Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

  • Prof. Dr. METE G├ťLMEN

YIL: 1909
─░ttihat ve Terakki mensubu Edirne mebusu Ha┼čim Bey, a─čustos ay─▒nda GiritÔÇÖte Rumlar taraf─▒ndan hunharca ├Âld├╝r├╝len Osman Efendi (Kora┼čaki) ile H├╝seyin A─ča (Suba┼čaki) adl─▒ iki T├╝rk├╝n naa┼člar─▒n─▒ kartpostal yapt─▒r─▒p devlet erk├ón─▒na g├Ânderdi.

Mesaj─▒ a├ž─▒kt─▒: Girit elden gidiyor!

Osmanl─▒ Devleti ise, d├Ârt b├╝y├╝k ├╝lkeye g├╝venip, a├ž─▒l─▒m yaparak sorunu ├ž├Âzece─čini umuyordu. Oysa GiritÔÇÖte daha ├Ânce ka├ž kez a├ž─▒l─▒m yapm─▒┼čt─▒…

Kafan─▒z fazla kar─▒┼čmas─▒n; en iyisi olaylar─▒ ba┼čtan yazal─▒m…

Osmanl─▒ ordusu Akdenizin en b├╝y├╝k adalar─▒ndan olan GiritÔÇÖi 1645-1669 y─▒llar─▒ aras─▒nda Venediklilerden ald─▒.

Adan─▒n M├╝sl├╝manla┼čt─▒r─▒lmas─▒ konusunda farkl─▒ bir metot uygulad─▒: Balkanlarda ÔÇť┼čenlendirmeÔÇŁ ad─▒yla yapt─▒─č─▒ zorunlu isk├ón─▒ bu kez adada uygulamad─▒. Fakat zorunlu olmasa da Girit, T├╝rk g├Â├ž├╝ ald─▒. Bu arada Osmanl─▒, Kap─▒kulu askerinin evlenme yasa─č─▒n─▒ kald─▒rd─▒.

Bunlar Rum k─▒zlar─▒yla evlendi. Baz─▒ Rumlar─▒n da din de─či┼čtirmesiyle Girit n├╝fusunda M├╝sl├╝man say─▒s─▒ k─▒sa s├╝rede ├žo─čald─▒.

An─▒msatmal─▒y─▒m: ─░htida eden Rumlar─▒n bir b├Âl├╝m├╝, 823-963 y─▒llar─▒ aras─▒nda adaya egemen olan M├╝sl├╝man Araplar idi. BizansÔÇÖ─▒n zoruyla H─▒ristiyan olmu┼člard─▒. Bu ger├že─či saklamayanlardan biri de, Giritli ├╝nl├╝ yazar Nikos Kazancakis (1883-1957) idi. El GrecoÔÇÖya Mektuplar eserinde Arap soyundan (Abadyotlardan) geldi─čini iftiharla yazd─▒. D├╝nyaca ├╝nl├╝ ressam El Greco da (1541-1614) Giritliydi.

1700ÔÇÖl├╝ y─▒llarda ada n├╝fusunda Rumlar ve T├╝rkler hemen hemen e┼čitti. Adan─▒n dili Rumca, Arap├ža, T├╝rk├že kar─▒┼č─▒m─▒ olan, yerel halk─▒n Girit├že dedi─či dildi. Bu dil RumcaÔÇÖya yak─▒nd─▒. Bunun sebebi, Osmanl─▒ idaresinin T├╝rk├žeÔÇÖye gerekli ├Âzeni g├Âstermemesiydi. ─░lgin├žtir;GiritÔÇÖte T├╝rk dilinin unutulmamas─▒n─▒ sa─člayan Horasan k├Âkenli Bekta┼či tekke ve zaviyeleriydi.

T├╝rk ve Rumlar aras─▒nda y─▒llar i├žinde akrabal─▒k say─▒s─▒ artt─▒. Et ve t─▒rnak gibi oldular. Ancak ne zaman Osmanl─▒ ekonomisinde duraklama ve gerileme d├Ânemi ba┼člad─▒; GiritÔÇÖte isyanlar patlak verdi. Bunda, Ortodokslar─▒n hamili─čine soyunan RusyaÔÇÖn─▒n pay─▒ b├╝y├╝kt├╝. 1768ÔÇÖde ├çari├že KaterinaÔÇÖn─▒n k─▒┼čk─▒rtmas─▒yla, ticari filoya sahip zengin t├╝ccar Yanis Daskoloyanis ├Ânderli─činde Rumlar (Sfakyal─▒lar) ayakland─▒.

Osmanl─▒ isyan─▒ bast─▒rd─▒; Daskoloyanis ve arkada┼člar─▒ idam edildi ama 100 y─▒ld─▒r et ve t─▒rnak gibi ya┼čayan Rumlar ve T├╝rkler aras─▒nda g├╝ven kayb─▒ ba┼člad─▒.

Ne yaz─▒k ki, ya┼čan─▒lacak sonraki tarihsel s├╝re├ž adan─▒n bu iki halk─▒n─▒ birbirine d├╝┼čman edecekti.

Bunun i├ž ve d─▒┼č nedenleri de vard─▒. ├ľncelikle, siyasi, sosyal ve ekonomik yap─▒s─▒ alt├╝st olan Avrupa yeniden kuruluyor; yeni ittifaklar olu┼čturuluyordu.

Bu nedenle 1821ÔÇÖde Mora Yar─▒madas─▒nda ba┼člay─▒p GiritÔÇÖe s─▒├žrayan isyan AvrupaÔÇÖdan ├žok destek buldu. Bu deste─čin siyasi yan─▒ gibi k├╝lt├╝rel yan─▒ da vard─▒; R├ÂnesansÔÇÖla birlikte Bat─▒da eski Yunan hayranl─▒─č─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒.

Rumlar─▒n camilere, tekkelere, ├žiftliklere, vak─▒flara sald─▒rmas─▒n─▒; T├╝rk k├Âyl├╝lerini ├Âld├╝rmesini Avrupa seyretti. K─▒l─▒ k─▒p─▒rdamad─▒. Can g├╝venlikleri kalmayan k├Âylerdeki M├╝sl├╝manlar ┼čehirlere g├Â├ž etti. Ancak Rumlar ┼čiddeti her ge├žen g├╝n art─▒rd─▒. Osmanl─▒, M─▒s─▒rdaki Kavalal─▒ Mehmet Ali Pa┼čadan yard─▒m alarak ayaklanmay─▒ ancak 4 y─▒lda bast─▒rabildi. Cephe sava┼člar─▒ i├žin e─čitilen askerler k├╝├ž├╝k ├žetecilerle ba┼ča ├ž─▒kmakta zorlanm─▒┼čt─▒.

─░syan─▒n bast─▒r─▒lmas─▒ ve Osmanl─▒n─▒n Do─ču AkdenizÔÇÖe tekrar h├ókim olma ihtimali, ─░ngiltere, Fransa ve RusyaÔÇÖn─▒n ho┼čuna gitmedi. Bu ├╝├ž devlet Osmanl─▒dan Yunanl─▒lara, S─▒rbistan ve RomanyaÔÇÖda oldu─ču gibi prenslik vermesini istedi. AvrupaÔÇÖda da b├╝y├╝k bir kamuoyu bask─▒s─▒ vard─▒. ┼×air Lord Byron, ressam Delacroix, yazar Victor Hugo vs. gibi ayd─▒nlar eserlerinde Yunan isyan─▒na destek ├ž─▒kt─▒.

Ku┼čkusuz mesele sanat├ž─▒larla ├ž├Âz├╝lmedi; ─░ngiliz, Frans─▒z ve Rus donanmalar─▒ MoraÔÇÖdaki Navarin Liman─▒ndaki 57 T├╝rk gemisini bat─▒r─▒p sekiz bin Mehmet├žiki ┼čehit ettiler.

Avrupa Konseyi: Osmanl─▒ ┼ča┼čk─▒nd─▒; ne yapaca─č─▒n─▒ bilemedi. ├ç├╝nk├╝, Yeni├žeri Oca─č─▒n─▒ daha yeni tasfiye edip, Asakir-i Mansure-i Muhammediye te┼čkilat─▒n─▒ kurmu┼čtu. Sava┼čacak askeri g├╝c├╝ yoktu. Sonu├žta Osmanl─▒, YunanistanÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒k talebinden vazge├žmesi ve kendisine her y─▒l belli miktarda vergi vermesi kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, Mora Yar─▒madas─▒nda Yunan Prensli─či kurulmas─▒n─▒ kabul etti.

Aradan ├žok ge├žmedi. Rusya da Osmanl─▒ya iki yandan sald─▒rd─▒. ErzurumÔÇÖu, EdirneÔÇÖyi ald─▒. ─░ngiltere ve Fransa, RusyaÔÇÖn─▒n ilerleyi┼činden memnun olmad─▒. Taraflar bir masa etraf─▒nda bulu┼čtu. Buradan ne karar ├ž─▒kt─▒ dersiniz; YunanistanÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒!

Enosis (birle┼čme) i├žin ilk ad─▒m at─▒lm─▒┼č olduÔÇŽ

Girit Rumlar─▒ f─▒rsat─▒ ka├ž─▒rmad─▒; YunanistanÔÇÖla birle┼čmek i├žin hemen ayakland─▒lar. ─░syan bu kez ├žabuk bast─▒r─▒ld─▒. Rumlar AvrupaÔÇÖdan da gerekli deste─či bulamad─▒. ├ç├╝nk├╝ emperyal devletler, hasta adam Osmanl─▒y─▒ nas─▒l payla┼čacaklar─▒ konusunda hen├╝z hemfikir de─čillerdi.

├ľyle ki, Osmanl─▒; ─░ngiliz ve Frans─▒zlar─▒n Avrupa KonseyiÔÇÖne al─▒nma s├Âz├╝yle RusyaÔÇÖya sava┼č a├žt─▒. Ruslar da s─▒cak denizlere inme h├╝lyas─▒ndan hi├ž kopmad─▒. Giritli Rumlar─▒n umudu da Ruslar─▒n bu h├╝lyas─▒yd─▒… Her f─▒rsatta ayakland─▒lar ve her isyanda bir siyasi hak elde ettiler. Nas─▒l m─▒? A├ž─▒l─▒m─▒n birinci a┼čamas─▒: Genel af ├ž─▒kar─▒ld─▒ ┬áRUSLAR dinda┼člar─▒ Yunanl─▒lar─▒, ─░ngilizlere kapt─▒rmamak i├žin, ├çar II. AleksanderÔÇÖ─▒n ye─čeni Grand D├╝┼čes OlgaÔÇÖy─▒ Yunan Kral─▒ Georgios ile evlendirdi. Bu d├╝─č├╝nde bir dedikodu ├ž─▒kt─▒; Ruslar ├žeyiz olarak GiritÔÇÖi Yunanl─▒lara verecekti! Dedikoduya o kadar inan─▒ld─▒ ki, GiritÔÇÖin fanatik milliyet├ži da─čl─▒lar─▒ Sfakyal─▒lar, Mihail Korakas ├Ânderli─činde ayakland─▒lar. 16 A─čustos 1866 da Selino kazas─▒ndaki M├╝sl├╝manlar─▒ kad─▒n ├žocuk demeden ├Âld├╝rd├╝ler. Osmanl─▒ ordusu ├žetecilerin pe┼čine d├╝┼čt├╝. Tam isyan─▒ bast─▒racakken devreye ─░ngiltere ve Fransa girdi.

Teklifleri ┼čuydu: Girit Yunanl─▒lara verilemezdi ancak Osmanl─▒ da Girit A├ž─▒l─▒m─▒ yapmal─▒yd─▒.

Nas─▒l olacakt─▒ bu a├ž─▒l─▒m?

1.─░lk ┼čart, askeri harek├ót hemen durdurulmal─▒yd─▒.

2.Ayr─▒ca silah b─▒rakacak isyanc─▒lar i├žin umumi af ├ž─▒kar─▒lmal─▒yd─▒.

Tan─▒d─▒k geliyor mu? Devam edelim:

3.Girit yoksuldu; ada halk─▒ iki y─▒l vergiden muaf olmal─▒yd─▒.

4.─░dari reformlar da yap─▒lmal─▒yd─▒; Padi┼čah─▒n atayaca─č─▒ valinin biri T├╝rk, di─čeri Rum iki yard─▒mc─▒s─▒ olmal─▒yd─▒.

5.Ayr─▒ca resmi yaz─▒┼čmalarda T├╝rk├že zorunlulu─ču kald─▒r─▒lmal─▒yd─▒.

Osmanl─▒ a├ž─▒l─▒m─▒ kabul etti. T├╝rkler rahatlad─▒; k├Ây ve mezralar─▒na d├Ând├╝. M├╝sl├╝manlar, ÔÇťBu a├ž─▒l─▒m ne kadar g├╝zelmi┼č,ÔÇŁ demeye ba┼člad─▒.

A├ž─▒l─▒m─▒n ikinci a┼čamas─▒: Jandarma yeniden d├╝zenlendi┬á OSMANLIÔÇÖn─▒n 1878 de Ruslara yenilmesi GiritÔÇÖte yeni bir ayaklanmaya neden oldu. Olan, k├Âylerine d├Ânen a├ž─▒l─▒m kurban─▒ T├╝rklere oldu; evleri, tarlalar─▒ yak─▒ld─▒; canlar─▒ndan oldular.

Osmanl─▒ ordusu yine isyanc─▒lar─▒n pe┼čine d├╝┼čt├╝. Ve devreye yine Avrupal─▒lar girdi. Onlar─▒n bast─▒rmalar─▒yla, di─čer Osmanl─▒ vilayetlerinden farkl─▒, GiritÔÇÖe ├Âzel imtiyazlar tan─▒nd─▒; yani yeni bir s├Âzle┼čme/a├ž─▒l─▒m yap─▒ld─▒.

25 Ekim 1878 deki bu Halepa S├Âzle┼čmesi/A├ž─▒l─▒m─▒ ┼č├Âyle olacakt─▒:

1.Girit Valisi sadece M├╝sl├╝manlardan se├žilmeyecekti, H─▒ristiyan da olacakt─▒.

2.Vilayet genel meclisinde Rumlar (49/31) ├žo─čunlukta olacakt─▒.

3.H─▒ristiyan kaymakamlar, M├╝sl├╝man kaymakamlardan say─▒ca fazla olacakt─▒.

4.Vilayet Meclisi ve mahkeme dili Rumca olacak; ancak resmi zab─▒tlar ve dilek├želer Rumca ve T├╝rk├že┬á┬á olabilecekti.

5.Ve en ├Ânemlisi asayi┼či sa─člayan jandarma, yerli halktan se├žilecekti.

Osmanl─▒ bu a├ž─▒l─▒ma da ÔÇťEvetÔÇŁ dedi. ÔÇťYeter ki karde┼č kan─▒ dursun,ÔÇŁ diyordu.

Fotyadi Pa┼ča, Sava Pa┼ča, Kostaki Anthopulos Pa┼ča, Nikolaki Sartinski Pa┼ča gibi isimleri s─▒ras─▒yla GiritÔÇÖe vali atad─▒. Diyeceksiniz Art─▒k bu a├ž─▒l─▒m adaya s├╝k├╗net getirmi┼čtir!

Hay─▒r… A├ž─▒l─▒m─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ a┼čamas─▒: AvrupaÔÇÖya m├╝dahale hakk─▒┬á 1885-1888 de Girit iki ayaklanmaya daha sahne oldu. Fakat, en b├╝y├╝k isyan 1896 da oldu. Art─▒k taraflardan biri asker de─čildi; A─čride, Kaliveste, Resmoda, Hanyada vd. 250 y─▒ld─▒r birlikte ya┼čayan kom┼čular birbirine silah s─▒kmaya ba┼člad─▒. Girit yan─▒yordu. Tabii yine beklenen oldu; ─░ngiltere, Fransa, ─░talya, Almanya, Rusya olaylara m├╝dahale etti. Asayi┼č amac─▒yla sava┼č gemilerini GiritÔÇÖe g├Ânderdiler.

Ve Osmanl─▒ya yine, yeni bir s├Âzle┼čme/a├ž─▒l─▒m dayatt─▒lar.

1.Girit valisi kesinlikle H─▒ristiyan olacakt─▒.

2.Bu Vali, adada kar─▒┼č─▒kl─▒k ├ž─▒kmas─▒ halinde Bat─▒dan silah ve asker yard─▒m─▒ isteyebilecekti.

3.Hemen genel af ilan edilecekti.

4.Memurlar─▒n ├╝├žte biri H─▒ristiyan olacakt─▒.

5.Avrupal─▒ hukuk├žular adli bir ─▒slahat reformu haz─▒rlayacakt─▒.

Osmanl─▒ bu a├ž─▒l─▒ma da boyun e─čdi.

Ba┼čkent ─░stanbulÔÇÖun GiritÔÇÖte a├ž─▒l─▒m yapmaktan ba┼č─▒ d├Ânm├╝┼čt├╝.

Ancak 25 A─čustos 1896 Nizamname / a├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖten kopu┼ču h─▒zland─▒rd─▒.

Elleri silahl─▒ Rumlar art─▒k ┼čehir merkezlerinde bile gezip, kimseden korkmadan T├╝rkleri ├Âld├╝rmeye ba┼člad─▒. Bu cinayetler sonucu, Amcao─člu H├╝seyin, Bedelo─člu Mehmet, Bunacuo─člu Selim A─čan─▒n ├žoban o─člu, Yanato─člu Halim, Salih Kaziyato─člu, G├╝ldano─člu H├╝seyin, Murado─člu Hasan, Osman Korethaki gibi y├╝zlerce T├╝rk ├Âld├╝r├╝ld├╝. Resmolu H├╝seyin Suba┼čaki gibi T├╝rkler ┼čehit edildikten sonra, h─▒nc─▒n─▒ alamayan asiler taraf─▒ndan kafatas─▒ b─▒├žak ve sopalarla delik de┼čik edildi.

T├╝rkler korunaks─▒zd─▒.

GiritÔÇÖin H─▒ristiyan valisi, kasten Osmanl─▒dan asker yard─▒m─▒ istemiyordu; T├╝rklerin GiritÔÇÖten gitmesini istiyordu. GiritÔÇÖte oluk oluk T├╝rk kan─▒ ak─▒yordu.

Tek tek ├Âld├╝rmeler k─▒sa zamanda toplu katliamlara neden oldu. Elida, Ahladina, Nisiya, Balyovici, Sika, Lisinsi, Mulina, ─░skalavos, Handra, Akriba, Lamnon, Ziru gibi T├╝rk k├Âyleri yak─▒l─▒p y─▒k─▒ld─▒; M├╝sl├╝man ahalisi ├Âld├╝r├╝ld├╝.

T├╝rkler adadan ka├ž─▒┼č yolu ar─▒yordu art─▒k.

Hanya ve ResmoÔÇÖda altm─▒┼č bin M├╝sl├╝man s─▒─č─▒nmac─▒ kurtar─▒lmay─▒ bekliyordu. Giritli M├╝sl├╝manlar, a├ž─▒l─▒m gere─či Osmanl─▒n─▒n GiritÔÇÖe asker ├ž─▒karamayaca─č─▒n─▒ anlay─▒nca, ─░ran ┼×ah─▒ Muzafferiddin Handan yard─▒m istedi!┬á Sadece GiritÔÇÖte de─čil YanyaÔÇÖdaki feryatlara Avrupal─▒n─▒n kula─č─▒ kapal─▒yd─▒.

Sonunda Osmanl─▒, 18 Nisan 1897 de YunanistanÔÇÖa sava┼č a├žt─▒. Beklendi─či gibi bir ay gibi k─▒sa s├╝rede Yunan ordusunu peri┼čan etti.

T├╝rk ordusu AtinaÔÇÖya girecekken, Rus ├çar─▒ II. NikolayÔÇÖ─▒n iste─či ve ─░ngiltereÔÇÖnin bask─▒s─▒yla II. Abd├╝lhamid T├╝rk ordusunu durdurdu.

Yap─▒lan bar─▒┼č g├Âr├╝┼čmelerinde galip Osmanl─▒, b─▒rak─▒n bir avu├ž toprak almay─▒, sava┼č tazminat─▒n─▒ bile alamad─▒. Aksine GiritÔÇÖteki n├╝fuzunu kaybetti…

A├ž─▒l─▒m─▒n d├Ârd├╝nc├╝ a┼čamas─▒: Girit ├ľzerk/Otonom ilan edildi

D─░YECEKS─░N─░Z ki, Osmanl─▒ ordusu, Yunanl─▒lar─▒ yenince GiritÔÇÖteki Rumlar korkup sinmi┼člerdir. Ne gezer!

En ac─▒kl─▒s─▒ GiritÔÇÖte ya┼čand─▒. T├╝rkler, Rumlar─▒ kesecek iddias─▒yla Avrupa devletleri (─░ngiltere, Fransa, Rusya, ─░talya) adaya asker ├ž─▒kard─▒. Asayi┼či art─▒k onlar─▒n askeri sa─člayacakt─▒!

O halde GiritÔÇÖte T├╝rk askerine gerek var m─▒yd─▒? Diyorlard─▒ ki, Osmanl─▒ askeri gidince Rumlar bir daha ayaklanmazd─▒!

G├╝lmeyiniz, ayn─▒ gerek├želer g├╝n├╝m├╝zde K─▒br─▒s i├žin de s├Âyleniyor…

1.AvrupaÔÇÖn─▒n bu kand─▒rmas─▒yla T├╝rk askeri 1898 de GiritÔÇÖten ├žekildi.

2.Ada ├Âzerk ilan edildi.

3.GiritiÔÇÖn kaderi, Avrupal─▒lara b─▒rak─▒ld─▒. Avrupal─▒lar, Rumlar─▒n ve T├╝rklerin can ve mal g├╝venliklerini g├╝vence alt─▒na ald─▒ktan sonra adadan ayr─▒lacaklard─▒. GiritÔÇÖe b├Âylece bar─▒┼č gelecekti. Harika!

4.Tabii bu arada bir ┼čart daha ileri s├╝r├╝ld├╝: Girit valisini se├žme hakk─▒ Osmanl─▒ padi┼čah─▒na b─▒rak─▒ld─▒. Ancak istisnai bir durum vard─▒; b├╝y├╝k devletlerin o valiyi onaylamas─▒ gerekiyordu. Yoksa kendileri atama yapacaklard─▒. Ne oldu dersiniz; Osmanl─▒n─▒n kar┼č─▒ koymas─▒na ra─čmen Prens Otto Girit Valisi yap─▒ld─▒.

K─▒sa bir s├╝re sonra d├Ârt devlet adadan ├žekildi.

Rumlar hemen adaya Yunan bayra─č─▒ ├žekti. Hani bar─▒┼č gelecekti; beyaz g├╝vercinler u├žacakt─▒ adan─▒n ├╝zerinde? Osmanl─▒ b├╝y├╝k bir diplomasi ba┼čar─▒s─▒yla (!) bayra─č─▒ indirtti. Kar┼č─▒l─▒k olarak, Avrupa ├╝lkelerinin ve YunanistanÔÇÖ─▒n tepkisini ├žekmemek i├žin, ─░stanbulÔÇÖda sahnelenen Girit adl─▒ tiyatro oyununu sans├╝rledi. ┼×aka gibi…

Ve sonu├ž: Toprak Kayb─▒

OSMANLI, Avrupal─▒ d├Ârt devletin oyalay─▒c─▒ s├Âzlerine, teminatlar─▒na ve ÔÇťa├ž─▒l─▒m masallarÔÇŁna hep inand─▒. Bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda GiritÔÇÖi kaybetti.

Bu da ┼č├Âyle oldu: 1910ÔÇÖda Girit Meclisi YunanistanÔÇÖla birle┼čme karar─▒ ald─▒.

AnadoluÔÇÖnun bir├žok yerinde mitingler yap─▒ld─▒; T├╝rkler, GiritÔÇÖte sava┼čmak i├žin g├Ân├╝ll├╝ asker olma m├╝racaat─▒nda bulundu; Yunan mallar─▒ boykot edildi, gemileri Osmanl─▒ limanlar─▒na sokulmad─▒; Osmanl─▒ konuyu Lahey Hakem Mahkemesine g├Ât├╝rmek istedi vs. vs. Bunlar─▒n pek yapt─▒r─▒m─▒ olmad─▒. Girit onca a├ž─▒l─▒ma ra─čmen 1913ÔÇÖte Osmanl─▒n─▒n elinden ku┼č olup u├žtu, gitti!

Giden topra─č─▒n y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ 8.336 kilometrekare idi.

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
İlginizi Çekebilir

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Bursa’da medfun mollalar

Bursa’da medfun mollalar

5 Nisan 2020, Bursa’da medfun mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar

BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar

5 Nisan 2020, BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar i├žin yorumlar kapal─▒
Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik)

Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik)

5 Nisan 2020, Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik) i├žin yorumlar kapal─▒
┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar

┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar

5 Nisan 2020, ┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar i├žin yorumlar kapal─▒
Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ

Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ

5 Nisan 2020, Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri

4 Nisan 2020, Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag

Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag

3 Nisan 2020, Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag i├žin yorumlar kapal─▒
T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒

T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒

3 Nisan 2020, T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

28 Mart 2020, TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

23 Mart 2020, ─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

22 Mart 2020, Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

22 Mart 2020, BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

27 ┼×ubat 2020, Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

27 ┼×ubat 2020, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

27 ┼×ubat 2020, ─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
Tirilye Sinemalar─▒

Tirilye Sinemalar─▒

27 ┼×ubat 2020, Tirilye Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

27 ┼×ubat 2020, Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

13 Ocak 2020, Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3 i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2 i├žin yorumlar kapal─▒