Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Necati KARTAL*

Bu konuda a┼ča─č─▒da g├Âr├╝┼člerimi i├žeren yaz─▒y─▒ ├╝├ž kez yazd─▒m. Biri 2003,┬á di─čeri 2005 Ermeni Konferans─▒ ve buna kar┼č─▒ yap─▒lan bir dizi Konferanslar d├Ânemi, sonuncusu 2015 y─▒l─▒nda yeniden konferans ├žal─▒┼čmalar─▒ s─▒ras─▒nda. O yaz─▒dan bir al─▒nt─▒ ile ba┼člamak istiyorum.

ÔÇťMalumunuz Ermeni soyk─▒r─▒m─▒ konusu bug├╝nlerde ve yak─▒n gelecekte T├╝rkiye’nin ba┼č─▒n─▒ hem AB, hem de ABD’de a─č─▒rtaca─ča benziyor. ABD’de bu g├╝ne kadar ge├ži┼čtirilmi┼č olan bu konu, “24 Nisan”da Kongre’nin ├Ân├╝ne tekrar getirilece─če benziyor. ABD y├Ânetiminin bu i┼če nas─▒l bakaca─č─▒ ┼čimdilik muamma.ÔÇŁ

2015ÔÇÖte muammayd─▒, ┼čimdi dedi diyece─čini.

├ľnce ABDÔÇÖnin ÔÇťsoyk─▒r─▒mÔÇŁ tan─▒mlamas─▒ndan ba┼člayay─▒m.

Bu tan─▒mlama, bir h├╝manist ├Ârg├╝t ya da uluslararas─▒ bir ara┼čt─▒rma gurubu de─čil, bu alanda sab─▒kas─▒ hayli kabar─▒k olan bir devlet taraf─▒ndan yap─▒lmaktad─▒r.

Y├╝z y─▒ld─▒r bu tan─▒mlamay─▒ kullanamayan ABDÔÇÖnin ┼čimdi bu tan─▒mlamay─▒ kullanmas─▒ siyasidir.

ABDÔÇÖnin bu tavr─▒n─▒ ve cesaretini olu┼čturan nedenini, tamamen bizim politikam─▒za, daha do─črusu politikas─▒zl─▒─č─▒m─▒za ba─čl─▒yorum.

Bu ayr─▒ bir tart─▒┼čma ve yaz─▒ konusu olmak ├╝zere, bana g├Âre ├Âzellikle d─▒┼č politikada son birka├ž y─▒ld─▒r, do─čru politika ├╝retemiyor olmam─▒z, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z zigzaglar, yaln─▒zla┼čmam─▒z ve etki g├╝c├╝m├╝z├╝ kaybetmemizin bir sonucu olarak g├Âr├╝yorum.

 

HALKLAR ARASINDA HUSUMET YOKTU

Ermeni meselesinde ├žok iddial─▒ olmamakla birlikte bu konuda, i├žinde yabanc─▒ tarih├žiler de dahil, en az 10 ara┼čt─▒rma kitab─▒ ve belki y├╝zlerce makale okudum. ─░├žinde Ermeni dostlar─▒m─▒n da oldu─ču en az 50’ye yak─▒n entelekt├╝elle birebir ve toplu olarak tart─▒┼čmalara da kat─▒ld─▒m.

B├╝t├╝n bunlardan sonra ben, 1071 y─▒l─▒nda Romen DiojenÔÇÖ e kar┼č─▒ Sel├žukluÔÇÖnun┬á yan─▒nda yer alan Ermeni toplumunun, hem Sel├žuklu hem de Osmanl─▒ d├Âneminde halklar aras─▒ bir husumetin ya┼čand─▒─č─▒n─▒ g├Ârmedim.

Ermeni halk ile K├╝rt ve Arap a┼čiretleri┬á aras─▒nda ├želi┼čkilerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ 93 harbi sonras─▒nda k─▒smi yerel ├žat─▒┼čmalara d├Ân├╝┼čse de,┬á yine de halklar aras─▒ndaki nefret ┼čekline d├Ân├╝┼čmedi─čini g├Ârmekteyiz.

Keza Osmanl─▒ y├Ânetimi ile olan ili┼čkilerde de.

 

ETN─░K BO┼×ALTMA

Bu nedenle, ÔÇťsoyk─▒r─▒m”dan ├žok, ilgili y├╝zy─▒lda ├žarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒, ─░ngiltere; S─▒rbistan, FransaÔÇÖn─▒n Balkanlarda, KafkasyaÔÇÖda M├╝sl├╝man-T├╝rk etnik bo┼čaltma uygulamalar─▒na bakarak, Anadolu i├žinde “Ermeni tehciri”nin ya┼čand─▒─č─▒ d├Ânemlerde bir bak─▒ma “etnik bo┼čaltma” oldu─ču s├Âylemek olas─▒.

Ne var ki, s├╝reci yani zaman ve mekan kavramlar─▒n─▒ ve ├žaresizlikleri bir yana b─▒rakarak tart─▒┼č─▒rsak, tabi ki bir├žok teori ├╝retebilirsiniz. Bu teorilerin biri ┬áErmeni Mezalimi veya yumu┼čat─▒larak “onlar bizden daha ├žok ├Âld├╝rd├╝”, di─čer yan─▒ Ermeni diasporas─▒n─▒n dedi─či “soyk─▒r─▒m” ├ž─▒k─▒yor kar┼č─▒m─▒za.

Ben, yukar─▒daki ara┼čt─▒rmalardan yola ├ž─▒karak, ┬á“Ermeni soyk─▒r─▒m─▒” oldu─čuna inananlardan biri de─čilim. Ancak, bunu o y├╝zy─▒la ait “etnik bo┼čaltmaÔÇŁ ve sava┼č ko┼čullar─▒n─▒n sonu├žlar─▒ olarak g├Âr├╝yorum.

Yukar─▒daki “ancak”la ba┼člayan c├╝mledeki dikkat edilecek kelime ‘o y├╝zy─▒la ait” tan─▒mlamas─▒d─▒r.

Çünkü, tarihsel olaylar zaman ve mekan kavramlarıyla birlikte ele alınır.

 

1915 ┼×ARTLARI NASILDI

Bu de─čerlendirmeye altyap─▒ olu┼čturmak ve tehcir karar─▒n─▒n al─▒nd─▒─č─▒ d├Ânemin ┼čartlar─▒n─▒ belirlemek i├žin s├╝recin ├Âzg├╝nl├╝─č├╝n├╝ birka├ž maddede ele almak istiyorum.

S─▒ras─▒yla;

B─░R─░NC─░S─░: ‘kay─▒p topraklar─▒n g├Â├žmen ├žocuklar─▒’

─░ttihat ve Teraki partisinin siyasal ┼čekilleni┼čini bug├╝n├╝n partileriyle ├Âzde┼čtirmemek gerekir. ─░T’nin ├Âzg├╝n bir durumu vard─▒r. Bu ├Âzg├╝n durum ├╝lkenin kaybedilen Bat─▒s─▒’yla ilgilidir.

─░T, Makedonya ve Selanik’te olu┼čmu┼č, muhalif ve reformist bir harekettir. Selanik’in Yunan Krall─▒─č─▒’na ge├ži┼či, Makedonya’n─▒n d├╝┼čmesi ve 1860 lardan ba┼člayan ve 1912 kadar giden d├Ânemde, Balkanlardan 5.5 milyon T├╝rk-M├╝sl├╝man─▒n AnadoluÔÇÖya g├Â├ž├╝ ve bu s├╝re i├žinde yakla┼č─▒k 1 milyonunun ├Âlm├╝┼č/├Âld├╝r├╝lm├╝┼č olmas─▒, bu siyasal yap─▒n─▒n ┼čekillenmesini sa─člam─▒┼čt─▒r.

Hareketin ana siyasal kadrolar─▒ bir anlamda ‘kay─▒p topraklar─▒n g├Â├žmen ├žocuklar─▒‘d─▒r. Ve b├╝t├╝n refleksleri, geli┼čmeleri alg─▒lay─▒┼člar─▒; Anadoluda ikinci bir Makedonya-Balkan ├Ârne─činin ya┼čanmamas─▒ ├╝zerine kuruludur.

Di─čer taraftan ├╝lkenin do─čusunda da ayn─▒ geli┼čmeler ya┼čanmaktayd─▒. 93 Osmanl─▒ Rus harbinden ba┼člamak ├╝zere, yurdundan AnadoluÔÇÖya s├╝r├╝len 2 milyon M├╝sl├╝man ├çerkez ve G├╝rc├╝ g├Â├ž├╝ ya┼čanm─▒┼č, bu g├Â├ž s─▒ras─▒nda 500 bin ├çerkez ├Âlm├╝┼čt├╝.

Bu nedenle, ─░ttihat ve Terakki iktidar─▒, Anadolu’da ya┼čayan ve kendince d├╝┼čman devlete e─čilim g├Âsteren etnik n├╝fusa kar┼č─▒ ├Âzel tedirginlik ta┼č─▒m─▒┼člard─▒r.

─░K─░NC─░S─░:

├ça─č, ulusla┼čma ve ulusal devlet olma ├ža─č─▒d─▒r. ─░ttihat ve Terakki’de ─░mparatorlu─čun elinde kalan Anadolu topraklar─▒nda bir “ulus-devlet” modeline y├Ânelme e─čilimindedir. Bu da T├╝rk Ulusu i├žin, me┼čru bir hakt─▒r. Ermeni Milliyet├žileri de bat─▒daki duruma -Makedonya, Bulgaristan, Yunanistan gibi Rus devletinin yard─▒mlar─▒yla kopmu┼č kral─▒klara- bak─▒p, ba─č─▒ms─▒z ulus-devlet kurma m├╝cadelesine soyunmu┼člard─▒r.

Nitekim ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒ kendi ├╝lkesinde ├Âzerk Ermenistan kurulmas─▒n─▒ onaylam─▒┼č ve ─░ngiltere ile birlikte Anadolu topraklar─▒nda Ba─č─▒ms─▒z bir Ermenistan kurulmas─▒ konusunda anla┼čm─▒┼člard─▒.

Ancak RusyaÔÇÖda ger├žekle┼čen Ekim Devriminden sonra, RusyaÔÇÖn─▒n 1. D├╝nya Sava┼č─▒ndan ├žekilmesi ├╝zerine, ─░ngilizler Ermenilerin ÔÇťBat─▒ ErmenistanÔÇŁ olarak ┬áadland─▒rd─▒─č─▒ Do─ču Anadolu ve KafkasyaÔÇÖda ┬ásava┼čtan sonra Ba─č─▒ms─▒z ErmenistanÔÇÖa kuracaklar─▒na y├Ânelik vaatlerine devam etti.

├ť├ç├ťNC├ťS├ť:

D├╝nyada ilk b├╝y├╝k emperyalist sava┼č vard─▒ ve Osmanl─▒ da 1. D├╝nya Sava┼č─▒ denilen bu sava┼č─▒n i├žindeydi.

O tarihte, Osmanl─▒ ordusunun bir tanesi Bat─▒’da ├çanakkale’de, ikincisi Erzurum, Kars, Ardahan ve Kafkasya’da, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ ┬áSuvey┼č kanal─▒ ve FilistinÔÇÖde sava┼čmaktad─▒r.

Bu ├╝├ž cepheyi bir ├╝├žgenle birle┼čtirdi─činizde, sava┼č cephelerine yap─▒lacak olan ikmal ve idare i┼čini daha rahat anlayabiliriz. Osmanl─▒’n─▒n deniz yollar─▒ kapal─▒d─▒r. Rus donanmas─▒ Karadeniz’i, ─░tilaf devletleri donanmas─▒ da Akdeniz’i tutmu┼č, herhangi bir ┼čekilde denizden ikmal ┼čans─▒ yoktur. ─░kmali yapabilece─či, bu ├╝├žgenin i├žerisinde ise, Ermeni n├╝fusu vard─▒r. Do─ču’da Ermeni milliyet├ži ├Ârg├╝tleri (Ta┼čnak, Armenakan, H─▒n├žak partileri ve sava┼č boyunca toplam 200 bine yak─▒n, ba┼čta┬á Rusya olmak ├╝zere ─░tilaf Devletleri ordular─▒nda kat─▒lan Ermeni milisleri vard─▒r.) ┬á┬áErmeni ├Ârg├╝tleri ve milisleri Ruslar’la birlikte i┼čgale yard─▒mc─▒ oluyor, telgraf tellerini, ikmal yollar─▒n─▒ sabotaja u─črat─▒yor, i┼čgalci Frans─▒zlar’a destek veriyordu.

Ayr─▒ca Van’da, Elaz─▒─č’da, Adana’da, Zeytun’da, Adapazar─▒nÔÇÖda Ermeni isyanlar─▒ vard─▒.

Hatta tehcir ├Âncesinde H─▒r─▒stiyan Ermeni PatrikÔÇÖi ba┼čta olmak ─░stanbul’daki Ermeni T├╝ccarlar, Ta┼čnak ve H─▒n├žak ├Ârg├╝tlerini ikaz eden bir bildiri ile uyar─▒yorlard─▒; “bu t├╝r hareketler devam ederse, h├╝k├╝met taraf─▒ndan sert tedbirler uygulanacakt─▒r” diye.

Bu ├Ârg├╝tler ise, ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒ ve itilaf devletleri deste─či ile devlet kurma sava┼č─▒m─▒ veriyor ve do─čal olarak Ermeni halk─▒ndan da destek g├Âr├╝yorlard─▒.

O g├╝n├╝n siyasal, sosyal ve psikolojik ┼čartlar─▒ b├Âyleydi.

TEHC─░R KARARI ALINDI

D├╝nya tarihine bakt─▒─č─▒m─▒zda bu ┼čartlarda; ad─▒ ve siyasal rejimi ne olursa olsun, herhangi bir devletin, sava┼č halinde olup, i┼čgalci devleti destekleyen bir i├ž g├╝c├╝ yerinde tutmas─▒ pek olas─▒ de─čildir.

Bunun ├Ârne─čini bulmak imkans─▒zd─▒r.

Hele Osmanl─▒ Devleti a├ž─▒s─▒ndan, o tarih ve ┼čartlarda olup, ├╝├ž cephede sava┼č─▒rken, ve de koca imparatorluk ├ž├Âkmeye ba┼člam─▒┼čken ve elinde i┼čgal edilmeye ├žal─▒┼č─▒lan sadece Anadolu par├žas─▒ kalm─▒┼čken.

Nitekim, Osmanl─▒ H├╝k├╝meti de, bu konuda tarihinin en b├╝y├╝k ve ileride hem karar─▒ alanlar─▒n hem de yerine kurulan gen├ž Cumhuriyetin en zorlanaca─č─▒, bu ├Ânemli┬á karar─▒ ald─▒.

24 Nisan 1915ÔÇÖte, ├Ânce Ermeni partilerini yasakland─▒. ─░deolojik ├Ânderlik yapan 250ÔÇÖye yak─▒n Ermeni Ayd─▒n─▒ tutukland─▒. Ard─▒ndan Ermeni n├╝fusunun b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝n├╝n Anadolu i├žinden SuriyeÔÇÖye s├╝r├╝lmesine karar verdi.

O g├╝nk├╝ ┼čartlar d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, “kontrol ve tehcir” tedbir olarak ├ž├Âz├╝md├╝. Osmanl─▒ h├╝k├╝meti de bu konuda hakl─▒yd─▒. Yapaca─č─▒ fazla bir ┼čey kalmam─▒┼čt─▒.

TAR─░HSEL AN

Tabii b├╝t├╝n bu tehcir, ayaklanma vb. olaylardan bahsederken herhangi bir tarih diliminden de─čil, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ├╝lkesini i┼čgal etmek isteyenlere kar┼č─▒ bir├žok cephede sava┼čt─▒─č─▒, T├╝rkler’in de Ermeniler’in de ulus devlet kurmak i├žin m├╝cadele etti─či ve d├╝nyada ulus devletlerin kuruldu─ču, 19. y├╝zy─▒ldan bahsediyoruz.

Hem de T├╝rkler a├ž─▒s─▒ndan son kalan 4 ├žok uluslu feodal imparatorlu─čun par├žalanmaya ba┼člad─▒─č─▒ bir ├ža─čdan, ├╝stelik 1.D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n ya┼čand─▒─č─▒ bir ├ža─čdan bahsediyoruz. Bu ├Âzellik kavranmadan, ne Emperyalizm, ne D├╝nya payla┼č─▒m sava┼č─▒, ne Osmanl─▒, ne Ermeni sorunu, ne de ulus devletin anla┼č─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir.

Ancak sorun bundan sonras─▒na ili┼čkindir. Tehcir s├╝recinde ya┼čananlar ve sonras─▒ndaki vurdumduymaz mant─▒k, ├╝lkeyi bug├╝nk├╝ diplomatik a├žmaza getirmi┼čtir. Sorunumuz bununla ilgilidir.

S├ťRG├ťN ┼×ARTLARI A─×IR OLDU

Evet hakl─▒ olarak tehcir karar─▒ alan Osmanl─▒ H├╝k├╝meti, tehcirin do─čru olarak yap─▒l─▒p yap─▒lmad─▒─č─▒ konusunda ise tam bir zaaf i├žine d├╝┼čt├╝.

S├╝rg├╝nÔÇÖ├╝ y├Ânetmekle ve gidenleri korumakla g├Ârevli Osmanl─▒ ordusu yan─▒nda ├že┼čitli milis ├Ârg├╝tlenmelerden de yard─▒m al─▒nd─▒.

Bunlar─▒n en ├Ânemlilerinden biri, 1890 y─▒l─▒nda, Sultan II. Abd├╝lhamid┬á┬á taraf─▒ndan se├žme K├╝rt a┼čiretlerinden kurulan d├╝zensiz bir milis g├╝c├╝ olan Hamidiye alaylar─▒ vard─▒.

Bu milis alaylar, ─░ttihat ve TerakkiÔÇÖnin siyaset sahnesine h├ókim oldu─ču d├Ânemde i├žine Arap a┼čiretlerinin de kat─▒ld─▒─č─▒ A┼čiret Hafif S├╝vari Alaylar─▒ olarak ismi de─či┼čtirildi. 1915 tehcirinde g├╝venlik olarak bu g├╝├žlerde yer alm─▒┼čt─▒.

Nitekim, Talat Pa┼čaÔÇÖn─▒n deyimiyle, s├╝rg├╝n do─čru ve kontroll├╝ olarak y├Ânetilemedi. O g├╝ne kadar, Ermeni ayaklanmalar─▒ ve bask─▒nlarda 250 bine yak─▒n M├╝sl├╝man T├╝rk ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝.

Bu milis alaylar─▒ ve ge├žilen b├Âlgelerdeki ├že┼čitli a┼čiret yap─▒lar─▒, intikam amac─▒yla s├╝rg├╝n s─▒ras─▒nda ├žok sald─▒r─▒ ger├žekle┼čtirdi. Bu duruma g├Âz yuman subaylar oldu.

Ve tehcir s─▒ras─▒nda da 350 bine yak─▒n Ermeni ├Âlm├╝┼čt├╝. Bunun bir k─▒sm─▒ sald─▒r─▒lar dolay─▒s─▒yla, bir k─▒sm─▒ hastal─▒klardand─▒.

Bunu hem Osmanl─▒ Payitaht─▒, hem de h├╝k├╝met olan ─░ttihat Ve Terakki partisi de kabul ediyordu.

Talat Pa┼ča, ─░T’nin 1 Kas─▒m 1918 Cuma g├╝nk├╝ son kongresinde yapt─▒─č─▒ konu┼čmada konuya ili┼čkin ┼č├Âyle diyor:

“Ben fenal─▒klar─▒ inkar edecek de─čilim. B├╝y├╝k harp esnas─▒nda hareket serbestisini bozan, cephenin arkas─▒nda isyanlar ├ž─▒karan, Ermeni k├Âylerinden yard─▒m ve himaye g├Âren Ermeni ├žeteleri vard─▒. Tehcir ├žaresizdi. Fakat her yerde intizaml─▒ bir ┼čekilde kal─▒nd─▒─č─▒n─▒ ve zaruretin icaplar─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒lmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyecek de─čilim. ─░stemedi─čimiz k├Ât├╝l├╝kler oldu. Bir tak─▒m memurlar haddinden ziyade, zul├╝m ve ┼čiddet g├Âstermi┼čler, bir hayli masum haks─▒zca kurban olmu┼čtur. Arada hi├žbir menfaat ve d├╝┼čmanl─▒k hissine kap─▒lmadan, s─▒rf memlekete hizmet iddias─▒yla zul├╝mler irtikap edenler vard─▒. Havsalar─▒ dar, fikirleri mahdut, taassup hislerinin bask─▒s─▒ alt─▒nda bulunan bu gibiler ├žoktu. B├╝t├╝n bunlara soru┼čturma a├žmak gerekirdi. Ama t├╝m mesuliyeti ├╝st├╝me alarak, her t├╝rl├╝ tahkikat─▒ harp sonuna b─▒rakt─▒m. (ÔÇŽ) Ancak, Ordular─▒m─▒z yenilmi┼čtir, iktidarda kalmam─▒z m├╝mk├╝n de─čildir.“(Aktaran: Tar─▒k Zafer Tunaya. Siyasi partiler tarihi)

Nitekim, bu konuda Osmanl─▒ mahkemeleri dava a├žt─▒. Belgelere g├Âre, ┬á1915 ve 1916ÔÇÖda s├╝rg├╝n├╝ y├Ânetmekle g├Ârevlilerden 1.673 ki┼či Ermenilere kar┼č─▒ su├ž i┼čledikleri i├žin tutukland─▒ ve Osmanl─▒ asker├« mahkemeleri taraf─▒ndan yarg─▒land─▒. Bunlardan 67ÔÇÖsi ├Âl├╝m cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒larak idam edildi, 524ÔÇÖ├╝ ki┼či de ├že┼čitli su├žlardan dolay─▒ hapis cezas─▒ ald─▒. Ayr─▒ca 68 ki┼či a─č─▒r i┼člerde ├žal─▒┼čmaya mahk├╗m edildi.

BUG├ťNK├ť MUHATAPLAR K─░MLER

Ermeni sorunu ve iddialar konusunda T├╝rkiyeÔÇÖnin tek muhatap alaca─č─▒ yer, diaspora, Fransa, ABD falan de─čil, sadece Ermenistan devletidir.

Nitekim 2009ÔÇÖda tarih├žilerden olu┼čan ortak bir ara┼čt─▒rma komisyonu kurulsun, t├╝m ar┼čivlerin incelenmesi konusunda bir mutabakat imzalanm─▒┼čt─▒, ama ErmenistanÔÇÖdaki radikallerin itiraz─▒ ├╝zerine, Ermenistan Anayasa Mahkemesi bu anla┼čmay─▒ iptal etti.

Bu, benim tezim her ko┼čulda do─črudur, kar┼č─▒ tezi dinlemem, ben ÔÇťsoyk─▒r─▒mÔÇŁ dedi─čime g├Âre, g├Âr├╝┼čmenin ┼čart─▒ budur demektir ki, bunu T├╝rkiyeÔÇÖnin kabul etmesi imkans─▒zd─▒r.

Bu a┼čamadan sonra, ÔÇťkim daha ├žok katletti ÔÇť ara┼čt─▒rmas─▒n─▒ yapman─▒n bir anlam─▒ kalmam─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ taraflar, zaten kar┼č─▒ taraf─▒n s├Âylemine ve bilgisine itibar etmemektedir. Bu tip yakla┼č─▒mlar sadece i├ž politika malzemesidir, ├žok kullan─▒ld─▒─č─▒nda tehlikeli geli┼čmeler yarat─▒r. Bu emperyalistlerin,┬á s├╝rekli sava┼č ve gerilim isteyenlerin i┼čidir.

├ç├╝nk├╝ Halklar aras─▒nda ge├žmi┼čin ac─▒lar─▒n─▒ kan─▒rtmak, gelecek i├žin de do─čru de─čildir.

Bu bir intikam de─čil, tarihsel ara┼čt─▒rma konusudur, ara┼čt─▒rma ise, ya tarih├žilere b─▒rak─▒l─▒r, ya da dost├ža el s─▒k─▒┼č─▒p tarihin tozlu raflar─▒naÔÇŽ

NE YAPMALI

Bana g├Âre ├Ân├╝m├╝zde iki yol var

Birincisi; yukar─▒da ABD Ba┼čkan─▒ÔÇÖn─▒n soyk─▒r─▒m demesi ├╝zerine yazd─▒─č─▒m gerek├žedir. Neydi o; y├╝z y─▒ld─▒r bu tan─▒mlamay─▒ kullanamayan ABDÔÇÖnin ┼čimdi bu tan─▒mlamay─▒ kullanmas─▒n─▒n ÔÇťsiyasiÔÇŁ oldu─čuydu.

ABDÔÇÖnin bu tavr─▒n─▒n, tamamen bizim politikam─▒za, daha do─črusu politikas─▒zl─▒─č─▒m─▒za ba─čl─▒ oldu─čuydu. ├ľzellikle d─▒┼č politikada son birka├ž y─▒ld─▒r, do─čru politika ├╝retemiyor olmam─▒z, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z zigzaglar, yaln─▒zla┼čmam─▒z ve etki g├╝c├╝m├╝z├╝ kaybetmemizin bir sonucu oldu─čuydu.

Yani bu tip siyasi tan─▒mlamalar, g├╝├ž, denge ve do─čru politikalarla engellenir, haklar korunur.

Diplomasinin, uluslararas─▒ ili┼čkilerin sadece iktidardaki bir partinin konusu olmad─▒─č─▒n─▒, t├╝m siyasi yap─▒lar─▒n g├Âr├╝┼č ve ├Ânerileri al─▒narak yap─▒lmas─▒ gerekti─čini, d─▒┼č politikan─▒n dar ideolojik saiklerle yap─▒lmayaca─č─▒n─▒ ├ž├Âzd├╝─č├╝m├╝z an,┬á haklar─▒m─▒z─▒ korumay─▒ ba┼čarm─▒┼č─▒z demektir.

Bu model, bug├╝nk├╝ d├╝nya dengeleri a├ž─▒s─▒ndan ehveni┼čer ve becerilebilir bir yoldur.

***

┬á─░kincisi; T├╝m bu Savlar, 1915 y─▒l─▒na Osmanl─▒ Devleti’ne aittir. Hatta maceraperest ─░ttihat ve Terakki partisine aittir. ─░T, 1918’de ─░ktidardan d├╝┼čm├╝┼č ve Osmanl─▒ payitaht─▒ da 1920’lerde ├╝lkeden ─░ngiliz gemilerine binerek ka├žm─▒┼čt─▒r. 1923’te ulus devlet olan T├╝rkiye Cumhuriyeti kurulmu┼čtur. Dolay─▒s─▒yla hangi ulus devlet, ├žok uluslu feodal imparatorluklar─▒n ve krall─▒klar─▒n yapt─▒─č─▒ uygulamalar─▒n hesab─▒n─▒ vermi┼čtir.┬á ┬áGen├ž Cumhuriyet ÔÇťLozan’da uluslararas─▒ g├╝├žlerle anla┼čmaya oturmu┼č, az─▒nl─▒klar sorunu ├ž├Âz├╝lm├╝┼čt├╝r. “ ┼čeklinde devrimci bir bak─▒┼čt─▒r. Bu da zaman─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin uygulad─▒─č─▒ modeldir.

ÔÇŽ

Tarihteki bu meseleler, bir intikam de─čil, tarihsel ara┼čt─▒rma konusudur.

Ara┼čt─▒rmalar ise, ya tarih├žilere b─▒rak─▒l─▒r, ya da dost├ža el s─▒k─▒┼č─▒p tarihin tozlu raflar─▒naÔÇŽ

* Kaynak: https://www.16haber.com/tehcir-soykirim-ve-abd-makale,514.html

Toplam Okuma: 615 , Bug├╝n: 4 

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Necati KARTAL

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti?

Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti?

4 A─čustos 2021, Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ Padi┼čahlar m─▒ ─░dare Etti? i├žin yorumlar kapal─▒
TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller

TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller

4 A─čustos 2021, TBMM Tutanaklar─▒nda M├╝badele ve M├╝badiller i├žin yorumlar kapal─▒
Ba─člamam Var 3 Telli

Ba─člamam Var 3 Telli

27 Haziran 2021, Ba─člamam Var 3 Telli i├žin yorumlar kapal─▒
1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒

1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒

27 Haziran 2021, 1925 Y─▒l─▒nda Bursa’da Bir Haffaf D├╝kk├ón─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek

AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek

27 Haziran 2021, AzerbaycanÔÇÖda Hambeles Yemek i├žin yorumlar kapal─▒
Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni

Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni

27 Haziran 2021, Abla, Afiyet Olsun, Ana, Anadolu S├Âzc├╝klerinin K├Âkeni i├žin yorumlar kapal─▒
K├Ây Enstit├╝leri

K├Ây Enstit├╝leri

27 Haziran 2021, K├Ây Enstit├╝leri i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne?

T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne?

21 Haziran 2021, T├╝rk Kim ve T├╝rkl├╝k Ne? i├žin yorumlar kapal─▒
Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi

Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi

21 Haziran 2021, Hac─▒bekta┼č Derg├óh─▒ndan Mahlas Alan A┼č─▒klarda Hac─▒bekta┼č Sevgisi i├žin yorumlar kapal─▒
Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če

Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če

21 Haziran 2021, Herodot’la Duru S├Âylenceden Kanl─▒ Ger├že─če i├žin yorumlar kapal─▒
Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l

Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l

31 May─▒s 2021, Kore Gazisi Amcam Zeki Y├Âr├╝ko─člu ve Esarette 3 Y─▒l i├žin yorumlar kapal─▒
Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi

Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi

30 May─▒s 2021, Nazilli S├╝merbank Basma Sanayii M├╝essesesi i├žin yorumlar kapal─▒
Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ

Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Z├╝ht├╝ Sivritepe: ÔÇśMermi boynumun sol taraf─▒n─▒ s─▒y─▒rd─▒ ge├žtiÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ

┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ

30 May─▒s 2021, ┼×efket G├╝nayd─▒n: ÔÇśD├╝kk├ón─▒m─▒ Kore Sava┼č─▒ an─▒lar─▒m─▒ toplad─▒─č─▒m m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝mÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ

Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Mehmet Emin ├çall─▒: ÔÇśKomutan─▒m─▒z Nuri Pamir ┼čehit oldu─čunda biz oradayd─▒kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ

Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Beytullah Efe: ÔÇśKore Sava┼č─▒ tarihe unutulan sava┼č diye ge├žmi┼č, ke┼čke biz de unutabilsek.ÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ

Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ

30 May─▒s 2021, Ali Kulcu: ÔÇśSeulÔÇÖden KunuriÔÇÖye kadar harita olmaks─▒z─▒n gittimÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem

G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem

29 May─▒s 2021, G├╝re┼čin Payitaht─▒ Yeni┼čehirÔÇÖde Bir Koca Pehlivan: Yeni┼čehirli R├╝stem i├žin yorumlar kapal─▒
Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya

Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya

29 May─▒s 2021, Anadolu’dan Semerkant’a, Semerkant’tan Anadolu’ya i├žin yorumlar kapal─▒