Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
SemerkantÔÇÖtan AnadoluÔÇÖya
  • 04 Nisan 2018 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

SemerkantÔÇÖtan AnadoluÔÇÖya kim bilir ka├ž kervan d├╝z├╝ld├╝, ka├ž yolcu bu uzun mesafeyi g├Âze al─▒p demirden asas─▒n─▒ al─▒p, ├želikten ├žar─▒─č─▒n─▒ giyip bu yollara d├╝┼čt├╝. Bu g├╝n u├žakla 3.300 kilometre. Kamyonla 5200 kilometrelik bu uzun yolculu─ču g├Âze alanlar─▒n kim bilir ka├ž─▒ tamamlayabildi.

BuharaÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya gelen din bilginlerinin kim oldu─ču genelde bilinir. Buhara, yak─▒n ├ža─člara kadar din bilimleri merkeziydi. ─░sl├óm d├╝┼č├╝n├╝rlerinden Nak┼čibend├«li─čin kurucusu Bahaedd├╝n Nak┼čibend├«, ─░mam Buhari bu topraklarda yatmaktad─▒r. Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n damad─▒ Emir Sultan bu topraklardan AnadoluÔÇÖya gelmi┼čtir.

Dedik ya kim bilir kimler geldiler as─▒rlar boyunca. ─░zleri aransa ne ├Âyk├╝ler ├ž─▒kar kim bilir. Bir iki ├Âyk├╝ de ben aktaray─▒m istedim.

BursaÔÇÖn─▒n da─č il├želerine hi├ž gitmemi┼čtim. Denizli, u┼čak taraflar─▒nda i┼čim oldu─čunda Boz├╝y├╝k yolunu kullan─▒r, ┬áoradan K├╝tahyaÔÇÖya iner U┼čakÔÇÖa Dumlup─▒nar ├╝zerinden gider, bu tenha yollarda tarihi koklard─▒m. B├╝y├╝k taarruzdaki en ┼čiddetli ├žat─▒┼čmalara sahne olmu┼č bu topraklarda yatan ┼čehitleri anar, an─▒tlara bak─▒p, yol tabelalar─▒n─▒ okurdum. Kocatepe ├çiyil Tepe, Re┼čat Tepe; Re┼čat tepeyi s├Âz verdi─či s├╝rede alamay─▒nca intihar eden alay komutan─▒n─▒ hat─▒rlard─▒m. U┼čak ├╝zerinden Denizliye inerdik.

Da─č yollar─▒m─▒z epey b├╝k├╝ml├╝ ve biraz acemi oldu─čum i├žin da─č ├╝zerinden K├╝tahyaÔÇÖya kendi arabamla inmeyi g├Âze alamazd─▒m. Ali isminde iyi araba kullanan bir arkada┼č─▒m vard─▒; Da─č y├Ârelerini bilen, sohbeti ho┼č.

Ali sayesinde ├Ânce Orhaneli sonra Keles ├╝zerinden GedizÔÇÖe indik. Gidip gelirken bir derede g├Ârd├╝─č├╝m su ├žark─▒ dikkatimi ├žekmi┼čti. Ya┼čad─▒─č─▒m Marmara k├Âylerinde tarlalar kar─▒k (!) sulamas─▒ y├Ântemiyle sulan─▒rd─▒. Dereden ya da tulumbadan pompalarla ├žekilen suyla tarlalar sulan─▒yordu; su ├žark─▒n─▒n yan─▒nda bir foto─čraf─▒m olsun istedim.

Yolumuzun ├╝zerinde Allonia ayr─▒ bir g├╝zellikteydi. ZeusÔÇÖun ad─▒na yap─▒lan muhte┼čem tap─▒nak, stadyum, tiyatro, Roma hamamlar─▒ insan─▒ o g├╝nlere g├Ât├╝r gibiydiler. AnadoluÔÇÖnun ger├že─či depremler ve ihmal; bir├žok Anadolu ├Âreni gibi Allonia da vurmu┼č, g├╝n├╝m├╝ze y─▒k─▒nt─▒lar─▒n kalmas─▒na neden olmu┼č bu g├Ârkemli kentin.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ AtranosÔÇÖmu┼č eskiden.┬á Bursa fatihi Orhan BeyÔÇÖin ad─▒yla an─▒l─▒r olmu┼č, ├Âylece kalm─▒┼č. ┬áElbette BursaÔÇÖn─▒n fethi ile birlikte, B├╝y├╝k Orhan, Harmanc─▒k ve Keles ilk yerle┼čke birimleri olarak g├╝n├╝m├╝ze gelmi┼čler. O gezilerimde dikkatimi elbette ├žekmeyen ┼čeyler, yeni ve ├╝lke d─▒┼č─▒ gezilerimde daha bir anlam kazand─▒.

├ç├╝nk├╝ ÔÇťmedar-─▒ mai┼čet motoruÔÇŁ i┼člesin diye yolumuzu ├ľzbekistanÔÇÖa d├╝┼č├╝rm├╝┼čt├╝.┬á ├çal─▒┼čt─▒─č─▒m fabrika ├ľzbekistanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti Ta┼čkentÔÇÖe k─▒rk, k─▒rk be┼č kilometre uzakta yer alan ├ç─▒r├ž─▒k il├žesindeydi. ─░l├ženin sanayi b├Âlgesinde yer alan fabrika bir ─▒rma─č─▒n kenar─▒ndayd─▒. G├Âz├╝me ilk ├žarpan ┼čey su ├žark─▒ oldu. Gediz civar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝m ├žark─▒n bir benzeriydi. Ho┼č bir s├╝rpriz olmu┼čtu benim i├žin.

Bu ho┼č s├╝rprizden buradaki dostum Naci beye bahsedince, Ta┼čkentÔÇÖte Keles ad─▒nda bir kasaba oldu─čunu ├Â─črendi─čimde, ┼ča┼č─▒rd─▒m.

Evet, yanl─▒┼č okumad─▒n─▒z KELES, aynen BursaÔÇÖdaki Keles gibi. San─▒r─▒m Orta AsyaÔÇÖdan yola ├ž─▒kan baz─▒ boylar bu y├Âreden gelmi┼čler gibi geldi bana BursaÔÇÖya. Yani yakla┼č─▒k 800ÔÇô850 sene ├Ânce geldikleri yerin ismini vermi┼čler KELES diye. ┼×u anda o y├Ârede ya┼čayan da─čl─▒lar acaba ne diyorlar bu benzerlik i├žin? San─▒r─▒m sormak gerek.

SemerkantÔÇÖta gezerken g├Ârd├╝─č├╝m o muhte┼čem mimari, ger├žektende beni ├žok etkilemi┼čti. Ama o mimari ┼čaheserlerin bir k─▒sm─▒ bana BursaÔÇÖdaki Ye┼čil T├╝rbeyi, Ye┼čil Camiyi, Koza HanÔÇÖ─▒n kap─▒s─▒n─▒ an─▒msatt─▒. Birden kendimi BursaÔÇÖda hissettim.

Osman Gazi Belediyesince d├╝zenlenen ÔÇťOsman Gazi ve Bursa SempozyumuÔÇÖnaÔÇť ÔÇťPayitaht BursaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝rel ve Ekonomik ili┼čkileriÔÇť ├╝zerine sunulan bildirilerin topland─▒─č─▒ Say─▒n Cafer ├çiftiÔÇÖnin y├Ânetimindeki bildiri kitab─▒nda arad─▒─č─▒m yolcunun izini buldum: Profes├Âr Zeren Tan─▒nd─▒ÔÇÖn─▒n ÔÇťFetihlerin ve Ticaretin Sanata Yans─▒mas─▒, G├Â├žer Bilginler, Dervi┼čler ve Sanat├ž─▒larÔÇŁ adl─▒ bildirisinin sonunda.

Emir Timur, ├ľzbeklerin bu milli kahraman─▒ ele ge├žirdi─či ├╝lkelerdeki sanat├ž─▒lar─▒ sevdi─či, ya┼čad─▒─č─▒ kente SemerkantÔÇÖa g├Ât├╝r├╝r; bu sanat├ž─▒lardan en ba┼čta mimaride faydalanm─▒┼č. Emir Timur SemerkantÔÇÖ─▒ o kadar severmi┼č ki yazd─▒─č─▒ bir beyitÔÇÖte sevgilisinin bir benine SemerkantÔÇÖ─▒ feda eden ├╝nl├╝ ┼čair ┼×irazl─▒ ┼×adiÔÇÖyi huzuruna getirip hesap sordu─ču s├Âylenir: ÔÇťSen benim ├žok sevdi─čim bu kenti nas─▒l sevgilinin bir benine feda edersin ├žulsuz adam, ├╝zerinde de─čerli hi├žbir ┼čey yok?ÔÇŁ

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  G├╝ll├╝ce K├Ây├╝, Mustafakemalpa┼ča ve An─▒lar

┼×air cevap verir: ÔÇťSultan─▒m, c├Âmertli─čimden hi├žbir ┼čeyim kalmad─▒!ÔÇŁ

Sultan ne cevap verdi bilmiyorum. Ama sanat├ž─▒ zengini o y├Ârelerden birisi AnadoluÔÇÖya g├Â├žt├╝: Bursal─▒ L├ómi ├çelebiÔÇÖnin dedesi nakka┼č Ali Bin ─░lyas. 1403 de bu sanatk├ór Emir TimurÔÇÖun ├Âl├╝m├╝nden (1405) sonra AnadoluÔÇÖya, BursaÔÇÖya g├Â├žer.

─░┼čte o sanat├ž─▒, Sultan IV, MehmetÔÇÖin ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan o g├╝ne kadar g├Âr├╝lmedik ihti┼čamdaki yap─▒lar─▒n bezemelerini yapar. Hac─▒ ─░vaz Pa┼čan─▒n yap─▒m─▒n─▒ ├╝slendi─či Sultan IV. Mehmet ad─▒na yap─▒lan T├╝rbe, Medrese ve Caminin (Bursa/Ye┼čil y├Âresi) bezemelerinde SemerkantÔÇÖ─▒n firuze renkli ├žinilerini kullan─▒r. Tebrizli meslekta┼člar─▒yla ├žal─▒┼č─▒r yerel ustalarla birlikte.

Ho┼č bir s├╝rpriz oldu benim i├žin medrese ve benzeri yap─▒lar─▒n Ta┼č kap─▒lar─▒ndaki y─▒lan fig├╝rlerini g├Ârmek. Medrese ve benzeri yap─▒lar─▒n Ta├ž Kap─▒lar─▒ndaki y─▒lan fig├╝rleri hemen Koza han─▒n kap─▒s─▒n─▒ an─▒msatt─▒ bana. K├╝lt├╝rel etkile┼čim epey fazlaym─▒┼č anla┼č─▒lan o ├ža─člarda.

Bakmas─▒n─▒ bilen g├Âzlere ya┼čam ho┼č s├╝rprizler sunar.

─░kinci gidi┼čimde su ├žark─▒yla ├žektirdi─čim resmi getirip ofisimdeki masaya koydum. On y─▒ld─▒r burada ya┼čayan bir T├╝rk arkada┼č─▒m resmi g├Âr├╝nce ÔÇť├ç─▒r├ž─▒kÔÇÖda m─▒ ├žektirdin?ÔÇŁ dedi. Sanki zaman durmu┼č gibi oldu!…

 

Toplam Okuma: 3,279 , Bug├╝n: 6 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar