T├╝rk K├╝lt├╝r├╝, T├╝rkolog ve T├╝rkoloji ├ťzerine

T├╝rk K├╝lt├╝r├╝, T├╝rkolog ve T├╝rkoloji ├ťzerine

T├ťRK K├ťLT├ťR├ť, T├ťRKOLOG VE T├ťRKOLOJ─░ ├ťZER─░NE*

  • Ya┼čar KALAFAT**

Giri┼č

Biz, konu┼čmam─▒z─▒ T├╝rkÔÇÖ├╝ ÔÇťmilletÔÇŁin tan─▒m─▒ndan yola ├ž─▒karak yapmaya ├žal─▒┼čacak ve k├╝lt├╝r konusunda yapaca─č─▒m─▒z a├ž─▒klamalar─▒ halk k├╝lt├╝r├╝ ├╝zerinde yo─čunla┼čarak s├╝rd├╝rece─čiz. A├ž─▒klamalar─▒m─▒zda T├╝rkÔÇÖ├╝n tan─▒m─▒ k├╝lt├╝rden hareketle yap─▒lacak ve teorik izahlar─▒m─▒z, ya┼čan─▒lmakta olan k├╝lt├╝r-kimlik ba─člant─▒l─▒ geli┼čmelerden olacakt─▒r. T├╝rk k├╝lt├╝rel kimli─činin ge├žirmekte oldu─ču d├Ânemlerden kesitler verip g├╝n├╝m├╝zdeki geli┼čmelerden hareketle konumunu a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čaca─č─▒z.

Mill├« k├╝lt├╝r-mill├«yet├ži anlay─▒┼č, mill├« k├╝lt├╝r-emperyalizm, mill├« k├╝lt├╝r-mikro mill├«yet├žilik ve etnik-mill├«yet├žilik i├žerikli g├Âr├╝┼člerimize de─činece─čiz.

A├ž─▒klamalar─▒m─▒zda, T├╝rk mill├«yet├žili─čini genel T├╝rkl├╝k boyutu ile ele al─▒yor, T├╝rk milletini T├╝rkoloji kapsam─▒nda anlamland─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yoruz. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝ ve T├╝rkl├╝─č├╝n mill├« co─črafyas─▒n─▒ ÔÇťT├╝rk K├╝lt├╝rl├╝ HalklarÔÇŁ ve ÔÇťT├╝rk K├╝lt├╝r Co─črafyas─▒ÔÇŁ kapsam─▒nda a├ž─▒klayaca─č─▒z. B├Âylece, T├╝rkl├╝kte millet noktas─▒nda k├╝lt├╝rel genlere ve vatan-yurt noktas─▒nda da bu k├╝lt├╝r├╝n ya┼čad─▒─č─▒ co─črafyay─▒ alg─▒lad─▒─č─▒m─▒z─▒ belirtiyoruz.

Milletlerin bir genel ve bir de ├Âzel isimleri olabilmektedir. Bilhassa tarihe mal olmu┼č, tarihin farkl─▒ d├Ânemlerinde ve ├že┼čitli co─črafyalar─▒nda ├žok say─▒da devlet kurabilmi┼č kadim milletler i├žin bu vurgu, biline gelinmi┼č bir haldir. Genelden ├Âzele gidildi─činde; T├╝rkl├╝k, T├╝rk milletinin genel ad─▒d─▒r. ├ľzbek T├╝rk├╝, K─▒rg─▒z T├╝rk├╝, Kazak T├╝rk├╝, Anadolu T├╝rk├╝ olmak, T├╝rkl├╝─č├╝n adeta ├Âzel adlar─▒d─▒rlar. Anadolu T├╝rkl├╝─č├╝nde ├Âzel ve genel ad birle┼čmi┼č, T├╝rkiye T├╝rkleri ├Âzelde de genelde de T├╝rk olarak tan─▒mlan─▒r olmu┼člard─▒r.

Anadolu T├╝rkleri, birlikte ya┼čad─▒klar─▒ halklarla beraber T├╝rkiye T├╝rkl├╝─č├╝n├╝, Azerbaycan T├╝rkleri birlikte ya┼čad─▒klar─▒ halklarla beraber Azerbaycan T├╝rl├╝─č├╝n├╝, ├ľzbekistan T├╝rkl├╝─č├╝ birlikte ya┼čad─▒klar─▒ halklarla beraber ├ľzbekistan T├╝rkl├╝─č├╝n├╝ ve ba─č─▒ms─▒z veya federatif yap─▒lanma yans─▒tan b├╝t├╝n T├╝rk elleri birlikte ya┼čad─▒klar─▒ halklarla beraber d├╝nya T├╝rkl├╝─č├╝n├╝ olu┼čtururlar.

T├╝rk toplum kesimlerinin isim da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ ve ortak kimlikte birle┼čilememi┼č olmas─▒ genellikle Rus emperyalizmine fatura edilir. Emperyalizmin g├╝├žl├╝ olu┼čunu antiemperyalist yap─▒lanmalar─▒n aczi belirler. SSCBÔÇÖnin da─č─▒lmas─▒ndan sonra ge├žen ├žeyrek as─▒rdaki geli┼čmeler bunun g├Âstergesidir.

T├╝rkl├╝kte itibar aran─▒lacak ise, ├Âl├ž├╝, T├╝rkl├╝─če yap─▒labilmi┼č katk─▒d─▒r. T├╝rkl├╝─č├╝n bayra─č─▒n─▒ en y├╝ce burca ta┼č─▒yabilen T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halk, bize g├Âre en sayg─▒n T├╝rkÔÇÖt├╝r. Bu katk─▒ her alanda ve her pozisyonda olabilir.

Genceli Nizam├«, T├╝rk kelimesinin anlam─▒n─▒ ÔÇťg├╝zelÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ ile a├ž─▒klamaktad─▒r. Akl─▒ g├╝zel, kalbi g├╝zel, fikri g├╝zel, huyu g├╝zel, ili┼čkileri g├╝zel, sanat─▒ g├╝zel, idarecili─či g├╝zel oland─▒r T├╝rk. T├╝rk olmak bir seviyedir, bir hedeftir, bir haslettir, bir ya┼čam bi├žimidir.

Nice soyca T├╝rk bilinen kimseler vard─▒r ki, T├╝rkl├╝─č├╝n y├╝z karas─▒ soysuz bir ya┼čam sergiler.

Bu noktada T├╝rkl├╝─č├╝n bayraktarl─▒─č─▒n─▒n tan─▒m─▒ gerekecektir.

Bize g├Âre bu tiplemeyi T├╝rkolog temsil edebilir. T├╝rkl├╝k biliminin faaliyet alan─▒ geni┼čletilip, dil, tarih, edebiyat gibi ├žal─▒┼čma alanlar─▒na s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼čl─▒─č─▒ndan T├╝rkoloji ├ž─▒kar─▒lmal─▒ ve bu T├╝rkologÔÇÖun faaliyet alan─▒na uluslararas─▒ ili┼čkiden, sosyolojiden, diplomasiden, enerjiden, arkeolojiye kadar b├╝t├╝n alanlar girebilmelidir.

T├╝rkl├╝k biliminin kadrosu, birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n k├╝lt├╝r├╝ne ve bu kesimlerden ara┼čt─▒rmac─▒lara da a├ž─▒lmal─▒d─▒r.

Se├žilen meslek dal─▒ diplomasi, yarg─▒, siyaset, g├╝venlik ne olursa olsun, T├╝rkl├╝k bilimi e─čitiminden de her seviyedeki ├Â─črenim nasiplendirilebilmelidir.

B├Âylesi bir tipleme ihtiyac─▒ ─░sl├ómiyetÔÇÖe girildikten sonra, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de dinle, Cumhuriyetle birlikte de Atat├╝rk├ž├╝ olmakla kar┼č─▒lanmak istenmi┼čtir. T├╝rkolog tiplememiz her iki deneyimin birikimini de i├žermektedir.

Emperyalizmin kadrolar─▒ bu say─▒lan disiplinlerden ge├žirilerek devlet ├žark─▒na yerle┼čtirilirler. Siyas├« oryantalistin donan─▒m─▒ bu disiplinleri de i├žerir.

E─čitimle kazand─▒r─▒lacak bi├žimlenme mill├« entelijans─▒n boyas─▒ ile boyanabilmeli, onun kaftan─▒n─▒ giyebilmelidir.

Uluslar─▒n var olabilme m├╝cadelesinde espiyonaj (has─▒m veya has─▒m olmas─▒ muhtemel kesimden haber alma) ve k/espiyonaj (has─▒m veya has─▒m olmas─▒ muhtemel kesimin haber almas─▒na kar┼č─▒ koyma) hassasiyeti kazand─▒r─▒lmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r.

Atat├╝rk, temeli k├╝lt├╝r olan ve en b├╝y├╝k eserim olarak tan─▒mlad─▒─č─▒ cumhuriyeti gen├žli─če emanet etmi┼č ve gen├žli─čin yeti┼čtirilmesi g├Ârevini de ├Â─čretmenlere vermi┼čtir. Bunun i├žindir ki, bu sava┼č─▒n komutanlar─▒ T├╝rkl├╝k bilimciler, erleri ise onlar─▒n yeti┼čtirecekleri ├Â─črencileridir.

Bu yap─▒lanma, ├ža─č─▒n b├╝t├╝n b├╝y├╝k uluslar─▒n─▒n yap─▒s─▒nda gizli-a├ž─▒k yer alm─▒┼čt─▒r.

Neden T├╝rkl├╝k bilimi? ├ç├╝nk├╝ T├╝rkl├╝k bilimi, T├╝rkl├╝─č├╝n her alanda korunma, var olma ve varl─▒─č─▒n─▒ y├╝celtme bilimidir.

T├╝rkolog, T├╝rkl├╝─č├╝ ara┼čt─▒ran, ├Â─črenen, ├Â─čreten, kendini alan─▒nda yenileyen, bilgisini ar┼čivleyebilen, geli┼čmeleri, g├Ârevi gere─či takip edebilen kimse demektir.

Yerelden genele gidildi─činde, emperyalizm-etnik k├╝lt├╝rel kimlik ili┼čkilerinden hareketle T├╝rkoloji ve T├╝rkolog anlay─▒┼č─▒m─▒z─▒ a├ž─▒klay─▒p, g├╝n├╝m├╝zde gelinen k├╝lt├╝rel hayat─▒m─▒zda T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝n durumu ve gelece─čine dair kanaatimizi a├ž─▒klayaca─č─▒z.

A├ž─▒klamalar─▒m─▒z, T├╝rk elleri ve T├╝rkiye olarak i├žerisinde bulundu─čumuz durumumuz, bu noktaya geli┼čimiz veya nedenleri ile getirili┼čimiz, ├ž─▒k─▒┼č─▒m─▒z─▒n nas─▒l olabilece─či noktalar─▒nda olacakt─▒r.

T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝n, T├╝rkolojiÔÇÖnin dil, edebiyat, tarih gibi farkl─▒ disiplin alanlar─▒nda alabildi─či mesafenin de─čerlendirilmesi bizim sunumumuz kapsam─▒nda yer alamazd─▒, almam─▒┼čt─▒r.

Konu┼čmam─▒z, k─▒smen teorik ve b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de de stratejik i├žerikli olacakt─▒r.

T├╝rkolog ve T├╝rkolojiÔÇÖye Dair Baz─▒ M├╝l├óhazalar

ÔÇťT├╝rkÔÇŁ kelimesi, bir ─▒rk veya kavim anlam─▒ndan ├Ânce ve ├Ânemle bir milletin ad─▒d─▒r. ┼×├╝phesiz T├╝rk ─▒rk─▒ ve onun kavimleri de olmu┼čtur. Ancak mill├« k├╝lt├╝rler z├╝mrelerin, kesimlerin, b├Âlgelerin de─čil, bunlar─▒n toplam─▒ndan, karmas─▒ndan ve ortakl─▒─č─▒ndan olu┼čan milletlerin k├╝lt├╝rleridir. Mikro de─čil makrodurlar, etnik de─čil mill├«-ulusald─▒rlar.

Mill├« k├╝lt├╝rler milleti olu┼čturan kesimlerin de k├╝lt├╝rleridir. Mill├« k├╝lt├╝rler mill├« co─črafyan─▒n bir paftas─▒n─▒ de─čil, t├╝m├╝n├╝ i├žerirler. Varsa toplumsal katmanlar, bunlar ayn─▒l─▒k ve ayr─▒l─▒klar─▒ ile mill├« k├╝lt├╝r├╝n par├žalar─▒, katmanlar─▒d─▒rlar.

Mill├« dil, e─čitim dili, ortak k├╝lt├╝r dili milletin dilden hareketle tan─▒m─▒n─▒n olmazsa olmaz─▒d─▒r. Bununla birlikte, ├Âl├╝ dillerin bakiyeleri, yerel diller, b├Âlgesel ├Âzellik ta┼č─▒yan diller, mill├« dil k├╝lt├╝r├╝n├╝n servetlerindendirler. ÔÇťYokÔÇŁ say─▒lamazlar. Farkl─▒ bir milliyet ad─▒na geli┼čtirilmeleri kar┼č─▒s─▒nda da ilgisiz kal─▒namaz, halklar─▒n dil k├╝lt├╝rlerini ya┼čama haklar─▒ kadar, bu t├╝r anla┼čma ara├žlar─▒na mill├«lik ad─▒na sahip ├ž─▒k─▒lmas─▒ hak ve mecburiyetleri de vard─▒r. Bu t├╝r diller, milletin dil k├╝lt├╝r├╝ serveti kapsam─▒nda m├╝talaa edilebilmelidir.

Mill├« dil k├╝lt├╝r├╝ alan─▒nda bu ger├žek yok say─▒ld─▒─č─▒ i├žin, yerel dillerin ya┼čamalar─▒ ve ya┼čat─▒lmalar─▒ g├╝ndeme getirildi─či d├Ânemde, duyulan ihtiya├ž etnik milliyet├žili─či dava edinmi┼č kadrolarla kar┼č─▒lanmak adeta ka├ž─▒n─▒lmaz olmu┼čtur.

Millet tan─▒m─▒nda tarih birli─či aran─▒rken, milletin say─▒ca az olan halk kesimleri ├žo─čunluk kar┼č─▒s─▒nda yok say─▒lmamal─▒d─▒r. T├╝rk budunun olu┼čmas─▒ d├Âneminden itibaren budunun kapsam─▒na al─▒nan farkl─▒ halk toplumlar─▒, yok say─▒lmam─▒┼čt─▒r, say─▒lmamal─▒d─▒r. ├ťzerinde ya┼čan─▒lan vatan─▒n yurt tutulmadan evvelki tarihi, mill├« tarihin bir par├žas─▒ olabildi─či gibi, birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n uzak ge├žmi┼čteki izlerine de mill├« ge├žmi┼čin bir par├žas─▒ olarak alg─▒lan─▒p sahip ├ž─▒k─▒labilmelidir.

├ťlkelerin tarih├« co─črafyalar─▒ sadece toprak par├žas─▒ olarak alg─▒lanamaz. Bu ┼čuura eri┼čmi┼čli─čin bir sonucu olan k├╝lt├╝r stratejilerine kar┼č─▒, mitoloji ile de g├Â├ž ger├že─či yok say─▒larak, mitoloji-halk bilimi ba─člant─▒s─▒ g├Âz ard─▒ edilerek, birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n halk k├╝lt├╝rleri d─▒┼član─▒larak k├╝lt├╝r sava┼č─▒ vermek hayli zordur. Dinler tarihini T├╝rkolojiÔÇÖnin kapsam─▒na alamam─▒┼č, Teo-Stratejinin ├Ânemini kavrayamam─▒┼č, kadrolar─▒n─▒n tespitini yapamam─▒┼č bir da─č─▒n─▒kl─▒ktan mitostrateji aray─▒┼č─▒ beklenemezdi.

Vatan topra─č─▒n─▒n yer alt─▒ ve yer├╝st├╝ zenginliklerine millet ad─▒na mill├« servet olarak sahiplenirken, vatan─▒n o kesiminde ya┼čayan k├╝lt├╝r├╝ yok saymak, gayri medeni, ├ža─č d─▒┼č─▒, gayri insan├«, gayri T├╝rk├« ve emperyalizmin etnik kesimler politikas─▒na ├žanak tutucu bir davran─▒┼č olur.

Kaderde birlik millet b├╝t├╝nle┼čmesinde taraflar─▒ birle┼čtiren en g├╝├žl├╝ har├žt─▒r. Milletin mill├« s─▒n─▒rlar d─▒┼č─▒nda kalabilmi┼č kesimleri, dil ve etnik kimlik itibariyle mill├« s─▒n─▒rlar i├žerisinde kalan k─▒sm─▒ndan daha az mill├« de─čildir. Balkanlar, Kafkasya ve Ortado─čuÔÇÖdan g├Â├že zorlanan halk, mill├« k├╝lt├╝r akrabalar─▒m─▒z olduklar─▒ i├žin s├╝r├╝lm├╝┼čler ve akrabalar─▒ oldu─čumuz i├žin AnadoluÔÇÖya gelmi┼čler, akrabalar─▒m─▒z olduklar─▒ i├žin onlara kap─▒lar─▒m─▒z a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. K├╝lt├╝r akrabal─▒─č─▒ bunun i├žin ├Ânemlidir. K├╝lt├╝r akrabalar─▒m─▒z ile ilgili stratejiler uygulanmadan evvel, onlar incelenip, yok say─▒lmadan, ink├óra y├Ânelmeden k├╝lt├╝rel b├╝t├╝nle┼čme sa─članabilmelidir.

Anadilini bilmedi─činiz, birlikte ya┼čad─▒─č─▒m─▒z halk─▒n halk k├╝lt├╝r├╝nden hareketle onun mitolojik derinli─čine inemezseniz. K├Âk h├╝crelerinizdeki ortakl─▒─č─▒ tespit edemezsiniz B├Âylece ├╝st├╝nl├╝k o dili bilen oryantalist kadrolar─▒nda o dili bilen kesimin eline ge├žer ve b├╝t├╝nle┼čme beklentisi, yerini ├ž├Âz├╝lmeye, b├Âl├╝nmeye b─▒rak─▒r.

G├╝n├╝m├╝z T├╝rkiyeÔÇÖsinde ulus devlete kar┼č─▒ etnik kesimler direni┼či farkl─▒ etnik ├ževrelerin ortak dayan─▒┼čmalar─▒ ┼čeklinde geli┼čmektedir.

ÔÇťYurtd─▒┼č─▒ T├╝rklerÔÇŁ ve ÔÇťAkraba TopluluklarÔÇŁ kavramlar─▒n─▒n i├žleri doldurulmadan g├╝ndeme getirilme ┼čekilleri g├Âstermi┼čtir ki, k├╝lt├╝rel akrabal─▒─č─▒n tan─▒mlar─▒ yap─▒lamam─▒┼č, beklenilen h├ós─▒la da do─čal olarak al─▒namam─▒┼č ve faaliyet alan─▒nda kayma olmu┼čtur. Akrabalar─▒n─▒z─▒n mill├« s─▒n─▒rlar d─▒┼č─▒ndaki akrabalar─▒ ve onlar─▒n da bir k├╝lt├╝rel hayatlar─▒ oldu─ču bilinemiyor ise, donan─▒ml─▒ T├╝rkolog kadronuz yok ise, yeti┼čtirilip g├Âreve sevk edilememi┼č ise mill├« bekan─▒z i├žin do─čal tarihi servet durumunda olan avantaj─▒n─▒z, dezavantaja d├Ân├╝┼čt├╝r├╝l├╝r.

Faaliyet alan─▒nda kayma olan di─čer bir kurulu┼č da T─░KA olmu┼čtur. Yap─▒lan tercih bizim tart─▒┼čma konumuz de─čildir. Biz geli┼čmeyi k├╝lt├╝r stratejisi itibariyle irdeliyoruz. T─░KA yeni ├žal─▒┼čma alanlar─▒na farkl─▒ motivasyonla/isteklendirmelere girerken, T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒n─▒n Altaylar gibi b├Âlgelerinde akademik ara┼čt─▒rma yapmay─▒ daha g├╝├žl├╝ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r. Alt─▒ ├žizilecek tespit, Altay T├╝rkl├╝─č├╝n├╝n k├Âk h├╝crelerini ara┼čt─▒ran zihniyet, Anadolu T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒nda birlikte ya┼čan─▒lan ve etnik milliyet├ži hareketinin romantik d├Ânemini de in┼ča etmeye ├žal─▒┼čan silahl─▒ hareketin k├╝lt├╝rel kimlik aray─▒┼člar─▒na farkl─▒ bir politika uygulamaktad─▒r. Bu nokta, bize g├Âre ├╝zerinde ├žok durulacak bir husustur. A├ž─▒klamalar─▒m─▒z─▒ tart─▒┼č─▒lacak bir noktaya ta┼č─▒mak istemiyoruz. T├╝rkiye egemenlik sahas─▒n─▒ geni┼čletmek mi istiyor, egemenli─čini tehdit eden g├╝├žleri zay─▒f m─▒ d├╝┼č├╝rmek istiyor? Veya Turan co─črafyas─▒, T├╝rkl├╝k i├žin mitolojik bir toprak m─▒? ┼×uras─▒ muhakkak ki, ├çarl─▒k Rusya da, SSCB de, Rusya Federasyonu da o co─črafyan─▒n T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halklar─▒n─▒ bilhassa halk k├╝lt├╝rleri bak─▒m─▒ndan T├╝rkiye T├╝rkologlar─▒ndan daha yak─▒ndan tan─▒yorlard─▒ ve tan─▒yorlar.

2010-2012 y─▒llar─▒nda Hakk├óri ├ťniversitesi yetkili a─č─▒zlar─▒; ÔÇť├ťniversitelerinin kom┼ču ├╝lkelerden farkl─▒ ana dilli halklara ana dilleri ile e─čitim verebilen b├Âlge ├╝niversitesi olmay─▒ ama├žlad─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ a├ž─▒klamaktayd─▒lar. Bu tespit ve Altay T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ ara┼čt─▒rmalar─▒na burs verebilen T─░KA ger├že─či, T├╝rkiyeÔÇÖnin k├╝lt├╝rel kimlik politikalar─▒nda ├že┼čitlilik oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir.

Nitekim, Y├ľK kay─▒tlar─▒na g├Âre; ÔÇťDo─ču ve G├╝neydo─ču AnadoluÔÇÖda, baz─▒ ├╝niversitelerde a├ž─▒lan ÔÇśYa┼čayan DillerÔÇÖ ve ÔÇśSosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ÔÇÖ b├╝nyesinde faaliyete ge├žirilen ÔÇśK├╝rt Dili ve K├╝lt├╝r├╝ÔÇÖ (Mardin Artuklu, Mu┼č Alparslan, Van Y├╝z├╝nc├╝ Y─▒l, Diyarbak─▒r Dicle) ile ÔÇśK├╝rt Dili ve Edebiyat─▒ÔÇÖ, ÔÇśZaza Dili ve Edebiyat─▒ (Bing├Âl) anabilim dallar─▒nda, 2012-2018 (Haziran) y─▒llar─▒ i├žinde; tarih, edebiyat, dil, din, folklor vs. konular─▒nda verilen T├╝rk├že, K├╝rt├že (Kurmanci, Sorani) ve Zazaca y├╝ksek lisans e─čitimini m├╝teakip, toplam 180 adet y├╝ksek lisans tezi haz─▒rlanm─▒┼č olup, Y├ľK taraf─▒ndan onaylanm─▒┼čt─▒r. Ad─▒ ge├žen ├╝niversitelerin baz─▒lar─▒nda ayn─▒ bilim dallar─▒nda doktora e─čitimi de verilmektedir. Bu tezlerde ilim dili olarak ─░ngilizce ve T├╝rk├že gibi K├╝rt├že ve Zazaca da ge├žerli k─▒l─▒nm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde yay─▒n dilinden sonra e─čitim dilinde ├že┼čitlili─čin alt yap─▒s─▒ olu┼čturulmaktad─▒r. Bu geli┼čmenin ne getirip ne g├Ât├╝rece─či sunumumuzun konusu kapsam─▒na al─▒nmam─▒┼čt─▒r. Ancak bu a├ž─▒klamadan sonra k├╝lt├╝r-kimlik ba─člant─▒s─▒ndan hareketle ├žok k├╝lt├╝rl├╝ kimli─čin de─čil, ├žok kimlikli k├╝lt├╝r├╝n arifesinde oldu─čumuz s├Âylenebilecektir.

Bu noktada vurgu yapmak istedi─čimiz husus, mill├« T├╝rkoloji ad─▒na milliyet├ži T├╝rkologÔÇÖun herhangi bir g├Âr├╝┼č belirtmedi─čidir.

Akademisyen T├╝rkologlar─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ tamamen k├Â┼čelerine ├žekilmi┼člerdir. Bir k─▒s─▒m T├╝rkolog siyas├« iktidara, kendileri destek g├Ârmedikleri i├žin dar─▒l─▒p, geli┼čmeler kar┼č─▒s─▒nda seyirci kalmay─▒ tercih etmi┼čtir.

Bir k─▒s─▒m T├╝rkolog siyas├« iktidara ters d├╝┼čmeme endi┼česini ya┼čamamak ad─▒na g├Âr├╝┼č├╝n├╝ a├ž─▒klamamay─▒ tercih etmektedir.

Bir k─▒s─▒m T├╝rkolog ise do─ču┼čtan fikir fukaras─▒d─▒r. Olup bitene trene bakar gibi bakmaktad─▒r.

Bir k─▒s─▒m T├╝rkolog kadrolu kesim ise bilin├žli bir ┼čekilde emperyalizmin oryantalist kadrolar─▒nda yer alm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖde millet tan─▒m─▒ T├╝rk tan─▒m─▒ ile birlikte de─či┼čime u─čram─▒┼čt─▒r. T├╝rkl├╝k, milleti olu┼čturan halklar─▒n ortak ad─▒ olmaktan ├ž─▒kar─▒l─▒p, ├╝lke halklar─▒ndan bir halk olarak alg─▒lan─▒r olmu┼čtur. ├ľ─čle ki, ÔÇťger├žekte T├╝rk diye bir toplumun olmad─▒─č─▒ÔÇŁ da savunulur olmu┼čtur.

Bu geli┼čmeye, ulus devleti ├╝mmet devletine d├Ân├╝┼čt├╝rme evrime giri┼čimleri, etnik milliyet├žilikten yola ├ž─▒kmaya haz─▒r olanlar─▒n aray─▒┼člar─▒ ve T├╝rk milliyet├žili─či ile T├╝rk mikro milliyet├žili─činin ├žok farkl─▒ mahiyetler oldu─čunu bilmeyenlerin tutumlar─▒ ve bu ortam─▒n olu┼čmas─▒nda ve geli┼čmesinde belirleyici konumda olan ulus devlete kar┼č─▒ olan emperyalizmin etkinlikleri katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bu arada, ulus devlete sahiplik yapma konumunda olan kadrolar─▒n yetersizlikleri gibi bir fakt├Âr├╝ de yok sayamay─▒z.

2015ÔÇÖlerde yap─▒lan T├╝rkoloji merkezlerinin toplant─▒lar─▒nda, bu bilim dal─▒n─▒n ve mensuplar─▒n─▒n konumlar─▒ ve sorunlar─▒ tart─▒┼č─▒l─▒p tespitler yap─▒l─▒rken, tart─▒┼č─▒lan ve tespiti yap─▒lan hususlar aras─▒nda yukar─▒da belirtilen hususlar ve benzerleri yoktu. Emperyalizmin ak─▒l reakt├Ârleri ve yapay zek├ó ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ d├╝nyam─▒zda, kurumlar─▒m─▒zdaki T├╝rkoloji merkezlerinin masa sandalye eksiklikleri ├╝zerinde duruyorduk.

Durumu bu olan T├╝rkolojiÔÇÖnin, T├╝rk k├╝lt├╝rel kimli─či konusunda, devlet y├Ânetimine katk─▒s─▒ ne olabilir? Bir kom┼ču ├╝lkenin siyaseti ile a├ž─▒klama yap─▒l─▒rken; ilkin ÔÇťorada benim dinda┼člar─▒m varÔÇŁ dersiniz olmad─▒, ÔÇťsoyda┼člar─▒m varÔÇŁ dersiniz olmad─▒, ÔÇťo halkla kurtulu┼č sava┼č─▒nda birlikte idikÔÇŁ dersiniz tekrar uyar─▒l─▒rs─▒n─▒z, nihayet oraya demokrasi g├Ât├╝recektik, birileri vaadinde durmad─▒ÔÇŁ dersiniz, o da do─čal olarak tutmaz.

ÔÇťDeli k─▒z deli gelin ve deli gelin de deli kaynana olur.ÔÇŁ

Sonu├ž

Sava┼č y─▒llar─▒ ya┼čayan T├╝rkiyeÔÇÖde, emperyalizmin siyas├« oryantalizm kadrolar─▒ ile sava┼č, mill├« T├╝rkologÔÇÖun boynunun borcudur. T├╝rk k├╝lt├╝r milliyet├žili─činin sorumlusu durumunda olan T├╝rkolojiÔÇÖmiz, T├╝rk├╝n tan─▒m─▒nda birle┼čememektedir. Kimli─činin tan─▒m─▒nda bulu┼čamayan T├╝rkologÔÇÖun kendisine faydas─▒ yok iken, teori geli┼čtirip, strateji ├╝retmesini beklemek, sa─čl─▒kl─▒ bir bekleyi┼č olmayacakt─▒r.

Kadrosu birlikte ya┼čayan halklardan ve ├žal─▒┼čma alan─▒ birlikte ya┼čan─▒lan halklar─▒n sorunlar─▒n─▒ da kapsayan mill├« T├╝rkoloji; yapaca─č─▒ ara┼čt─▒rmalar, verece─či eserler, yeti┼čtirece─či ku┼čaklarla, mill├« T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝ in┼ča edebilir, varl─▒─č─▒n─▒ devam ettirebilir ve siyas├« oryantalizmin, emperyalist emellerini etkisizle┼čtirebilir.

├ťlkemizde, maalesef T├╝rkÔÇÖ├╝n tan─▒m─▒nda birle┼čilemeden, T├╝rkolojiÔÇÖnin kapsam─▒ ve alan─▒ ile amac─▒ belirlenemeden T├╝rkoloji yap─▒lmaktad─▒r.

* Bu metin, 04-06 Ekim 2018 tarihleri aras─▒nda Kayseri/DeveliÔÇÖde ger├žekle┼čtirilen I. Uluslararas─▒ Develi- ├é┼č─▒k Seyran├« ve T├╝rk K├╝lt├╝r├╝ Kongresi kapsam─▒nda, 05 Ekim 2018 g├╝n├╝ yap─▒lan T├╝rk K├╝lt├╝r├╝ PaneliÔÇÖnde konu┼čma olarak sunulmu┼čtur.

** Dr., Halk Bilimi Ara┼čt─▒rmalar─▒ K├╝lt├╝r ve Strateji Merkezi, yasarkalafat@gmail.com, www.yasarkalafat.info

116 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒