Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ
  • 20 Ekim 2019 Pazar
  • +
  • -

Sinemayla babam─▒n yedek subay olarak bulundu─ču GaziantepÔÇÖte tan─▒┼čt─▒m. O y─▒llarda seyretti─čim birka├ž film sahnesi y─▒llarca r├╝yalar─▒ma girip, durdu. Y─▒llar sonra bu sahnelerin ikisinin ÔÇťR├╝zg├ór Gibi Ge├žtiÔÇŁ ve ÔÇťNormandiya ├ç─▒karmas─▒ÔÇŁ filmlerine ait oldu─čunu ├Â─črendim. Akl─▒mda kalan o ├╝├ž├╝nc├╝ sahneyse hala kay─▒p. O d├Âneme ait bir macera filmi olmal─▒. O zamanlar 5 ya┼č─▒ndayd─▒m. Evimizde radyo bile yoktu, televizyonun ismini bilen insan say─▒s─▒ s─▒n─▒rl─▒yd─▒.

Sonras─▒ Yeni┼čehirÔÇÖin Suba┼č─▒ k├Ây├╝nde iki y─▒l kald─▒k. Sonra babam ─░neg├ÂlÔÇÖe tayin oldu ve sinemaya tekrar kavu┼čtum.

─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n n├╝fusu yakla┼č─▒k 30 bindi. Geldi─čimizde iki k─▒┼čl─▒k, bir yazl─▒k sinema vard─▒. Kemal An─▒lÔÇÖ─▒n i┼čletti─či yazl─▒k sineman─▒n ismi ÔÇťG├╝ne┼č Sinemas─▒ÔÇŁyd─▒. ─░neg├ÂlÔÇÖden ayr─▒ld─▒─č─▒m y─▒llarda kapal─▒ sinemaya ├ževrildi. K─▒┼čl─▒k sinema iki taneydi. Birisi ┼čehir merkezindeki Y─▒ld─▒z Sinemas─▒, tiyatro ve konser salonu olarak kullan─▒lan Eski Halkevi binas─▒, Marmara Sinemas─▒. Sonraki y─▒llarda iki yazl─▒k sinema daha a├ž─▒ld─▒. Birisi Bursa Caddesi ├╝zerinde a├ž─▒lan Marmara Sinemas─▒, ├žar┼č─▒ i├žinde a├ž─▒lan yazl─▒k sinemadan daha b├╝y├╝kt├╝.

Neler seyretmedim bu sinemalarda. Turist ├ľmerÔÇÖle ÔÇśYe┼č┼čeÔÇÖ dedik. ├ľzt├╝rk SerengilÔÇÖe, Necdet TosunÔÇÖa g├╝ld├╝k. Belgin Doruk, Leyla Sayar, Fatma Girik, T├╝rkan ┼×orayÔÇÖlar─▒n ├ževirdi─či a┼čk filmlerinde h├╝z├╝nlendik.

Western filmlerini seyredip, onlara ├Âzendik. Bayramlarda kovboy k─▒yafetlerine b├╝r├╝nd├╝k.

On Emir gibi filmlere okul olarak gittik. ─░lkokulda yazl─▒k G├╝ne┼č Sinemas─▒ÔÇÖna gece s─▒n─▒f├ža gittik. Babam y├Ânetmen Muhte┼čem DurukanÔÇÖla tan─▒┼č─▒rd─▒. Filmin konusu okulda birinci olan ve ├Âd├╝l olarak bir madalyon alan arkada┼č─▒n─▒ ├Âld├╝ren ve g├Âle d├╝┼čen madalyonu bulmak isterken g├Âle d├╝┼č├╝p ├Âlen bir k─▒z ├Â─črenciyi anlat─▒yordu. Muhte┼čem Bey, ÔÇťKalpakl─▒lar (Samim Kocag├ÂzÔÇÖ├╝n eseri) adl─▒ bir film ├žekmek istiyorumÔÇŁ demi┼čti.

ÔÇťKargac─▒ HalilÔÇŁ ad─▒yla izledi─čim bir filmin sahne sahne benzerini ├╝├ž y─▒l sonra yabanc─▒ bir western filmi olarak seyretmenin ┼ča┼čk─▒nl─▒─č─▒n─▒ da ya┼čad─▒m. Y─▒llar sonra ayn─▒ benzerli─či Y─▒lmaz G├╝neyÔÇÖin ac─▒ filminin bire bir kopyas─▒n─▒ ─░brahim Tatl─▒sesÔÇÖin ba┼črol de oynad─▒─č─▒ bir filminde izledim.

Pazar g├╝nleri karde┼čimle Y─▒ld─▒z Sinemas─▒ÔÇÖndaki ÔÇť├ť├ž Film BirdenÔÇŁ seanslar─▒n─▒ ka├ž─▒rmazd─▒k.

D├Ânemin ├╝nl├╝ filmlerinden birisi de ÔÇť─░yi, K├Ât├╝, ├çirkinÔÇŁ filmiydi. Filmin m├╝zi─či de ├žok tutulmu┼čtu. O d├Ânemin film m├╝zikleri pla─ča al─▒n─▒rd─▒. ÔÇťLet GoÔÇŁ, ÔÇťHaydi Bat─▒yaÔÇŁ ya da ÔÇťHey Amigo, ├çhe SabataÔÇŁ galiba ÔÇśHey yabanc─▒, sen SabataÔÇÖy─▒ biliyor musun?ÔÇÖ anlam─▒na geliyormu┼č.

├ťnl├╝ t├╝rk├╝c├╝lerin, ┼čark─▒c─▒lar─▒n ├žok tutulan t├╝rk├╝leri hemen filme ├žekilirdi. Daha sonra bu kervana arabesk├žiler kat─▒ld─▒.

Zeki M├╝renÔÇÖin ba┼črol├╝nde oynad─▒─č─▒ ÔÇťSenede Bir G├╝nÔÇŁ filmini hat─▒rl─▒yorum. Hangi t├╝rk├╝c├╝n├╝n filmiydi, ┼čimdi hat─▒rlam─▒yorum. Ama Marmara Sinemas─▒ÔÇÖnda ÔÇť├çar┼čambay─▒ Sel Ald─▒ÔÇŁ filmini arkada┼č─▒m LeventÔÇÖle seyrederken g├╝lmekten ├Âld├╝k. D├╝┼č├╝n├╝n, adam karn─▒na mermi yiyor, sonra birka├ž kilometre ├Âtedeki k├Âye y├╝r├╝yerek gidip, bir de rakibini d├Âv├╝yor. Seyircide h├╝z├╝n var, bizdeyse kahkaha. Tepki art─▒nca sinemadan ├ž─▒k─▒p, d─▒┼čar─▒da g├╝lmeye ba┼člad─▒k.

Yazl─▒k Marmara Sinemas─▒

Tarkan, Kara Murat, Efelerin hayat─▒n─▒ anlatan filmler modayd─▒. Suat YalazÔÇÖ─▒n TarkanÔÇÖ─▒ art arda filme ├žekildi. Ba┼črollerde Eva Bender ve kavga sahneleri aras─▒na serpi┼čtirilen erotik sahneler…

Kuyu, Menderes K├Âpr├╝s├╝, Ankara Ekspresi ve Filiz Ak─▒n… Hudutlar─▒n Kanunu, Ac─▒,

A─č─▒t… Y─▒lmaz G├╝neyÔÇÖin t├╝m filmlerini seyretmi┼čtim.

Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda seyretti─čim birka├ž filmin ad─▒n─▒ an─▒msam─▒yorum. 1971 y─▒l─▒nda ├╝niversiteyi okumak i├žin gitti─čim Eski┼čehir sinema a├ž─▒s─▒ndan bir cennetti.

─░neg├ÂlÔÇÖdeki yazl─▒k sinemalarda balkon yoktu. K─▒┼čl─▒k sinemalar balkonluydu. Ama loca olup olmad─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlam─▒yorum. Sinemaya gitmek bir k├╝lt├╝rd├╝. Ailecek, bazen akraba ve kom┼ču ailelerle anla┼č─▒l─▒r, hep beraber sinemaya gidilirdi.

─░neg├ÂlÔÇÖde k─▒┼čl─▒k sinemalarda kabuklu yemi┼č yasakt─▒, ama sanki eski halkevi olan binada pazar g├╝nleri serbestti. Yazl─▒k sinemalarda bu yasak yoktu. Filmi izlerken ├žekirdek yiyip, gazoz i├žebilirdiniz.

Film aralar─▒nda b├╝feye h├╝cum edilirdi. Gazoz, ├žekirdek ve di─čer kuruyemi┼č kuyru─čuna girilirdi. Bazen kuyruk bitmez, film ba┼člad─▒ktan sonra elde gazoz, boynunuzu e─čip, yerinize ge├žerken, homurtular, ÔÇśhop filmi g├ÂremiyoruzÔÇÖ seslerini duyard─▒n─▒z. Sinema dairelerine ├žok girip, filmlerin nas─▒l sar─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve oynat─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝m. Filmler al├╝minyum kutularda saklan─▒yordu. Film bitince tekrar aktarma yap─▒l─▒r, ba┼ča al─▒n─▒rd─▒. Kopan k─▒s─▒mlar─▒ makinist keser ve yap─▒┼čt─▒r─▒rd─▒. Aradaki par├žalar─▒ ├žocuklara da─č─▒t─▒rd─▒. Sar─▒lan filmler da─č─▒t─▒c─▒ya verilir, yeni filmler al─▒n─▒rd─▒. ─░lgi g├Âren filmler kopya fazla ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čsa 5ÔÇô6 g├╝n oynard─▒.

*

Oskar alm─▒┼č filmlere, kamuoyunda ses getirmi┼č filmlere s─▒n─▒f├ža giderdik. On emir, Ben Hur, Samson ve Dalila, Kleopatra, Doktor Jivago filmlerine s─▒n─▒f├ža gitmi┼čtik. Bir Avu├ž Dolar, ─░yi K├Ât├╝ ├çirkin o d├Ânem ├╝zerinde ├žok konu┼čulan kovboy filmleriydi. Bu filmlerin m├╝zikleri de ├žok me┼čhur olmu┼čtu. BursaÔÇÖdaki sinemalara daha kaliteli filmler gelirdi. BursaÔÇÖda ─░neg├ÂlÔÇÖden daha ├žok sinema vard─▒.

O y─▒llarda, CumhuriyetÔÇÖin ilk y─▒llar─▒nda kurulmu┼č ilkokullar─▒n bir├žo─čunda g├Âsteri salonu ve 8ÔÇÖmmÔÇÖlik film oynatan makineler bulunuyordu. ─░neg├ÂlÔÇÖdeki Gazipa┼ča ─░lkokuluÔÇÖnda hepsi Amerikan yap─▒m─▒ haber, belgesel nitelikli filmler ├Â─črencilere izletilirdi. Tek an─▒msad─▒─č─▒m YunanistanÔÇÖ─▒n bir k├Ây├╝ndeki a┼č─▒ kampanyas─▒yla ilgiliydi, filmde a┼č─▒ ekibi papaz─▒ ziyaret ediyor, k├Âyl├╝y├╝ ikna etmesini istiyordu.

─░neg├Âl sinemalar─▒n─▒ Refia Ayd─▒n(Peker)ÔÇÖdan dinleyelim; ÔÇť─░neg├ÂlÔÇÖde benim ├žocuklu─čumda 60-70li y─▒llarda bir a├ž─▒k iki kapal─▒ sinema vard─▒. ─░simlerini hat─▒rlayamad─▒m, ama biri meydanda di─čeri ise ─░neg├Âl K├ÂftecisiÔÇÖne yak─▒n di─čeri Kavaklaralt─▒ÔÇÖna giden caddenin ├╝zerindeydi.

Rahmetli babam, bize iki a─čabeyim ve bana her hafta sinema i├žin bilet ve gazoz paras─▒ verirdi, o zamanlarda sinemada gazoz i├žmek ├žok haval─▒yd─▒. B├╝y├╝k abimle birlikte giderdik. Abim sineman─▒n ├Ân├╝nde afi┼čleri inceler be─čenmedi─či film, yani bize uygun olmayan film oldu─ču zaman hi├ž bilet almadan geri d├Ânerdik. Bizim i├žin yani k├╝├ž├╝k a─čabeyim ve benim i├žin bu b├╝y├╝k bir hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ idi. ├ç├╝nk├╝ hafta i├žinde bu heyecan─▒ ya┼čar haz─▒rlan─▒rd─▒k. Banyolar─▒m─▒z─▒ yapar en g├╝zel giysilerimizi giyer sa├žlar─▒m─▒z─▒ kendimizce g├╝zelce tarar ve sinemaya baba ve annemin tembihleri e┼čli─činde giderdik ki bu en ├žok ÔÇťAbinizin s├Âz├╝nden ├ž─▒kmayacaks─▒n─▒zÔÇŁd─▒. Tabii t├╝m bunlar─▒n sonunda bo┼č geri d├Ân├╝┼č bizim i├žin ├╝z├╝c├╝yd├╝. Benim ├žok k├╝├ž├╝k oldu─čum zamanlarda abilerimi kaprislerimle ├╝zerdim. ┬áSinema ve gazoz paras─▒n─▒ b├╝y├╝k abime verirdik bizim yerimize o al─▒rd─▒. Bazen ben eve geri d├Ânerken hi├ž param kalmad─▒ diye a─člard─▒m. O zaman da abilerim ellerindeki paralar─▒ bana verirler, sonra ÔÇśseni bir daha sinemaya g├Ât├╝rmeyece─čizÔÇÖ derlerdi. Ama sinemaya gitme g├╝n├╝ gelince de bana k─▒yamazlard─▒, yine g├Ât├╝r├╝rlerdi.
├çar┼čamba g├╝n├╝ meydandaki sinemada kad─▒nlar matinesi olur ve o g├╝n annem ve k─▒z karde┼čim M├╝zehherÔÇśle giderdik. O g├╝n sinema ├ž─▒k─▒┼č─▒ meydan kad─▒n dolard─▒. Hele bir de ac─▒kl─▒ bir film ise a─člayan h─▒├žk─▒ran kad─▒nlar olurdu, baz─▒ kad─▒nlar evlerine kadar a─člayarak giderlerdi. Ben annemin a─člamas─▒n─▒ izlerdim. Karde┼čim biraz b├╝y├╝y├╝nce b├╝y├╝k abim onu ├žocuk filmlerine g├Ât├╝r├╝rd├╝. Tabii ki bende yanlar─▒nda giderdim. Bu filmler Pamuk prenses, Yedi C├╝celer, K├╝lkedisi ve benzeri filmlerdi.
Filmleri seyrederken seyirci de oyunun i├žine girer adeta olay─▒ ya┼čard─▒. Kahraman alk─▒┼član─▒r k├Ât├╝ler yuhalan─▒rd─▒.ÔÇŁ

─░neg├Âl OrtaokuluÔÇÖnun spor salonunda ├Â─čretmen ailelerine film oynat─▒l─▒rd─▒. Babam, annem ve k─▒z karde┼čimle buraya gelirdik. Burada ilk seyretti─či film T├╝rkan ┼×oray ve Murat SoydanÔÇÖ─▒n ba┼črollerde oynad─▒─č─▒ ÔÇťBir Da─č Masal─▒ÔÇŁ filmiydi. T├╝rkan ┼×oray idealist bir ├Â─čretmeni rol├╝ndeydi. Filmi bu kadar net haz─▒rlamam─▒n nedeni;

┬áÔÇťOrada bir k├Ây var uzakta,┬á
Gitmesek de, g├Ârmesek de
O k├Ây
Bizim k├Ây├╝m├╝zd├╝rÔÇŁ

┼×ark─▒s─▒n─▒ bu filmde duyup, ezberlemi┼čtim.

Y─▒ld─▒z Sinemas─▒ÔÇÖnda pazar g├╝nleri 3 film seyretmi┼čli─čimiz,
kap─▒n─▒n ├Ân├╝nde renkli yumurta toku┼čturmu┼člu─čumuz, Teksas-TommiksÔÇÖe para atm─▒┼čl─▒─č─▒m─▒z da var. ─░lk sinemaskop filmi burada seyretmi┼čtim. M├╝nir Kandemir (Emekli itfaiyeci)

  • Ekrem Hayri Peker

264 Toplam, 2 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

11 Kas─▒m 2019, Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

4 Kas─▒m 2019, ├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altay Teorisinin Gizemleri

Altay Teorisinin Gizemleri

3 Kas─▒m 2019, Altay Teorisinin Gizemleri i├žin yorumlar kapal─▒
Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

2 Kas─▒m 2019, Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne i├žin yorumlar kapal─▒
20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

2 Kas─▒m 2019, 20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar