen silah ve m├╝himmatlar Bat─▒ Cephesine g├Ânderilmi┼čti. Komutanlar─▒m─▒za Frans─▒z be┼člisi ile tabancalar verildi. Erata da Alman yap─▒s─▒ be┼čli mavzerler da─č─▒t─▒ld─▒. Bundan sonra t├╝feklerimiz yirmi otuz mermi att─▒ktan sonra ┼či┼čmiyordu. Bo┼č kovanlar─▒ ├ž─▒karmaya u─čra┼čm─▒yorduk.

San─▒r─▒m eyl├╝l├╝n ilk haftas─▒yd─▒. Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n emirleriyle komutanlar─▒m─▒z cephede topland─▒lar. Pa┼čalar─▒m─▒z ke┼čif ve g├Âzlemlerini tamamlad─▒ktan sonra geri d├Ând├╝ler. Onlar─▒n cepheye d├Ânmesiyle morallendik Mangal Tepe tamamen kontrol├╝m├╝zdeydi. Haymana Ovas─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ taarruzlar s├╝r├╝yordu. Sonra birliklerimiz i├ž koldan ÔÇśAllah! Allah!ÔÇÖ sedalar─▒yla taarruza ge├žtik. ┼×arapnel par├žalar─▒ ├╝st├╝m├╝zden ─▒sl─▒k ├žalarak ge├žiyordu. D├╝┼čman a─č─▒r kay─▒plar vererek geri ├žekildi. (Giresunlu Fedailerle Konu┼čtum Onlar da ├ç─▒lg─▒nd─▒, s:105-106-107-108)

Sava┼čta, 2000 ki┼čiden olu┼čan ve H├╝seyin Avni Bey taraf─▒ndan komuta edilen 42. AlayÔÇÖ─▒n neredeyse tamam─▒na yak─▒n─▒ hayat─▒n─▒ kaybetti; 47. AlayÔÇÖdan ise 285 ki┼či sa─č kald─▒.

Daha sonra eksikleri tamamlanan, kay─▒plar─▒n─▒ yeni g├Ân├╝ll├╝lerle tamamlayan alaylar, BolvadinÔÇÖin Hamidiye k├Ây├╝ne yerle┼čtirilirler. Burada yap─▒lacak taarruza haz─▒rlan─▒rlar.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ─░znik Sinemalar─▒ ve An─▒lar

26 A─čustos 1922 sabah─▒ taarruz ba┼člar. ─░ngilizlerin alt─▒ ayda a┼č─▒lmaz dedikleri Yunan mevzileri bir g├╝nde a┼č─▒l─▒r. Hac─▒ Anestesi yerine K├╝├ž├╝k Asya Ordusu ba┼č─▒na getirilen Yunan generali Trikopis teslim olmak mecburiyetinde kal─▒r. Ba┼čkomutanl─▒─ča atand─▒─č─▒n─▒ Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan ├Â─črenir.

Yunan ordular─▒ peri┼čan edilir. Askerlerimiz ─░zmirÔÇÖe do─čru akarlar. 9 Eyl├╝lÔÇÖde ─░zmirÔÇÖin kurtar─▒lma haberi gelir. 47. AlayÔÇÖ─▒n y├Ân├╝ K─▒rka─ča├žÔÇÖ─▒ kurtar─▒rlar. Oradan Bal─▒kesirÔÇÖe oradan da ├çanakkale Bo─čaz─▒ndaki ─░ngiliz mevzilerine y├Ânelirler. ─░ngiliz askerlerinin kar┼č─▒lar─▒nda mevzilenirler. Bir m├╝tareke durumu ortaya ┼č─▒k─▒nca Osman Bey, AnkaraÔÇÖya gider.

Zaferden sonra yarbay r├╝tbesi ve ─░stiklal Madalyas─▒ ile onurland─▒r─▒ld─▒. 21 Aral─▒k 1922ÔÇÖde d├Ând├╝─č├╝ memleketi GiresunÔÇÖda b├╝y├╝k bir co┼čku ile kar┼č─▒land─▒. Osman Bey, daha sonra AnkaraÔÇÖya ├ža─čr─▒l─▒r ve kaderini ya┼čar.

Osman A─ča, 27 Mart 1923 tarihinde AnkaraÔÇÖda aniden ortadan kaybolan Milletvekili Ali ┼×├╝kr├╝ Bey’in ├Âld├╝r├╝lmesinden sorumlu tutuldu.

Yeni kurulan muhaf─▒z birli─či taraf─▒ndan 1 Nisan 1923 gecesi Papaz─▒n Ba─č─▒ÔÇÖndaki evinde k─▒st─▒r─▒lan Topal Osman A─ča ve adamlar─▒, b├╝t├╝n gece ├žat─▒┼čt─▒. Topal Osman, yaral─▒ olarak ele ge├žirildi. Papaz─▒n Ba─č─▒’ndaki bask─▒ndan yaral─▒ ele ge├žirilen Topal Osman A─ča hastaneye kald─▒r─▒l─▒rken ─░smail Hakk─▒ Tek├žeÔÇÖnin emri ile ├Âld├╝r├╝ld├╝ ve bilahare ├çankaya yak─▒nlar─▒na g├Âm├╝ld├╝.

MeclisÔÇÖte Ali ┼×├╝kr├╝ BeyÔÇÖin katilinin yakalanarak Ulus Meydan─▒ÔÇÖnda idam edilmesi karar─▒ oy birli─či ile al─▒n─▒nca, ba┼č─▒ndan as─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olamay─▒nca ceset mezardan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č, MeclisÔÇÖin kap─▒s─▒nda birka├ž saat aya─č─▒ndan as─▒lm─▒┼čt─▒r. Cenazesi, daha sonra karde┼člerinin Atat├╝rkÔÇÖten ricas─▒ ├╝zerine GiresunÔÇÖa nakledildi ve Kurban Dede mezar─▒n─▒n yan─▒nda Giresun KalesiÔÇÖne defnedildi. Naa┼č─▒ daha sonra Atat├╝rkÔÇÖ├╝n GiresunÔÇÖu ziyaretinde verdi─či emir ├╝zerine 1925 y─▒l─▒nda kalenin en y├╝ksek tepesinde yapt─▒r─▒lan an─▒t mezara nakledilmi┼čtir.

├ľ. Erden Mente┼čo─člu, ÔÇťGiresunlu Fedailerle Konu┼čtum Onlar da ├ç─▒lg─▒nd─▒ÔÇŁ ├žal─▒┼čmas─▒nda konu┼čtu─ču gaziler bu olay─▒n alt─▒nda Ali ┼×├╝kr├╝ BeyÔÇÖin Ko├žgiri ─░syan─▒ndan sonra Mecliste tak─▒nd─▒─č─▒ tutumun etkili oldu─čunu belirtmi┼člerdir.

Osman BeyÔÇÖin g├Ân├╝ll├╝leriyle konu┼čan Mente┼čo─člu, kitab─▒nda Osman BeyÔÇÖin silah arkada┼člar─▒n─▒n ÔÇťAli ┼×├╝kr├╝ Bey, mecliste Ko├žgiri Ayaklanmas─▒n─▒n bast─▒r─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda yap─▒lan baz─▒ uygulamalardan dolay─▒ Sakall─▒ Nurettin Pa┼čaÔÇÖy─▒ su├žlar. Nurettin Pa┼ča, Topal Osman BeyÔÇÖden yard─▒m ister. Osman Bey, Giresun u┼čaklar─▒yla meclisi sarar. Osman Bey, meclise gelir ve Nurettin Pa┼čaÔÇÖy─▒ savunan bir konu┼čma yapar. Nurettin Pa┼ča hakk─▒ndaki su├žlamalar d├╝┼čerÔÇŁ dediklerini ifade eder.

Osman BeyÔÇÖin ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine, 47. Alay geriye al─▒n─▒r ve daha sonra trenle IspartaÔÇÖya g├Ânderilirler ve 50. Alay─▒n b├╝nyesine kat─▒l─▒rlar.

Gerek 42. Ve 47. Alaylarda olsun, gerekse di─čer alaylarda ve farkl─▒ cephelerde ├žarp─▒┼čan Giresunlu gazilerin anlatt─▒klar─▒ ortak bir ┼čey var, ka├žan Yunan ordusunun geri ├žekilirken yapt─▒─č─▒ mezalim.

Gerek Manisa gerekse U┼čak ve Afyon b├Âlgelerinde ─░zmir ve Band─▒rmaÔÇÖya do─čru ka├žan birlikleri yollar─▒ ├╝zerindeki k├Ây, kasaba ve ┼čehirleri yakarak ilerler. Yunanl─▒lar─▒n Averof z─▒rhl─▒s─▒ Band─▒rmaÔÇÖy─▒ top ate┼čine tutarak yakar.

B├╝y├╝k taarruzdan sonra ├çanakkaleÔÇÖde g├Ârev yapan alaya Osman BeyÔÇÖin idam edildi─čini Merkez ordusu Komutan─▒ Sakall─▒ Nuri Pa┼ča verir. Terhisi gelenlerin tezkereleri verilir, kalan g├Ân├╝ll├╝ler di─čer alaylara da─č─▒t─▒l─▒r.

*

Dedesi bu alaylarda g├Ârev yapm─▒┼č bir dostum; ÔÇťDedem, Atat├╝rk ismini duydu─čunda g├Âzleri ya┼čar─▒rd─▒. Atat├╝rkÔÇÖe asla laf s├ÂyletmezdiÔÇŁ. Osman BeyÔÇÖin trajik sonu bu fikirlerini hi├ž de─či┼čtirmemi┼č. ┬áÔÇťBana, ÔÇśO g├╝n ├Âyle gerekiyordu. Biz GiresunÔÇÖdan ayr─▒l─▒rken ├Âl├╝me ko┼čtu─čumuzu biliyordukÔÇÖ diye anlat─▒rd─▒ÔÇŁ.

Sakarya Sava┼č─▒n─▒ t├╝m ayr─▒nt─▒lar─▒yla yazan Selim Erdo─čanÔÇÖa te┼čekk├╝r ederim. Yazd─▒─č─▒, Kronik KitapÔÇÖtan ├ž─▒kan ÔÇťSAKARYA T├╝rk Bitti Demeden Bitmez, ─░stanbul-2020,ÔÇŁ kitab─▒ okuman─▒z─▒ ve sava┼č alan─▒n─▒ ziyaret etmenizi dilerim.

 

KAYNAKÇA:

-Arif, Cemil, I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Te┼čkilat-─▒ Mahsusa, ─░stanbul-1977

-Allen, W.E.D.1828-1921 T├╝rk-Kafkas S─▒n─▒r─▒ndaki Harplerin Tarihi, Ankara-1966,

-Ak┼čin, Sina, ─░stanbul H├╝k├╝metleri ve Milli M├╝cadele, ─░stanbul-2004

-Apak, Rahmi, Yetmi┼člik Bir Subay─▒n Hat─▒ralar─▒, Ankara-1988

-Apak, Rahmi, ─░stiklal Sava┼č─▒ÔÇÖnda Garp Cephesi Nas─▒l Kuruldu

-Aralov, S.─░, Bir Sovyet Diplomat─▒n An─▒lar─▒, ─░stanbul-

-Avc─▒o─člu, Do─čan, Milli Kurtulu┼č Tarihi, ─░stanbul-1974

-Aydemir, ┼×evket S├╝reyya, Enver Pa┼ča, ─░stanbul-1975

-Aydemir, ┼×evket S├╝reyya, Tek Adam, ─░stanbul-1991

-Bal, Mehmet Akif, Milli M├╝cadele D├Âneminde Bekira─ča ve Malta An─▒lar─▒─░stanbul-2007

-B─▒y─▒kl─▒o─člu, Tevfik TrakyaÔÇÖda Milli M├╝cadele Ankara, 1992

-Bozkurt, Abdurrahman, ─░tilaf Devletlerinin ─░stanbulÔÇÖda ─░┼čgal Y├Ânetimi, Ankara-2014

-Cebesoy, Ali Fuat, Milli M├╝cadele Hat─▒ralar─▒-─░stanbul

-Dedeo─člu, ├ľmer, Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n Gizli Oturum Konu┼čmalar─▒, ─░stanbul-2008

-Hasan ─░zzettin Dinamo, Kutsal ─░syan, ─░stanbul-2012

-Erdo─čan Selim, “SAKARYA T├╝rk Bitti Demeden Bitmez”, ─░stanbul-2020, Kronik

-Esengin, Kenan, Milli M├╝cadelede ayaklanmalar, ─░stanbul-2006

-Fortuna, Benjamin C., Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref, ─░stanbul-2018

-Hafifbilek, Celal, Ankara 1920, ─░stanbul-1998

-─░lgurel, M├╝cteba, Milli M├╝cadeleÔÇÖde Bal─▒kesir Kongreleri, ─░stanbul-1999

-Kandemir, Feridun, Rauf Orbay, ─░stanbul-1965

-kant, Albert, Bir Yahudinin An─▒lar─▒, ─░stanbul-2009

-Karabekir, Kaz─▒m, Pa┼čalar─▒n Hesapla┼čmas─▒, ─░stiklal Sava┼č─▒ÔÇÖna Nas─▒l Girdik, Nas─▒l ─░dare Ettik, ─░stanbul-1992

-K├Âse, Mustafa, ┼×ehit Binba┼č─▒ H├╝seyin Avni Alpaslan, Samsun-2007

-Kutay, Cemal, Çerkes Ethem Dosyası, İstanbul-1989

-Kutay, Cemal, Rauf Orbay, Hayat ve Hat─▒rat─▒m, ─░stanbul-1997

-Nur, R─▒za, Hayat─▒m ve Hat─▒rat─▒m, ─░stanbul-1967

-Mente┼čo─člu, ├ľ. Erden, Giresunlu Fedailerle Konu┼čtum Onlarda ├ç─▒lg─▒nd─▒, Ankara-2008

-Mente┼čo─člu, ├ľ. Erden, Milis Yarbay Osman A─ča, Ankara-2014

-Peker, Ekrem Hayri, Yeni Bir Cihan ─░mparatorlu─ču Kurma M├╝cadelesi Te┼čkilat-─▒ Mahsusa, ─░stanbul-2020

-Sel├žuk, ─░lhan, Y├╝zba┼č─▒ SelehattinÔÇÖin Roman─▒, ─░stanbul-2010

-Sorgun, Taylan, Halil Pa┼ča, ─░ttihat ve TerakkiÔÇÖden Cumhuriyete Bitmeyen Sava┼č, ─░stanbul-2003

-Sorgun, Taylan, M├╝tareke D├Ânemi, ─░stanbul-2007

-Soysal, ─░lhami,150ÔÇÖlikler, ─░stanbul-2005

-Soysal, ─░lhami, Kurtulu┼č Sava┼č─▒nda ─░┼čbirlik├žiler, ─░stanbul-2008

-Stoddard, P, Te┼čkilat-─▒ Mahsusa, ─░stanbul-1993

-┼×ener, Cemal, ├çerkes Ethem Olay─▒, ─░stanbul-2000

– ┼×im┼čir. B.N, Malta s├╝rg├╝nleri, Ankara-1985

-Ta├žalan, Nurdo─čan, EgeÔÇÖde Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Ba┼člarken, ─░stanbul-1970

-Tansu, Semih Nafiz, ─░ki Devrin Perde Arkas─▒, ─░stanbul-2011

-T├╝rk ─░stiklal Harbi 5. K─▒s─▒m 2. Kitap, Ankara-1973

– T├╝rk ─░stiklal Harbi, II. Cilt Bat─▒ Cephesi V. K─▒s─▒m I. K─▒s─▒m, Ankara-1995

-Ulubelen, Erol, ─░ngiliz Gizli Belgelerinde T├╝rkiye, ─░stanbul-1967

-Yerasimos, Stefanos, Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda T├╝rk-Sovyet ─░li┼čkileri

-Yel, Selma, Yakup ┼×evki Pa┼ča ve Askeri Faaliyetleri, Ankara-2002

Toplam Okuma: 454 , Bug├╝n: 1 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

29 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larda ─░sk├ón Politikas─▒ ve ├çerkesler i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

28 Kas─▒m 2020, ├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel i├žin yorumlar kapal─▒
Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

28 Kas─▒m 2020, Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam i├žin yorumlar kapal─▒
Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

23 Kas─▒m 2020, Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

23 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

15 Kas─▒m 2020, Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival i├žin yorumlar kapal─▒
Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

15 Kas─▒m 2020, Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi i├žin yorumlar kapal─▒
├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

15 Kas─▒m 2020, ├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

9 Kas─▒m 2020, ├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č i├žin yorumlar kapal─▒
Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

9 Kas─▒m 2020, Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

9 Kas─▒m 2020, ├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak i├žin yorumlar kapal─▒
Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

9 Kas─▒m 2020, Gazi Mustafa Kemal Atat├╝rk ve ├çelik Palas i├žin yorumlar kapal─▒
Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

9 Kas─▒m 2020, Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

1 Kas─▒m 2020, D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

1 Kas─▒m 2020, ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

1 Kas─▒m 2020, Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

1 Kas─▒m 2020, Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede i├žin yorumlar kapal─▒
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar