Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
SemerkantÔÇÖtan AnadoluÔÇÖya
  • 04 Nisan 2018 ├çar┼čamba
  • +
  • -

SemerkantÔÇÖtan AnadoluÔÇÖya kim bilir ka├ž kervan d├╝z├╝ld├╝, ka├ž yolcu bu uzun mesafeyi g├Âze al─▒p demirden asas─▒n─▒ al─▒p, ├želikten ├žar─▒─č─▒n─▒ giyip bu yollara d├╝┼čt├╝. Bu g├╝n u├žakla 3.300 kilometre. Kamyonla 5200 kilometrelik bu uzun yolculu─ču g├Âze alanlar─▒n kim bilir ka├ž─▒ tamamlayabildi.

BuharaÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya gelen din bilginlerinin kim oldu─ču genelde bilinir. Buhara, yak─▒n ├ža─člara kadar din bilimleri merkeziydi. ─░sl├óm d├╝┼č├╝n├╝rlerinden Nak┼čibend├«li─čin kurucusu Bahaedd├╝n Nak┼čibend├«, ─░mam Buhari bu topraklarda yatmaktad─▒r. Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n damad─▒ Emir Sultan bu topraklardan AnadoluÔÇÖya gelmi┼čtir.

Dedik ya kim bilir kimler geldiler as─▒rlar boyunca. ─░zleri aransa ne ├Âyk├╝ler ├ž─▒kar kim bilir. Bir iki ├Âyk├╝ de ben aktaray─▒m istedim.

BursaÔÇÖn─▒n da─č il├želerine hi├ž gitmemi┼čtim. Denizli, u┼čak taraflar─▒nda i┼čim oldu─čunda Boz├╝y├╝k yolunu kullan─▒r, ┬áoradan K├╝tahyaÔÇÖya iner U┼čakÔÇÖa Dumlup─▒nar ├╝zerinden gider, bu tenha yollarda tarihi koklard─▒m. B├╝y├╝k taarruzdaki en ┼čiddetli ├žat─▒┼čmalara sahne olmu┼č bu topraklarda yatan ┼čehitleri anar, an─▒tlara bak─▒p, yol tabelalar─▒n─▒ okurdum. Kocatepe ├çiyil Tepe, Re┼čat Tepe; Re┼čat tepeyi s├Âz verdi─či s├╝rede alamay─▒nca intihar eden alay komutan─▒n─▒ hat─▒rlard─▒m. U┼čak ├╝zerinden Denizliye inerdik.

Da─č yollar─▒m─▒z epey b├╝k├╝ml├╝ ve biraz acemi oldu─čum i├žin da─č ├╝zerinden K├╝tahyaÔÇÖya kendi arabamla inmeyi g├Âze alamazd─▒m. Ali isminde iyi araba kullanan bir arkada┼č─▒m vard─▒; Da─č y├Ârelerini bilen, sohbeti ho┼č.

Ali sayesinde ├Ânce Orhaneli sonra Keles ├╝zerinden GedizÔÇÖe indik. Gidip gelirken bir derede g├Ârd├╝─č├╝m su ├žark─▒ dikkatimi ├žekmi┼čti. Ya┼čad─▒─č─▒m Marmara k├Âylerinde tarlalar kar─▒k (!) sulamas─▒ y├Ântemiyle sulan─▒rd─▒. Dereden ya da tulumbadan pompalarla ├žekilen suyla tarlalar sulan─▒yordu; su ├žark─▒n─▒n yan─▒nda bir foto─čraf─▒m olsun istedim.

Yolumuzun ├╝zerinde Allonia ayr─▒ bir g├╝zellikteydi. ZeusÔÇÖun ad─▒na yap─▒lan muhte┼čem tap─▒nak, stadyum, tiyatro, Roma hamamlar─▒ insan─▒ o g├╝nlere g├Ât├╝r gibiydiler. AnadoluÔÇÖnun ger├že─či depremler ve ihmal; bir├žok Anadolu ├Âreni gibi Allonia da vurmu┼č, g├╝n├╝m├╝ze y─▒k─▒nt─▒lar─▒n kalmas─▒na neden olmu┼č bu g├Ârkemli kentin.

OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ AtranosÔÇÖmu┼č eskiden.┬á Bursa fatihi Orhan BeyÔÇÖin ad─▒yla an─▒l─▒r olmu┼č, ├Âylece kalm─▒┼č. ┬áElbette BursaÔÇÖn─▒n fethi ile birlikte, B├╝y├╝k Orhan, Harmanc─▒k ve Keles ilk yerle┼čke birimleri olarak g├╝n├╝m├╝ze gelmi┼čler. O gezilerimde dikkatimi elbette ├žekmeyen ┼čeyler, yeni ve ├╝lke d─▒┼č─▒ gezilerimde daha bir anlam kazand─▒.

├ç├╝nk├╝ ÔÇťmedar-─▒ mai┼čet motoruÔÇŁ i┼člesin diye yolumuzu ├ľzbekistanÔÇÖa d├╝┼č├╝rm├╝┼čt├╝.┬á ├çal─▒┼čt─▒─č─▒m fabrika ├ľzbekistanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti Ta┼čkentÔÇÖe k─▒rk, k─▒rk be┼č kilometre uzakta yer alan ├ç─▒r├ž─▒k il├žesindeydi. ─░l├ženin sanayi b├Âlgesinde yer alan fabrika bir ─▒rma─č─▒n kenar─▒ndayd─▒. G├Âz├╝me ilk ├žarpan ┼čey su ├žark─▒ oldu. Gediz civar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝m ├žark─▒n bir benzeriydi. Ho┼č bir s├╝rpriz olmu┼čtu benim i├žin.

Bu ho┼č s├╝rprizden buradaki dostum Naci beye bahsedince, Ta┼čkentÔÇÖte Keles ad─▒nda bir kasaba oldu─čunu ├Â─črendi─čimde, ┼ča┼č─▒rd─▒m.

Evet, yanl─▒┼č okumad─▒n─▒z KELES, aynen BursaÔÇÖdaki Keles gibi. San─▒r─▒m Orta AsyaÔÇÖdan yola ├ž─▒kan baz─▒ boylar bu y├Âreden gelmi┼čler gibi geldi bana BursaÔÇÖya. Yani yakla┼č─▒k 800ÔÇô850 sene ├Ânce geldikleri yerin ismini vermi┼čler KELES diye. ┼×u anda o y├Ârede ya┼čayan da─čl─▒lar acaba ne diyorlar bu benzerlik i├žin? San─▒r─▒m sormak gerek.

SemerkantÔÇÖta gezerken g├Ârd├╝─č├╝m o muhte┼čem mimari, ger├žektende beni ├žok etkilemi┼čti. Ama o mimari ┼čaheserlerin bir k─▒sm─▒ bana BursaÔÇÖdaki Ye┼čil T├╝rbeyi, Ye┼čil Camiyi, Koza HanÔÇÖ─▒n kap─▒s─▒n─▒ an─▒msatt─▒. Birden kendimi BursaÔÇÖda hissettim.

Osman Gazi Belediyesince d├╝zenlenen ÔÇťOsman Gazi ve Bursa SempozyumuÔÇÖnaÔÇť ÔÇťPayitaht BursaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝rel ve Ekonomik ili┼čkileriÔÇť ├╝zerine sunulan bildirilerin topland─▒─č─▒ Say─▒n Cafer ├çiftiÔÇÖnin y├Ânetimindeki bildiri kitab─▒nda arad─▒─č─▒m yolcunun izini buldum: Profes├Âr Zeren Tan─▒nd─▒ÔÇÖn─▒n ÔÇťFetihlerin ve Ticaretin Sanata Yans─▒mas─▒, G├Â├žer Bilginler, Dervi┼čler ve Sanat├ž─▒larÔÇŁ adl─▒ bildirisinin sonunda.

Emir Timur, ├ľzbeklerin bu milli kahraman─▒ ele ge├žirdi─či ├╝lkelerdeki sanat├ž─▒lar─▒ sevdi─či, ya┼čad─▒─č─▒ kente SemerkantÔÇÖa g├Ât├╝r├╝r; bu sanat├ž─▒lardan en ba┼čta mimaride faydalanm─▒┼č. Emir Timur SemerkantÔÇÖ─▒ o kadar severmi┼č ki yazd─▒─č─▒ bir beyitÔÇÖte sevgilisinin bir benine SemerkantÔÇÖ─▒ feda eden ├╝nl├╝ ┼čair ┼×irazl─▒ ┼×adiÔÇÖyi huzuruna getirip hesap sordu─ču s├Âylenir: ÔÇťSen benim ├žok sevdi─čim bu kenti nas─▒l sevgilinin bir benine feda edersin ├žulsuz adam, ├╝zerinde de─čerli hi├žbir ┼čey yok?ÔÇŁ

┼×air cevap verir: ÔÇťSultan─▒m, c├Âmertli─čimden hi├žbir ┼čeyim kalmad─▒!ÔÇŁ

Sultan ne cevap verdi bilmiyorum. Ama sanat├ž─▒ zengini o y├Ârelerden birisi AnadoluÔÇÖya g├Â├žt├╝: Bursal─▒ L├ómi ├çelebiÔÇÖnin dedesi nakka┼č Ali Bin ─░lyas. 1403 de bu sanatk├ór Emir TimurÔÇÖun ├Âl├╝m├╝nden (1405) sonra AnadoluÔÇÖya, BursaÔÇÖya g├Â├žer.

─░┼čte o sanat├ž─▒, Sultan IV, MehmetÔÇÖin ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan o g├╝ne kadar g├Âr├╝lmedik ihti┼čamdaki yap─▒lar─▒n bezemelerini yapar. Hac─▒ ─░vaz Pa┼čan─▒n yap─▒m─▒n─▒ ├╝slendi─či Sultan IV. Mehmet ad─▒na yap─▒lan T├╝rbe, Medrese ve Caminin (Bursa/Ye┼čil y├Âresi) bezemelerinde SemerkantÔÇÖ─▒n firuze renkli ├žinilerini kullan─▒r. Tebrizli meslekta┼člar─▒yla ├žal─▒┼č─▒r yerel ustalarla birlikte.

Ho┼č bir s├╝rpriz oldu benim i├žin medrese ve benzeri yap─▒lar─▒n Ta┼č kap─▒lar─▒ndaki y─▒lan fig├╝rlerini g├Ârmek. Medrese ve benzeri yap─▒lar─▒n Ta├ž Kap─▒lar─▒ndaki y─▒lan fig├╝rleri hemen Koza han─▒n kap─▒s─▒n─▒ an─▒msatt─▒ bana. K├╝lt├╝rel etkile┼čim epey fazlaym─▒┼č anla┼č─▒lan o ├ža─člarda.

Bakmas─▒n─▒ bilen g├Âzlere ya┼čam ho┼č s├╝rprizler sunar.

─░kinci gidi┼čimde su ├žark─▒yla ├žektirdi─čim resmi getirip ofisimdeki masaya koydum. On y─▒ld─▒r burada ya┼čayan bir T├╝rk arkada┼č─▒m resmi g├Âr├╝nce ÔÇť├ç─▒r├ž─▒kÔÇÖda m─▒ ├žektirdin?ÔÇŁ dedi. Sanki zaman durmu┼č gibi oldu!…

 

1,381 Toplam, 3 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar