Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Muy M├╝barek
  • 03 Nisan 2018 Sal─▒
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Muy M├╝barek veya Muy Moyna, ├ľzbekistanÔÇÖda ki Hokant KentiÔÇÖnin gezmedi─čim ├Ânemli tarihi bir k├Â┼česiydi. HokantÔÇÖ─▒n Edebiyat M├╝zesiÔÇÖni gezdi─čimde, m├╝ze m├╝d├╝r├╝ bana yak─▒nda bulunan iki yere gitmemi ├Ânermi┼čti. Muy M├╝barek ve Sar─▒k Kurgan. Muy M├╝barekÔÇÖin Hokant’a ├žok yak─▒n, Sar─▒k KurganÔÇÖ─▒n ise ┼čehre yakla┼č─▒k yirmi kilometre uzakta oldu─čunu s├Âyledi.

Cumartesi g├╝n├╝ saat ├╝├žte ├žal─▒┼čmakta oldu─čum fabrikadan ├ž─▒k─▒p, kald─▒─č─▒m─▒z kona─ča geldim. Burada geni┼č avlulu ├žok odal─▒ evlere konak diyorlar. Bizim eski Osmanl─▒ EvleriÔÇÖnin benzeri bir yap─▒.

├ťzerimi de─či┼čtirip, soka─č─▒n ba┼č─▒ndaki berbere Muy M├╝barekÔÇÖin yerini sordum, bilmiyorum dedi. Beraber ├ževredeki insanlara sormaya ba┼člad─▒k. Nihayet orta ya┼čl─▒ bir insan yerini tarif etti, o da Muy Moyna olarak biliyormu┼č. Sonunda gidece─čimiz adresi bulduk, yoldan ge├žen bir taksiciyle anla┼čt─▒k. Kom┼čulardan birisine de gel sende g├Âr├╝rs├╝n dedim ve beraber yola koyulduk.

Mu; Arap├ža t├╝y-k─▒l demekmi┼č. Muy M├╝barek, buradaki s├Âyleni┼čiyle Muy Moyna ise kutsal t├╝y, k─▒l demek, yani bildi─čimiz Sakal-─▒ ┼×erif. ┼×ehrin d─▒┼č mahallelerinde epeyce yol ald─▒ktan sonra toprak surlarla ├ževrilmi┼č b├╝y├╝k bir h├Ây├╝─če geldik. H├Ây├╝─č├╝n ├Ân├╝ndeki k├╝├ž├╝k caminin ek in┼čaat─▒ h─▒zla s├╝r├╝yordu. ─░n┼čaat─▒n ba┼č─▒ndaki g├Ârevli ile beraber h├Ây├╝─č├╝ gezdik. H├Ây├╝─č├╝n ortas─▒nda mimari ├Âzelli─či olmayan k├╝├ž├╝k kubbeli, sade bir yap─▒ i├žinde, i├ži bo┼č eski bir tahta sand─▒k vard─▒.

G├Ârevli, birka├ž as─▒r ├Ânce Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan peygamberimizin sakal─▒ndan bir t├╝y geldi─čini, bununla ilgili Arap├ža yaz─▒l─▒ fermanlar─▒ odas─▒nda saklad─▒─č─▒n─▒, bir daha geli┼čimizi ├Ânceden haber verirsek bize g├Âsterece─čini s├Âyledi.

H├Ây├╝k anlad─▒─č─▒m kadar─▒yla d├╝z ovada ya┼čayanlar taraf─▒ndan savunma amac─▒yla binlerce y─▒l ├Ânce yap─▒lm─▒┼č. O ├ža─čdaki insanlar s─▒rtlar─▒nda ta┼č─▒d─▒klar─▒ topraklarla bu h├Ây├╝─č├╝ meydana getirmi┼čler; etraf─▒na da sur ├Ârm├╝┼čler. Belki tepesine de bir tap─▒nak kurmu┼člar.

As─▒rlar gelip ge├žmi┼č; y─▒k─▒lan yap─▒lar─▒n ├╝zerine yenileri yap─▒lm─▒┼č. K├óh terkedilmi┼č. K├óh yeniden ├╝zerine yerle┼čilmi┼č. Kim bilir ka├ž istilac─▒ gelip ge├žmi┼č; ka├ž kere yak─▒l─▒p y─▒k─▒lm─▒┼č. B├╝t├╝n bunlara ra─čmen as─▒rlarca ÔÇťKutsalÔÇŁ niteli─čini korumu┼č. ─░slamiyet b├Âlgeye yay─▒l─▒nca eski k├╝lt yerleri bu sefer ─░slami bir kimlikle, kimine ┼čehit ad─▒, kimine bir ├ólimin ad─▒, kimine Peygamberimizin soyundan gelenlerin ad─▒ verilerek kutsal niteliklerini s├╝rd├╝rm├╝┼čler.

G├Ârevlinin verdi─či bilgiler d├╝┼č├╝nd├╝klerimi do─črulad─▒. Bize kaz─▒ yap─▒lan yerleri g├Âsterdi. Milattan ├Ânce 2500 y─▒l ├Âncesine ait tarihi eserler bulunmu┼č. Arkeologlar h├Ây├╝kteki yerle┼čimin daha eski oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorlarm─▒┼č. Nereden baksan─▒z burada be┼č bin y─▒ll─▒k bir tarih var.

H├Ây├╝─č├╝n tepesindeki odada baz─▒ tarihi belgeler, ferman mevcutmu┼č. Restorasyon s─▒ras─▒nda ba┼čka yere g├Ât├╝rm├╝┼čler. H├Ây├╝kte yap─▒lan kaz─▒larda ├ž─▒kan eserler M.├ľ.2500 y─▒l─▒na tarihlenmi┼č. H├Ây├╝k, ├ťlkemizde Salihli yak─▒nlar─▒nda Lidyal─▒lardan kalan t├╝m├╝l├╝slere benziyor. Yakla┼č─▒k 4500 y─▒l ├Ânce b├Âlgede ya┼čayanlar sab─▒rla ta┼č─▒d─▒klar─▒ topraklarla bu tepeyi olu┼čturmu┼člar. Korunmak i├žin duvarlar, tap─▒nmak i├žin de bir ibadethane yapm─▒┼člar. ├ça─člar de─či┼čmi┼č, de─či┼čik millet ve dinler gelip ge├žmi┼č ama kutsal bir merkez olma ├Âzelli─čini yitirmemi┼č.

Yazar dostum Talip EkeÔÇÖnin bana getirdi─či kitaplardan ┼čunlar─▒ ├Â─črendim. Osmanl─▒ Sultan─▒ II. Beyaz─▒t, ─░ranÔÇÖda g├╝├žlenen ┼×ah ─░smailÔÇÖe kar┼č─▒, ├ľzbek Hanlar─▒yla ili┼čkiye ge├žer. Onlara ├že┼čitli hediyelerle birlikte Sakal-─▒ ┼×erif g├Ânderir. Bir tane ├ľzbek Han─▒na, birini de Semerkant, Ta┼čkent ve FerganaÔÇÖy─▒ elinde tutan son Timurlu H├╝k├╝mdar─▒ Bab├╝r ┼×ahÔÇÖa g├Ânderir.

Bab├╝r ┼×aha gelen heyet ├že┼čitli hediyelerin yan─▒nda peygamberimizin m├╝barek k─▒l─▒n─▒ da getirir. (Sakal-─▒ ┼×erif) M├╝barek k─▒l o zamanlar HokantÔÇÖ─▒ kendine ba┼čkent yapm─▒┼č olan Bab├╝r ┼×ah taraf─▒ndan, Muy M├╝barek adl─▒ h├Ây├╝─č├╝n tepesine yapt─▒r─▒lan odaya konur.

Bab├╝r ┼×ah, sakal-─▒ ┼čerifi bu tepede muhafaza edermi┼č. Yapt─▒─č─▒ sava┼člarda rakibi ├ľzbeklere yenilir, ├Ânce AfganistanÔÇÖa s─▒─č─▒n─▒r, daha sonrada HindistanÔÇÖa gider. G├Âz├╝ karad─▒r Bab├╝r ┼×ahÔÇÖ─▒n, yenilgilerden ders ├ž─▒karmay─▒ da bilir. ─░ran ┼×ah─▒ ─░smailÔÇÖin deste─činin, bu topraklara h├ókim olmas─▒ i├žin yetmedi─čini g├Âr├╝r. ├ťstelik bu deste─čin bedeli a─č─▒rd─▒r. ┼×ah ─░smail kendi inan├žlar─▒n─▒n halka kabullendirilmesini ister, mezhep de─či┼čikli─čini kabul etmeyen halk isyan eder. Sonunda kendine bu topraklarda yer olmad─▒─č─▒n─▒ anlar Bab├╝r ┼×ah HindistanÔÇÖa y├Ânelir ve 1850ÔÇÖlere kadar s├╝recek b├╝y├╝k bir imparatorlu─čun temelini atar.

M├╝barek T├╝y Bab├╝rÔÇÖ ┼×ahÔÇÖla yolculu─čuna devam eder. Bug├╝n PakistanÔÇÖ─▒n Lahor ┼×ehrindeki Alemgir CamisiÔÇÖnde saklanmaktad─▒r.

Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ II. Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n b├Âlgeyle ilgisi, sadece Sakal-─▒ ┼×erifle s─▒n─▒rl─▒ kalmaz. B├Âlgenin sevilen ┼čah─▒slar─▒na ve ba┼čta ├╝nl├╝ T├╝rk-├ľzbek ┼čairi Ali ┼×ir NevaiÔÇÖnin hocas─▒, Molla CamiÔÇÖye her y─▒l bin alt─▒n g├Ânderir. ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Molla Cami, b├Âlgedeki h├╝k├╝mdarlardan daha sevilen ve etkili bir ki┼čiymi┼č. Fars├ža yazan Molla Cami, ├Â─črencisi Ali ┼×ir NevaiÔÇÖnin etkisiyle T├╝rk├že ┼čiirler yazm─▒┼č. Ali ┼×ir Nevai yazd─▒─č─▒ bir divan─▒ ─░stanbulÔÇÖa, Sultan II. Beyaz─▒tÔÇÖa g├Ândermi┼č. Padi┼čah ad─▒na gelen divan─▒, vezirlerinden ┼čair Ahmet Pa┼čaÔÇÖya vermi┼č, o da divanda yer alan ┼čiirlerden yirmisine nazire yazm─▒┼č. ┼×air Ahmet Pa┼čaÔÇÖn─▒n MuradiyeÔÇÖde ki t├╝rbesi BursaÔÇÖda yapt─▒rd─▒─č─▒ medresenin hemen giri┼činde yer al─▒yor. Medrese bug├╝n eski k─▒yafetlerin sergilendi─či bir m├╝ze; Ulu Umay Eski K─▒yafetler M├╝zesi. Burada g├Ârd├╝─č├╝m kad─▒n tak─▒lar─▒n─▒ benzerlerini ├ľzbekistanÔÇÖ─▒n Ba┼čkenti Ta┼čkentÔÇÖteki Ulusal GaleriÔÇÖde g├Ârmek ho┼čtu. Tak─▒lar k├╝lt├╝rel ve etnik ba─člar─▒ g├Âsteren simgelere d├Ân├╝┼čm├╝┼č.

Toplam Okuma: 1,546 , Bug├╝n: 1 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ Kurulu┼č D├Âneminde Tahnit

Osmanl─▒ Kurulu┼č D├Âneminde Tahnit

25 Aral─▒k 2020, Osmanl─▒ Kurulu┼č D├Âneminde Tahnit i├žin yorumlar kapal─▒
Hint Felsefelerinde ÔÇśMutlulukÔÇÖ Kavram─▒

Hint Felsefelerinde ÔÇśMutlulukÔÇÖ Kavram─▒

24 Aral─▒k 2020, Hint Felsefelerinde ÔÇśMutlulukÔÇÖ Kavram─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒br─▒s 1963… Kumsal Katliam─▒ Nas─▒l Oldu

K─▒br─▒s 1963… Kumsal Katliam─▒ Nas─▒l Oldu

23 Aral─▒k 2020, K─▒br─▒s 1963… Kumsal Katliam─▒ Nas─▒l Oldu i├žin yorumlar kapal─▒
Misyal─▒lardan G├╝n├╝m├╝ze Misi K├Ây├╝

Misyal─▒lardan G├╝n├╝m├╝ze Misi K├Ây├╝

22 Aral─▒k 2020, Misyal─▒lardan G├╝n├╝m├╝ze Misi K├Ây├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Cemal Nadir, Bursa ve Amcabey

Cemal Nadir, Bursa ve Amcabey

22 Aral─▒k 2020, Cemal Nadir, Bursa ve Amcabey i├žin yorumlar kapal─▒
Bo─čazÔÇÖ─▒n Yaramaz Misafiri; Profirion

Bo─čazÔÇÖ─▒n Yaramaz Misafiri; Profirion

22 Aral─▒k 2020, Bo─čazÔÇÖ─▒n Yaramaz Misafiri; Profirion i├žin yorumlar kapal─▒
─░talya’da Bilinmeyen T├╝rk ─░zleri

─░talya’da Bilinmeyen T├╝rk ─░zleri

22 Aral─▒k 2020, ─░talya’da Bilinmeyen T├╝rk ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar