Quantcast
S├Âm├╝r├╝ye Kar┼č─▒ ─░lk Milli Eylem: Bor Madeni Direni┼či – Belgesel Tarih

Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
S├Âm├╝r├╝ye Kar┼č─▒ ─░lk Milli Eylem: Bor Madeni Direni┼či
  • 22 ┼×ubat 2023 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Toplam: 417 , Bug├╝n: 13 Okuma

SusurlukÔÇÖu ge├žip, ─░zmirÔÇÖe giderken ortas─▒ g├Â├žm├╝┼č, eski k├Âpr├╝y├╝ fark ettiniz mi? Ya da yolun kenar─▒ndaki outlet centerin kar┼č─▒s─▒nda yer alan masa ┼čeklindeki y├╝kseltileri? Size bunlar─▒n ├Âyk├╝s├╝n├╝ anlataca─č─▒m.

B├╝y├╝k dedenizin ad─▒na kitaplarda rastlad─▒─č─▒n─▒zda nas─▒l bir duyguya kap─▒l─▒rs─▒n─▒z? ├ťstelik madencilik alan─▒nda ilk milli direni┼čin ├Ânderi oldu─čunu okudu─čunuzda hissedersiniz? Makine M├╝hendisi Bilal Barsbey, milli maden m├╝cadelesini anlatan ve Ankara Ticaret Odas─▒ taraf─▒ndan yay─▒nlanan ÔÇťULUSAL MADEN VARLI─×IMIZ ve BOR GER├çE─×─░ÔÇŁ┬á┬á kitab─▒n─▒ okudu─čunda B├╝y├╝k dedesi Hac─▒ ┼×eyh EfendiÔÇÖyle kar┼č─▒la┼č─▒r.

Babas─▒n─▒n dedesi Hac─▒ ┼×eyh Barsbiy ├╝lkemizdeki maden s├Âm├╝r├╝s├╝ne kar┼č─▒ ilk direni┼či ba┼člatan insand─▒r. Ara┼čt─▒rmaya devam edince bu konuda ilk yaz─▒n─▒n1967 y─▒l─▒nda bir tarih dergisinde ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenir. ─░┼č g├╝venli─či tedbirleri al─▒nmad─▒─č─▒ i├žin maden kazalar─▒nda y├╝zlerce insan─▒n ├Âld├╝─č├╝, mermer, ta┼č oca─č─▒ ve HES kurma ad─▒na do─čan─▒n ac─▒mas─▒zca yok edildi─či g├╝n├╝m├╝zde bu direni┼či tekrar hat─▒rlayal─▒m.

Hac─▒ ┼×eyh Efendi Rus ├çarl─▒─č─▒ taraf─▒ndan ├çerkesyaÔÇÖdan s├╝r├╝len ├çerkeslerdendir. KafkasyaÔÇÖdan gelen ├çerkeslerÔÇÖin bir k─▒sm─▒ g├╝ney MarmaraÔÇÖya yerle┼čtirilirler. Hac─▒ ┼×eyh Efendi ve yak─▒nlar─▒ Bal─▒kesir yak─▒nlar─▒nda, Bursa-─░zmir Yolu ├╝zerinde stratejik bir ├Âneme sahip Demirkap─▒ K├Ây├╝ÔÇÖn├╝ kurarlar.

K─▒saca k├Ây├╝n tarih├žesine bakal─▒m;

Demirkap─▒, Bal─▒kesir ilinin Susurluk il├žesine ba─čl─▒ bir k├Âyd├╝r. Bal─▒kesir iline 28 km, Susurluk il├žesine 16 km uzakl─▒ktad─▒r. K├Ây, Bursa-─░zmir karayolu ├╝zerindedir. Marmara ve Ege ─▒l─▒man iklimi alan─▒ i├žerisindedir. K├Ây├╝n ekonomisi tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒─ča dayal─▒d─▒r.

K├Âyden bir g├Âr├╝n├╝┼č

Demirkap─▒ k├Ây├╝ b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču ├çerkes (Ad─▒ge) k├Âkenlidir. 1864’te Kafkasya’dan s├╝r├╝l├╝p ├Ânce Balkanlar’a yerle┼čtirilen, oradan da s├╝r├╝l├╝p gelen Abzah ve ┼×aps─▒─člardan┬á olu┼čmu┼č.Bu ├çerkesler, 1878’de ├ževredeki Manav k├Âylerine (Atanaz,┬á┬á Karamank├Ây, K├Âyl├╝k├Ây, Ay┼čebac─▒, ├ť├žp─▒nar, vb.) 15-20 hane bi├žiminde devlet├že da─č─▒t─▒lm─▒┼člard─▒r. D├Ârt Abzah aile ├Ânderi, Hac─▒ ┼×eyh Barsbiy,┬á Ahmet Efendi, Haf─▒z Tahir Efendi, Hac─▒ ├ľmer Efendi o d├Ânemde ├ľmerk├Ây’e ait bir mera olan ┼čimdiki yerlerinde toplanarak Demirkap─▒’y─▒ kurmu┼člard─▒r.┬á ─░lk kuruldu─čunda k├Ây 500 hane ve 2000 n├╝fuslu olup Abzah ve ┼×aps─▒─č boylar─▒ndan olu┼čmaktayd─▒. Daha sonra Muhacirlerinde yerle┼čtirilmesiyle k├Ây h─▒zla b├╝y├╝m├╝┼čt├╝r.

Aile KafkasyaÔÇÖdaki Ad─▒gey CumhuriyetÔÇÖinin oldu─ču b├Âlgede, MaykopÔÇÖun 40 km. kadar kuzeyinde bulunan Fars nehri k─▒y─▒s─▒nda kurulu bulunan Hakurinehabl┬á (orijinal ad─▒ Khakurinokhabl ÔÇôbir di─čer ad─▒ da ┼×ogenhabl ) k├Ây├╝nden gelmi┼čtir. Habl/Hable ├çerkes dilinde mahalle-k├Ây anlam─▒na gelir.

B├╝y├╝k b├╝y├╝k dede ise Barsbiy Mos├Âzkoher olarak ge├žiyor. Aile ad─▒ olarak da ana vatanda Barsbiy Me┼čÔÇÖoh (ate┼č b├Âce─či demek) olarak biliniyorlar.

1972-1973 ├ľ─črenim d├Âneminde ├Â─črencilerin oynad─▒─č─▒ tiyatrodan bir sahne

K├Âydeki ortaokuldaki ├Â─črenciler yetmi┼čli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda k├Âyde ya┼čayanlara tiyatro g├Âsterisi yaparlard─▒. K├Âyde 1960ÔÇÖlar─▒n ba┼č─▒nda a├ž─▒lan kapal─▒ sinema on y─▒l hizmet vermi┼čtir.

Kad─▒n ve erkeklerin e┼čit oldu─ču ve tek e┼člili─čin egemen oldu─ču ├çerkes K├Âylerindeki ya┼čam ┼čehirlerden farks─▒zd─▒. Teknolojik geli┼čmeler takip edilirdi. K├Âye ilk radyoyu Barsbey ailesi getirmi┼čti.

D─▒┼čar─▒ya g├Â├žler nedeniyle Demirkap─▒ n├╝fusu ┼čimdilerde 150 haneye d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ─░lk ad─▒ ├ç─▒narl─▒ olan k├Ây s├Âylentilere g├Âre, k├Âye giri┼č ├ž─▒k─▒┼člar─▒ denetleyen demirden kap─▒lar yap─▒lm─▒┼č olmas─▒ nedeniyle DEM─░RKAPI ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemlerde n├╝fusu 2000’e ula┼čm─▒┼č olan, kervan yolu ├╝zerinde yer alan, pazar kurulan ve kuma┼č d├╝kk├ónlar─▒ da bulunan Demirkap─▒ g├╝n├╝m├╝zde d─▒┼čar─▒ya g├Â├ž veriyor olmas─▒na kar┼č─▒n ─░stanbul-─░zmir karayolu ├╝zerinde bulunmas─▒, ├ľmerk├Ây demiryoluna, Bal─▒kesir il merkezine ve Susurluk il├žesine yak─▒nl─▒─č─▒ nedeniyle ├Ânem ta┼č─▒yan bir yerle┼čim yeridir. K├Ây├╝n n├╝fusu o d├Ânem ad─▒ F─▒rt olan bug├╝nk├╝ SusurlukÔÇÖtan daha fazlaym─▒┼č. K├Âyde ya┼čayanlar geli┼čmeleri takip ederler,

├çerkes k├╝lt├╝r├╝n├╝n ya┼čand─▒─č─▒ k├Âyde d├╝─č├╝nler ├çerkes geleneklerine g├Âre devam etmektedir.

K├Âyde yap─▒lan ├çerkes d├╝─č├╝n├╝nden bir g├Âr├╝nt├╝-1975

Kurtulu┼č Sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda Ethem Bey ve daha sonralar─▒ yurt gezileri s─▒ras─▒nda Mustafa Kemal Atat├╝rk k├Âyde Adil BeyÔÇÖin evinde konaklam─▒┼člard─▒r.

Adil BeyÔÇÖin kona─č─▒n─▒n son hali
Ethem Bey’in ve daha sonralar─▒ Mustafa Kemal Atat├╝rk’├╝n kald─▒─č─▒ oda

Direni┼čin ├Âyk├╝s├╝n├╝ Bilal BarsbeyÔÇÖden dinleyelim. B├╝y├╝k dedem Hac─▒ ┼×eyh Efendi ise y├Ârede bir efsaneydi. T├╝rk├žeyi az biliyordu, ├çerkesce ve Arap├ža konu┼čurdu. K├Ây├╝ kurduktan sonra M─▒s─▒rÔÇÖa El-Ezher MedresesiÔÇÖne ├Â─črenim g├Ârme─če gitmi┼č. Giri┼č ├ž─▒k─▒┼člar─▒ emniyete almak i├žin demir kap─▒lar yapt─▒rm─▒┼čt─▒r. K├Ây├╝n ad─▒n─▒n buradan geldi─či rivayet edilir.

D├ťNYADA BOR

Bor, bundan d├Ârt bin y─▒l ├Ânce uzak do─čuda, TibetÔÇÖte biliniyordu. Babilliler bu madeni uzak do─čudan getirtip, alt─▒n i┼člemede kullan─▒yorlard─▒. M─▒s─▒rl─▒lar ise botu mumyalama i┼člerinde, Romal─▒lar cam yap─▒m─▒nda ayr─▒ca Eski Yunan ve Romal─▒lar temizlik yaparken kullan─▒yorlard─▒. M. S. 900 y─▒llar─▒nda Arap hekimler ila├ž kullan─▒yorlard─▒.

Çinli sanatkârlar yaptıkları sanat eseri düzeyindeki cam ve seramik üretiminde bor kullanıyorlardı.

Yap─▒lan arkeolojik ├žal─▒┼čmalarda S├╝merlerin alt─▒n ve g├╝m├╝┼č i┼čleyen kuyumcular─▒n─▒n en elveri┼čli lehim eleman─▒ olarak bor bile┼čiklerinden yararland─▒klar─▒ anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Romal─▒lar kalsiyum borat─▒n antiseptik ├Âzelliklerini ve bu nedenle d├Âv├╝┼č yap─▒lan arenalar─▒n zeminine serptikleri bilinmektedir. (├ç─▒nk─▒. M. Mustafa, Ulusal Maden Varl─▒─č─▒m─▒z ve Bor Ger├že─či, s:58, Ankara 2002)

─░lk borik asit demir s├╝lfat─▒n ─▒s─▒t─▒lmas─▒yla Kimya ├Â─čretmeni William Homberg taraf─▒ndan elde edilmi┼čtir. Elementer bor 1808 y─▒l─▒nda Frans─▒z Gay-Lusac ve Baron L. Thenard ve ─░ngiliz Sir Humpry Davy taraf─▒ndan bulunmu┼čtur.

Pandermit Minerali

Bor maden olarak ilk defa G├╝ney AmerikaÔÇÖda And Da─člar─▒ÔÇÖnda bulunmu┼čtur. Borik asit ├╝retimi end├╝striyel anlamda ilk defa 1830 y─▒l─▒nda ─░talyaÔÇÖda yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

CUMHUR─░YET ├ľNCES─░ BOR MADENLERI

1850ÔÇÖli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda, BebekÔÇÖte mermer i┼čleri ile u─čra┼čan Polonyal─▒ m├╝lteci, Henri Groppler eski orta─č─▒ Frans─▒z M├╝hendis Camille DesmazuresÔÇÖe al├ž─▒ ta┼č─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ sand─▒─č─▒ heykeller hediye eder. Heykellerde y├╝ksek oranda boraks oldu─čunu anlayan Frans─▒z Camille Desmazures, eski orta─č─▒yla birlikte T├╝rkiyeÔÇÖde boraks aramaya ba┼člarlar. Arad─▒klar─▒ boraks Bal─▒kesir ili Susurluk il├žesi yak─▒nlar─▒ndaki Sultan├žay─▒r─▒ mevkiinde bulurlar. Bulduklar─▒ ÔÇťPandermitÔÇŁ ad─▒ verilen bir bor minerali t├╝r├╝d├╝r. Esasen bu saha 13 ye 14. Y├╝zy─▒llarda Romal─▒lar taraf─▒ndan i┼čletilen bir sahad─▒r. Hemen bulunan pandermitin i┼čletilmesine d├Ân├╝k olarak sultandan 37 d├Ân├╝m arazi ├╝zerine s├Âzde ÔÇťAl├ž─▒ta┼č─▒ÔÇŁ madeni ├ž─▒karmak ├╝zere 20 sene m├╝ddetince i┼čletme izni al─▒rlar. Desmazures ve orta─č─▒ Groppler Pandermit (bor) ├╝retimi yapacaklar─▒n─▒ padi┼čahtan ayn─▒ zamanda di─čer yabanc─▒ ┼čirketlerden saklam─▒┼člard─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu y─▒llarda bor ticareti olduk├ža iyi para kazand─▒rmaktad─▒r. Bir ton bor madeni AvrupaÔÇÖda 8 bin dolar fiyatla al─▒c─▒ bulabilmektedir. Sultan├žay─▒r─▒ i┼čletmesinin ├╝retime ba┼člamas─▒n─▒ m├╝teakip Desmazures Paris civar─▒nda bir boraks rafine tesisi kurmu┼č, Sultan├žay─▒r─▒ÔÇÖndan ├ž─▒kard─▒klar─▒ bor cevherini al├ž─▒ta┼č─▒ ad─▒ alt─▒nda y─▒llarca ucuz de─čer ve har├žlar ├Âdeyerek yurt d─▒┼č─▒na ├ž─▒karm─▒┼člard─▒r.

Madenden ├ž─▒kar─▒lan mineraller e┼čeklerle ta┼č─▒n─▒yordu

─░talyan uyruklu M. CoveÔÇÖye DesmazuresÔÇÖin madenlerine yak─▒n bir sahada, bir maden imtiyazi ihale edilmi┼čtir. Ancak imtiyaz sahas─▒ DesmazuresÔÇÖin bor sahas─▒na biti┼čiktir. Bunu ├Â─črenen Desmazures, vekili vas─▒tas─▒yla ve Fransa el├žili─či kanal─▒yla Osmanl─▒ H├╝k├╝metini protesto eder.

─░talyan ve Osmanl─▒ Devleti aras─▒nda kurulan ve Su S─▒─č─▒rl─▒─č─▒ NehriÔÇÖnde Nehir Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ┼×irketiÔÇÖnin S├Âzle┼čmesi

Ancak daha sonraki geli┼čmelerden Frans─▒z DesmazuresÔÇÖin en geni┼č bir bi├žimde Osmanl─▒ Ticaret ve Ziraat Nezareti ve Bursa Valili─či taraf─▒ndan korumaya mazhar oldu─ču Susurluk Sultan├žay─▒r─▒ mevkiindeki Pandermit (bor) madenini talan etti─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Bu durum BursaÔÇÖya ba─čl─▒ bir sancak olan KaresiÔÇÖnin (Bal─▒kesir) Vilayet olmas─▒ndan sonra g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Maden sahas─▒ndan bir g├Âr├╝n├╝┼č

Bal─▒kesirÔÇÖde ├ž─▒kard─▒─č─▒ bor cevherini ├╝lkemizde i┼čleyecek bir tesis kurmadan FransaÔÇÖdaki fabrikas─▒na ta┼č─▒yan Desmazures ile bu kez, Osmanl─▒ tebaas─▒ndan Mihran ┼×irinyan adl─▒ bir Ermeni aras─▒nda Pandermit (bor) i┼čletme ruhsat s─▒n─▒rlar─▒ ├╝zerine anla┼čmazl─▒k ├ž─▒kar.

Anla┼čmazl─▒k Ticaret ve Ziraat NezaretiÔÇÖne ├ž├Âz├╝lmek ├╝zere iletilir. Bunun ├╝zerine, 8 Nisan 1882 tarih 2 say─▒l─▒ Nezaret Emri Bal─▒kesir Valili─čiÔÇÖnden ile Bal─▒kesir Vilayeti Susurluk Nahiyesinde Demirkap─▒-Y─▒ld─▒z-Ayakl─▒dere noktalar─▒ aras─▒ndaki sahada bulunan ve Desmazurez ile Mihran ┼×irinyan aras─▒nda anla┼čmazl─▒k konusu olan borasit madenleri s─▒n─▒rlar─▒n─▒n bilirki┼či marifetiyle soru┼čturulmak suretiyle haritalar─▒n yeniden d├╝zenlenmesi istenir. Bu ama├žla Madenler Meclisi ├╝yesi Yusuf Bey Bal─▒kesirÔÇÖe g├Ânderilir.

Madenler Meclisi ├╝yesi Yusuf Bey, valilik├že se├žilen memurlar ve vilayet m├╝hendisinden te┼čekk├╝l heyet ile anla┼čmazl─▒k konusu b├Âlgeye giderek incelemeleri tamamlar. DesmazuresÔÇÖin haks─▒z oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Frans─▒z Desmazures, alt─▒nda bor madeni oldu─čunu tahmin etti─či sahalara, babas─▒n─▒n mal─▒ym─▒┼č gibi yay─▒ld─▒k├ža yay─▒lm─▒┼č yavuz h─▒rs─▒z misali ev sahibini bast─▒rm─▒┼čt─▒r. Durum Ticaret ve Ziraat Nezaretine bir raporla bildirilir.

Ancak bor madenlerinin talan edilmesi ve Bursa Valili─čiÔÇÖnin usuls├╝z i┼člem ve Desmazures lehine Bal─▒kesir valili─či ├╝zerinde bask─▒ kurmaya ├žal─▒┼čmas─▒ Bal─▒kesir Valisi Mehmet Re┼čat Pa┼čay─▒ vicdanen rahats─▒z etmi┼č bu durum kar┼č─▒s─▒nda, Mehmet Re┼čat Pa┼ča, 24 May─▒s 1282 tarihli ikinci bir yaz─▒yla;

ÔÇťDesmazures, Mihran ┼×irinyanÔÇÖIa aras─▒nda anla┼čmazI─▒─ča konu olan b├Âlgeye bir saat mesafede 37 d├Ân├╝m arazide al├ž─▒ta┼č─▒ ├ž─▒karmak i├žin 20 sene m├╝ddetle ve padi┼čah─▒n ferman─▒yla bir imtiyaz elde etmi┼č, o zamandan beri verilen imtiyaza ayk─▒r─▒ (ka├žak) olarak bor madeni ├ž─▒kar─▒p diledi─či gibi AvrupaÔÇÖya gondermi┼čtir. Bursa Valili─čiÔÇÖnin Bal─▒kesir valili─či nezdinde zorlay─▒c─▒ mahiyetteki istekleri kar┼č─▒s─▒nda, DesmazuresÔÇÖe 37 d├Ân├╝ml├╝k sahas─▒na ilave 4 bin d├Ân├╝ml├╝k bir saha veriImi┼čse de, Desmaz├╝res bununla yetinmeyerek, Bursa Valili─čiÔÇÖnin kendisini kay─▒rmasa sonucu, imtiyaz─▒ alt─▒nda bulunan maden ile civar─▒ndaki M. Cove kumpanyas─▒n─▒n madenini i├žine alarak tahminen 200 bin d├Ân├╝m bir yerde maden aramak i├žin Bursa vilayetinden 24 Ocak 1880 tarihinde ruhsat aIm─▒┼č, nizami m├╝ddet i├žerisinde arama i┼čine ba┼člamad─▒─č─▒ halde, Bursa Vilayetince arama ruhsat s├╝resi alt─▒ ay daha uzat─▒Im─▒┼č, ancak bu s├╝re i├žinde de Desmazures aramaya te┼čebb├╝s etmemi┼čtir. Hepsinden ├Ânemlisi Bursa Valili─čince Bal─▒kesir Vilayet olur olmaz verilen 200 bin d├Ân├╝ml├╝k arama ruhsat─▒ Bal─▒kesir Vilayetinin herhangi bir tahkikat ve iznini i├žermedi─činden ge├žersizdir. Di─čer bir ifadeyle Bursa valili─či art─▒k bir yetkisi kalmad─▒─č─▒ halde Bal─▒kesir Vilayeti s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisindeki araziler ├╝zerinde maden arama ruhsat─▒ vermi┼čtir.ÔÇŁ diyerek, Ticaret ve Ziraat NezaretiÔÇÖni Desmazures ve Bursa Valili─čiÔÇÖnin usuls├╝z ve yolsuz i┼člemlerinden haberdar etmi┼čtir. Ayn─▒ yaz─▒da Bal─▒kesir Valisi Mehmet Re┼čat Pa┼ča, zaman─▒n Ticaret ve Ziraat Bakan─▒na, kendisi taraf─▒ndan ula┼čt─▒r─▒Ian ancak, olumlu bir yan─▒t alamad─▒─č─▒ T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n maden ruhsat talepleriyle ilgili olarak adeta yalvarmaktad─▒r.

ÔÇťAncak aylardan beri bir├žok yerlerde maden aramak isteyen alt─▒, yedi ┼čirketin dilek├želeri y├╝ksek makam─▒n─▒za mazbatalarla sunuldu─ču halde hen├╝z hi├ž birisine olumlu bir kar┼č─▒l─▒k al─▒namam─▒┼čt─▒r. Bunlara ruhsatname verilse di─čer yerlerdeki madenleri aramak i├žinde pek ├žok istekli ├ž─▒kacakt─▒r. B├Âyle tabii servetlerden devlet hazinesinin nas─▒l ve ne kadar faydalar sa─člayaca─č─▒ herhangi bir a├ž─▒klamay─▒ gerektirmeyecek derecede ortadad─▒r.ÔÇŁ

─░┼čte iki Osmanl─▒ Valisi birisi (Bal─▒kesir) T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n ├Ân├╝n├╝n kesilmesine isyan─▒n─▒ dile getirerek, T├╝rk madencilere kolayl─▒k sa─članmas─▒ i├žin ├ž─▒rp─▒n─▒yor, Bir di─čeri (Bursa) vaki T├╝rk M├╝racaatlar─▒n─▒ g├Ârmezlikten gelerek T├╝rk Topra─č─▒n─▒n ba─čr─▒ndaki k─▒ymetleri kanun ve nizamIar─▒ hi├že sayarak Frans─▒z DesmazuresÔÇÖin ellerine y├╝z binlerce d├Ân├╝m halinde teslim ediyor. Bu suretle bir taraftan da T├╝rk vatanda┼člar─▒n ├Ân├╝nde arama yapacaklar─▒, bor madeni ├╝retecekleri bir metre kare arazi par├žas─▒ b─▒rakm─▒yordu.

Ya vekalet? ├ľyle anla┼č─▒l─▒yor ki oda T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n bor ya da sair bir madencilik faaliyetine, ├Ân├╝ne konulmu┼č dilek├želeri s├╝men alt─▒ ederek, izin vermeyerek pek de s─▒cak bakmad─▒─č─▒n─▒ a┼čikar bir bi├žimde ortaya koyuyordu. Ya yabanc─▒lar, el├žileri ├Ânlerine d├╝┼čm├╝┼č onlar─▒n her t├╝rl├╝ ├ž─▒karlar─▒n─▒n bir hizmet├žisi gibi ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒.

Yusuf As─▒m Bey, Frans─▒z Desmazures ve ─░ngiliz M. Hanson ┼čirketine verilen Sultan├žay─▒r─▒ bor madeni sahas─▒ iIe ilgili olarak Sultana yazd─▒─č─▒ mektup, yabanc─▒lar─▒n, yabanc─▒ ┼čirketlerin ve onlar─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒n Osmanl─▒ da ne denli ├╝st seviyede korundu─ču, ayn─▒ zamanda topraklar─▒m─▒zda bulunan maden varl─▒─č─▒m─▒z─▒n ne denli bir ku┼čatma alt─▒nda oldu─čunu a├ž─▒k├ža ortaya koymaktad─▒r.

Duyunu UmumiyeÔÇśye terk edilen gelir kalemleri i├žinde madencilik faaliyetlerinden al─▒nanlar─▒n olmamas─▒ olduk├ža d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r. Ancak bor madencili─či geli┼čim s├╝reci bu noktay─▒ en ince ayr─▒nt─▒s─▒na kadar ayd─▒nlatmaktad─▒r. Yukar─▒da madencilik alan─▒nda yerli ve yabanc─▒ giri┼čimcilerin aras─▒ndaki rekabetten Madenler ├╝zerinden al─▒nan vergilerin(r├╝sumun) %5 ten %20ÔÇÖye ├ž─▒kt─▒─č─▒ Asmaalt─▒ Girit t├╝ccarlar─▒ndan Yusuf As─▒mÔÇÖ─▒n Padi┼čaha yazd─▒─č─▒ mektuptan da a├ž─▒k├ža anla┼č─▒lmaktad─▒r.

T├╝rk vatanda┼člar─▒n yo─čun m├╝racaatlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda Osmanl─▒ yerli ve yabanc─▒ madenci aras─▒nda bir se├žim yapmak durumunda kald─▒. Padi┼čah se├žimini yerli madencilerden yana yapmakla birlikte Padi┼čah karar─▒n─▒n uygulanmas─▒ yabanc─▒lar ve onlar─▒n el├žiliklerinden gelen bask─▒lar kar┼č─▒s─▒nda bir t├╝rl├╝ sa─članam─▒yordu.

Bu durum kar┼č─▒s─▒nda yap─▒lacak tek ┼čey maden sahalar─▒ndaki faaliyetlerin yasaklanmas─▒yd─▒. 11 Temmuz 1883 tarihinde madencilik faaliyetlerinin yasaklanmas─▒n─▒n da bir yabanc─▒ oyunu oldu─ču a├ž─▒kt─▒r. Nitekim yasaklama kalkar kalkmaz yabanc─▒lar tekrar maden kaynaklar─▒m─▒z─▒n ├╝zerine ├ž├Âreklendiler. Bor madeni ├ž─▒karanlar bu yasaklama karar─▒n─▒n kalkmas─▒n─▒ bekleyecek sab─▒rdan da yoksundular. Yasaklama ile birlikte T├╝rk madenlerinin ka├žak olarak yurt d─▒┼č─▒na ├ž─▒kar─▒lmas─▒ da ba┼člam─▒┼č oluyordu.

Ticaret Ziraat, Orman ve Madenler NezaretiÔÇÖnin Sadaret makam─▒na 13 Eyl├╝l 1884 tarihinde yazd─▒─č─▒ yaz─▒ T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n hukuklar─▒n─▒n nas─▒l ├ži─čnendi─čini g├Âstermesi a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ├Ânemlidir;

ÔÇť…Karesi (Bal─▒kesir) vilayeti dahilinde, F─▒rt (Susurluk) nahiyesinde Sultan├žay─▒r─▒ denilen yerde Cove ve Hanson ┼čirketi ile D├Âmaz├╝r ve ortaklar─▒ gruplar─▒n─▒n mutasarr─▒f olduklar─▒ arazide evvelce ara┼čt─▒rma yaparak meydana ├ž─▒kard─▒klar─▒ iki k─▒ta borasit madeni imtiyaz─▒n─▒n bu ┼čirketlere verilemeyece─činin kendilerine duyurulmas─▒ ile maden ihra├ž ve naklinin de tamamen yasaklanmas─▒ 23 Temmuz 1883 tarihinde Sadaret emirleriyle Nezaretimize bildirilmi┼čti.

Bunun ├╝zerine keyfiyet o vakit kendilerine duyuruImu┼č ayr─▒ca maden ihra├ž ve naklinin yasakland─▒─č─▒ da Bal─▒kesir Vilayetine bildirilmi┼čti.

Ancak bu karar─▒n al─▒nd─▒─č─▒ ve ilgilere tebli─č edildi─či g├╝nden beri ad─▒ ge├žen ┼čirketler gerek BabialiÔÇÖye gerekse nezaretimize s─▒k, s─▒k m├╝racaat ederek, evvelce a├žt─▒klar─▒ kuyular─▒n zamanla bozulmamas─▒ i├žin ├ž─▒karmaya mecbur olduklar─▒ borasit cevherlerinin meydanda kal─▒p g├╝nden g├╝ne zayi ve telef oldu─čundan bahisle bunlar─▒n nispi r├╝sumu pe┼činen, depozito yolu ile ├Âdenmek ┼čart─▒yIa nakline izin verilmesini istemektedirler.

  • Madenlerin devlet├že emanet yoluyla i┼čletiImelerine te┼čebb├╝s edilmesi veya,
  • ┼×irketlerin alacaklar─▒ ├Âdendikten sonra, bundan b├Âyle maden cevherinin her bir tonu i├žin Nezaretimize maktu bir bedel ├Âdemeleri ┼čart─▒yla sermaye sahibi bir ┼čirkete verilerek i┼čletilmesi veya,
  • Evvelce kararla┼čt─▒r─▒Ian ve Devlet ┼×uras─▒ ile Nafia Komisyonunca da kabul ve tasvip edilen imtiyaz ┼čartIar─▒n─▒n talipleri bulunan Hanson Cove ┼čirketi ile D├Âmaz├╝r ve ortakIar─▒ gruplar─▒na ihalesi veya,
  • Kuyulardan ├ž─▒kar─▒l─▒p a├ž─▒kta durmakta oldu─ču bildirilen maden cevherlerinin AvrupaÔÇÖya nakline izin verilmesi gerekmektedir.

Uzun m├╝ddetten beri devam etmekte olan ┼ču i┼čin iyi bir ┼čekilde bitirilmesini gerektiren sebeplerin en m├╝himi bu madenlerin terk edilmi┼č ve kullan─▒lmaz bir halde b─▒rak─▒lmas─▒ndan dolay─▒ devlet hazinesinin nispi r├╝sum bedelinden senede onbe┼č, yirmi bin lira zarar etmekte olmas─▒ ve madencilikle u─čra┼čan halktan 7-8 y├╝z ki┼činin de i┼čsiz kalmakta bulunmas─▒d─▒r…ÔÇŁ (43)

Desmas├╝rez, M Hanson ye M. Cove adl─▒ Frans─▒z, ─░ngiliz ve ─░talyanÔÇÖlar taraf─▒ndan Sultan├žay─▒r─▒ÔÇÖndan ka├žak olarak ├ž─▒kar─▒lan cevherler yine ka├žak olarak arpa, bu─čday ve benzer mahsul ve e┼čya aras─▒nda yurt d─▒┼č─▒na g├Ânderilmektedir. Nitekim bu ┼čekilde yap─▒lan bir miktar ka├žak sevkiyat Band─▒rma ÔÇśda yolcu vapuru i├žerisinde ├╝zerine arpa konuldu─ču halde yakalan─▒r. Bu t├╝r ka├žak├ž─▒l─▒k olaylar─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek pek de kolay de─čildir.

Aradan yakla┼č─▒k ├╝├ž y─▒l ge├žer Sadrazaml─▒k taraf─▒ndan 9 ┼×ubat 1887 tarihli bir yaz─▒ (Sadaret tezkeresi) Y─▒ld─▒z Saray─▒ Ba┼čkatiplik Dairesine ula┼č─▒r. 1883 y─▒l─▒ndaki ba┼čar─▒s─▒z kalan giri┼čim art─▒k ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde tamamlanmak ├╝zeredir. Tezkerede Sultan├žay─▒r─▒ bor madenlerinin ihalesi, M. Cove ve Hanson ve ortaklar─▒na nisbi r├╝sumundan ├Âdenilmek ├╝zere y├╝zde alt─▒ faiz ve iki amortisman ile altm─▒┼č bin Iiral─▒k bir avans verilmek ┼čart─▒yla ve elli sene m├╝ddetle verildi─či ve Padi┼čah─▒n onay─▒yla i┼člemin kesinle┼čece─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. (46)

Ancak Padi┼čah kendinden istenen onay─▒ vermekte gecikir ve devreye ─░ngiliz el├žisi Alfred Sandison girer. ─░ngiliz El├žisiÔÇÖnin SadaretÔÇÖe yazd─▒klar─▒ olduk├ža ilgin├žtir.

Yaz─▒┼čmalardan anla┼č─▒ld─▒─č─▒ kadar─▒yla ortada yeni yap─▒lm─▒┼č bir ihale yoktur. S├Âz├╝ edilen ihale 1883 y─▒l─▒nda yap─▒lm─▒┼č bir ihaledir. Esasen buna ihale demek imk├ón─▒ da yoktur. Nitekim o tarihlerde Desmazures ile M.Hanson ve ortaklar─▒n─▒n Maden Meclisine m├╝racaatlar─▒ ├╝zerine %9 ayn─▒ r├╝sumla Sultan├žay─▒r─▒ bor madenlerini i┼čletme hakk─▒n─▒ belirli bir s├╝re almalar─▒n─▒ sa─člayan tezkere yaz─▒lm─▒┼č, ancak Padi┼čah taraf─▒ndan onaylanmayarak maden ├ž─▒kar─▒p satmaya izin verir bir imtiyaz yabanc─▒larca sa─članamam─▒┼čt─▒r. ├ťstelik 1883 y─▒l─▒nda yap─▒lan bu i┼člemleri h├╝k├╝ms├╝z k─▒lan ve resmen padi┼čah taraf─▒ndan emronulan bir imtiyaz vard─▒r. O imtiyazda Asmaalt─▒ Girit t├╝ccarlar─▒ndan Yusuf As─▒m efendiye verilen imtiyazdir. ├ťstelik Yusuf As─▒m efendiye verilen imtiyaz da r├╝sum, Desmazures ve M. Hanson ÔÇśun tekliflerinden %5 daha y├╝ksek olup Hazinenin daha da menfaatinedir.

Ancak Sadaret, Ticaret ve Ziraat Nezareti hukuksuz bir dizi i┼člemlerde ─▒srar etmekte, T├╝rk vatanda┼člar─▒n─▒n hukuki kazan─▒mlar─▒n─▒ ve kazan─▒mlar─▒n uyguIanmas─▒n─▒ isteme taleplerini s├╝rekli g├Âz ard─▒ etmektedir. ├ťstelik Ticaret ve Ziraat Nezareti T├╝rk vatanda┼člar─▒n maden imtiyazi taleplerini de s├╝menalt─▒ etmektedir.

Her ┼čeye ra─čmen Cove ve Hanson ┼×irketi ile Desmazures ortaklar─▒ndan m├╝te┼čekkil grup Sultan├žay─▒r─▒ bor madenlerinin imtiyaz─▒n─▒ padi┼čahtan alamam─▒┼člard─▒r. Ancak maden oca─č─▒nda bulunan bor cevherleri de al─▒n─▒p yurtd─▒┼č─▒na ├ž─▒kar─▒lmal─▒d─▒r. Bu ama├žla daha ├Ânce DesmazuresÔÇÖle arazi anla┼čmal─▒─č─▒na d├╝┼čen bu suretle yap─▒lan inceleme sonucu, DesmazuresÔÇÖe Bursa Valisi taraf─▒ndan usuls├╝z olarak 200 bin d├Ân├╝m maden arama imtiyazi verildi─činin ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člayan Mihran ┼×irinyan devreye sokulur.

Mihran ┼×irinyanÔÇÖa Maliye Naz─▒r─▒ Agop Kazasyan Pa┼ča taraf─▒ndan Padi┼čah─▒n haberi olmaks─▒z─▒n Susurluk nahiyesiÔÇÖne ba─čl─▒ Demirkap─▒ ├çerkesbeyleri k├Ây├╝ yak─▒n─▒nda Ya─čmurk├Ây denilen yerden 500 ton bor madeni teslim edilmesi, Bal─▒kesir Valili─čiÔÇÖne emronulur.

Y├Âre halk─▒n─▒n g├Âsterdi─či tepkilerden korkan ┼×irinyan, 500 ton Bor cevherini Jandarma mahiyetinde almay─▒ istemektedir. Bu ├žer├ževede Maliye Naz─▒r─▒ Agop Kazasyan Pa┼čan─▒n emri Vilayet Jandarma Kumandanl─▒─č─▒ÔÇÖna tebli─č edilir. Vilayet Jandarma Kumandan─▒ (Alaybeyi) Halil R─▒za, 500 ton bor cevherini ┼×irinyanÔÇÖ─▒n alabilmesine nezaret etmek ├╝zere Vilayet Y├╝zba┼č─▒s─▒ Mehmet A─čaÔÇÖy─▒ g├Ârevlendirir.

Mehmet A─ča ve mahiyetindeki erler ile ┼×irinciyanÔÇÖla birlikte Bor cevherlerinin oldu─ču mahale var─▒rlar. Durumu ├Âgrenen ├žerkesler toplanarak ┼×irinyanÔÇÖ─▒n bor cevherlerini almas─▒na kar┼č─▒ koyarlar. ├ç─▒kan arbedeyi jandarma ├Ânleyemez. ├çerkesler zaptiye erlerinin baz─▒lar─▒n─▒ ve hayvanlar─▒ kaz─▒k ve sopalarla d├Âverler, Jandarma ve ┼×irinyan bor cevherini b─▒rak─▒p geri d├Ânmek zorunda kal─▒rlar.

Daha sonra Bal─▒kesir valisi; bor cevherlerinin ┼×irinciyan taraf─▒ndan al─▒nmas─▒n─▒ sa─člamak ├╝zere, vilayet Jandarma Kumandan─▒ (Alaybeyi) Halil R─▒za Efendiyi g├Ârevlendirir.

Vilayet Jandarma Kumandan─▒ Halil R─▒za Efendi mahiyetinde jandarma erleri ve ┼×irinyanÔÇÖla birlikte bor cevherlerinin bulundu─ču mahale gelir. Kar┼č─▒lar─▒nda ├çerkes Hac─▒ ┼×eyh Efendi ba┼čkanl─▒─č─▒nda 50 kadar k├Âyl├╝ ellerinde sopalarla beklemektedir. K├Âyl├╝, ÔÇťBu H─▒ristiyan yine mi geldi?ÔÇŁ diyerek Jandarma ve ┼×irinyanÔÇÖ─▒n ├╝zerine h├╝cum eder. ┼×irinciyan k├Âyl├╝ler taraf─▒ndan bir g├╝zel d├Âv├╝l├╝r. Kan revan i├žinde kalan ┼×irinyanÔÇÖ─▒ bizzat Vilayet Jandarma Kumandan─▒ Halil R─▒za Efendi kuca─č─▒nda k├Ây├╝n i├žine kadar ta┼č─▒yarak bir evin i├žine getirir. Bilahare oradan ├ž─▒k─▒larak ┼×irinyanÔÇÖla birlikte Bal─▒kesirÔÇÖe d├Ân├╝l├╝r.

Padi┼čah─▒n haberi olmaks─▒z─▒n yabanc─▒lar─▒n menfaatlerinin korunmas─▒ ve hatta bu u─čurda Osmanl─▒ Devletinin zaptiye g├╝├žlerinin kullan─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ sonu├žta yerli halk─▒ galeyana getirmi┼č devlete ve kolluk g├╝├žlerine zor kullanacak, kar┼č─▒ koyacak bir noktaya ula┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.

Nihayetinde Hac─▒ ┼×eyh ve ├╝├ž arkada┼č─▒ Band─▒rmaÔÇÖda yakalan─▒p Bal─▒kesir vilayetine getirilerek vali huzuruna ├ž─▒kar─▒l─▒rlar. Valinin ÔÇťSiz ni├žin H├╝k├╝mete kar┼č─▒ gelirsiniz ve Alay Beyini d├Â─čersiniz? ÔÇť sorusu ├╝zerine, Hac─▒ ┼×eyh; ÔÇť Sultan Aziz gibi bir Padi┼čah─▒ halÔÇÖeden v├╝kalaya ne yapt─▒lar ki? Biz Alay BeyiÔÇÖni d├Â─čersek ne laz─▒m gelir.ÔÇŁ, ÔÇť┼čayet Padi┼čah─▒m─▒z bize bu madeni verin … diye ferman ederse o vakit bir ┼čey demeyecekleriniÔÇŁ s├Âylerler. Ard─▒ndan Hac─▒ ┼×eyh Barsbiy ve arkada┼člar─▒ valinin huzurundan ellerini kollar─▒n─▒ sallayarak ├ž─▒k─▒p giderler.

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin valisinin elleri kollar─▒ ba─članm─▒┼č, jandarmaÔÇÖya el kald─▒ran, mahiyetindeki ┼×irinyanÔÇÖ─▒ kan revan i├žinde b─▒rakan ve Maliye Naz─▒r─▒ Agop KazasyanÔÇÖ─▒n emirlerini hi├že sayan mahallin k├Âyl├╝leri ve eleba┼člar─▒na herhangi bir yapt─▒r─▒m uygulama cihetine gidilemedi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. Bunun nedeni hi├ž ku┼čkusuz Maliye Naz─▒r─▒n─▒n emrinin Padi┼čah iradesini yans─▒tmamas─▒ ve konulan yasa─č─▒n keyfiyetle delinmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼č olmas─▒ndand─▒r.

Ayr─▒ca bu olay Osmanl─▒ ekonomisinde artan yabanc─▒ h├ókimiyetine kar┼č─▒ somutla┼čan mahalli tepkilerin ilklerinden olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ├Ânemlidir.

Bu olay─▒ m├╝teakip t├╝m yerli halk direni┼čine kar┼č─▒n Sultan├žay─▒r─▒ bor madeni imtiyazi Cove ve Hanson ┼čirketi ile Desmazures ve ortaklar─▒na verilmi┼č,

1889 y─▒l─▒nda Societe Lyonnaise de Borate de Chaux adl─▒ bir Frans─▒z ┼čirketi de Sultan├žay─▒r─▒ yak─▒n─▒nda AziziyeÔÇÖyi de kapsayan civar sahalar─▒n imtiyaz─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r.

Bu ┼čirket ├ž─▒kard─▒─č─▒ bor minerallerini Band─▒rma Liman─▒ÔÇÖna suyoluyla rahat├ža ta┼č─▒mak i├žin tek engel olan ve y├Âre halk─▒ aras─▒nda Ceneviz K├Âpr├╝s├╝ olarak bilinen eski Roma k├Âpr├╝s├╝n├╝n 1897 y─▒l─▒nda dinamitle havaya u├žuruldu─ču seyyah Antony MonroÔÇÖnun an─▒lar─▒nda yaz─▒l─▒d─▒r. (14.Y├╝zy─▒ldan Cumhuriyet D├Ânemine Kadar Yabanc─▒ Seyyahlar─▒n G├Âz├╝nden Bursa ─░lindeki Tarihi Eserler s,187)

Frans─▒zlar─▒n ortas─▒n─▒ dinamitle havaya u├žurdu─ču Roma k├Âpr├╝s├╝

Ard─▒ndan 1904 tarihli bir fermanla imtiyaz, Re┼čit Pa┼ča ve ─░ngiliz uyruklu William VitallerÔÇÖe 60 y─▒l m├╝ddetli olarak verilmi┼čtir.

Bor tuzlar─▒n─▒n devletle┼čtirilmesine gelince; bu, 4.10.1978 tarih ve 2172 say─▒l─▒ Devlet├že ─░┼čletilecek Madenler Hakk─▒nda Kanun’a g├Âre ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. Bu Kanun, belirli b├Âlgelerde belirli cins madenlerin Devlet├že aranmas─▒na ve i┼čletilmesine, bu madenlerle ilgili olarak daha ├Ânce ger├žek ki┼čilerle ├Âzel hukuk t├╝zel ki┼čilerine verilmi┼č arama ruhsatnameleri ve i┼čletme haklar─▒n─▒n geri al─▒nmas─▒na karar verme─če Bakanlar Kurulunu yetkili k─▒lmaktayd─▒.┬á Devlet├že i┼čletilecek madenlerle ilgili ├Ân tedbirler, de─čer takdiri ve kamula┼čt─▒rma i┼č┬şlemleri, yarg─▒ yolu, tazminatlar─▒n ├Âdenmesi ve madene el koyma gibi ├že┼čitli konularda ayr─▒nt─▒l─▒ h├╝k├╝mler getirmekteydi.

Sultan ├çay─▒r─▒ K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝n orijinal hali

Bu kanuna dayan─▒larak, ┬átek b├Âlgede bor tuzlar─▒n─▒n, on bir b├Âlgede maden k├Âm├╝r├╝ ve asfaltitlerin, dokuz b├Âlgedeki demirlerin Devlet├že aranmas─▒ ve i┼čletilmesine, ┬ábu madenlerle ilgili olarak daha ├Ânce ger├žek ki┼čilerle ├Âzel hukuk t├╝zel ki┼čilerine verilmi┼č arama ruhsatnameleri ve i┼čletme haklar─▒n─▒n geri al─▒nmas─▒; ┬áan─▒lan madenlerin s─▒ras─▒yla Etibank, T├╝rkiye K├Âm├╝r ─░┼čletmeleri Kurumu, T├╝rkiye Demir ve ├çelik ─░┼čletmeleri Genel M├╝┬şd├╝rl├╝─č├╝ eliyle aranmas─▒ ve i┼čletilmesi i├žin 31.10.1978 tarih ve 7/16681, 7/16682, 7/16699 say─▒l─▒ ve 28.11.1978 tarih ve 7/16826 say─▒l─▒ Bakanlar Kurulu kararnameleri ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kararnamelerin kapsam─▒na giren 927 maden alan─▒nda 2172 say─▒l─▒ Kanun uyar─▒nca yap─▒lmas─▒ gerekli tespit ve de─čer takdiri i┼člerini y├╝r├╝tmek ├╝zere kurulan 28 takdir komisyonunu kurulmu┼čtur.┬á Tespit ve de─čer takdiri i┼čleri tamamlanan 16 bor tuzu alan─▒ndan 9’una, 238 k├Âm├╝r ve asfaltit alan─▒ndan 85’ine 117 demir alan─▒ndan 84’├╝ne Enerji ve Tabi├« Kaynaklar Bakanl─▒─č─▒n─▒n karar─▒yla el konmu┼čtur.

  • Ekrem Hayri PEKER

 

KAYNAKÇA:

  • Belgelerle T├╝rk Tarihi dergisi, s, 24, Ekim -1967
  • ├ç─▒nk─▒, Mustafa, Ulusal Maden Varl─▒─č─▒m─▒z ve Bor Ger├že─či, Ankara 2002
  • Mutlu├ža─č, Hayri, Belgelerle T├╝rk tarihi S:1 Ekim 1967 s,24
  • Vikipedia
  • Y─▒ld─▒r─▒m, Fahri, 14.Y├╝zy─▒ldan Cumhuriyet D├Ânemine Kadar Yabanc─▒ Seyyahlar─▒n G├Âz├╝nden Bursa ─░lindeki Tarihi Eserler Bursa-Kas─▒m 2014

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░
Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 11 Mart 2023
Gazi’nin Stadyumu

Gazi’nin Stadyumu

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Ben ┼×eyh Bedreddin

Ben ┼×eyh Bedreddin

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Anadolu ve T├╝rkler

Anadolu ve T├╝rkler

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 26 ┼×ubat 2023
Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Haber Merkezi, 25 ┼×ubat 2023
Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 22 ┼×ubat 2023
Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Haber Merkezi, 20 ┼×ubat 2023
Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Haber Merkezi, 4 ┼×ubat 2023
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

Haber Merkezi, 23 Ocak 2023