M├╝min CEYHAN
M├╝min  CEYHAN
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim
  • 03 Aral─▒k 2019 Sal─▒
  • +
  • -
  • M├╝min Ceyhan *

┼×irince, Ege B├Âlgemizde ÔÇŁ┼čirinceÔÇŁ bir k├Ây.Tarihle ya┼čayan Sel├žuk ─░l├žemizin 8 kilometre uza─č─▒nda; ac─▒┬şlar─▒n ├žok├ža ya┼čand─▒─č─▒ bir m├╝badele k├Ây├╝. ┼×imdilerde ac─▒lar, yerini turizmin o renkli yan─▒na b─▒rakm─▒┼č.

S├Âz├╝n├╝ etmek istedi─čim ┼×irince de─čil; ┼×irinceÔÇÖnin i├žinde, ┼×irinceÔÇÖden de ┼čirin, yapay bir k├Ây. Yani k├Ây i├žinde bir k├ÂyÔÇŽ Nesin Matematik K├Ây├╝ÔÇŽ

Foto─čraf: Ali Emre ├ľzt├╝rk

┼×irince giri┼činden hemen sola d├Ân├╝nce, anla┼č─▒l┬şmas─▒ zor ├╝├ž yol g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Bu ├╝├ž yoldan en dar ve en k├Âyl├╝ yol!, sizi Nesin Matematik K├Ây├╝ÔÇÖne g├Ât├╝r├╝r. Ama sanmay─▒n ki harika bir asfaltta yol alaca─č─▒n─▒z─▒ ya da hi├ž de─čilse parke bir yol olaca─č─▒n─▒ÔÇŽ

Tam aksi, toprak ve iki arac─▒n ge├žmesine olanak vermeyen darac─▒k bir yol. Sanki bu k├Âye ├Âyle kolay gelinmez, burada her ┼čey ÔÇťkent i├žinde ┼čatafat yok┬şturÔÇŁ mesaj─▒n─▒ veriyor gibidir. K├Ây├╝ bulup arac─▒n─▒z─▒ bir yerlere park edersiniz-Bu K├ÂyÔÇÖe genellikle insanlar ┼×irinceÔÇÖden bir km yolu y├╝r├╝yerek gelirler-Bu bize ders oldu.

K├ÂyÔÇÖe giri┼čte sizi muhtarl─▒k binas─▒, ├že┼čitli sanat ya┬şp─▒tlar─▒ yontular ve K├ÂyÔÇÖe katk─▒ koyanlar─▒n b├╝y├╝k├že bir liste de isimleri yaz─▒l─▒ tabelas─▒ kar┼č─▒lar. Tarihi bir K├Ây zannedilecek K├ÂyÔÇÖ├╝n tarihi ise asl─▒nda ├žok yenidir (K.T:2007). D├╝┼č├╝nce mimar─▒ Ali Nesin, ┼čimdilik orada dersler vermektedir. K├ÂyÔÇÖ├╝n uygulama mimar─▒ Sevan Ni┼čanyan ise hapistedir. Gerek├že ise- a┼ča─č─▒ yukar─▒, Tabiat Varl─▒klar─▒ Koruma KanunuÔÇÖna ayk─▒r─▒ davran┬şmakt─▒r. Bu mimar, ┼×irinceÔÇÖyi d├╝nyaya arma─čan etmi┼č ┼čimdi cezas─▒n─▒ ├žekmektedir. Ni┼čanyan, Matematik K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n kar┼č─▒s─▒ndaki kayalara sembolik, mitolojik, mezar an─▒t─▒n─▒ yapm─▒┼č- Dahas─▒, bu an─▒t mezar i├žinde yarg─▒lanmaktaym─▒┼č.

Foto─čraf: EMO

2.Akademik Kamp ┼×irinceÔÇÖde Yap─▒ld─▒

┼×imdi gelelim sadede: Bizim Elektrik M├╝hendisleri Odas─▒ (EMO) bu Matematik K├Ây├╝ÔÇÖne bir s├╝redir takm─▒┼č vaziyetteÔÇŽ Hi├ž i┼či g├╝c├╝ yokmu┼č, sanki ├╝stlerine va┬şzifeymi┼č gibi Bilimsel Dergi ├ž─▒kar─▒p bunu uluslararas─▒ ge├žerli─či olan bir ┼čekle sokarak, bilim d├╝nyas─▒na katk─▒ yapma sevdas─▒na d├╝┼čm├╝┼č. Alt─▒ ayda bir ├ž─▒kan bu der┬şgi, yedinci say─▒s─▒na ula┼čm─▒┼č; Bu derginin omurgas─▒n─▒ olu┼čturan bilim insanlar─▒ ise b├Âyle zamanlarda Mate┬şmatik K├Ây├╝ gibi yerlerde ayd─▒nlatma s├Âyle┼čileri yapar olmu┼člar. Bunun i├žin de, 16-19 Nisan 2015 tarihinde, ┼×irinceÔÇÖde EMO 2. Akademik KampÔÇÖ─▒ yapmaya karar vermi┼čler. Kampa, EMO taraf─▒ndan, 36 ├╝niversiteden 52 y├╝ksek lisans ve doktora ├Â─črencisi (20 Kad─▒n, 32 Erkek) davet edilmi┼č. Ayr─▒ca 11 farkl─▒ ├╝niversiteden 14 de─čerli ├Â─čretim ├╝yesini de unutmayal─▒m. 4 g├╝n s├╝ren sabah saat 09.00ÔÇÖdan, ak┼čam saat 22.00ÔÇÖlara kadar s├╝ren seminer ve ders program─▒ d├╝zenlediler. Y├╝k┬şsek d├╝zeyde ve gen├ž beyinlerin, o doyumsuz, g├╝zel sorularla bilgi edinmenin doru─čuna ula┼čt─▒─č─▒ bu prog┬şrama kat─▒lmak benim i├žin de ayr─▒cal─▒kt─▒.

┬áÔÇťBu y─▒l yap─▒lan akademik kamp─▒n konusu, ÔÇťG├Âr├╝nt├╝ ─░┼člemede ─░leri Uygulamalar ve Son Geli┼čmelerÔÇŁ idi.

─░steyenin EMO kanal─▒ ile kat─▒labilece─či bu etkinli─če, EMO Bursa ┼×ubesiÔÇÖni arayarak bende dahil oldum.

K├Âye Bak─▒┼č

├ľnce K├ÂyÔÇÖ├╝n atmosferinden, sonra etkinlik kap┬şsam─▒nda d├╝zenlenen s├Âyle┼čilerden inan─▒lmaz etkilen┬şdim. K├ÂyÔÇÖ├╝n i├žinde katk─▒larla yap─▒lan ├╝niteler, misafir a─č─▒rlama ko─ču┼člar─▒; ama ille de k├╝t├╝phane- ayn─▒ za┬şmanda konferans salonu.

Foto─čraf: EMO

Protesto kulesiÔÇÖnin en tepesine ├ž─▒k─▒p ┼×irinceÔÇÖyi ve vadiyi seyretmek doyumsuz g├╝zel, do─čal olarak ye┬şti┼čtirilmi┼č a─ča├ž ve bitki zenginli─čiÔÇŽ Gencecik lise ├Â─č┬şrencilerinin K├Ây i├žinde ├Âzg├╝venle dola┼čmalar─▒; kendi istekleri ile heyecanla Ali NesinÔÇÖin matematik dersle┬şrini izlemeleri, s├╝rekli sorular sormalar─▒ ├žok etkileyi┬şciydiÔÇŽ

Foto─čraf: EMO

Bunlar bir yana bizim ayd─▒nlatma platformunda neler oldu? Bir k─▒sm─▒n─▒ yazmak istiyorum. Bir k─▒sm─▒n─▒ diyorum ├ž├╝nk├╝, bu d├Ârt g├╝n s├╝ren etkinli─čin tamam─▒┬şn─▒ buraya s─▒─čd─▒rmak, benim entelekt├╝el da─čarc─▒─č─▒mla m├╝mk├╝n olmayabilir Onun i├žin alg─▒layabildi─čim kada┬şr─▒n─▒ yazaca─č─▒m. ─░┼čin kolay─▒na ka├ž─▒p kendimi saklamak i├žin de konuyu biraz da mizahi yolla anlataca─č─▒m ki anlamad─▒klar─▒m anla┼č─▒lmas─▒n.

Program─▒n ba┼č─▒nda EMO, Kamp ve Bilimsel Der┬şgiÔÇÖye ili┼čkin bilgileri EMO Y├Ânetim Kurulu Ba┼čkan─▒m─▒z H├╝seyin Ye┼čil ve Meslek ─░├ži S├╝rekli E─čitim Merkezi (M─░SEM) Komisyonu Ba┼čkan─▒ Orhan ├ľr├╝c├╝ verdi. ÔÇťBu tan─▒t─▒m bilimsel de─čildi tabii; bildi─čimiz EMO tan─▒t─▒m─▒┬şna y├Ânelikti.ÔÇŽÔÇŁ

Programda 14 se├žkin akademisyenin oldu─čunu s├Âylemi┼čtik. Bunlar kendi alanlar─▒nda yetkin ki┼čiler┬şdi. Onlar─▒ ├Â─črenciler can kula─č─▒ ile dinleyerek sorular sordular salondaki akademik seviyeyi g├Âr├╝nce biraz komplekse kap─▒lmad─▒m dersem yalan olur.

Foto─čraf: EMO

Ben di─čerlerinden ├Âz├╝r dileyerek, izledi─čim, anla┬şmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m, programdaki birka├ž bilimsel sunum┬şdan s├Âz edece─čim:

Bilimde Naklin De─čil, Akl─▒n ├ľnemi

ÔÇťBilim, M├╝hendislik ve ├ľ─čretim Kurumlar─▒ÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda EMO Bilimsel Dergi Ba┼č Edit├Âr├╝ Prof. Dr. Ha┬şmit Serbest yapt─▒─č─▒ sunumda, bilimin nas─▒l yap─▒lmas─▒ gerekti─čini, bilimde naklin de─čil akl─▒n ├Ânemini vurgu┬şlad─▒ktan sonra, inan├žl─▒ insanlar─▒n da bilim yapabilece┬ş─čini yaln─▒z, inan├žla bilimin ayr─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmesini, akl─▒n egemen olmas─▒n─▒ bize bir g├╝zel anlatt─▒.

Serbest, ├Â─čretim kurumlar─▒ndaki gerileme ve yoz┬şla┼čmay─▒ ├Ârneklerle anlatt─▒ ki, dersi dinleyenler geldik┬şleri ├╝niversitelerde bunu ya┼čad─▒klar─▒ i├žin en az Hoca kadar konuya ├Ârnekler verdiler. Sorular ve cevaplar insan─▒n can─▒n─▒ ac─▒tacak kadar T├╝rkiyeÔÇÖdeki e─čitimin kalitesinin durumunu g├Âzler ├Ân├╝ne seriyordu. ÔÇŁEski dostlar bu sunumu izlerken i├žimizden, 40 y─▒l ├Ânce devri S├╝leymanÔÇÖa haks─▒zl─▒k ettiklerini d├╝┼č├╝nd├╝ler mi acaba?ÔÇŁ

Prof. Dr. Tayfun AKG├ťL Bilim H─▒rs─▒zl─▒─č─▒n─▒ Anlatt─▒

Etkinli─čin ilk g├╝n├╝ program─▒ kapsam─▒nda Prof. Dr. Tayfun Akg├╝l taraf─▒ndan ├Â─čleden ├Ânce, ÔÇťBilim Eti─čiÔÇŁ ├Â─čleden sonra ise ÔÇťY├╝zs├╝z Y├╝z tan─▒maÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒n┬şda sunumlar ger├žekle┼čtirildi.

Akg├╝l, Bilim Eti─čiÔÇÖni anlatmaya ba┼člad─▒─č─▒nda ben, T├╝rkiye de bilimin nas─▒l yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ anlataca─č─▒n─▒ san┬şd─▒m. O ise nas─▒l yap─▒lmad─▒─č─▒n─▒, koca ├╝niversitelerde intihal yapmak i├žin ÔÇť nas─▒l bilimsel yollarÔÇŁ bulundu┬ş─čunu anlatt─▒.

Hatta intihal ÔÇŁ bilimsel h─▒rs─▒zl─▒kÔÇŁ yoluyla ki┼čilerin, T├╝rkiyeÔÇÖde ├Ânce profes├Âr sonra, dekan, rekt├Âr, bece┬şrikli veya yanda┼č isen nas─▒l Y├ľK Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖna kadar uzanabilece─čini; sizin anlayaca─č─▒n─▒z bilim h─▒rs─▒zlar─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖde makbul ki┼čiler oldu─čunu ├Ârnekler vererek anlatt─▒.

Tayfun Akg├╝lÔÇÖ├╝n ├Â─čleden sonraki sunumunda ise, ger├žekten bilimsel metotlarla insanlar─▒n ilk bak─▒┼čta tan─▒namayacak foto─čraflar─▒ndan nas─▒l tan─▒nabilece─či incelendi.- Benim HocaÔÇÖdan buradaki beklentim: bir ├Ânceki sunumunda bahsetti─či y├╝zs├╝z intihalcilerin kobay olarak kullanaca─č─▒ y├Ân├╝nde idi; ama o b├╝t├╝n nezaketi ile bizim tan─▒mad─▒─č─▒m─▒z ├Ârnekler se├žmi┼čti.

Tayfun HocaÔÇÖn─▒n ikinci bir ┼čapkas─▒ daha var; o ┼č├Âh┬şreti s─▒n─▒rlar─▒ ├žok a┼čm─▒┼č bir karikat├╝r sanat├ž─▒s─▒. EMO yay─▒nlar─▒ndan ├ž─▒kan ÔÇťFenni Karikat├╝rlerÔÇŁ kitab─▒nda da o s├Âz├╝n├╝ edilen tiplerden bolca bulunuyor.

Akademik KampÔÇÖ─▒n bu b├Âl├╝m├╝ ├žok merak uyan┬şd─▒rd─▒─č─▒ i├žin kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n yan─▒nda sunum yapacak di┬ş─čer akademisyenlerde bu b├Âl├╝m├╝ izledi.

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

Konu ba┼čl─▒─č─▒, ÔÇť├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, Tu┬şsiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe BilimÔÇŁ olan sunum Prof. Dr. Atil┬şla Bir taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirildi. Bir, ─░stanbul Teknik ├ťniversitesiÔÇÖnden (─░T├ť) emekli, as─▒l i┼či elektrik- elekt┬şronik ama ┼čimdilerde ─░stanbul ├ťniversitesiÔÇÖnde, Bilim Tarihi dersleri veriyor.

Prof. Dr. Atilla Bir

├ľncelikle s├Âylemeliyim ki, beni en ├žok ┼ča┼č─▒rtan ve bilgi eksikli─čimi besleyen Prof. Dr. Atilla Bir HocaÔÇÖn─▒n ÔÇť├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe BilimÔÇÖÔÇÖ konulu sunumu oldu. Hoca bu konulara hobi olarak ba┼člam─▒┼č ama d├╝nya ├žap─▒nda uzmanla┼čm─▒┼č.

Sunumdan ├Ânce g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m├╝z i├žin kendisi bana, ÔÇťSunum ba┼člamadan sana b├╝y├╝k s├╝rprizim varÔÇŁ dedi. S├╝rpriz daha sonra anla┼č─▒ld─▒. D├Âneminin en b├╝y├╝k alimlerinden Kad─▒zade-i Rumi Bursal─▒ ve BursaÔÇÖda ilim yapm─▒┼č. Hoca sunumuna ba┼člarken bizi ┼ča┼č─▒rt┬şt─▒. Bir, ÔÇťBiliyor musunuz ─░slam TarihiÔÇÖnde ├žok b├╝y├╝k bilim adamlar─▒ ve bunlar─▒n ├žok eserleri vard─▒r; Arap┬ş├ža ve ├žok az─▒ Fars├ža yaz─▒lan bu eserlerin sahiplerinin y├╝zde sekseni T├╝rk as─▒ll─▒d─▒rÔÇŁ dedi.

Hoppala! Ben i┼čte bunu bilmiyordum. Dikkatimi daha fazla verdim. Sonra Atilla Bir, ba┼člad─▒ bunlar─▒n yazd─▒klar─▒n─▒ ve bilime yapt─▒klar─▒n─▒ saymaya. ├ľnce, Hoca i┼či biraz geriye sard─▒. B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin d├╝n┬şyay─▒ fethetmek i├žin yola ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ sonunda ise gen├ž ya┼čta fetih yollar─▒nda ├Âl├╝nce, d├Âneminden sonra, fethetti─či ├╝lkelerin par├žaland─▒─č─▒n─▒ ve bunun d├╝nyada k├Âkl├╝ de─či┼čikliklere neden oldu─čunu vurgulad─▒. Hele┬şnistik ├ça─čÔÇÖ─▒n bunun sonucu oldu─čunu ve bunun bizim co─črafyam─▒zda da sonu├žlar─▒ oldu─čunu s├Âyl├╝yordu. Bilimsel d├╝┼č├╝ncenin ilk kez (M.├ľ: 330-30) y─▒llar─▒nda Helenistik D├ÂnemÔÇÖde ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒na i┼čaret eden Bir, bu d├Ânemde ┼čehirlerde okul, k├╝t├╝phane, tiyatro, ta┬şp─▒naklar ve spor tesisleri kuruldu─čunu belirti. Sunum┬şdan, Helenistik ├ça─čÔÇÖda bilim insanlar─▒n─▒n etnik k├Âken┬şlerinin sorulmad─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor.

─░skender sonras─▒nda (M.├ľ: 300) AnadoluÔÇÖda bir├žok devlet ve medeniyet ortaya ├ž─▒k─▒yor. ─░┼čte hepimizin yak─▒ndan bildi─či b├╝y├╝k matematik├ži, ├ľklid (M.├ľ: 330- 275) bu d├Ânemde ya┼č─▒yor. ├ľklidÔÇÖin bir├žok hipotez ve ispat─▒n─▒n yan─▒nda, daha sonra bulunan bir yap─▒tta bu dahinin 2. Kitap, 6 ├Âneri (a+b)2-(2a+b).b+a2 ili┼čkisinin kan─▒t─▒ g├Âsteriliyor.

Ayn─▒ ├ža─čda, ─░skenderiyeli Heron ise (M.S:10-70) bug├╝nk├╝ bilimin ├Ânc├╝s├╝ oluyor ve g├╝n├╝m├╝ze 13 ki┬ştab─▒ ula┼č─▒yor Bunlardan g├╝n├╝m├╝ze ─▒┼č─▒k tutan 3 kitap mekanik ile ilgili oldu─ču, ayr─▒ca ÔÇśPn├Âmatik ├çal─▒┼čmalar─▒ ve Heron ├çe┼čmesiÔÇÖ de an─▒lmaya de─čer g├Âr├╝l├╝yor.

Buhar motoru dedi─čimiz ┼čeyin i┼čleyi┼č mant─▒─č─▒ ilk kez Heron taraf─▒ndan ortaya konuluyor. Dahas─▒ var ki, Otomatik kap─▒lar, robot mekanizmalar─▒, para otomat┬şlar─▒ HeronÔÇÖun ├žal─▒┼čmalar─▒d─▒r.

HERON Otomatik kap─▒ ├žal─▒┼čmas─▒

├ť├žgen alan─▒ hesaplamak i├žin HERON Form├╝l├╝:
Ayn─▒ d├Ânemde Eratosthenes (M.├ľ: 276-196) otur┬şdu─ču yerde % 1,6 hata ile d├╝nyan─▒n ├ževresini buluyor. Bu arada d├╝nyan─▒n tam k├╝re oldu─čunu da d├╝┼č├╝n├╝yor. G├╝n├╝m├╝zde D├╝nyaÔÇÖn─▒n d├╝z oldu─čunu iddia eden ─░s┬şlam alimlerine M.├ľ. ki y─▒llardan bir ispat.

Antik YunanÔÇÖda, Batlamyus, Menelaus, gibi bilgin┬şler evrenin s─▒rlar─▒n─▒ bilim yoluyla ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar.

Gelelim bizimkilere:

Helenistik ├ça─čÔÇÖ─▒n ba┼člatt─▒─č─▒ bilgi ├ža─č─▒, ─░slam co─č┬şrafyas─▒nda da etkisini g├Âsteriyor,

(1201-1274) Nasireddin Tusi tarih sahnesinde ye┬şrini alarak d├╝nyan─▒n tan─▒nm─▒┼č bilginlerinden biri olu┬şyor. ÔÇťKelam, Felsefe, Hadis ve MatematikÔÇŁ ├žal─▒┼čma┬şlar─▒ olan Tusibir d├Ânem me┼čhur Alamut KalesiÔÇÖnde saklanarak ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ y├╝r├╝t├╝yor.

├ťnl├╝ Maraga RasathanesiÔÇÖni kuran TusiÔÇÖnin bura┬şda da felsefeden, seksolojiye d├Ârt y├╝z bin kitab─▒ bu┬şlundu─ču s├Âyleniyor.

TimurÔÇÖun torunu Ulu─č Bey ise (1393-1449), h├╝┬şk├╝mdarl─▒─č─▒ d├Âneminde hem ├╝lkeyi y├Ânetiyor, hem de matematik ve g├Âk bilimleriyle u─čra┼č─▒yor.

Ulu─č Bey RasathanesiÔÇÖnde devasa bir ekvatoryal g├╝ne┼č saati bulunmaktad─▒r(1417). -┼×imdilerde ─░T├ťÔÇÖde bu saatin ayn─▒s─▒ in┼ča edilmi┼čtir- (Tasar─▒m:M.Erk├Âk, M.Barut├žu, A.Bir).

Sunumlar: Prof Dr Atilla Bir Ar┼čivinden

Gelelim Kad─▒zade-i RumiÔÇÖye (1364-1436). Bur┬şsa Kad─▒s─▒ Mehmet ├çelebiÔÇÖnin o─člu olan Kad─▒zade-i Rumi, BursaÔÇÖda g├Ârd├╝─č├╝ e─čitimden sonra, matema┬ştik ve astronomi ├Â─črenmek i├žin HorasanÔÇÖa gidiyor. SemerkantÔÇÖdaki RasathaneÔÇÖde ├žal─▒┼č─▒yor. Astronomi ile ilgili bir├žok eseri bulunan Bursal─▒ bu hem┼čerimizin T├╝rbesi Semerkant ÔÇÖda yer al─▒yor.

Ayn─▒ d├Ânemde Ulu─č BeyÔÇÖin Ku┼čcusu olan Ali Ku┼č┬şcu (bu ad─▒ oradan gelir) yukarda ad─▒ ge├žen bilginler┬şden ders al─▒yor. Fatih D├ÂnemiÔÇÖnde gelip Ayasofya MedresesiÔÇÖnde m├╝derris oluyor ve bir├žok esere imza at─▒yor. Fatih CamiiÔÇÖnde restore edilen g├╝ne┼č saatini onundur. Ayr─▒ca astronomi ile ilgili bir├žok eseri bulun┬şmaktad─▒r.

1575 y─▒l─▒nda kurulan Osmanl─▒ bilgini Takiyuddin ta┬şraf─▒ndan kurulan g├Âzlem evini bilmeyenimiz, duyma┬şyan─▒m─▒z yoktur. Yine bu rasathane kurulduktan k─▒sa bir s├╝re sonra III. Murat taraf─▒ndan topa tutularak y─▒┬şk─▒ld─▒─č─▒ unutulacak gibi de─čildir.

┼×imdi k─▒saca yazd─▒klar─▒m─▒z─▒ ve yazamad─▒─č─▒m─▒z, Hocam─▒z─▒n ifadesi ile % 80 T├╝rk olan di─čer bilim in┬şsanlar─▒na bakt─▒─č─▒m─▒zda Bunlar─▒n ├žo─ču Osmanl─▒ i├žin┬şde ÔÇťTasavvuf, F─▒k─▒h, KelamÔÇŁ gibi ┼čeyler ├Â─črenirken; Astronomi, Matematik gibi pozitif bilimleri ├Â─črenmek i├žin SemerkantÔÇÖa gidiyor. ├ço─čunun t├╝rbeleri de orada bulunuyor. O zaman da insan─▒n akl─▒na ┼ču soru geli┬şyor,ÔÇťDemek ki Osmanl─▒ da pozitif bilim yap─▒lmazd─▒ ve ayd─▒nlanma T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin kurulmas─▒n─▒ m─▒ bekledi?ÔÇŁ

Ali NES─░N 2×2=4 Eder

Gelelim Matematik K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n yarat─▒c─▒s─▒ Ali NesinÔÇÖin matematik sunumuna. Etkinli─čin ikinci g├╝n├╝ NesinÔÇÖi K├ÂyÔÇÖ├╝n giri┼činde ilk g├Ârd├╝─č├╝mde; mitolojideki hey┬şkeller gibi sakall─▒, y├╝r├╝yen bir heykeldi sanki. Adeta z─▒playarak y├╝r├╝yordu. Sunum ak┼čam saat 20.00ÔÇÖda ba┼člad─▒. O yan taraftaki derslikten, liselilere verdi─či dersten ├ž─▒karak geldi.

Karikat├╝re ├žok uygun yap─▒s─▒ ve davran─▒┼člar─▒ oldu─ču i├žin Tayfun Akg├╝l Hoca her an onu karikat├╝rle┼čtiriyor.

Foto─čraf: EMO

Ali NesinÔÇÖin sunumunun ana ba┼čl─▒─č─▒ ÔÇťM├╝hendisler ve Matematik; Say─▒ Ne DemektirÔÇŁ olunca, ÔÇťEyvah k─▒rk y─▒l ├Ânce ├Â─črendiklerimizden bir de imtihan edilirsekÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝rken, Ali Nesin belki otuz metrelik kara tahtan─▒n-bu tahta ye┼čildi ├Ân├╝ndeki kutudan beyaz te┬şbe┼čirleri ve silgiyi kapt─▒; rayl─▒ tahtay─▒ ortada birle┼čtirdi ve h─▒zla bize d├Ân├╝p,:ÔÇťDersimiz 2×2 ka├ž eder bunu is┬şpat etmeye ├žal─▒┼čaca─č─▒zÔÇŁ demez mi!ÔÇŽ

ÔÇťBunu bilemeyecek ne varÔÇŁ demeye kalmadan. Dersimiz ba┼člad─▒.ÔÇŁ X=0, 1=2 ? , 2=Sn, Sn=sonsuz, x(0,1,2) ne oluyoruz?ÔÇŁ Kocaman bir daire; dairede ├╝st k├╝me, alt k├╝me v.s. tan─▒mlamalar 1,2,3ÔÇŽ teorem, aksiyom v.sÔÇŽ ┼čimdi ispatÔÇŽ ─░spat ├žok ├Ânemli ispat olmadan olmazÔÇŽ

Bu arada Ali Hoca 30 metrelik tahtan─▒n bir ucun┬şdan bir ucuna u├žarak geliyor, sanki zaman ge├žerse ispat─▒ ka├ž─▒racak gibi hareket ediyor. Bir ara bize d├Â┬şnerek bir soru sordu. O kadar ÔÇťsivri ki┼čiÔÇŁ de─či┼čik ce┬şvaplar verdi.

Belli ki yeteri kadar tatmin olmam─▒┼čt─▒. ÔÇťAlt k├╝me, alt k├╝me diyorÔÇŽÔÇŁ ├ľnce sol kolunu h─▒zla d├Ând├╝rmeye ba┼člad─▒. Eyvah yana u├žacak sand─▒m!. Daha sonra iki kolunu birden pervane gibi d├Ând├╝rmeye ba┼člay─▒nca bu sefer havalanacak sand─▒m!. Bu arada ÔÇť├╝st k├╝me alt k├╝me, ispatÔÇŁ diyor. Kurdu─ču denklemde buldu┬ş─ču yanl─▒┼č─▒ d├╝zeltip, ÔÇť─░┼čte ispat─▒ g├Âr├╝yorsunuz 2×2=4 m├╝┼čÔÇŁ diyor. Bu sonuca 30 metrelik tahtay─▒ iki kez doldurduktan sonra var─▒yor. G├Âmle─či pantolonundan ├ž─▒km─▒┼č ter i├žinde kalm─▒┼č bir ┼čekilde ispat─▒n─▒ adeta bi┬şzimle beraber kutluyor.

Ders bitince akl─▒ma bir g├╝n ├Ânce Tak─▒yeddin Bin MaÔÇÖrufunÔÇÖun Padi┼čaha g├Âk bilimlerini inand─▒rmakla ilgili zorlu─ču geldi. Acaba TakiyeddinÔÇśe ÔÇť2×2 ka├žt─▒r deseydik nas─▒l cevap verirdiÔÇŁ diye akl─▒mdan ge├žirdim.

Sonra da d├╝┼č├╝nd├╝m ki; Ali NesinÔÇÖin durumu Taki┬şyuddin Bin MaÔÇÖruftan iyi de─čil.

B├Âylesi bir etkinlikte eme─či ge├ženlere ve kat─▒l─▒mc─▒┬şlara en i├žten dileklerimle te┼čekk├╝r ediyorum.

*Elektrik M├╝hendisi (Bursa 20 Nisan 2015)

Not: Kampa neden kat─▒lmak istedi─čini anlatan bir kat─▒l─▒mc─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncelerini payla┼čmadan ede┬şmeyece─čim.

ÔÇťKat─▒ld─▒─č─▒m 1. Sinyal ve G├Âr├╝nt├╝ ─░┼člemede Son Ge┬şli┼čmeler KampÔÇÖ─▒, benim i├žin ├žok b├╝y├╝k bir d├Ân├╝m nok┬ştas─▒ oldu. AmerikaÔÇÖdan d├Âneli 1 sene olmu┼čtu ve ├Âzel bir ┼×irkette Ar&Ge m├╝hendisi olarak ├žal─▒┼čmaktayd─▒m. KampÔÇÖda┬ákat─▒ld─▒─č─▒m konu┼čmalar, tan─▒┼čt─▒─č─▒m hocalar ve arkada┼člar sayesinde okula yeniden d├Ânmem gerekti─čini ve ancak daha ├žok ├Â─črenerek ve ara┼čt─▒rarak mutlu olabilece─čimi fark ettim. Ard─▒ndan i┼čten ayr─▒ld─▒m ve Bo─čazi├ži ├ťniversitesiÔÇÖnde y├╝ksek lisansa ba┼člad─▒m. ┼×u anda sevdi─čim bir konu ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒yorum ve eskisinden ├žok daha mutluyum. D├╝zenlenen birinci kampa kat─▒lmasayd─▒m, ne bu karar─▒ verecek cesareti kendimde bulabilir, ne de hala g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m arkada┼člar─▒ma sahip olabilirdim. Bunun yan─▒ s─▒ra, ┼ču anda fMRI ├╝zerine bir projede ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m ve tezimi de bu konu ├╝zerine yapmak istedi─čim i├žin, bu akademik┬ákamp┬şta┬ákat─▒laca─č─▒m konu┼čmalar─▒n bana ├žok b├╝y├╝k bir fayda sa─člayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum.ÔÇÖÔÇÖ

156 Toplam, 22 okuma bug├╝n

M├╝min CEYHAN

M├╝min CEYHAN

BulgaristanÔÇÖ─▒n Filibe ┼čehrinde 1948 y─▒l─▒nda do─čdu. Ailesiyle birlikte 1949ÔÇÖda g├Â├ž ederek BursaÔÇÖya yerle┼čti. Y─▒ld─▒r─▒m ─░lkokuluÔÇÖnu, Bursa Erkek Sanat Enstit├╝s├╝ Elektrik B├Âl├╝m├╝n├╝ ÔÇÖn├╝ tamamlad─▒ktan sonra, ─░stanbulÔÇÖda Y─▒ld─▒z Teknik ├ťniversitesi Elektrik M├╝hendisli─či Fak├╝ltesinden mezun oldu. Bir s├╝re kamuda g├Ârev yapt─▒, 1979 y─▒l─▒ndan buyana serbest ├žal─▒┼č─▒yor. TMMOBÔÇÖda g├Ârev ald─▒. 1995ÔÇÖte kurulan Bursa ├ça─čda┼č E─čitim KooperatifiÔÇÖnin (├çEK) 23 kurucusundan biri oldu. Bu E─čitim ├Ârg├╝tlenmesi Atat├╝rk ilke ve devrimlerini, laik ve bilimsel e─čitimi ortak payda olarak kabul eden ilk ve ├Ârnek bir model oldu. ├çEKÔÇÖin 2004-2010 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├╝├ž d├Ânem y├Ânetim kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapt─▒. Kurucular─▒ndan oldu─ču Bursa Defter grubu, Bursa Defteri DergisiÔÇÖnin yan─▒ s─▒ra Bursa AnsiklopedisiÔÇÖnin yay─▒nlanmas─▒nda aktif rol ├╝stlendi. M├╝min Ceyhan Bursa Kent K├╝lt├╝r├╝ Ara┼čt─▒rma K├╝t├╝phanesinin kurucusudur. Entelekt├╝el birikimini Atat├╝rk ilke ve devrimleri ile gen├ž nesiller yeti┼čtiren ├çEK ile ilgili faaliyetlere ve Bursa ile ilgili yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma ve yazd─▒─č─▒ yaz─▒lara aktarmaktad─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Uluda─č nostaljisi

Bir Uluda─č nostaljisi

5 Aral─▒k 2019, Bir Uluda─č nostaljisi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

3 Aral─▒k 2019, ├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim i├žin yorumlar kapal─▒
Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

3 Aral─▒k 2019, Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

1 Aral─▒k 2019, K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu i├žin yorumlar kapal─▒
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

1 Aral─▒k 2019, TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti i├žin yorumlar kapal─▒
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar