Tarihte T├╝rklere At─▒lan ─░ftiralar ve Vani Mehmet Efendi

Tarihte T├╝rklere At─▒lan ─░ftiralar ve Vani Mehmet Efendi

Turhan ÇALAY

1953 Y─▒l─▒nda Bursa ├çal─▒k├ÂyÔÇÖde do─čdu. Evli ve ├╝├ž ├žocuk babas─▒d─▒r. ─░lk yaz─▒s─▒ 2012 y─▒l─▒nda BURSAV ÔÇťBursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ ve Kent K├╝lt├╝r├╝ Tarih Vakf─▒ DergisiÔÇÖnde yay─▒nland─▒.
Ara┼čt─▒rmaya ├çal─▒ÔÇÖdan ba┼člad─▒. ├çal─▒ ile ilgili Osmanl─▒ ar┼čiv belgelerinden yola ├ž─▒karak BURSAVÔÇÖda Osmanl─▒ Belgeleri ─▒┼č─▒─č─▒nda Fodra, Tahtal─▒ ve Yaylac─▒k k├Âyleri gibi k├Âylerin tarihlerini yazd─▒. "┼×ehrengiz" ve "BursaÔÇÖda Ya┼čam" dergilerinde ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nland─▒. Osmangazi BelediyesiÔÇÖnin, BursaÔÇÖn─▒n al─▒n─▒┼č─▒ dolay─▒s─▒yla ├ž─▒kard─▒─č─▒ K├Ây Kitaplar─▒ÔÇÖna katk─▒ yapmaktad─▒r. May─▒s 2018ÔÇÖde do─čdu─ču yer olan ÔÇť├çal─▒k├ÂyÔÇŁ├╝n ayn─▒ adla kitab─▒ yay─▒nland─▒. Halen ├ževrede ya┼čayanlar─▒n ÔÇťS─▒ra K├ÂylerÔÇŁ dedikleri ve do─čudan bat─▒ya do─čru birer inci tanesi gibi s─▒ralanm─▒┼č olan; Misi, Demirci, ├çal─▒, Yaylac─▒k, Tahtal─▒, Kayapa, Hasana─ča ve Ak├žalar k├Âylerinin kitab─▒ ├╝zerinde ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Osmanl─▒ca bilmektedir.
E-Posta: turancalay@hotmail.com
Turhan ÇALAY

D├╝nya tarihinin en eski ├ža─člar─▒ndan itibaren, tarihteki ├že┼čitli adlarla kurulan T├╝rk devletlerinin i┼čgal, ak─▒n ve ilhak─▒na u─črayan bir├žok milletin haf─▒zalar─▒nda T├╝rk d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ ├ža─čr─▒┼čt─▒ran ve T├╝rkler hakk─▒nda yalan, yanl─▒┼č ve bir├žok iftiray─▒ bar─▒nd─▒ran efsane ve inan─▒┼člar vard─▒r. Bu milletlerin ┼čuur altlar─▒na yerle┼čen T├╝rk korkusu, y├╝zy─▒llarca haf─▒zalar─▒ndan silinememi┼čtir.

Akla, hayale ve tarihi ger├žeklere uymayan T├╝rkler hakk─▒ndaki bu efsane ve inan├žlar─▒n uydurulmas─▒ ve yay─▒lmas─▒nda din adamlar─▒n─▒n da ├žok b├╝y├╝k etkisi olmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde bile baz─▒ ├╝lkelerde ÔÇťiktidaraÔÇŁ gelenler, ÔÇťkutsal dinleriniÔÇŁ kullanarak ├╝lkelerini y├Ânetmiyorlar m─▒? Bir├žok sava┼člar din y├╝z├╝nden ├ž─▒km─▒yor mu?

Baz─▒, M├╝sl├╝man din adamlar─▒ o kadar ileri gitmi┼člerdir ki; KuranÔÇÖda ad─▒ ge├žen ÔÇťYec├╝c ve Mec├╝cÔÇŁ├╝ dahi Arap ve Musevi milliyet├žili─činin etkisiyle, bunlar─▒n yery├╝z├╝nde ya┼čayan ÔÇťT├╝rklerÔÇŁ olduklar─▒n─▒ iddia etmi┼čler ve ─░slam dinini kullanarak T├╝rkler aras─▒nda bile bu hurafeyi yaym─▒┼člard─▒r. Hatta Avrupa milletleri i├žinde, T├╝rklerin kuyruklar─▒n─▒n oldu─čuna 20. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒nda bile inanan insanlar bulunmaktad─▒r.

Bir ├Ârnek verecek olursak Nejat Eczac─▒ba┼č─▒’n─▒n Almanya’da Cumhuriyetimizin ilk y─▒llar─▒nda okumakta oldu─ču Alman ├╝niversitesinde ba┼č─▒ndan ge├žen olayd─▒r[1]. Kendi anlat─▒m─▒na g├Âre; 1934 y─▒l─▒nda Almanya’da okurken, okudu─ču ├╝niversitede bir balo verilecektir. Kendisi hafif sar─▒┼č─▒n bir gen├ž oldu─ču i├žin, ba┼čka s─▒n─▒flarda okumakta olan ├Â─črenciler onun bir “Alman” oldu─čunu zannetmektedirler. Bunun yan─▒nda, s─▒n─▒f arkada┼člar─▒, kendisinin “T├╝rk” oldu─čunu bilmektedirler. N. Eczac─▒ba┼č─▒, kendi s─▒n─▒f arkada┼člar─▒ ile birlikte bu baloya kat─▒l─▒r. Onu tan─▒mayan ├Â─črenciler, baloya bir “T├╝rk├╝nÔÇŁ kat─▒laca─č─▒n─▒ duymu┼člar ve T├╝rklerin nas─▒l insanlar olduklar─▒n─▒ merak etmektedirler. 1. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda 5 y─▒la yak─▒n Almanlarla m├╝ttefikimiz olarak birlikte sava┼čt─▒─č─▒m─▒z halde, Alman halk─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun, biz T├╝rkleri yeterince tan─▒m─▒┼č olmalar─▒ gerekirken, i├žlerinde hala ge├žmi┼čten gelen T├╝rkler hakk─▒nda yalan yanl─▒┼č iftira ve inan─▒┼člar─▒ olan ve ├╝stelik ├╝niversitelerde okuyan Almanlar da vard─▒rÔÇŽ

Derken, baloda dans ba┼člar. N. Eczac─▒ba┼č─▒,┬á┬á kendisini uzaktan tan─▒yan ve ba┼čka bir s─▒n─▒fta okuyan bir k─▒z ├Â─črenciyle dans etmeye ba┼člarlar. Dans─▒n ortalar─▒na do─čru k─▒z,

ÔÇťBaloya bir T├╝rk gelecekmi┼č! Kendisini ve kuyru─čunu ├žok merak ediyorum. T├╝rklerin kuyruklar─▒ da varm─▒┼č!ÔÇŁ[2] demi┼č.

  1. Eczac─▒ba┼č─▒, ÔÇť Merak etti─čin “T├╝rk” benimÔÇŁ, deyince k─▒z ├žok ┼ča┼č─▒rm─▒┼č ve mahcup olmu┼č.[3]

Anla┼č─▒ld─▒─č─▒ kadar─▒yla Almanlar, hezeyanlar─▒ ve hayallerinde T├╝rkleri kuyruklu ve insana benzeyen vah┼či hayvanlara benzetmektedirler. Eski milletlerin ┼čuur altlar─▒na yerle┼čen T├╝rk korkusu, hezeyanlar─▒n─▒ ve hayallerini ve y├╝zlerce y─▒ld─▒r y├╝reklerini titreterek, t─▒pk─▒ Almanlar─▒n hayal ettikleri gibi garip bir├žok ÔÇťT├╝rk tiplemesininÔÇŁ ortaya ├ž─▒kmas─▒na sebep olmu┼čtur.

Yec├╝c ve Mec├╝c

Yec├╝c ve Mec├╝c; Tevrat ve Tekvin kitaplar─▒nda ÔÇťki┼či ad─▒ÔÇŁ olarak ge├žerken, KuranÔÇÖ─▒n ÔÇťKehfÔÇŁ suresinin 83. ayetinden ba┼člay─▒p 101. ayetine kadar bunlar─▒n birer ayr─▒ kavim olduklar─▒ndan bahsedilmektedir.

ÔÇť─░skender-i Z├╝lkarneynÔÇŁ, yorumcular─▒n ÔÇťDo─ču SeferiÔÇŁ diye yorumlad─▒klar─▒ bir sefere ├ž─▒kar. Yolda bir kabileye rast gelir. Bu kabile kendisine Yec├╝c ve Mec├╝cÔÇÖ├╝ ┼čikayet edip, bunlar─▒n sald─▒r─▒lar─▒ndan korunmak i├žin bir set yapmas─▒n─▒ isterler. ─░. Z├╝lkarneyn de iki da─č─▒n aras─▒na demir ve bak─▒r kar─▒┼č─▒m─▒ b├╝y├╝k bir set yapar. Yec├╝c ve Mec├╝c kabileleri bu setin arkas─▒nda kal─▒rlar.

T├╝rklerin, Hunlardan ba┼člay─▒p, tarihteki ├že┼čitli isimler alt─▒nda devam eden di─čer T├╝rk devletlerinin ak─▒n ve istilalar─▒na u─črayan Asya, Avrupa ve Afrika k─▒talar─▒n─▒n, T├╝rkler kar┼č─▒s─▒nda yenilip, boyun e─čen halklar─▒, bu istila ve ak─▒nlar─▒ Yec├╝c ve Mec├╝c topluluklar─▒n─▒n ak─▒nlar─▒na benzeterek, din adamlar─▒n─▒n da b├╝y├╝k etkisiyle Yec├╝c ve Mec├╝c kavimlerinin ÔÇťT├╝rklerÔÇŁ olduklar─▒na inanm─▒┼člard─▒r.

ÔÇť─░mam KazinÔÇŁ miladi 1324 senesinde yani BursaÔÇÖn─▒n Osmanl─▒lar taraf─▒ndan al─▒nmas─▒ndan 2 y─▒l ├Ânce yazm─▒┼č oldu─ču eserinde; Yemenli Yahudi d├Ânmesi M├╝nebbiho─člu VehbÔÇÖin ve ─░bn-i AbbasÔÇÖ─▒n etkisinde kalarak, Yec├╝c ve Mec├╝cÔÇÖ├╝n ÔÇťT├╝rklerÔÇŁ oldu─čunu ve vas─▒flar─▒n─▒ belirtiyor.

ÔÇťKazinÔÇÖe g├Âre Yec├╝c ayr─▒ bir grup, Mec├╝c ayr─▒ bir gruptur ve her grup 4 bin ki┼čidir. Bunlardan bir erkek, eli silah tutan bin o─člu olmadan ve bunlar─▒ g├Ârmeden ├Âlmezler. Bunlar d├╝nyay─▒ yok etmeye ├žal─▒┼čan Ademo─čullar─▒ndand─▒rlar. Bunlar ├╝├ž gruba ayr─▒l─▒rlar. Bunlardan bir grubu SuriyeÔÇÖde yeti┼čen ve boylar─▒ 120 ar┼č─▒n[4] kadar olan sedir a─ča├žlar─▒ gibidirler. Di─čer gurup; enleri boylar─▒ bir olup, 120 ar┼č─▒n kadard─▒r. Bunlara kar┼č─▒ ne demirler dayanabilir ne de da─člar. Bunlardan bir ba┼čka grup vard─▒r ki, kulaklar─▒n─▒ yere serip ├╝zerine yatarlar![5] Kula─č─▒n─▒n artan k─▒sm─▒n─▒ da yorgan gibi ├╝zerlerine ├Ârterler! Bunlar ├Ânlerine ├ž─▒kan filleri, domuzlar─▒ ve vah┼či hayvanlar─▒ yemeden ge├žmezler!┬á Hatta kendi ├Âl├╝lerini bile yerler. Bunlar─▒n ileri kollar─▒ SuriyeÔÇÖde ve y├╝zlerini d├Ând├╝kleri yer HorasanÔÇÖd─▒r. Ma┼čr─▒k (Do─ču) ─▒rmaklar─▒n─▒n ve Teberiyye G├Âl├╝ÔÇÖn├╝n sular─▒n─▒ i├žerler. ─░├žlerinde bir kar─▒┼č boyunda olanlar oldu─ču gibi, ├žok uzun boylu olanlar da vard─▒rÔÇŁ demektedir. Hatta ├žok daha ileriye giderek, T├╝rkler hakk─▒nda utan─▒lacak y├╝z k─▒zart─▒c─▒ ifadeler i├žeren ve Osmanl─▒ medreselerinde (┼čimdiki ├╝niversiteler) y├╝zlerce y─▒ld─▒r okutulan ve ─░slam ilmi diyerek ÔÇťT├╝rkÔÇŁ evlatlar─▒na dahi dayat─▒lan bu KazinÔÇÖin s├Âzde eserinde, ÔÇťBunlar Nesil olarak, NuhÔÇÖun o─člu YafesÔÇÖin evlatlar─▒ndand─▒rlar. T├╝rkler de bunlardand─▒rÔÇŁ demektedir. Burada ─░. Z├╝lkarneynÔÇÖin setinden bahsetmekte ve setin gerisinde ÔÇťterkÔÇŁ edildiklerinden dolay─▒ bunlara ÔÇťT├╝rkÔÇŁ denilmi┼čtirÔÇŁ demektedir[6].

Bu az─▒l─▒ T├╝rk d├╝┼čman─▒, ─░slam ad─▒ alt─▒nda Arap milliyet├žili─či yapan ve bunlar─▒ Y├╝ce KitapÔÇÖ─▒n yazd─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek yorumlayan (tefsir) eden bu ┼čah─▒s, daha da ileriye giderek, bir g├╝n Hz. AdemÔÇÖin uykusunda ihtilam oldu─čunu bu suyun topra─ča kar─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ belirterek, ÔÇťYec├╝cÔÇÖ├╝ Allah bu sudan halk etti, baba taraf─▒ndan bir, ana taraf─▒ndan ayr─▒y─▒zÔÇŁ diyerek b├╝t├╝n T├╝rklere iftira atmaktad─▒r[7].

─░┼čte, b├╝t├╝n bu yukar─▒da anlat─▒lanlar ve bu hezeyanlar din ad─▒na Osmanl─▒ medreselerinde okutulurken ve T├╝rk devleti olarak bildi─čimiz Osmanl─▒ devletinde bulunan, bunun gibi ├ževrelerle birlikte, dev┼čirmelerin ortak hareket ederek, T├╝rkleri a┼ča─č─▒layarak hor g├Ârd├╝kleri ve ÔÇťT├╝rk de─čil mi? MerzifonÔÇÖun e┼če─či (MerzifonÔÇÖun e┼čekleri ├žok me┼čhurdur). E┼ček de─čil! E┼čekten de a┼ča─č─▒!ÔÇŁ dedikleri bir ├ža─čda, b├╝t├╝n bunlara tek ba┼č─▒na kar┼č─▒ durup, T├╝rkleri savunan b├╝y├╝k bir alim ve din adam─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

B├╝y├╝k ─░slam Alimi, Van-Ho┼čapl─▒ Mehmet Efendi (Mehmet Vani Hazretleri)

Hayat─▒

Vani Efendi, VanÔÇÖ─▒n Ho┼čap/G├╝zelsu il├žesinde do─čmu┼čtur. Do─čum tarihi bilinmemektedir. E─čitimine do─čdu─ču yerde ba┼člam─▒┼č ve daha sonra VanÔÇÖda bilgi ve ilmini geli┼čtirmi┼čtir.┬á O zamanki AzerbaycanÔÇÖ─▒n en ├Ânemli ┼čehirlerinden olan Gence, Tebriz ve Karaba─čÔÇÖda ├Â─črenimine devam etmi┼čtir. Daha sonra ErzurumÔÇÖa ge├žmi┼č ve burada evlenmi┼čtir. ─░ki k─▒z─▒ d├╝nyaya gelmi┼č ve k─▒zlar─▒ndan birini, Bursa Sultanisi m├╝derrislerinden Mustafa EfendiÔÇÖyle evlendirmi┼č ve Mustafa Efendi, bundan sonra ÔÇť Vani Damad─▒ÔÇŁ diye an─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

ErzurumÔÇÖda bulundu─ču s─▒rada, beylerbeyi olan K├Âpr├╝l├╝ Faz─▒l Ahmet Pa┼čaÔÇÖyla tan─▒┼čmas─▒ hayat─▒n─▒n ak─▒┼č─▒n─▒ de─či┼čtirmi┼čtir. Faz─▒l Ahmet Pa┼čaÔÇÖn─▒n babas─▒ bu s─▒rada, Osmanl─▒ sadrazam─▒d─▒r. Faz─▒l Ahmet Pa┼ča, ├Âlen babas─▒n─▒n yerine sadrazam olarak atan─▒nca, Mehmet EfendiÔÇÖnin ─░stanbulÔÇÖda ├╝n├╝ daha da artmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Daha sonra, Padi┼čah 4. MehmetÔÇÖin hocas─▒ olmu┼č ve ÔÇťH├╝nkar ┼×eyhiÔÇŁ diye ├╝nlenmi┼čtir. ┼×ehzade MustafaÔÇÖn─▒n e─čitimini de ├╝stlenen, Vani M. Efendi, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n yapt─▒─č─▒ sava┼člarda ordu vaizli─či yaparak, ordunun moralinin y├╝ksek tutulmas─▒na da yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r. Yeni CamiÔÇÖnin a├ž─▒l─▒┼č─▒nda cuma g├╝n├╝ ilk vaaz─▒ verme ┼čerefi de ona aittir. Yahudi d├Ânmesi ÔÇťSabatay SeviÔÇŁ [i]nin yarg─▒land─▒─č─▒ Y├╝ksek Mahkemenin de ├╝yeli─činde bulunmu┼čtur. Daima, dini ├ž─▒kar ama├žl─▒ kullananlarla m├╝cadele i├žinde bulunmas─▒, ─░slam dinine sonradan sokulan ve ÔÇťbidatÔÇŁ denilen uygulamalara kar┼č─▒ ├ž─▒kmas─▒, baz─▒ tekke binalar─▒n─▒n y─▒kt─▒r─▒lmas─▒, tarikatlar─▒n baz─▒ zikirlerinin yasaklanmas─▒nda etkin rol oynamas─▒, Mevlevi, Hurufi ve di─čer baz─▒ tarikat ehlinin ├Âfke ve d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ kazanmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. BursaÔÇÖda bulunan ÔÇťM─▒sri Tekkesi ┼×eyhi Niyazi M─▒sriÔÇÖyiÔÇŁ de s├╝rg├╝n etti─či s├Âylenmektedir.

 

Y├╝ksek derecede ilmi, dini bilgileri ve d├╝nya mal─▒na de─čer vermeyen m├╝tevaz─▒ ya┼čant─▒s─▒, halk i├žinde itibar─▒n─▒ y├╝kselterek, vaaz ve nasihatlerinin tesirini art─▒rm─▒┼čt─▒r. 2. Viyana Ku┼čatmas─▒ÔÇÖnda da ÔÇťordu vaiziÔÇŁ g├Ârevinde bulunmaktad─▒r. Viyana Ku┼čatmas─▒ b├╝y├╝k bir ÔÇťbozguna d├Ân├╝┼č├╝nceÔÇŁ, d├╝┼čmanlar─▒ bu f─▒rsat─▒ de─čerlendirerek, BursaÔÇÖn─▒n Kestel k├Ây├╝ne s├╝rg├╝n edilmesini sa─člam─▒┼člard─▒r. 1685 y─▒l─▒nda burada ├Âlm├╝┼čt├╝r. Mezar─▒ ayn─▒ yerdedir.

Eserleri

Vani Mehmet Efendinin, ÔÇťM├╝n┼čaatÔÇŁ[8] adl─▒ mektuplar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda, ├že┼čitli k├╝t├╝phanelerde bulunan el yazmas─▒ bir├žok eserleri bulunmakla birlikte[9], konumuzla ilgili en ├Ânemli eseri ÔÇťArais ├╝l KurÔÇÖan ve Nefais ├╝l FurkanÔÇŁ adl─▒ Arap├ža tefsiridir.

Yukar─▒da anlat─▒lan ve o devirde T├╝rklere at─▒lan ve g├╝n├╝m├╝z├╝n ├╝niversiteleri olan medreselerde din ilmi diye okutulan yalan ve iftiralara tek ba┼č─▒na g├Â─č├╝s geren ve sonunda, BursaÔÇÖn─▒n g├╝n├╝m├╝zdeki Kestel il├žesine s├╝rg├╝n edilip burada ├Âlen, ayr─▒ca daha ├Ânce ya┼čad─▒─č─▒ ─░stanbulÔÇÖdaki yere de, ÔÇťVanik├ÂyÔÇŁ ad─▒ verilen, bu de─čerli, unutulmaz, b├╝y├╝k m├╝cadeleci din aliminin hat─▒ras─▒n─▒ ya┼čatmak i├žin, ├Âl├╝m y─▒l d├Ân├╝m├╝nde, yetkililerin onun ┼čan─▒na yak─▒┼č─▒r bir ┼čekilde anma ve etkinlik d├╝zenlemelerini temenni ediyorum[10].

Mehmet Efendi; T├╝rk milleti aleyhinde ─░slam ad─▒na yap─▒lan ve alt─▒nda T├╝rk d├╝┼čmanl─▒─č─▒ yatan Arap, Acem ve Yahudi hurafelerine dayanan b├╝t├╝n tefsirlere, ilmiyle kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼č ve bunlarla y─▒llarca m├╝cadele etmi┼čtir. Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n son b├╝y├╝k ak─▒n─▒ olan 2. Viyana Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan[11] sonra devlet y├Ânetiminde olan ilmi ve askeri s─▒n─▒flardaki b├╝t├╝n T├╝rkler katledilmi┼č veya s├╝rg├╝n edilmi┼člerdir[12].

B├╝t├╝n bu Arap, Acem ve Yahudi yorumcular─▒, T├╝rklere att─▒klar─▒ iftiralar─▒ din ad─▒na yapt─▒klar─▒n─▒ s├Âyleseler de, ger├žekte alt─▒nda milliyet├žilikleri yatmaktad─▒r. M├╝sl├╝man iftirac─▒lar, s├Âzde b├╝t├╝n bunlar─▒ ─░slam─▒n birli─či i├žin yapt─▒klar─▒n─▒ iddia etmektedirler. Mehmet EfendiÔÇÖnin s├╝rg├╝n edilmesine sebep olan ┼čey b├╝t├╝n bu T├╝rklere kar┼č─▒ at─▒lan iftiralar─▒n yalan ve hi├žbir dayana─č─▒n─▒n olmad─▒─č─▒n─▒ savunmas─▒ olmu┼čtur[13]. ÔÇťVahdeti ─░slama mugayyir (─░slam─▒n birli─čine ayk─▒r─▒) hareket ediyorÔÇŁ diyerek, d├╝┼čmanlar─▒ taraf─▒ndan su├žlanmas─▒, BursaÔÇÖya s├╝r├╝lmesinin en ├Ânemli nedenidir.

Mehmet Efendi T├╝rkleri nas─▒l savundu[ii]

 

T├╝rkler hakk─▒nda uydurulan yalan yanl─▒┼č hurafelerin, tefsirlerin ve iftiralar─▒n din yoluyla Arap medreselerine ge├žti─či, burada y├╝zlerce y─▒l ders olarak okutulduktan sonra Osmanl─▒ medreselerine ge├žerek, burada da y├╝zlerce y─▒l okutuldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Bu duruma, Mehmet VaniÔÇÖden ba┼čka medrese ├ževrelerinde kar┼č─▒ ├ž─▒kan hi├ž kimse olmam─▒┼čt─▒r.[14]

Yukar─▒da bahsedilen ÔÇťArais ├╝l KurÔÇÖan ve Nefais ├╝l FurkanÔÇŁ adl─▒ tefsirinde, Tevbe suresinin 39. ayetindeki, Teb├╝k SeferiÔÇÖne kat─▒lmayan Araplar k─▒nanarak, ÔÇťSizin yerinize ba┼čka bir millet ge├žerÔÇŁ ifadesinde belirtilen, Araplar─▒n yerine ge├žecek olan milletin ÔÇťT├╝rklerÔÇŁ olduklar─▒n─▒ tefsir ettikten ba┼čka, ─░skender-i Z├╝lkarneynÔÇÖin ÔÇťO─čuz HanÔÇŁdan ba┼čkas─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemektedir.

Mehmet Vani Efendi:

ÔÇťGer├žek olan ┼čudur ki; T├╝rk milleti ─░slam aleminin ba┼č─▒na ge├žip, b├╝t├╝n Do─ču ve Do─čudaki milletleri, Bat─▒l─▒lara (Ha├žl─▒lara ve Avrupal─▒lara) kar┼č─▒ b├╝t├╝n cephelerde kan─▒ ve can─▒ bahas─▒na savunurken, kendi yurtlar─▒nda etliye s├╝tl├╝ye kar─▒┼čmadan rahat rahat ya┼čayan Arap alimleri, kendi dinda┼člar─▒ olan ├╝stelik ─░slam dini i├žin sava┼čan ve ─░slam d├╝┼čman─▒ olan b├╝t├╝n millet ve cemaatlerin hurafelerini bir araya getirip, akla ve hayale s─▒─čmayan bin t├╝rl├╝ korkular─▒n─▒n tezah├╝r├╝ olan hezeyanlar─▒n─▒ bir haya(utanma) dini olan ─░slam─▒n Mukaddes Kitab─▒ÔÇÖn─▒ kullanarak, y├╝zy─▒llardan beri ortal─▒─ča yay─▒p ne┼črederek bunlar─▒n do─čru oldu─čunu┬á┬á tasdik etmekten utanmam─▒┼člard─▒rÔÇŁ. dedikten ba┼čka; Araplar─▒n Yec├╝c ve Mec├╝c diye itham ettikleri(ninelerimizin, dedelerimizin bile bunlara inand─▒klar─▒ bilinmektedir), b├╝t├╝n karalamalar─▒n ve b├╝y├╝k T├╝rk milletiÔÇÖnin ├╝zerine at─▒lan b├╝t├╝n bu iftiralar─▒n yalan oldu─čunu medresede hayk─▒ran ve 1683 y─▒l─▒nda Bursa-KestelÔÇÖe s├╝r├╝lmesine sebep olan en b├╝y├╝k su├žlar─▒ndan birisi, T├╝rkleri savunmak olan ve burada ├Âlen ├žok de─čerli bu T├╝rk aliminin aziz hat─▒ras─▒n─▒n ├Ân├╝nde sayg─▒yla e─čiliyorum.

Bu vesileyle 10 Kas─▒m 2015 g├╝n├╝, ├Âl├╝m y─▒ld├Ân├╝m├╝nde bir kez daha minnet, rahmet ve hasretle and─▒─č─▒m─▒z Mustafa Kemal Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ┼čahs─▒nda, ├╝lkemizi kurtaran ve Cumhuriyetimizi kuranlar─▒n ne zor ┼čartlar alt─▒nda bu i┼čleri ba┼čard─▒klar─▒n─▒ daha iyi anl─▒yoruz.┬á Ruhlar─▒ ┼čad olsun.

19 Kas─▒m Per┼čembe, 2015 Nil├╝fer

 

[1] (Mehmet) Nejat Ferit Eczac─▒ba┼č─▒; (1913 ─░zmir,1993 ABD.), Eczac─▒ba┼č─▒ HoldingÔÇÖin kurucusudur. 1934 Y─▒l─▒nda AlmanyaÔÇÖdaki, Heidelberg┬á Ruprecth Karls ├ťniversitesiÔÇÖnde kimya ├Â─črenimini tamamlam─▒┼čt─▒r. An─▒lar─▒n─▒ ÔÇťKu┼čaktan Ku┼ča─ča (1982)ÔÇŁ ad─▒yla yay─▒nlam─▒┼čt─▒r.

[2] T├╝rklerin kuyruklar─▒n─▒n oldu─čuna dair, b├Âyle inan─▒┼č ve s├Âylentilerin, 1. D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda, ─░ngiliz ve ANZAK. Askerleri aras─▒nda da yayg─▒n oldu─ču bilinmektedir.

[3] Halbuki, 1. D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda,┬á Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin m├╝ttefiki olan AlmanyaÔÇÖda, Propaganda Afi┼čleri ve gazetelerde, T├╝rk Askerleri ve idarecilerinin bir├žok foto─čraf─▒ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. T├╝rklerin de kendilerinden bir farklar─▒ olmad─▒─č─▒n─▒, Almanlar─▒n bilmesi gerekir.

[4] Bir ar┼č─▒n 70 Cm. kadard─▒r. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde ┼čehir ve b├Âlgelere g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âstermektedir.

[5] Evliya ├çelebi, me┼čhur seyehatnamesinde Kaf Da─č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒nda b├Âyle bir kavmin ya┼čad─▒─č─▒n─▒ duydu─čunundan bahsetmektedir. Bu insanlar, kulaklar─▒n─▒ yorgan gibi ├╝zerlerine ├Ârt├╝p, uyurlarm─▒┼č. Bir k─▒sm─▒n─▒n kafalar─▒ o kadar b├╝y├╝km├╝┼č ki, arabayla ta┼č─▒rlarm─▒┼č!

[6] T├╝rklerin, ÔÇťErgenekon Destan─▒ÔÇÖn─▒nda ge├žen, demirden da─člarla ├ževrili vadinin i├žerisinde, y├╝zlerce y─▒l d├╝nyadan tecrit edilmi┼č bir durumda ya┼čamalar─▒ motifini duyup, Yec├╝c ve Mec├╝cÔÇÖle ili┼čkilendirmi┼č olmal─▒d─▒r.

[7] Burada da ─░slam ve Kutsal KitapÔÇÖa ayk─▒r─▒ ifade kullanmaktad─▒r. AdemÔÇÖin ├žocuklar─▒ndan hangi milletlerin t├╝redikleri bir├žok alim taraf─▒ndan tefsir edilmi┼čtir. ─░lk insan olarak kabul edilen, AdemÔÇÖin de kutsal kitaplara g├Âre, topraktan yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ unutmaktad─▒r.

[8] YALAR, Mehmet; M├╝n┼čeat, Osmangazi Belediyesi(tarihsiz).

[9] Ayn─▒ eserin, 7,8 ve 9. sayfalar─▒nda eserlerinin listesi ve nerelerde bulunduklar─▒na dair yeterli bilgi bulunmaktad─▒r.

[10] Kestel il├žesinde her y─▒l a─čustos aylar─▒nda, cami ve mezar─▒n─▒n bulundu─ču alanda anma t├Âreni yap─▒lmaktad─▒r.

[11] 2. Viyana Ku┼čatmas─▒ 1683 y─▒l─▒ndad─▒r.

[12] Vani Mehmet Efendi, ayn─▒ y─▒l(1683) Bursa-KestelÔÇÖe s├╝rg├╝n edilmi┼čtir. 1685 y─▒l─▒nda burada ├Âlm├╝┼čt├╝r. Yapt─▒rm─▒┼č oldu─ču camisi ve mezar─▒ buradad─▒r. Sadrazam MerzifonÔÇÖlu Kara Mustafa Pa┼čaÔÇÖda idam edilenler aras─▒ndad─▒r.

[13] Arais ├╝l KurÔÇÖanÔÇÖda T├╝rkler(makale): Bilimname dergisi; say─▒ 10, Kayseri 1996.

[14] DAN─░┼×MENT, ─░.Hami; 1966, T├╝rkl├╝k Meseleleri, ─░stanbul.

[i] Sabatay Sevi Musevilikten ayr─▒larak ─░slam dinine ge├žmi┼čtir. Onu sorgulay─▒p yarg─▒layan heyette bulunan Mehmet Vani Efendi ÔÇťE─čer, ben M├╝sl├╝man oldumÔÇŁ diyorsa, ona inanmak zorunday─▒z demi┼čtir.

[ii] Mehmet Vani EfendiÔÇÖnin, T├╝rkleri savunmas─▒n─▒n ne kadar ├žok de─čerli oldu─čunu anlamak i├žin, kendisinin ya┼čad─▒─č─▒ ├ža─člarda, Osmanl─▒n─▒n ve padi┼čahlar─▒n T├╝rklere bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ bilmek ve iyi anlamak gerekmektedir.

Y├╝zy─▒llard─▒r Osmanl─▒ medreselerinde okutulagelen ve s├Âylenen, bir├žok anti T├╝rk iftiralar ve fikirler, Osmanl─▒ saray─▒ ├ževresini, dolay─▒s─▒yla en ba┼čta padi┼čahlar olmak ├╝zere devlet y├Âneticilerini, din adamlar─▒n─▒ ve ├žok b├╝y├╝k ┼čairler diye bizlere yutturulan, i├žlerinde Baki ve Nefi gibi bir├žok Osmanl─▒ ┼čairini de etkilemi┼čtir. Bunlara Osmanl─▒ saray tarih├žilerini de ekleyebiliriz.

┼×air BakiÔÇÖnin yazarak, Kanuni Sultan S├╝leymanÔÇÖa sundu─ču ve T├╝rkleri a┼ča─č─▒lad─▒─č─▒ ┼čiirinden dolay─▒, Padi┼čahtan b├╝y├╝k ├Âvg├╝ ve ÔÇťihsanÔÇŁ almas─▒na bakarak, Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒n─▒n T├╝rkler hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerinin de ayn─▒ y├Ânde oldu─čunu anlayabiliriz. BakiÔÇÖnin KanuniÔÇÖye sundu─ču T├╝rkleri a┼ča─č─▒layan ┼čiiri k─▒saca ┼č├Âyledir: ÔÇťEy Hoca! T├╝rklerin akl─▒ kabad─▒r, T├╝rklerden ÔÇťsultanÔÇŁ olmazÔÇŁ! Anla┼č─▒lan, Kanuni de kendisinin bir T├╝rk sultan─▒ oldu─čunu unutmu┼č g├Âr├╝n├╝yor. Bir ├Ârnek daha vermek gerekirse, Divan-─▒ H├╝mayun, ( g├╝n├╝m├╝zdeki Bakanlar KuruluÔÇÖnun) toplant─▒lar─▒nda al─▒nan kararlar─▒n zab─▒tlar─▒n─▒ tutan ÔÇťBa┼čkatip Haf─▒z Hamdi ├çelebiÔÇŁ, Hz. MuhammedÔÇÖin hadisi oldu─čunu iddia etti─či ┼čiirinde ┼č├Âyle hitap etmektedir. ├ťstelik bu ┼čiirini 1499 y─▒l─▒nda devrin Osmanl─▒ sultan─▒na sunmu┼čtur. ┼×iir ┼č├Âyledir:

ÔÇťBaban da olsa T├╝rkÔÇÖ├╝ ├Âld├╝r
Sak─▒n T├╝rkÔÇÖ├╝ insan sanma
Bir an bile olsa T├╝rkÔÇÖle birlik olma
T├╝rkÔÇÖ├╝n elinde ┼čeker olsa o ┼čeker zehir olur
T├╝rkÔÇÖ├╝n ba┼č─▒n─▒ keserken sak─▒n gam ├žekmeÔÇŁ

Daha fazla bilgi i├žin: Bursa Defteri, Eyl├╝l 1999, Makale, SALTIK, Ahmet. Sayfa; 127 ve devam─▒na bak─▒labilir.

1,994 total views, 1 views today

Turhan ÇALAY

Turhan ÇALAY

1953 Y─▒l─▒nda Bursa ├çal─▒k├ÂyÔÇÖde do─čdu. Evli ve ├╝├ž ├žocuk babas─▒d─▒r. ─░lk yaz─▒s─▒ 2012 y─▒l─▒nda BURSAV ÔÇťBursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ ve Kent K├╝lt├╝r├╝ Tarih Vakf─▒ DergisiÔÇÖnde yay─▒nland─▒. Ara┼čt─▒rmaya ├çal─▒ÔÇÖdan ba┼člad─▒. ├çal─▒ ile ilgili Osmanl─▒ ar┼čiv belgelerinden yola ├ž─▒karak BURSAVÔÇÖda Osmanl─▒ Belgeleri ─▒┼č─▒─č─▒nda Fodra, Tahtal─▒ ve Yaylac─▒k k├Âyleri gibi k├Âylerin tarihlerini yazd─▒. "┼×ehrengiz" ve "BursaÔÇÖda Ya┼čam" dergilerinde ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nland─▒. Osmangazi BelediyesiÔÇÖnin, BursaÔÇÖn─▒n al─▒n─▒┼č─▒ dolay─▒s─▒yla ├ž─▒kard─▒─č─▒ K├Ây Kitaplar─▒ÔÇÖna katk─▒ yapmaktad─▒r. May─▒s 2018ÔÇÖde do─čdu─ču yer olan ÔÇť├çal─▒k├ÂyÔÇŁ├╝n ayn─▒ adla kitab─▒ yay─▒nland─▒. Halen ├ževrede ya┼čayanlar─▒n ÔÇťS─▒ra K├ÂylerÔÇŁ dedikleri ve do─čudan bat─▒ya do─čru birer inci tanesi gibi s─▒ralanm─▒┼č olan; Misi, Demirci, ├çal─▒, Yaylac─▒k, Tahtal─▒, Kayapa, Hasana─ča ve Ak├žalar k├Âylerinin kitab─▒ ├╝zerinde ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Osmanl─▒ca bilmektedir. E-Posta: turancalay@hotmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒