Fikret ALKAN
Fikret  ALKAN
M├╝zelerdeki de─či┼čimin fark─▒nda m─▒s─▒n─▒z?
  • 12 Aral─▒k 2021 Pazar
  • +
  • -
  • Fikret ALKAN /

Toplam: 606 , Bug├╝n: 1 Okuma

ZeusÔÇÖun dokuz k─▒z─▒ vard─▒r. Babalar─▒, Mousa ad─▒ndaki k─▒zlar─▒ sanat─▒n, g├╝ne┼čin ve kehanetin tanr─▒s─▒ ApollonÔÇÖa verir. Dokuz k─▒z da sanat ve bilimin farkl─▒ kollar─▒nda e─čitim al─▒rlar. K─▒zlar, sanat├ž─▒lara eserlerinde, ilham perileri olurlar. Yunanca ÔÇômen k├Âk├╝nde ak─▒l, d├╝┼č├╝nce, yarat─▒c─▒l─▒k g├╝c├╝ anlam─▒n─▒ ta┼č─▒yan mousa k─▒zlar─▒, isimlerinden g├Ârevlerini alm─▒┼člard─▒r.

Yunan didaktik ┼čairi HesiodosÔÇÖun┬á s├Âylencesini miras ald─▒─č─▒m─▒z, m├╝ze ismine de ilham olmu┼č periler ger├žekten ya┼čam─▒┼č m─▒d─▒r bilinmez ancak, insandaki biriktirme arzusu y├╝zy─▒llard─▒r ya┼č─▒yor. ─░nsano─člu en ├žok an─▒lar─▒n─▒ biriktirmeyi seviyor. C├╝mleyi tersten okursak da, unutulmay─▒ sevmiyor. Unutmamak ad─▒na, hat─▒ralar─▒n─▒ biriktiriyor. Asl─▒nda biriktirdi─či de eserin maddesel yap─▒s─▒ ya da g├╝zelli─či d─▒┼č─▒nda kendinden katt─▒─č─▒ an─▒lar─▒ oluyor.

─░nsan, M.├ľ. 3. y├╝zy─▒ldan bu yana biriktirdiklerini sergiliyor. Roma D├ÂnemiÔÇÖnde zengin villalar─▒n─▒ s├╝sleyen eserlerle ba┼člayan bu heyecan─▒n, g├╝n├╝m├╝z m├╝ze yap─▒lar─▒na d├Ân├╝┼čmesi 19. y├╝zy─▒l─▒ buluyor. Do─čuÔÇÖnun efsanevi zenginliklerinin pe┼čine d├╝┼čen Bat─▒l─▒┬á gezginler, diplomatlar, gazeteciler ya da arkeologlar Anadolu ve ├ževresinde, toprak alt─▒nda ya da ├╝st├╝nde toplayabildikleri ne varsa yanlar─▒na kat─▒yorlar. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin kendi m├╝zesini kurma ├žal─▒┼čmalar─▒ ise, 19. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒n─▒ buluyor. Cumhuriyet D├Ânemi i├žinde ise Asar-─▒ Atika M├╝d├╝rl├╝─č├╝ kurularak, 1924 y─▒l─▒nda Topkap─▒ Saray─▒ ve 1926 y─▒l─▒nda Ankara Etnografya M├╝zesi ziyarete a├ž─▒l─▒rken, BursaÔÇÖda ilk m├╝ze 1904 y─▒l─▒nda a├ž─▒l─▒yor.

G├╝n├╝m├╝zde, Birle┼čmi┼č Milletler E─čitim, Bilim ve K├╝lt├╝r ├ľrg├╝t├╝ UNESCOÔÇÖya ba─čl─▒, Milletleraras─▒ M├╝ze Konseyi ICOMÔÇÖun; m├╝ze tan─▒m─▒ : “K├╝lt├╝r eserlerini koruyan ve bu eserleri et├╝d, e─čitim ve bedii zevki y├╝kseltme amac─▒yla toplu halde te┼čhir eden kamu yarar─▒na ├žal─▒┼čan, sanata, ilme, sa─čl─▒─ča, teknolojiye, ait koleksiyonlar─▒ bulunan m├╝esseselere m├╝ze ad─▒ verilir.” ve kapsam─▒ : ÔÇŁDaimi te┼čhir b├Âl├╝m├╝ bulunan k├╝t├╝phaneler ve ar┼čiv merkezleri resmi ┼čekilde halk─▒n ziyaretine a├ž─▒k bulunan tarihi an─▒tlar tarihi an─▒tlara ait binalar─▒n k─▒s─▒m ve m├╝┼čtemilat─▒, tarihi, arkeolojik tabii ├Ânemi haiz mevkiler ve parklar, nebabat ve hayvanat bah├želeri, akvaryumlar ve benzeri te┼čekk├╝ller bu tarife girerÔÇŁ olarak a├ž─▒klanmaktad─▒r.

─░ki b├╝y├╝k sava┼č─▒ geride b─▒rakan d├╝nya, imparatorluklardan ulus devletlere, devletlerden de kentlere ├žekildi. So─čuk sava┼č sonras─▒nda devletlerin, insanlar─▒n ihtiya├žlar─▒, t├╝ketim ┼čekilleri, k├╝lt├╝r politikalar─▒ da farkl─▒la┼čt─▒. 1980 sonras─▒, kent n├╝fusunun g├Â├žlerle artarak farkl─▒ k├╝lt├╝rlerin bir arada ya┼čama mecburiyetinin do─čmas─▒, olu┼čan bu yeni k├╝lt├╝rden edinilen yeni ┼čehir anlay─▒┼č─▒, ┼čehir ya┼čam─▒n─▒n ├Ânem kazanarak, bo┼č zaman de─čerlendirme ihtiyac─▒n─▒n olu┼čmas─▒, t├╝ketimin k├╝lt├╝rel alanlar─▒ kapsayan bir sekt├Âr olu┼čturacak y├Âne d├Ân├╝┼čmesi, teknolojik geli┼čmeler ve e─čitim sistemlerindeki de─či┼čim m├╝zeleri ziyaret├žilerine farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒na itmi┼čtir.

M├╝zeler ihtisas alanlar─▒na g├Âre kategorile┼čtirilir: Arkeoloji m├╝zeleri, sanat m├╝zeleri, tarih m├╝zeleri, bilim m├╝zeleri, askeri m├╝zeler, uzmanl─▒k alanlar─▒na g├Âre m├╝zeler. ├ťlkemizde K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ m├╝zelerin d─▒┼č─▒nda 1984 y─▒l─▒nda yay─▒nlanan ÔÇť├ľzel M├╝zeler ve Denetimleri Hakk─▒nda Y├ÂnetmelikÔÇŁ te yer alan ┼čartlar─▒ sa─člayarak ki┼či ve kurumlar m├╝ze a├žabilir. ─░statistik verilere g├Âre ├Âzel m├╝ze say─▒s─▒ K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ m├╝ze say─▒s─▒ndan fazlad─▒r. Yerel y├Ânetimler ve kurumlar kendilerini m├╝zeler arac─▒l─▒─č─▒ ile tan─▒tma yolunu se├žtiler. Bu anlamda kent m├╝zelerindeki art─▒┼č ve ilgi bunun g├Âstergesidir.┬á Ayr─▒ca T├╝rkiye n├╝fusunun %75ÔÇÖinin b├╝y├╝k ┼čehirlerde ikamet etti─čini d├╝┼č├╝n├╝rsek, kozmopolit bir k├╝lt├╝r├╝n i├žinde bulunan b├╝y├╝k ┼čehirlerde kentlilik bilincinin artmas─▒na etkin hizmet edilmektedir.

BursaÔÇÖda ise toplam 18 m├╝ze bulunmakta, bunlar─▒n 11 tanesi ├Âzel m├╝ze olarak hizmet vermektedir. Bursa, arkeoloji ve etnografya m├╝zelerin d─▒┼č─▒nda, tekstil ve ormanc─▒l─▒k konular─▒ gibi ihtisas m├╝zeleri de sahiptir. Yerel k├╝lt├╝r├╝ tan─▒tmak, korumak ve gelecek ku┼čaklara aktarmak ad─▒na somut olmayan k├╝lt├╝rel miras─▒m─▒zdan Karag├Âz M├╝zesi,┬á g├Â├žmen kenti BursaÔÇÖn─▒n toplad─▒─č─▒ ya┼čam ├Âyk├╝lerinden olu┼čan G├Â├ž Tarihi M├╝zesi, sanayinin lokomotifi BursaÔÇÖda araban─▒n ├Âyk├╝s├╝n├╝ tarihsel bir kronoloji ile anlatan Anadolu Arabalar─▒ M├╝zesi, Kurtulu┼č Sava┼č─▒m─▒z─▒n zafer anla┼čmalar─▒ndan birinin yap─▒ld─▒─č─▒ Mudanya M├╝tareke Evi M├╝zesi bunlardan sadece bir ka├ž─▒.

Yak─▒n zamana kadar da m├╝zeler belirli kal─▒plar─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmadan, klasik m├╝zecilik olarak tan─▒mlad─▒─č─▒m─▒z eser te┼čhir ve tanzimini, g├Ârsel g├╝zellik ve heybete dayal─▒ olarak sunmaktayd─▒. Bug├╝n ÔÇťya┼čayan m├╝zeÔÇŁ ya da ├ža─čda┼č m├╝zecilik olarak tan─▒mlanan, ziyaret├žisine bir etkinlik olu┼čturarak, k─▒smen dokunarak, m├╝zede yer alan koleksiyon/serginin hikayesini ├╝rettirerek ya da ya┼čatarak bir ambiyans sunarak anlay─▒┼č s├╝rd├╝r├╝lmektedir. M├╝zeye ziyareti bir kereden birden fazlaya ├ž─▒karacak, as─▒l koleksiyon d─▒┼č─▒nda belli bir konu ├Âzelinde yap─▒lan d├Ânemlik sergiler, her kesimden ya┼č ve meslek gruplar─▒ i├žin e─čitim/at├Âlye ├žal─▒┼čmalar─▒, konferans, panel, sempozyumlar, film g├Âsterimleri, konserler, tan─▒t─▒mlar bug├╝n rahatl─▒kla m├╝ze binalar─▒nda ger├žekle┼čtirilebilmektedir. B├Âylelikle ziyaret├ži kat─▒l─▒m sa─člad─▒─č─▒ etkinlikte, dinlemekten ├Âteye ge├žer.

├ľzellikle e─čitim sisteminde proje tabanl─▒ ├Â─črenme sistemine ge├žilmesi,┬á disiplinler aras─▒ etkile┼čimin artmas─▒n─▒ sa─člar. Hem e─čitim kurumu, hem de m├╝zede inovasyon olu┼čturur. Bu i┼čbirli─či, m├╝zelerde k├╝├ž├╝k ziyaret├žiler i├žin etkinliklerin yap─▒lmas─▒ m├╝ze personelleri i├žinde pedagog bulunmas─▒n─▒, dolay─▒s─▒yla ├že┼čitlenen m├╝ze hizmetlerinde farkl─▒ disiplinlerden uzman personel yer almas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r.

M├╝zeler koleksiyonlar─▒n─▒ toplarken eser temini i├žin sat─▒n alma y├Ântemi kadar ba─č─▒┼č y├Ântemini de kullan─▒rlar. Sat─▒n al─▒nan bir eserdense, ba─č─▒┼č al─▒nan bir eserin hikayesini kay─▒t alt─▒na almak daha keyiflidir bir m├╝ze ├žal─▒┼čan─▒ i├žin. Eseri canl─▒ k─▒lan─▒n ya┼čanm─▒┼čl─▒klara olan ┼čahitli─čidir. Ba─č─▒┼č eserlerdeki ya┼čanm─▒┼čl─▒─č─▒ sahibinden dinlemek daha etkileyicidir. M├╝zelere eser ba─č─▒┼člar─▒, ┼čarts─▒z oldu─ču kadar, ba─č─▒┼č├ž─▒n─▒n iste─či do─črultusunda da yap─▒l─▒yor.

Bu demektir ki; e─čer BursaÔÇÖda bir m├╝ze ziyaret edecekseniz; Arkeoloji M├╝zesiÔÇÖnde tarih ├Âncesinden ba┼člayarak ge├žmi┼č toplumlar─▒n b─▒rakt─▒─č─▒ izleri takip edebilirsiniz. Ye┼čilÔÇÖde yer alan T├╝rk-─░slam Eserleri M├╝zesiÔÇÖnden m├╝zekart edinebilir, ├çelebi MehmetÔÇÖin medresesi h├╝crelerinde sikkeler, Kuran-─▒ Kerimler ve geleneksel giysiler i├žinde kendinizi bir medresede hissedebilirsiniz. Kent M├╝zesiÔÇÖnde BursaÔÇÖn─▒n gelenekleri ve Bursa ile ilgili ├žok kez ge├žti─čimiz sokaklarda fark etmedi─čimiz detaylar─▒ g├Âzlemleyebilir, bir ┼čehrin nas─▒l b├╝y├╝d├╝─č├╝ne ┼čahit olabilirsiniz. Merinos Park─▒ÔÇÖna geldi─činizde sizi kar┼č─▒layan ilk m├╝ze Tekstil Sanayi M├╝zesi olacakt─▒r. Burada Cumhuriyet d├Âneminden ba┼člayarak bir milletin iktisadi ayaklan─▒┼č─▒n─▒ izleyebilirsiniz. ─░pek b├Âce─činin kuma┼ča vuslat─▒n─▒ canl─▒ canl─▒ g├Âzlerinizle g├Ârebilirsiniz. Enerji M├╝zesiÔÇÖnde enerjinizi yerinde kullanman─▒n ├Ânemini ├Â─črenmenin yan─▒ s─▒ra, ├žo─ču kez at─▒k sayd─▒klar─▒m─▒z─▒n geri d├Ân├╝┼č├╝mle nas─▒l enerji kazand─▒─č─▒n─▒; G├Â├ž Tarihi M├╝zesiÔÇÖnde ise kurucu ba┼čkent BursaÔÇÖn─▒n nereye g├Â├ž verdi─čini ve verdi─či g├Â├žleri nas─▒l geri ald─▒─č─▒n─▒ canl─▒ olmad─▒─č─▒na inanamayaca─č─▒n─▒z mankenlerden dinleyebilirsiniz. E─čer tarih seviyorsan─▒z Ak├žalarÔÇÖda yer alan Aktoprakl─▒k H├Ây├╝k Arkeopark tam size g├Âre. ├ç├╝nk├╝ ilkel y├Ântemlerle ya┼čayan bir halk─▒n kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ arkeolojik kaz─▒ alan─▒ndan takip edebilir, hatta arkeolojik bir kaz─▒ya kat─▒lma ┼čans─▒n─▒ yakalayabilirsiniz. ├çekirgeÔÇÖde Karag├Âz ve HacivatÔÇÖa e┼člik ederek, onlar─▒ izleyebilir ya da kurslar─▒na kat─▒larak onlara hayat verme deneyimini ya┼čayabilirsiniz. H├╝nkar K├Â┼čk├╝ÔÇÖnde ise ┼čehre ku┼čbak─▒┼č─▒ bakarken, BursaÔÇÖy─▒ ziyaret eden padi┼čahlar ve Ulu ├ľnderÔÇÖin ┼čahsi e┼čyalar─▒ndaki zarafeti hayranl─▒kla inceleyebilirsiniz. MuradiyeÔÇÖye u─črarsan─▒z e─čer, birbiri ile bak─▒┼čan iki m├╝zeyi g├Âreceksiniz. Esat UluumayÔÇÖ─▒n y─▒llar─▒n deneyimi ile olu┼čturdu─ču halk k─▒yafetleri, y├Ârelerin dili ile size geleneklerinden s├Âz edecektir. Hemen kar┼č─▒s─▒nda kalan Osmanl─▒ Evi M├╝zesiÔÇÖni ise ekranlardan hat─▒rlayacaks─▒n─▒z muhtemelen. Osmanl─▒ D├Ânemi sivil mimarisini olduk├ža soluyaca─č─▒n─▒z Muradiye SemtiÔÇÖnde, ÔÇťi├žeriden bakmakÔÇŁ da k─▒smet olacak ziyaret├žilerine. MuradiyeÔÇÖnin tarihi sokaklar─▒ndan Osmanl─▒ Evi M├╝zesiÔÇÖnden az ├Âtede, ÔÇťka┼č─▒─č─▒n babas─▒ÔÇŁ H├╝sn├╝ Z├╝berÔÇÖin ya┼čayan evini g├Âreceksiniz. ─░├žinde ise, ka┼č─▒─č─▒n ne demek oldu─čunuÔÇŽ Veya g├Âky├╝z├╝nde gezegenler nas─▒l duruyor sorusu tak─▒ld─▒ysa akl─▒n─▒za, Bilim ve Teknoloji MerkeziÔÇÖnde deneyerek cevab─▒n─▒ ke┼čfedebilirsiniz. Cumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖa bir hafta sonu u─črad─▒ysan─▒z ya da; gezdi─činiz k├Ây hakk─▒nda ne kadar az ┼čey bildi─činizi, m├╝ze ziyaretinizden sonra fark edeceksiniz. Tofa┼č Fabrikas─▒ÔÇÖn─▒n ise BursaÔÇÖya katt─▒─č─▒ sanayi de─čeri kadar, ─░pek├žilik SemtiÔÇÖnde yer alan m├╝zesinde bug├╝n keyifle kulland─▒─č─▒m─▒z araban─▒n, geli┼čimi ve ├že┼čitlerini bulacaks─▒n─▒z.

Buraya kadar verdi─čim ├Ârnekleri sadece girizgah kabul edin. Emin olun m├╝ze kap─▒lar─▒n─▒n ard─▒nda ├žok daha fazlas─▒yla tan─▒┼čacaks─▒n─▒z. En son ne zaman bir m├╝ze gezdiniz? ┬áE─čer ├žok uzun zaman ├Âncede kald─▒ysa tekrar gezmenizi ┼čiddetle tavsiye ediyorum. ├ç├╝nk├╝ son gezinizden olduk├ža farkl─▒ izlenimlere sahip olacaks─▒n─▒z. Haydi se├žin birini.

Fikret ALKAN

1981 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖda do─čdu. Lisans ├Â─čretimini Adnan Menderes ├ťniversitesi Klasik Arkeoloji ve Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde 2005 y─▒l─▒nda; y├╝ksek lisans─▒n─▒ 2019 y─▒l─▒nda Uluda─č ├ťniversitesi Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde tamamlad─▒. 2012 y─▒l─▒ndan beri Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde arkeolog olarak ├žal─▒┼čmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Mesleki birikimleri ile bir├žok ulusal ve uluslararas─▒ sempozyumda bildirileri bulunan Alkan; yerel dergiler ve yerel bas─▒nda k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ yaparak yaz─▒m hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Ayr─▒ca Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zelerinde Ar-ge tak─▒m─▒ faaliyetleri, kalite birimi ve m├╝ze kurulum ├žal─▒┼čmalar─▒nda ve K├╝lt├╝r AkademisiÔÇÖnde ÔÇťArkeolojiÔÇŁ ile ÔÇť┼×ehir K├╝lt├╝r├╝ ve MimariÔÇŁ derslerinde e─čitmen olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu, Bursa Kent Konseyi, Arkeologlar Derne─či, T├╝rk K├╝t├╝phaneciler Derne─či, G├Ân├╝ll├╝ Hareketi Derne─či gibi ├žok say─▒da sivil toplum kurulu┼čunda aktif g├Ârev almakta ve proje ├╝retmektedir. Ayn─▒ zamanda arkeolojihaber isimli internet sitesi ve sosyal medya hesaplar─▒n─▒n bilimsel dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n─▒ yapmaktad─▒r. Eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Fikret Alkan
  • YEN─░
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022
Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Ekrem Hayri PEKER, 23 Mart 2022
Ye┼čil Diyar Kosova

Ye┼čil Diyar Kosova

Haber Merkezi, 22 Mart 2022
Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ali E┼čref UZUNDERE, 22 Mart 2022
T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

U─čur Bora YUMAK, 12 Mart 2022
T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

Haber Merkezi, 12 Mart 2022